Sukta 3
Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted without a single named ṛṣi for brief bhaiṣajya charms in AVŚ 1); attributed generically to Atharvan/Angiras lineages in later indices.
Devata: Parjanya (Rain), as releasing/effusive power.
Chandas: Anuṣṭubh (with Atharvanic irregularities/extended cadence in the closing).
આ ભૈષજ્ય-સૂક્ત મૂત્ર-મોચન માટે—અટકેલું મૂત્ર છોડાવવા માટે—કેન્દ્રિત મંત્ર-ચાર્મ છે. પારજન્યના વરસાદ જેવી મુક્ત વહેવાની વૈશ્વિક આદર્શ-છબીનું આહ્વાન કરીને, શરીરનો “પ્રવાહ” બહાર ધરતી પર વહે એવો નિર્દેશ આપે છે. વારંવાર આવતાં જ્ઞાન-સૂત્રો (“વિદ્મ…”) અને બળવાન ઉકેલ/ભેદન ભાષા (“ભિનદ્મિ… વર્ત્રં”) દ્વારા, મૂત્રધારણાને બંધન/ઢાંકણ સમજી તેને ચીરી નાડીઓ ખોલવામાં આવે છે અને વિસર્જન સ્વાભાવિક રીતે આગળ વધે છે.
Mantras
Mantra 1
मूत्रमोचनम्। वि॒द्मा श॒रस्य॑ पि॒तरं॑ प॒र्जन्यं॑ श॒तवृ॑ष्ण्यम् । तेना॑ ते त॒न्वे॒३शं क॑रं पृथि॒व्यां ते॑ नि॒षेच॑नं ब॒हिष्टे॑ अस्तु॒ बालिति॑
મૂત્રમોચન. અમે શર (રીડ)ના પિતાને—શતવૃષ્ણ્ય, શતગણી પુરૂષબળવાળા પર્જન્યને—જાણીએ છીએ. તે જ શક્તિથી તારા શરીર માટે હું શીતળતા અને તાજગીનું સિંચન કરું છું; પૃથ્વી પર તારો પ્રવાહ બહાર તરફ રહે—તારા હિત માટે—એવું જ થાઓ. (બલિ)
Mantra 2
वि॒द्मा श॒रस्य॑ पि॒तरं॑ मि॒त्रं श॒तवृ॑ष्ण्यम् । ते॑ना ते त॒न्वे॒३ शं क॑रं पृथि॒व्यां ते॑ नि॒षेच॑नं ब॒हिष्टे॑ अस्तु॒ बालिति॑
અમે શર (શરા)ના પિતાને જાણીએ છીએ—મિત્રને, સો ગણી વીર્યશક્તિવાળા. તે શક્તિથી, તારા શરીર માટે કલ્યાણ કરનાર બની, પૃથ્વી પર તારો નિષેચન (છાંટ/સિંચન) તારા બહાર જ રહે—‘બાલ્’ એમ કહી; એમ જ થાઓ.
Mantra 3
वि॒द्मा श॒रस्य॑ पि॒तरं॒ वरु॑णं श॒तवृ॑ष्ण्यम् । तेना॑ ते त॒न्वे॒३ शं क॑रं पृथि॒व्यां ते॑ नि॒षेच॑नं ब॒हिष्टे॑ अस्तु॒ बालिति॑
અમે શર (રીડ)ના પિતાને જાણીએ છીએ—વરુણને, સો ગણી વીર્યશક્તિવાળા. તે શક્તિથી, તારા શરીર માટે કલ્યાણ કરનાર બની, પૃથ્વી પર તારો નિષેચન (ઉત્સર્જન/વહાવ) તારા બહાર જ રહે—‘બાલ્’ એમ કહી; એમ જ થાઓ.
Mantra 4
वि॒द्मा श॒रस्य॑ पि॒तरं॑ च॒न्द्रं श॒तवृ॑ष्ण्यम् । तेना॑ ते त॒न्वे॒३ शं क॑रं पृथि॒व्यां ते॑ नि॒षेच॑नं ब॒हिष्टे॑ अस्तु॒ बालिति॑
અમે શર (શરસ્) ના પિતાને જાણીએ છીએ—ચંદ્રને, સો ગણી પુરૂષબળવંતને. તે દ્વારા હું તારા શરીર માટે કલ્યાણ કરું છું; પૃથ્વી પર તારો નિષેચન (છાંટણ/સિંચન) થાઓ—તે તારા બહાર રહે—(એમ જ થાઓ), ‘બાલિતિ’.
Mantra 5
वि॒द्मा श॒रस्य॑ पि॒तरं॒ सूर्यं॑ श॒तवृ॑ष्ण्यम् । तेना॑ ते त॒न्वे॒३ शं क॑रं पृथि॒व्यां ते॑ नि॒षेच॑नं ब॒हिष्टे॑ अस्तु॒ बालिति॑
અમે સર (રીડ)ના પિતાને જાણીએ છીએ—સૂર્યને, સો ગણી શક્તિ ધરાવનારને. તેના દ્વારા, તારા શરીર માટે કલ્યાણ કરનાર (ઉપચાર) થાય. પૃથ્વી પર તારો નિષેચન (સિંચન/રસ-પ્રવાહ) રહે; તે તારા બહાર રહે—બાલિતિ.
Mantra 6
यदा॒न्त्रेषु॑ गवी॒न्योर्यद्व॒स्तावधि॒ संश्रु॑तम् । ए॒वा ते॒ मूत्रं॑ मुच्यतां ब॒हिर्बालिति॑ सर्व॒कम्
જ્યારે આંતરડાંમાં, બે નળીઓમાં, અને મૂત્રાશયમાં જે કંઈ અટકી ને ગાંઠાઈ ગયું હોય—એ રીતે, તારા માટે મૂત્ર છૂટી જાય; ‘બાલ્’ના ઉચ્ચાર સાથે તે બધું બહાર નીકળી જાય.
Mantra 7
प्र ते॑ भिनद्मि॒ मेह॑नं॒ वर्त्रं॑ वेश॒न्त्या इ॑व । ए॒वा ते॒ मूत्रं॑ मुच्यतां ब॒हिर्बालिति॑ सर्व॒कम्
હે તને માટે હું મૂત્રમાર્ગને ભેદું છું—અવરોધક વરત્ર (અટકાવનાર ગાંઠ/ઢાંકણ)ને—જેમ પ્રવેશતી સ્ત્રી માટે માર્ગ ખોલાય. એમ જ તારો મૂત્ર છૂટે; બહાર વહે—બાલિતિ (ઝાટકે/ઝરમર) સાથે—સર્વકમ્, બધું જ.
Mantra 8
विषि॑तं ते वस्तिबि॒लं स॑मु॒द्रस्यो॑द॒धेरि॑व । ए॒वा ते॒ मूत्रं॑ मुच्यतां ब॒हिर्बालिति॑ सर्व॒कम्
તારા માટે મૂત્રાશયનું દ્વાર ખુલ્લું થાય—સમુદ્ર અને ઉદધિ જેવું વિશાળ મુખ જેમ. એમ જ તારો મૂત્ર છૂટે; બહાર નીકળી જાય—અટકેલો સર્વ અવરોધક ગઠ્ઠો સંપૂર્ણપણે બહાર ફેંકાઈ જાય.
Mantra 9
यथे॑षु॒का प॒राप॑त॒दव॑सृ॒ष्टाधि॒ धन्व॑नः । ए॒वा ते॒ मूत्रं॑ मुच्यतां ब॒हिर्बालिति॑ सर्व॒कम्
જેમ ધનુષ્ય પરથી છૂટેલો નાનો બાણ દૂર ઉડી જાય છે, તેમ તારો મૂત્ર બહાર તરફ સંપૂર્ણપણે છૂટે; ‘બાલ્!’ એવા ઉચ્ચાર સાથે સર્વથા મુક્ત થાઓ.
Frequently Asked Questions
It is recited to relieve difficulty or blockage in urination, treating the condition as an obstruction to be loosened and sent outward.
Parjanya embodies the power of releasing waters. The hymn uses rain as the cosmic model to compel the body’s retained fluid to pour out freely.
The text primarily works through mantra and simple rite: directing the flow outward and using water-sprinkling and earth-contact as symbols of discharge. A reed (śara) may be used as an emblem, but no specific drug is required by the verses cited.
Ask anything about Sukta 3 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.