Sukta 4
Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī; commonly within early Atharvan strata tied to solar protective formulae)
Devata: Sūrya (with attendant Amūryāḥ powers)
Chandas: Anuṣṭubh (pragmatically treated as anuṣṭubh-like; pāda division suggests a compact charm-meter)
આ સંક્ષિપ્ત અથર્વણિક સૂક્ત જળને અમૃતધારક પરમ ઔષધ (ભેષજ) તરીકે અભિષિક્ત કરે છે. સૂર્ય તથા તેની સાથે સંકળાયેલી અમૂર્યાઃ રક્ષક શક્તિઓને આહ્વાન કરીને વિધિ નિર્વિઘ્ન રીતે આગળ વધે તેમ પ્રેરિત કરે છે. શુદ્ધિકરણ અને ઉપચારને પૌષ્ટિક હેતુ સાથે એકત્ર કરી, મનુષ્યો અને પશુધન માટે તેજ/ઉત્સાહ પુનઃસ્થાપિત કરે છે, “વાજ” (બળ/વિજયશક્તિ) પ્રાપ્ત કરાવે છે અને અંધકારમય તથા અવરોધક પ્રભાવોને દૂર હાંકે છે.
Mantras
Mantra 1
अपां भेषजम्। अ॒म्बयो॑ य॒न्त्यध्व॑भिर्जा॒मयो॑ अध्वरीय॒ताम्। पृ॒ञ्च॒तीर्म॑धु॑ना॒ पयः॑
અપાં ભેષજમ્—જળનું ઔષધ. માતા-જળો પોતાના માર્ગોથી જાય છે; બહેન-જળો યજ્ઞ માટે સેવનીય બન્યાં રહે. મધ સાથે મિશ્રિત, દૂધ (પયઃ) સાથે મિશ્રિત.
Mantra 2
अ॒मूर्या उप॒ सूर्ये॒ याभि॑र्वा॒ सूर्यः॑ स॒ह। ता नो॑ हिन्वन्त्वध्व॒रम्
સૂર્યના સહચર અમૂર્યા શક્તિઓ—જેનાથી ખરેખર સૂર્ય સંયુક્ત છે—તે શક્તિઓ અમારો અધ્વર (યજ્ઞવિધિ) યોગ્ય સિદ્ધિ સુધી પ્રેરિત કરે.
Mantra 3
अ॒पो दे॒वीरुप॑ ह्वये॒ यत्र॒ गावः॒ पिब॑न्ति नः । सिन्धु॑भ्यः॒ कर्त्वं॑ ह॒विः
હે દેવી જળો, હું તમને અહીં આવાહન કરું છું—જ્યાં અમારી ગાયો પીવે છે. સિંધુઓ/નદીઓમાંથી હવિષનો ભાગ યોગ્ય રીતે રચાયેલો થાઓ.
Mantra 4
अ॒प्स्व॑१न्तर॒मृत॑म॒प्सु भे॑ष॒जम्। अ॒पामु॒त प्रश॑स्तिभि॒रश्वा॒ भव॑थ वा॒जिनो॒ गावो॑ भवथ वा॒जिनीः॑
જળોમાં અંદર અમૃત છે; જળોમાં અંદર ઔષધ છે. જળોના—હા, તેમના આશીર્વાદોથી—તમે વિજયશક્તિથી ભરેલા ઘોડા બનો; તમે વિજયશક્તિથી ભરેલી ગાયો બનો.
Frequently Asked Questions
It treats water as the foremost remedy, declaring that amṛta and medicine dwell within the waters, and it uses solar-protective power to ensure the healing rite succeeds without obstruction.
They ritually “enrich” the water—honey and milk symbolize sweetness, nourishment, and restoration—so the consecrated water becomes both purifying and strengthening.
No. It explicitly extends the benefit to prosperity and strength for horses and cattle, making it suitable for household welfare and livestock protection as well as personal purification.
Ask anything about Sukta 4 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
