Adhyaya 95

Verse 1

सूत उवाच । अथान्यापि च तत्रास्ति देशकामप्रदा नृणाम् । अजापालेन भूपेन स्थापिता पापनाशनी

Sūta dijo: Allí también existe otro poder sagrado que concede a los hombres las bendiciones deseadas de la región; fue establecido por el rey Ajāpāla y destruye los pecados.

Verse 2

तां च शुक्लचतुर्दश्यामजापालेश्वरीं नरः । यो वै पूजयते भक्त्या धूपपुष्पानुलेपनैः । स प्राप्नोतीप्सितान्कामान्दुर्लभा सर्वमानवैः

Y quien, en el decimocuarto día de la quincena luminosa, adore con devoción a Ajāpāleśvarī, ofreciendo incienso, flores y ungüentos, alcanza los dones deseados, difíciles de obtener para los mortales.

Verse 3

तस्या देव्याः प्रसादेन सत्यमेतन्मयोदितम् । अजापालो महीपालः पुराऽसीत्संमतः सताम्

Por la gracia de esa Diosa, es verdad cuanto he dicho. En tiempos antiguos, el rey Ajāpāla fue un soberano aprobado y honrado por los virtuosos.

Verse 4

हितकृत्सर्वलोकस्य यथा माता यथा पिता । तेन राज्यं समासाद्य पितृपैतामहं शुभम्

Obró por el bienestar de todos los seres, como una madre, como un padre. Y así, al alcanzar el reino auspicioso heredado de su padre y de sus antepasados,

Verse 5

चिंतितं मनसा पश्चात्स्वयमेव महात्मना । मया तत्कर्म कर्तव्यं यदन्यैरिह भूमिपैः । न कृतं न करिष्यंति ये भविष्यन्त्यतः परम्

Después, el rey magnánimo reflexionó en su interior: «Esa obra debo realizarla yo mismo: una que otros reyes aquí no han hecho, y que los que vengan después tampoco harán».

Verse 6

एष एव परो धर्मो भूपतीनामुदाहृतः । यत्प्रजापालनं शश्वत्तासां च सुखसंस्थितिः

Esto, en verdad, se proclama como el dharma supremo de los reyes: proteger sin cesar a los súbditos y asegurar su bienestar y dicha.

Verse 7

यथायथा करं भूपास्ता मां गृह्णंति लोलुपाः । तथातथा मनःक्षोभो हृदये संप्रजायते

Cada vez que esos reyes codiciosos me arrebatan tributos, en esa misma medida nace en mi corazón una agitación inquieta.

Verse 8

न करेण विना भूपा हस्त्यश्वादिबलं च यत् । शक्नुवंति परित्रातुं पादातं च विशेषतः

Sin ingresos (tributo), los reyes no pueden sostener ni proteger las fuerzas de elefantes, caballos y demás, especialmente a la infantería.

Verse 9

विना तेन स गम्यः स्यान्नीचानामपि सत्वरम् । एतस्मात्कारणाद्भूपाः करं गृह्णंति लोकतः

Sin esa fuerza (sostenida por el tributo), el reino pronto quedaría expuesto, accesible incluso a los viles. Por esta causa los reyes recaudan impuestos del pueblo.

Verse 10

तस्मान्मया विनाप्याशु नागैश्चैव नरैस्तथा । तपः शक्त्या प्रकर्तव्यं राज्यं निहतकण्टकम्

Por ello, aun sin mí, que los Nāgas y los hombres, con presteza y por la fuerza de la austeridad (tapas), establezcan un reino sin espinas: libre de opresores y de toda aflicción.

Verse 11

करानगृह्णता तेन लोकान्रंजयता सदा । अन्येषां भूमिपालानां विशेषेण महात्मनाम्

Por él—que no cobraba tributos y siempre complacía al pueblo—esto se volvió un ejemplo para los demás reyes, especialmente para los de alma magnánima.

Verse 12

एवं चित्ते समाधाय वसिष्ठं मुनिपुंगवम् । पुरोधसं समाहूय ततः प्रोवाच सादरम्

Habiendo así resuelto en su corazón, mandó llamar a Vasiṣṭha, el toro entre los sabios—su sacerdote real (purohita)—y entonces le habló con reverencia.

Verse 13

अत्र भूमितले विप्र सर्वेषां तीर्थमुत्तमम् । अल्पकालेन सन्तुष्टिं यत्र याति महेश्वरः । वासुदेवोऽथवा ब्रह्मा ह्येतच्छीघ्रं वदस्व मे

Oh brāhmaṇa, en esta tierra, ¿cuál es el tīrtha supremo entre todos los tīrthas, donde en poco tiempo se complace Maheśvara, o Vāsudeva, o Brahmā? Dímelo pronto.

Verse 14

येनाहं सर्वलोकस्य हितार्थं तप आददे । न स्वार्थं ब्राह्मणश्रेष्ठ सत्येनात्मानमालभे

Oh el mejor de los brāhmaṇas, emprendo la austeridad por el bien de todos los mundos, no por provecho propio; en verdad, me consagro a este propósito.

Verse 15

वसिष्ठ उवाच । तिस्रः कोट्योर्धकोटी च तीर्थानामिह भूतले । संति पार्थिवशार्दूल प्रभावसहितानि च

Dijo Vasiṣṭha: Oh tigre entre los reyes, en esta tierra existen tres crores y medio de tīrthas, y cada uno está dotado de su propio poder sagrado y eficacia.

Verse 16

अष्टषष्टिस्तथा राजन्क्षेत्राणामस्ति भूतले । येषां सांनिध्यमभ्येति सर्वदैव महेश्वरः

Y, oh Rey, en la tierra hay sesenta y ocho kṣetras sagrados: lugares cuya santa presencia Maheśvara se acerca y en los que mora en todo tiempo.

Verse 17

तथा सर्वे सुरास्तुष्टा ब्रह्मविष्णु शिवादयः । परं सिद्धिप्रदं शीघ्रं मानुषाणां महीपते

Así, todos los dioses—Brahmā, Viṣṇu, Śiva y los demás—quedan complacidos. Oh señor de la tierra, esto (la observancia y el lugar santo) concede con prontitud a los hombres la realización espiritual suprema.

Verse 18

हाटकेश्वरदेवस्य क्षेत्रं पातकनाशनम् । देवानामपि सर्वेषां तुष्टिं गच्छति चंडिका

El dominio sagrado del Señor Hāṭakeśvara destruye los pecados. Allí, Caṇḍikā también alcanza (y otorga) la satisfacción de todos los dioses.

Verse 19

शीघ्रमाराधिता सम्यक्छ्रद्धायुक्तैर्नरैर्भुवि । तस्मात्तत्क्षेत्रमासाद्य तां देवीं श्रद्धयान्वितः । आराधय महाभाग द्रुतं सिद्धिमवाप्स्यसि

En la tierra, ella es propiciada pronto y correctamente por hombres dotados de fe. Por eso, al llegar a ese kṣetra, adora a esa Diosa con devoción, oh noble; alcanzarás con rapidez la realización.

Verse 20

एवमुक्तः स तेनाथ गत्वा तत्क्षेत्रमुत्तमम् । प्रतिष्ठाप्य च देवीं तां पूजयामास भक्तितः

Así instruido por él, fue entonces a aquel excelso campo sagrado; y, tras consagrar allí a la Diosa, la adoró con devoción.

Verse 21

ब्रह्मचर्यपरो भूत्वा शुचिर्व्रतपरायणः । नियतो नियताहारस्त्रिकालं स्नानमाचरन्

Consagrado a la disciplina del brahmacarya, puro y firme en su voto, dueño de sí y de dieta regulada, practicaba el baño ritual tres veces al día.

Verse 22

एवमाराध्यतस्तत्र गन्धपुष्पानुलेपनैः । पूजापरस्य सा देवी तस्य तुष्टिं ततो गता

Así, allí la veneró con perfumes, flores y ungüentos; y la Diosa, al verlo enteramente entregado al culto, quedó complacida con él.

Verse 23

देव्युवाच । परितुष्टास्मि ते वत्स व्रतेनानेन नित्यथः । बलिपूजाविधानेन विहितेनामुना स्वयम्

La Diosa dijo: “Hijo querido, estoy plenamente complacida contigo por este voto que observas sin cesar, y por este rito de ofrenda (bali) y adoración que has cumplido conforme a lo prescrito.”

Verse 24

तद्ब्रूहि येन ते सर्वं प्रकरोमि हृदि स्थितम् । सद्य एव महीपाल त्रिदशैरपि दुर्लभम्

“Habla, pues: ¿por qué medio he de concederte todo lo que mora en tu corazón—hoy mismo, oh rey—hasta aquello que es difícil de obtener aun para los dioses?”

Verse 25

राजोवाच । लोकानां हितकामेन मयैतद्व्रतमाहृतम् । येन तेषां भवेत्सौख्यं मत्प्रसादादनुत्तमम्

El rey dijo: «Buscando el bien del pueblo, he asumido este voto, para que por mi gracia alcancen una dicha insuperable».

Verse 26

तस्माद्देहि महाभागे ज्ञानयुक्तानि भूरिशः । ममास्त्राणि विचित्राणि स्वैरगाणि समन्ततः

«Por ello, oh Diosa muy afortunada, concédeme en abundancia armas maravillosas dotadas de recto conocimiento: armas que se muevan a voluntad en todas direcciones».

Verse 27

यानि जानंति भूपृष्ठे मम पार्श्वे स्थितान्यपि । अपराधं सदा लोके परदारादि यत्कृतम्

Aun quienes están a mi lado sobre la tierra conocen las faltas que sin cesar se cometen en el mundo, como las transgresiones con la esposa ajena y otras semejantes.

Verse 28

अनुरूपं ततस्तस्य पातकस्य विनिग्रहम् । प्रकुर्वंति मिथो येन न तेषां संकरो भवेत्

Por ello deben imponer una contención y corrección proporcionadas a ese pecado, para que, mediante la disciplina mutua, no surja entre ellos confusión ni mezcla desordenada de normas sociales.

Verse 29

मंत्रग्रामं तथा देवि मम देहि पृथग्विधम् । निग्रहं व्याधिसत्त्वानां येन शीघ्रं करोम्यहम्

Y además, oh Devī, concédeme un conjunto de mantras de diversas clases, con los cuales pueda yo reprimir con prontitud a los seres que se manifiestan como enfermedades.

Verse 30

येन स्युर्मनुजाः सर्वे मम राज्ये सुखान्विताः । नीरोगाः पुष्टिसंपन्ना भयशोकविवर्जिताः

Por ese medio, que todos los hombres de mi reino vivan en dicha: libres de enfermedad, colmados de vigor y sustento, y sin temor ni aflicción.

Verse 31

नाहं देवि करिष्यामि हस्त्यश्वरथसंग्रहम् । यतस्तेषां भवेत्पुष्टिर्वित्तैर्वित्तं करैर्भवेत् । गृहीतैः सर्वलोकानां तस्मात्तन्न ममेप्सितम्

Oh Devī, no acumularé elefantes, caballos ni carros; pues su sustento y crecimiento exigirían riquezas, y esas riquezas vendrían de tributos cobrados a todo el pueblo. Por ello, eso no es lo que deseo.

Verse 32

श्रीदेव्युवाच । अत्यद्भुततरं कर्म त्वयैतत्पृथिवीपते । प्रारब्धं यन्न केनापि कृतं न च करिष्यति

Dijo Śrī Devī: Oh señor de la tierra, esta obra que has emprendido es sumamente maravillosa: nadie la ha realizado antes, ni nadie la realizará después.

Verse 33

तथाप्येवं करिष्यामि तव दास्यामि कृत्स्नशः । ज्ञानयुक्तानि शस्त्राणि मंत्रग्रामं च तादृशम्

Aun así, haré esto: te concederé por completo armas fortalecidas por el conocimiento sagrado, y también un conjunto de mantras acorde con ellas.

Verse 34

गृह्यन्ते येन ते सर्वे व्याधयोऽपि सुदारुणाः । परं सदैव ते रक्ष्या मन्मन्त्रैरपि संयुताः

Con ello, aun las enfermedades más terribles pueden ser apresadas y contenidas. Pero tú debes permanecer siempre protegido, fortalecido también por mis mantras.

Verse 35

यदि दृष्टिपथात्तुभ्यं क्वचिद्यास्यंति दूरतः । मानवान्पीडयिष्यंति चिरात्प्राप्याधिकं ततः

Si alguna vez se escapan de tu alcance de la vista y se alejan, afligirán a los hombres; y, tras largo tiempo, por ello mismo cobrarán aún mayor fuerza.

Verse 36

यदा त्वं पृथिवीपाल स्वर्गं यास्यसि भूतलात् । तदात्र सलिले स्थाप्या मदग्रे यद्व्यवस्थितम्

Oh protector de la tierra, cuando partas de este mundo hacia el cielo, entonces lo que aquí ha sido dispuesto ante mí deberá ser colocado en el agua, en este mismo lugar.

Verse 37

सर्वे मंत्रास्तथाऽस्त्राणि ममवाक्यादसंशयम् । येन स्यात्पूर्ववत्सर्वो व्यवहारो नृपोद्भवः

«Todos esos mantras, y también esas armas divinas, sin duda surgirán por mi mandato, para que toda función regia y el orden entero del gobierno prosigan de nuevo exactamente como antes.»

Verse 38

सूत उवाच । बाढमित्येव तेनोक्ते तत्क्षणाद्द्विजसत्तमाः । प्रादुर्भूतानि दिव्यानि तस्यास्त्राणि बहूनि च

Sūta dijo: «Apenas pronunció: “Así sea”, oh los mejores de los dos veces nacidos, en ese mismo instante se manifestaron muchas de sus armas divinas.»

Verse 39

ज्ञानसंपत्प्रयुक्तानि यादृशानि महात्मना । तेन संयाचितान्येव व्याधिमंत्रास्तथैव च

«Y tal como aquel gran ser, dotado de la riqueza del conocimiento, las empleaba, así también, a su ruego, le fueron concedidos los mantras que dominan las enfermedades.»

Verse 40

व्याधयो यैश्च गृह्यंते मुच्यंते स्वेच्छया सदा । सुखेन परिपाल्यंते दृष्टिगोचरसंस्थिताः

Por esos mantras, las enfermedades pueden ser apresadas y liberadas a voluntad, siempre; y pueden mantenerse bajo control con facilidad, permaneciendo dentro del alcance de la vista.

Verse 41

ततस्तं सकलं प्राप्य प्रसादं चंडिकोद्भवम् । तच्च हस्त्यादिकं सर्वं ब्राह्मणेभ्यो ददौ नृप

Entonces, habiendo obtenido por completo la gracia nacida de Caṇḍikā, el rey entregó a los brahmanes todos aquellos elefantes y demás posesiones.

Verse 42

एकां मुक्त्वा निजां भार्यामेकं दशरथं सुतम् । तांश्चापि सकलान्व्याधीन्मंत्रैः संयम्य यत्नतः

Salvando únicamente a su propia esposa y a su hijo Daśaratha, contuvo con esmero, mediante mantras, todas las demás enfermedades.

Verse 43

अजारूपान्स्वयं पश्चाद्यष्टिमादाय रक्षति । एवं तस्य नरेन्द्रस्य वर्तमानस्य भूतले

Después, tomando un bastón, él mismo los guardó, apareciendo con forma de cabra. Así fue para aquel rey mientras vivía sobre la tierra.

Verse 44

गुप्तोऽपि नापराधः स्यात्कस्यचित्प्रकटः कुतः । प्रमादाद्यदि भूलोके कश्चित्पापं समाचरेत्

Aunque se oculte, una falta no deja de ser falta: ¿cómo podría no salir a la luz? Si por negligencia alguien en este mundo comete pecado…

Verse 45

तद्रूपो निग्रहस्तस्य तत्क्षणादेव जायते । वधं वा यदि वा बंधं क्लेशं चाऽरातिसंभवम्

Un castigo acorde a esa misma naturaleza surge para él al instante—sea la muerte, o el encarcelamiento, o el sufrimiento provocado por los enemigos.

Verse 46

अदृष्टान्यपि शस्त्राणि तानि कुर्वंति तत्क्षणात् । अन्येषां च महीपानां राज्ये गुप्तान्यनेकशः । कुर्वन्ति मनुजास्तेषां चक्रे वैवस्वतो ग्रहम्

Aun las armas invisibles cumplen su obra en ese mismo instante. Y también en los reinos de otros soberanos, fuerzas ocultas de muchas maneras someten a los hombres—llevándolos al dominio de Vaivasvata (Yama) y a la rueda de la retribución.

Verse 47

न तत्र भयसंत्रस्तस्ततः पापसमाचरेत् । प्रत्यक्षं वा विशेषेण ज्ञात्वा शस्त्रभयं च तत्

Allí, nadie—conmovido por el miedo—se entregó al pecado; pues reconocían de modo directo y claro que incluso el temor a las armas y a la violencia estaba ausente.

Verse 48

ततस्ते पापनिर्मुक्ता लोकाः संशुद्धगात्रकाः । रोगेषु निगृहीतेषु प्राप्ताः सुखमनुत्तमम्

Entonces aquellos seres, libres de pecado y con el cuerpo purificado, hallaron una dicha insuperable, cuando las enfermedades y aflicciones quedaron totalmente contenidas.

Verse 49

एवं स्थितेषु लोकेषु गतपापामयेषु च । प्रयाताः शून्यतां सर्वे नरका ये यमालये

Cuando los mundos quedaron así—libres de pecado y de enfermedad—entonces todos los infiernos del dominio de Yama cayeron en el vacío.

Verse 50

न कश्चिन्नरकं याति न च मृत्युपथं नरः । यथा कृतयुगं तादृक्त्रेतायामपि संस्थितम्

Nadie fue al infierno, ni hombre alguno pisó la senda de la muerte; aun en la era de Tretā, aquello quedó como el estado de la era de Kṛta.

Verse 51

व्यवहारे ततो नष्टे यमलोकसमुद्भवे । स्वर्गेण तुल्यतां प्राप्ते प्राणिभिर्मृत्युवर्जितैः

Cuando se desvaneció aquella administración nacida del reino de Yama—de juicio y castigo—, el mundo alcanzó igualdad con el cielo: los seres quedaron libres de la muerte.

Verse 52

ततो वैवस्वतो गत्वा ब्रह्मणः सदनं प्रति । प्रोवाच दुःखसंपन्नः प्रणिपत्य पितामहम्

Entonces Vaivasvata (Yama) fue a la morada de Brahmā; colmado de aflicción, se postró ante el Abuelo y habló.

Verse 54

अजापालेन भूपेन तत्सर्वं विफलीकृतम् । तपःशक्त्या सुरश्रेष्ठ देवीमाराध्य चंडिकाम्

Oh excelso entre los dioses, todo aquello ha sido vuelto ineficaz por el rey Ajāpāla, quien, con el poder de sus austeridades, adoró y complació a la Diosa Caṇḍikā.

Verse 55

नाधयो व्याधयस्तत्र न पापानि महीतले । कस्यचिद्देव जायंते यथा कृतयुगे तथा

Allí, sobre la tierra, oh dios, no surgían aflicciones mentales ni enfermedades del cuerpo, ni pecado alguno para nadie; era tal como en la era de Kṛta.

Verse 56

तस्मात्कुरु सुरश्रेष्ठ पुनरेव यथा पुरा । मदीयभवने कृत्स्नो व्यवहारः प्रजायते

Por tanto, oh el más excelso de los dioses, hazlo de nuevo como antes, para que en mi morada vuelva a manifestarse íntegra la administración del juicio.

Verse 58

अथाब्रवीत्प्रहस्योच्चैस्त्रिनेत्रश्चतुराननम् । अत्यद्भुततमां श्रुत्वा तां वार्तां यमसंभवाम्

Entonces el Señor de los Tres Ojos, riendo en voz alta, habló al Brahmā de Cuatro Rostros, tras oír aquella noticia sumamente maravillosa llegada de Yama.

Verse 59

महेश्वर उवाच । धर्ममार्गप्रवृत्तस्य सदाचारस्य भूपतेः । कथं निवारणं तत्र क्रियते कश्च निग्रहः

Dijo Maheśvara: «Oh rey, para quien está firme en la senda del dharma y arraigado en la recta conducta, ¿cómo podría imponérsele allí obstáculo alguno, y por quién podría ser refrenado?»

Verse 60

तस्मात्तेन महीपेन यस्मान्मार्गः प्रदर्शितः । अपूर्वो धर्मसंभूतः कृतः सम्यङ्महात्मना

«Por eso, puesto que aquel rey ha mostrado el camino, ese magnánimo ha establecido rectamente una senda maravillosa y sin precedentes, nacida del propio dharma.»

Verse 61

तन्मयापि यथा चास्य प्रसादः सुरसत्तम । अपूर्वः करणीयश्च यथा धर्मो न दुष्यति

«Oh el más excelso de los dioses, también yo debo obrar de tal modo que su gracia sea extraordinaria y que el dharma no quede manchado.»

Verse 62

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रं यमं प्राह ततः शिवः । वदायुषोऽस्य यच्छेषमजापालस्य भूपतेः । येन तत्समये प्राप्ते तं नयामि निजालयम्

Dicho esto, Śiva se dirigió a Yama, el de cuatro rostros: «Dime cuánto tiempo de vida le resta al rey Ajāpāla, para que, cuando llegue ese momento, yo lo conduzca a mi propia morada».

Verse 63

यम उवाच । पञ्चवर्षसहस्राणि तस्यातीतानि चायुषः । तिष्ठंति पञ्चपञ्चाशत्प्रतीक्ष्येऽहं ततः कथम्

Yama dijo: «Cinco mil años de su vida ya han transcurrido; aún quedan cincuenta y cinco. ¿Cómo, pues, he de esperar más?»

Verse 64

यावत्कालं सुरश्रेष्ठ शून्ये जाते स्व आश्रये । तस्मात्कुरु द्रुतं कंचिदुपायं तद्विनाशने

«Oh, el mejor entre los dioses: mientras mi propia morada permanezca vacía, por ello concibe pronto algún medio para llevar a cabo ese fin»

Verse 65

एवमुक्ते यमेनाथ तं विसृज्य गृहं प्रति । व्याघ्ररूपं समास्थाय स्वयं तत्संनिधौ ययौ

Cuando Yama hubo hablado así, Śiva lo despidió. Luego, tomando la forma de un tigre, él mismo fue a las cercanías de aquel rey.

Verse 66

यत्र संस्थो महीपः स प्रजापालनतत्परः । मेघगम्भीरनिर्घोषं गर्जमानो मुहुर्मुहुः

Allí donde el rey se hallaba, empeñado en proteger a sus súbditos, el (tigre) rugía una y otra vez con un estruendo profundo, como el trueno de las nubes.

Verse 67

अजास्तास्तं च संवीक्ष्य व्याघ्रं रौद्रवपुर्द्धरम् । अजापालं समुद्दिश्य संत्रस्ताः शरणं गताः

Al ver al tigre de forma terrible, las cabras, presas del pánico, se volvieron hacia Ajāpāla y se acogieron a su amparo.

Verse 68

तस्य यत्नपरस्यापि रक्षमाणस्य भूपतेः । अजास्ता व्याघ्ररूपेण शंकरेण प्रभक्षिताः

Aunque el rey se esforzaba por protegerlas, aquellas cabras fueron devoradas por Śaṅkara, que había asumido la forma de un tigre.

Verse 69

अजानां कदनं दृष्ट्वा ततः स पृथिवीपतिः । स्वहस्ताद्यष्टिमुत्सृज्य जग्राह निशितायुधम्

Al ver la matanza de los inocentes, el rey arrojó el bastón de su mano y empuñó un arma aguda y afilada.

Verse 70

यत्तस्य तुष्टया दत्तं चंडं चंडार्चिषा समम् । तच्छस्त्रं च तथान्यानि देवीदत्तानि शंकरः । शनैःशनैः प्रजग्राह स्ववक्त्रेण महेश्वरः

Entonces Maheśvara Śaṅkara, con su propia boca, fue tomando poco a poco aquella arma terrible, feroz como una llama ardiente, junto con las demás armas otorgadas por la Diosa en su complacencia.

Verse 71

अस्त्राभावात्ततस्तूर्णं ध्रियमाणेऽपि कांतया । द्वंद्वयुद्धेन तं व्याघ्रं योधयामास भूपतिः

Luego, por carecer de armas arrojadizas, aunque su amada aún lo contenía, el rey se lanzó presto a combatir a aquel tigre en duelo singular.

Verse 72

ततस्तस्यांगसंस्पर्शान्मुक्त्वा व्याघ्रतनुं च ताम् । दधार भस्मसंदिग्धां तनुं चन्द्रविभूषिताम्

Entonces, por el contacto de su cuerpo, abandonó aquella forma de tigre y asumió un cuerpo ungido con ceniza sagrada y adornado con la luna.

Verse 73

रुंडमालावरां दिव्यां सखट्वांगां सपन्नगाम् । तां दृष्ट्वा स महीपालः सभार्यः प्रणतस्ततः

Al contemplar a aquel Ser divino—con una excelsa guirnalda de cabezas cercenadas, portando el báculo khaṭvāṅga y acompañado de serpientes—el rey, junto con su esposa, se postró de inmediato.

Verse 74

प्रोवाचाथ स्तुतिं कृत्वा विनयावनतः स्थितः । आनंदाश्रुपरिक्लिन्नो हर्षगद्गदया गिरा

Luego, tras ofrecer un himno de alabanza, permaneció de pie con la cabeza inclinada en humildad; con los ojos anegados de lágrimas de dicha y la voz temblorosa de júbilo, habló así.

Verse 75

राजोवाच । अज्ञानाद्यन्मया देव प्रहारास्तव निर्मिताः । तिरस्कारस्तथा दत्तस्तत्सर्वं क्षम्यतां विभो

Dijo el rey: Oh Señor, por ignorancia te golpeé y hasta te mostré desprecio. Que todo ello sea perdonado, oh Omnipotente.

Verse 76

श्रीभगवानुवाच । क्षांत एष मया पुत्र तव सर्वः पराभवः । परितुष्टेन ते कर्म दृष्ट्वा चैवातिमानुषम्

El Bienaventurado Señor dijo: Hijo, todo este tu abatimiento queda perdonado por mí; pues me complazco al ver tus obras, verdaderamente más allá de la medida humana ordinaria.

Verse 77

यथा कृतं त्वया राज्यं प्रजाः संरक्षिता नृप । तथान्यो भूपतिः कश्चिन्न कर्ता न करिष्यति

Tal como tú has gobernado y protegido a tus súbditos, oh rey, ningún otro soberano lo ha hecho, ni lo hará jamás en el porvenir.

Verse 78

तस्माद्गच्छ मया सार्धं पाताले पार्थिवोत्तम । अनेनैव शरीरेण धर्मपत्न्यानया सह

Por ello, ven conmigo a Pātāla, oh el mejor de los reyes—junto con tu esposa justa, tu compañera en el dharma, y con este mismo cuerpo.

Verse 79

नातः परं त्वया स्थेयं मर्त्यलोके कथंचन । विरुद्धं सर्वदेवानां यतः कर्म त्वदुद्भवम्

Desde aquí en adelante no debes permanecer de modo alguno en el mundo de los mortales; pues el acto que ha surgido de ti se opone a todos los dioses.

Verse 80

राजोवाच । एवं देव करिष्यामि गत्वाऽयोध्यां महापुरीम् । पुत्रं राज्ये प्रतिष्ठाप्य मंत्रिणां संनिवेद्य च

Dijo el rey: «Así sea, oh Señor; así lo haré. Iré a la gran ciudad de Ayodhyā, estableceré a mi hijo en el trono y lo comunicaré debidamente a los ministros».

Verse 81

तथाहं देव देव्या च प्रोक्तः संतुष्टया पुरा । मन्त्रग्रामो यया दत्तः शस्त्राणि विविधानि च

«Asimismo, oh Señor, en tiempos antiguos, cuando la Diosa quedó complacida, me habló así; me concedió un conjunto entero de mantras y también diversas clases de armas».

Verse 82

यदा त्वं त्यजसि प्राज्ञ मर्त्यलोकं सुदुस्त्यजम् । तदात्र मामके कुण्डे प्रक्षेप्तव्यानि कृत्स्नशः

Oh sabio, cuando abandones este mundo mortal, tan difícil de dejar, entonces aquí, en mi propio estanque sagrado, deberán ser arrojadas todas esas cosas, por completo.

Verse 83

तानि चार्पय मे भूयो येनानृण्यं व्रजाम्यहम् । तस्या देव्याः सुराधीश त्वत्प्रसादेन सांप्रतम्

Y entrégame de nuevo esas cosas, para que yo quede libre de deuda. Oh Señor de los dioses, ahora, por tu gracia, quedo absuelto de mi obligación hacia aquella Diosa.

Verse 84

एवमुक्तस्ततस्तेन भगवांस्त्रिपुरांतकः । आज्ञाप्य तानि सर्वाणि ददौ तत्र द्रुतं गतः

Así interpelado por él, el Bienaventurado Señor Tripurāntaka dio la orden de que todos aquellos objetos fueran devueltos, y luego se dirigió allí con presteza.

Verse 85

अब्रवीच्च सुतस्तत्र स्वयं राजा भविष्यति । वीर्यौदार्यसमोपेतो वंशस्योद्धरणक्षमः

Y allí declaró: «Tu hijo mismo será rey, dotado de valor y generosidad, capaz de sostener y restaurar el linaje».

Verse 86

त्वं चागच्छ मया सार्धमद्यैव मम मंदिरे । प्रविश्यात्र जले पुण्ये देवीकुण्डसमुद्भवे

«Y tú, ven conmigo hoy mismo a mi morada; y entra aquí en esta agua santa, nacida del Devīkuṇḍa».

Verse 87

अद्य माघचतुर्दश्यां शुक्लायामपरोऽपि यः । देवीमिमां च संपूज्य जलेऽस्मिन्भक्तिसंयुतः

Hoy, en el decimocuarto día (caturdaśī) de Māgha, en la quincena luminosa (śukla), quienquiera—aunque sea otra persona—que adore a esta Diosa y, lleno de devoción, (entre) en estas aguas…

Verse 88

करिष्यति प्रवेशेन प्राणत्यागं नृपोत्तम । स च यास्यति यत्रास्ते पाताले हाटकेश्वरः

Al entrar (en estas aguas) entregará su vida, oh el mejor de los reyes; y partirá al lugar donde mora Hāṭakeśvara: en Pātāla.

Verse 89

स्नानं वा पार्थिवश्रेष्ठ यः करिष्यति मानवः । अष्टोत्तरशतं तस्य व्याधीनां न भविष्यति

Oh el mejor de los reyes, cualquier persona que realice el baño sagrado (en este tīrtha) quedará libre de ciento ocho clases de enfermedades.

Verse 90

एवमुक्त्वा तमादाय नृपं भार्यासमन्वितम् । अजाभिस्ताभिरस्त्रैश्च तैश्चापि परमेश्वरः । प्रविवेश जले तस्मिन्देवीकुण्डसमुद्भवे

Dicho esto, el Señor Supremo tomó al rey junto con su esposa, y también aquellas cabras y aquellas armas, y entró en el agua nacida del Devīkuṇḍa.

Verse 91

ततश्च मंदिरं नीतः स्वकीयं द्विजसत्तमाः । तेनैव नरदेहेन स कलत्रसमन्वितः

Luego, oh el mejor de los dos veces nacidos, fue conducido a su propio palacio—en ese mismo cuerpo humano—y acompañado de su esposa.

Verse 92

अद्यापि तिष्ठते तत्र जरामरणवर्जितः । पूजयानश्च तं देवं पाताले हाटकेश्वरम्

Aún hoy permanece allí, libre de vejez y muerte, rindiendo culto al Señor Hāṭakeśvara en Pātāla, el mundo subterráneo.

Verse 93

एवं तत्र समुद्भूता सा देवी परमेश्वरी । स्थापिता तेन भूपेन श्रद्धापूतेन चेतसा

Así, allí se manifestó la Diosa Suprema, Parameśvarī; y aquel rey, con el corazón purificado por la fe, estableció allí su sagrada presencia.

Verse 95

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽजापालेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चनवतितमोऽध्यायः

Así concluye el capítulo nonagésimo quinto, llamado “Descripción de la grandeza de Ajāpāleśvarī”, en el Śrī Skanda Mahāpurāṇa, en la Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, dentro del sexto Nāgara Khaṇḍa, en el Māhātmya del sagrado territorio de Śrī Hāṭakeśvara.

Verse 97

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । समीप उपविष्टस्य शिवस्याऽस्यं व्यलोकयत्

Al oír aquellas palabras, Brahmā, el abuelo de los mundos, contempló el rostro de Śiva, que estaba sentado cerca.