Atharva Veda 13.2.10: Kanda 13, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 10

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

उ॒द्यन् र॒श्मीना त॑नुषे॒ विश्वा॑ रु॒पाणि॑ पुष्यसि । उ॒भा स॑मु॒द्रौ क्रतु॑ना॒ वि भा॑सि॒ सर्वां॑ल्लो॒कान् प॑रि॒भूर्भ्राज॑मानः

Recitation with translationAtharva Veda 13.2.10

IAST Transliteration

udyán raśmī́nā tanuṣe víśvā rūpā́ṇi puṣyasi | ubhā́ samudráu kratúnā ví bhāsi sárvāṃl lokā́n paribhū́r bhrā́jamānaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Rising, with thy rays thou stretchest forth; all forms thou makest to prosper. Over both the oceans by thy purpose thou shinest abroad, blazing, encompassing all worlds.

Translation

ઉદય પામીને તું કિરણોથી વિસ્તરે છે; સર્વ રૂપોને તું પોષે છે. ક્રતુ (સંકલ્પ-શક્તિ) વડે બંને સમુદ્રો પર તું વ્યાપક તેજે પ્રકાશે છે; દિપ્તિમાન બની સર્વ લોકોને પરિભૂ (આવરી) રહે છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उद्यन्: rising (one)
• उद्यन्: Kartā (सूर्यः/उषाः-सम्बद्धः कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective (participle)
• Root: उद्-यन् (√या ‘गमन’ से वर्तमान कृदन्त/प्रातिपदिक) अथवा ‘उद्यन्’ (उदितः/उद्गच्छन्) ‘उदयमान’

• रश्मीना: with a ray / by (your) ray
• रश्मीना: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: रश्मि (प्रातिपदिक)

• तनुषे: you stretch/spread
• तनुषे: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √तन् (तनुते)

• विश्वा: all
• विश्वा: Karma (रूपाणि-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (सर्व) (प्रातिपदिक)

• रूपाणि: forms, appearances
• रूपाणि: Karma
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)

• पुष्यसि: you nourish, make thrive
• पुष्यसि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √पुष् (पुष्यति)

• उभा: both
• उभा: Karma (समुद्रौ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उभ (प्रातिपदिक)

• समुद्रौ: the two seas/oceans
• समुद्रौ: Karma
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)

• क्रतुना: by (your) power/will, by resolve
• क्रतुना: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• वि: apart, widely, distinctly
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• भासि: you shine
• भासि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √भा (भाति)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (लोकान्-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• लोकान्: worlds, realms
• लोकान्: Karma
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)

• परि: around, all around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• भूः: you become/are (one who)
• भूः: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √भू (भवति) — ‘भूः’ (आदेश/आशीर्लिङ्-प्रयोगवत्; यहाँ ‘भूर्भवसि’ अर्थे) अथवा √भू (लट्) 2sg ‘भवसि’ का वैदिक संक्षेप

• भ्राजमानः: shining, blazing
• भ्राजमानः: Kartā-विशेषण (उद्यन्…भ्राजमानः) अथवा कर्तृपद (अन्तर्निहित ‘त्वम्’)
• Type: Adjective (present participle)
• Root: √भ्राज् (दीप्तौ)

Attribution

Rishi: Sūrya-hymn tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Sūrya

Chandas: Mixed/irregular (requires metrical verification; AV 13 often preserves RV-like meters with Atharvanic adaptation)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: shanta