Adhyaya 53

Verse 1

। सूत उवाच । तत्रैवोज्जयनीपीठमस्ति कामप्रदं नृणाम् । प्रभूताश्चर्यसंयुक्तं बहुसिद्धनिषेवितम्

Dijo Sūta: Justo allí se halla el sagrado asiento de Ujjayinī, que concede a los hombres sus anhelos; colmado de abundantes maravillas y frecuentado por muchos siddhas realizados.

Verse 2

यस्य मध्यगतो नित्यं स्वयमेव महेश्वरः । महाकालस्वरूपेण स तिष्ठति द्विजोत्तमाः

En su mismo centro mora eternamente Maheśvara en persona; en la forma de Mahākāla permanece allí establecido, oh mejores de los dos veces nacidos.

Verse 3

वैशाख्यां यो नरस्तत्र कृत्वा श्राद्धं समाहितः । ततः पश्यति देवेशं महाकाल इति स्मृतम् । पूजयेद्दक्षिणां मूर्तिं समाश्रित्य द्विजोत्तमाः

Quien, en el mes de Vaiśākha, realice allí el śrāddha con la mente recogida, después contempla al Señor de los dioses, recordado como Mahākāla. Oh mejores de los nacidos dos veces, adorad la Forma que mira al sur, refugiándoos en Ella.

Verse 4

दश पूर्वान्दशातीतानात्मानं च द्विजोत्तमाः । पुरुषान्स समुद्धृत्य शिवलोके महीयते

Él eleva a diez generaciones anteriores y a diez posteriores—junto consigo mismo, oh mejor de los nacidos dos veces—y es honrado en el mundo de Śiva.

Verse 5

यो यं काममभिध्याय तत्र पीठं प्रपूजयेत् । संपूज्य योगिनीवृंदं कन्यकावृन्दमेव च

Meditando cualquier deseo, si alguien venera allí ese pīṭha, y rinde debida adoración al séquito de las Yoginīs y también a la asamblea de las doncellas—

Verse 6

स तत्कृत्स्नमवाप्नोति यदपि स्यात्सुदुर्लभम् । तत्र वैशाखमासस्य पौर्णमास्यां समाहितः

Él alcanza todo eso, incluso lo que sea sumamente difícil de obtener, especialmente cuando, allí en la luna llena del mes de Vaiśākha, permanece sereno y concentrado.

Verse 7

श्रद्धायुक्तो नरो यो वा उपवासपरः शुचिः । करोति जागरं तस्य पुरतः श्रद्धयान्वितः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

Cualquier persona llena de fe, pura y entregada al ayuno, que vele toda la noche ante Él con devoción, alcanza la morada suprema, libre de vejez y muerte.

Verse 8

किं व्रतैः किं वृथा दानैः किं जपैर्नियमेन वा । महाकालस्य ते सर्वे कलां नार्हंति षोडशीम्

¿De qué sirven los votos? ¿De qué sirven las dádivas estériles? ¿De qué sirven las repeticiones sagradas y las disciplinas? Aun reunidas, no alcanzan ni la decimosexta parte de la gracia y el mérito de Mahākāla.

Verse 9

सूत उवाच । तत्रैवास्ति महाभागा भ्रूणगर्तेति विश्रुता । गर्ता सुविपुलाकारा सर्वपातकनाशिनी

Dijo Sūta: Allí mismo existe un tīrtha sumamente auspicioso, célebre con el nombre de «Bhrūṇa-gartā». Es una fosa sagrada, muy vasta, que destruye todos los pecados.

Verse 10

ब्रह्महत्याविनिर्मुक्तः सौदासो यत्र पार्थिवः । स्त्रीहत्यया विनिर्मुक्तः सुषेणो वसुधाधिपः

En ese lugar santo, el rey Saudāsa quedó libre del pecado de matar a un brāhmaṇa; y el rey Suṣeṇa, señor de la tierra, fue igualmente liberado del pecado de dar muerte a una mujer.

Verse 11

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथं तस्य सौदासस्य महीपतेः । ब्रह्मण्यस्यापि संजाता तदस्माकं प्रकीर्तय

Los sabios dijeron: «¿Cómo surgió en el rey Saudāsa, ese soberano, el pecado de matar a un brāhmana, siendo él devoto de los brāhmanas? Cuéntanos eso».

Verse 12

श्रूयते स महीपालो ब्राह्मणानां हिते रतः । कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्मघ्नः सोऽभवत्कथम्

Hemos oído que ese rey se complacía en el bien de los brāhmanas. ¿Cómo, entonces, llegó a ser «matador de un brāhmana»: por obra, por pensamiento o por palabra?

Verse 13

विमुक्तश्च कथं भूयो भ्रूणगर्तामुपाश्रितः । सापि गर्ता कथं जाता सर्वं नो वद विस्तरात्

Y después de ser liberado, ¿cómo volvió a refugiarse en la ‘Bhrūṇa-gartā’ (la fosa asociada al pecado de matar al embrión)? ¿Y cómo llegó a existir esa fosa? Cuéntanos todo con detalle.

Verse 14

सूत उवाच । यदा लिंगस्य पातोऽभूद्देवदेवस्य शूलिनः । तदा स लज्जयाविष्टो लिंगाभावाद्द्विजोत्तमाः

Dijo Sūta: «Cuando cayó el liṅga de Śūlin—el Dios de los dioses—, entonces, oh mejores de los nacidos dos veces, él quedó invadido por la vergüenza a causa de la ausencia de su liṅga.»

Verse 15

कृत्वाऽतिविपुलां गर्तां प्रविवेश ततः परम् । न कस्यचित्तदात्मानं दर्शयामास शूलधृक्

Luego, el Portador del Tridente cavó una fosa inmensamente vasta y entró en ella; desde entonces no se mostró a nadie.

Verse 16

एवं सा तत्र संजाता गर्ता ब्राह्मणसत्तमाः । यथा तस्यां विपाप्माभूत्सौ दासस्तद्वदाम्यहम्

Así, esa fosa nació allí, oh los más eminentes de los brahmanes. Ahora diré cómo, en ese mismo lugar, Saudāsa quedó libre de pecado.

Verse 17

आसीन्मित्रसहोनाम राजा परमधार्मिकः । सौदासस्तत्सुतः साक्षात्सूर्यवंशसमुद्भवः

Hubo un rey sumamente justo llamado Mitrasaha. Saudāsa fue su hijo, nacido directamente en la dinastía solar.

Verse 18

तेनेष्टं विपुलैर्यज्ञैः सुवर्णवरदक्षिणैः । असंख्यातानि दानानि प्रदत्तानि महात्मना

Aquel rey de gran alma celebró abundantes sacrificios, otorgando excelentes dádivas rituales de oro; y concedió incontables dones en caridad.

Verse 19

कस्यचित्त्वथ कालस्य सत्रे द्वादशवार्षिके । वर्तमाने यथान्यायं विधिदृष्टेन कर्मणा

Luego, en cierto tiempo, mientras se celebraba un satra de doce años conforme a la debida costumbre, con los ritos ejecutados según la norma prescrita,

Verse 20

क्रूराक्षः क्रूरबुद्धिश्च राक्षसौ बलवत्तरौ । यज्ञविघ्नाय संप्राप्तौ संप्राप्ते रजनीमुखे

Al caer la noche, dos rākṣasas de poder extraordinario—Krūrākṣa y Krūrabuddhi—llegaron con la intención de obstaculizar el sacrificio.

Verse 21

राक्षसैर्बहुभिः सार्धं तथान्यैर्भूतसंज्ञितैः । पिशाचैश्च दुराधर्षैर्यज्ञविध्वंसतत्परैः

Venían con muchos rākṣasas, y también con otros seres llamados bhūtas; y con feroces, inabordables piśācas, todos empeñados en destruir el sacrificio.

Verse 22

अथ ते राक्षसाः सर्वे किंचिच्छिद्रमवेक्ष्य च । विविशुर्यज्ञवाटं तं प्रसर्पन्तः समंततः

Entonces todos aquellos rākṣasas, al divisar una pequeña abertura, penetraron en el recinto del sacrificio, deslizándose sigilosos desde todos los lados.

Verse 23

निघ्नन्तो ब्राह्मणश्रेष्ठान्भक्षयन्तो हवींषि च । तथा यानि विचित्राणि यज्ञार्थे कल्पितानि च

Abatieron a los más excelsos brāhmaṇas y devoraron las oblaciones (havis), junto con las variadas ofrendas y disposiciones que habían sido preparadas para el sacrificio (yajña).

Verse 24

एतस्मिन्नंतरे तत्र हाहाकारो महानभूत् । भक्ष्यमाणेषु विप्रेषु राक्षसैर्बलवत्तरैः

En ese mismo instante, allí se alzó un gran clamor de angustia, cuando los rākṣasas, más poderosos, comenzaron a devorar a los sabios brāhmaṇas.

Verse 25

ततो मैत्रसहिः क्रुद्धस्त्यक्त्वा दीक्षाव्रतं नृपः । आदाय सशरं चापं ध्वंसयामास वीक्ष्य तान्

Entonces el rey Maitrasahi, airado, dejó a un lado su voto de consagración (dīkṣā-vrata) y, tomando su arco con flechas, al ver aquello comenzó a aniquilarlos.

Verse 26

कृतरक्षो वसिष्ठेन स्वयमेव पुरोधसा । क्रूराक्षं सूदयामास राक्षसैर्बहुभिः सह

Habiendo sido protegido ritualmente por el propio Vasiṣṭha, su sacerdote real, el rey dio muerte a Krūrākṣa junto con muchos otros rākṣasas.

Verse 27

क्रूरबुद्धिरथो वीक्ष्य हतं श्रेष्ठं सहोदरम् । तं च पार्थिवशार्दूलमगम्यं ब्रह्मतेजसा

Entonces Krūrabuddhi, al ver muerto a su excelente hermano mayor, y al ver a aquel tigre entre los reyes, inaccesible por el brahma-tejas (esplendor brāhmánico)—

Verse 28

हतशेषान्समादाय राक्षसान्बलसंयुतः । पलायनं भयाच्चक्रे क्षतांगस्तस्य सायकैः

Reuniendo a los rākṣasas que habían quedado con vida, él—todavía fuerte—huyó por miedo, con el cuerpo herido por las flechas de aquel rey.

Verse 29

ततस्तद्वैरमाश्रित्य भ्रातुर्ज्येष्ठस्य राक्षसः । छिद्रमन्वेषयामास तद्वधाय दिवानिशम्

Luego, aferrado a aquella enemistad por su hermano mayor, el rākṣasa buscó día y noche alguna brecha por la cual darle muerte.

Verse 30

एवं सवीक्षमाणस्य तस्य च्छिद्रं महात्मनः । समाप्तिमगमद्विप्राः सत्रं तद्द्वादशाब्दिकम्

Así, aun cuando aquel magnánimo era vigilado de cerca en busca de la menor falla, los brahmanes concluyeron el satra de doce años y lo llevaron a su debido término.

Verse 31

न सूक्ष्ममपि संप्राप्तं छिद्रं तेन दुरात्मना । वसिष्ठविहिता रक्षा सत्रे तस्य महीपतेः

Ni la falta más sutil pudo hallar aquel de mente perversa, pues la protección ordenada por Vasiṣṭha guardaba el satra sacrificial del rey.

Verse 32

अथासौ ब्राह्मणान्सर्वान्विसृज्याहितदक्षिणान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा वसिष्ठमिदमब्रवीत्

Entonces despidió a todos los brahmanes, tras otorgarles debidamente la dakṣiṇā; y, con las palmas unidas en reverencia, dijo a Vasiṣṭha estas palabras.

Verse 33

स्वहस्तेन गुरोद्याहं त्वां भोजयितुमुत्सहे । क्रियतां तत्प्रसादो मे भुक्त्वाद्य मम मन्दिरे

Oh Gurú, hoy deseo alimentarte con mis propias manos. Concédeme esa gracia: por favor, acepta y toma tu comida hoy en mi casa.

Verse 34

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय वसिष्ठो मुनिसत्तमः । क्षालितांघ्रिः स्वयं तेन निविष्टो भोजनाय वै

Dijo Sūta: Vasiṣṭha, el mejor de los sabios, aceptó prometiendo: «Así sea». Luego, tras serle lavados los pies por el propio rey, se sentó para tomar la comida.

Verse 35

कूरबुद्धिरथो वीक्ष्य तदर्थं चामिषं शुभम् । सुसंस्कृतं विधानेन सूपकारैर्द्विजोत्तमाः

Entonces el de mente torpe, al ver la buena carne preparada para ello—bien cocida conforme a las reglas por cocineros diestros—oh el mejor de los brahmanes, prosiguió con su ardid.

Verse 36

उखां कृत्वा ततस्तादृक्तत्प्रमाणामतर्किताम् । महामांसाभृतां कृत्वा तां जहारामिषान्विताम्

Luego mandó hacer una vasija de ese mismo tamaño, sin despertar sospecha; la llenó con grandes cantidades de carne y se la llevó, cargada de carne.

Verse 37

अथासौ मुनिशार्दूलो भुंजानो बुबुधे हि तत् । महामांसमिति क्रुद्धस्तत्र प्रोवाच मन्युमान्

Entonces aquel tigre entre los sabios, mientras comía, lo comprendió: «¡Esto es mucha carne!» Encolerizado, lleno de ira, habló allí mismo.

Verse 38

महामांसाशनं यस्मात्कारितोऽहं त्वयाधम । रक्षोवद्राक्षसस्तस्मात्त्वमद्यैव भविष्यसि

«Puesto que tú, miserable, me hiciste comer gran carne, por ello hoy mismo te convertirás en un Rākṣasa, como quien posee naturaleza rākṣasa.»

Verse 39

ततः संशोधयामास तस्य मांसस्य चागमम् । निपुणं सूपकारांस्तान्दृष्ट्वा राजा पृथक्पृथक्

Entonces el rey investigó el origen de aquella carne; y al ver a esos cocineros expertos, los interrogó por separado, uno por uno.

Verse 40

तेऽब्रुवन्नैतदस्माभिः श्रपितं मांसमीदृशम् । श्रद्धीयतां महीपाल नान्येन मनुजेन वा

Ellos dijeron: «Esta clase de carne cocida no fue preparada por nosotros. Créelo, oh rey: ningún otro ser humano, fuera de nosotros, ha hecho esto.»

Verse 41

राक्षसं वा पिशाचं वा दानवं वा विना विभो । एतज्ज्ञात्वा ततो नाथ यद्युक्तं तत्समाचर

«Oh poderoso, esto no sucede sin un Rākṣasa, o un Piśāca, o un Dānava. Sabiendo esto, oh señor, obra entonces como es debido.»

Verse 42

एतस्मिन्नंतरे तस्य नारदो मुनिसत्तमः । समागत्याब्रवीत्सर्वं तद्राक्षसविचेष्टितम्

En ese mismo instante llegó Nārada, el mejor de los sabios, y lo explicó todo: que aquello era enteramente una maquinación de un Rākṣasa.

Verse 43

तच्छ्रुत्वा कोपमापन्नः स राजा शप्तुमुद्यतः । वसिष्ठं स्वकरे कृत्वा जलं सौदासभूपतिः । शापोद्यतं च तं दृष्ट्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्

Al oírlo, el rey se llenó de ira y se dispuso a proferir una maldición. El soberano Saudāsa, tomando agua en su propia mano y teniendo a Vasiṣṭha en su mente, quedó listo para maldecir; al verlo así, Nārada le dirigió estas palabras.

Verse 44

निघ्नन्तो वा शपन्तो वा द्विषन्तो वा द्विजातयः । नमस्कार्या महीपाल तथापि स्वहितेच्छुना । गुरुरेष पुनर्मान्यस्तव पार्थिवसत्तम

Dijo Nārada: «Aunque los dos veces nacidos golpeen, maldigan o incluso odien, aun así deben ser saludados con reverencia, oh rey—sobre todo por quien desea su propio bien. A este maestro has de honrarlo de nuevo, oh el mejor de los soberanos».

Verse 45

तस्मान्नार्हसि शप्तुं त्वं प्रतिशापेन सन्मुनिम् । निषिद्धः स तथा भूपस्ततस्तत्सलिलं करात् । पादयोः कृत्स्नमुपरि प्रमुमोच ततः परम्

«Por eso, no debes maldecir al santo sabio con una contra-maldición.» Así contenido, el rey soltó entonces el agua de su mano, derramándola por completo sobre sus propios pies.

Verse 46

अथ तौ चरणौ तस्य तप्त शापोदकप्लुतौ । दग्धौ कृष्णत्वमापन्नौ तत्क्षणाद्द्विजसत्तमाः

Entonces sus dos pies, empapados por el agua ardiente destinada a la maldición, quedaron abrasados y al instante se tornaron negros, oh el mejor de los dos veces nacidos.

Verse 47

कल्माषपाद इत्युक्तस्ततःप्रभृति स क्षितौ । भूपालो द्विजशार्दूला ना्म्ना तेन विशेषतः

Desde entonces, en la tierra aquel rey fue llamado “Kalmāṣapāda” (“de pies negros”), oh tigres entre los dos veces nacidos, quedando señalado de modo especial por ese mismo nombre.

Verse 48

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे विप्रो वसिष्ठो लज्जयान्वितः । ज्ञात्वा दत्तं वृथा शापं तस्य भूमिपतेस्तदा

Sūta dijo: Entretanto, el brāhmana Vasiṣṭha, colmado de vergüenza, comprendió entonces que la maldición que había dado a aquel rey había sido en vano.

Verse 49

उवाच व्यर्थः शापोऽयं तव दत्तो मया नृप । न च मे जायते वाक्यमसत्यं हि कथंचन

Dijo: «Oh rey, esta maldición que te di ha resultado inútil. Sin embargo, de mí no nace jamás palabra alguna que sea falsa, de modo alguno».

Verse 50

तस्मात्त्वं राक्षसो भूत्वा कञ्चित्कालं नृपो त्तम । स्वरूपं लप्स्यसे भूयो यस्मिन्काले शृणुष्व तम्

«Por ello, oh el mejor de los reyes, te convertirás en rākṣasa por algún tiempo. Pero volverás a recobrar tu propia forma verdadera; escucha de mí el momento y la condición en que sucederá.»

Verse 51

यदा त्वं क्रूरबुद्धिं तं राक्षसं निहनिष्यसि । तदा त्वं लप्स्यसे मोक्षं राक्षसत्वात्सुदारुणात्

«Cuando mates a ese rākṣasa de intención cruel, entonces alcanzarás la liberación (mokṣa), quedando libre de ese estado de rākṣasa tan terriblemente espantoso.»

Verse 52

सूत उवाच । एतस्मिन्नन्तरे राजा यातुधानो बभूव सः । ऊर्ध्वकेशो महाकायः कृष्णदन्तो भया नकः

Sūta dijo: Entre tanto, aquel rey se convirtió en un yātudhāna (rākṣasa). Con el cabello erizado, de cuerpo gigantesco y dientes negros, era terrible a la vista.

Verse 53

ततो जघान विप्रेन्द्रान्राक्षसं भावमाश्रितः । यज्ञान्विध्वंसयामास मुनीनामाश्रमानपि

Entonces, asumiendo la naturaleza de un Rākṣasa, abatió a los principales brahmanes, destruyó los sacrificios e incluso las ermitas de los sabios.

Verse 54

कस्यचित्त्वथ कालस्य क्रूर बुद्धिः स राक्षसः । ज्ञात्वा तं राक्षसीभूतमेकदाऽयुधवर्जितम्

Pasado algún tiempo, aquel Rākṣasa de mente cruel, al saber que él se había convertido en Rākṣasa y se encontraba una vez sin armas, aprovechó la ocasión.

Verse 55

भ्रातुर्वधकृतं वैरं स्मरमाणस्ततः परम् । तद्वधार्थं समायातो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः

Recordando la enemistad nacida de la muerte de su hermano, llegó entonces para matarlo, rodeado por muchos Rākṣasas.

Verse 56

ततस्तं वेष्टयित्वापि समंताद्राक्षसो नृपम् । प्रोवाच वचनं क्रुद्धो नादेनापूरयन्दिशः

Entonces, habiendo rodeado al rey por todos lados, el Rākṣasa habló con ira, llenando las direcciones con su rugido.

Verse 57

त्वया यो निहतोऽस्माकं ज्येष्ठो भ्राता सुदुर्मते । वसिष्ठस्य बलाद्यज्ञे तस्याद्य फलमाप्नुहि

¡Oh tú de mente vil, mataste a nuestro hermano mayor en el sacrificio mediante el poder de Vasiṣṭha; recibe hoy el fruto de ese acto!

Verse 58

राजोवाच । यद्ब्रवीषि दुराचार कर्मणा तत्समाचर । शारदस्येव मेघस्य गर्जितं तव निष्फलम्

Dijo el rey: «Oh malvado, cuanto alardeas, cúmplelo con hechos. Tu bramido es estéril, como el trueno de una nube de otoño».

Verse 59

एवमुक्त्वा समादाय ततो वृक्षं स पार्थिवः । प्राद्रवत्संमुखं तस्य गर्जमानो यथा घनः

Dicho esto, el rey tomó un árbol y se lanzó de frente contra él, bramando como una nube tronadora.

Verse 60

सोऽपि वृक्षं समुत्पाट्य क्रोधसंरक्तलोचनः । त्रिशंखां भृकुटीं कृत्वा तस्याप्यभिमुखं ययौ

Él también, arrancando un árbol, con los ojos enrojecidos por la ira y frunciendo el ceño en tres hondos surcos, avanzó de frente hacia él.

Verse 61

कृतवन्तौ वने तत्र बहुवृक्षक्षयावहम्

Allí, en aquel bosque, ambos causaron una gran devastación, derribando muchos árboles.

Verse 62

अथ तं श्रांतमालोक्य कूरबुद्धिं महीपतिः । प्रगृह्य पादयोर्वेगाद्भ्रामयामास पुष्करे

Entonces, al ver agotado a aquel de torpe entendimiento, el rey lo asió por los pies y, con ímpetu, lo hizo girar en el agua colmada de lotos.

Verse 63

ततश्चास्फोटयामास भूमौ कोपसमन्वितः । चक्रे चामिषखण्डं स पिष्ट्वापिष्ट्वा मुहुर्मुहुः

Lleno de furia, lo arrojó contra el suelo; y lo convirtió en trozos de carne, aplastándolo una y otra vez.

Verse 64

तस्मिंस्तु निहते शूरे राक्षसे स महीपतिः । राक्षसत्वाद्विनिर्मुक्तो लेभे कायं नृपोद्भवम्

Cuando aquel heroico rākṣasa fue abatido, el rey, liberado de su condición demoníaca, recuperó un cuerpo digno de su linaje real.

Verse 65

ततस्ते राक्षसाः शेषाः समंतात्तं महीपतिम् । परिवार्य महावृक्षैर्जघ्नुः पाषाणवृष्टिभिः

Entonces, los rākṣasas restantes rodearon al rey por todos lados y lo atacaron, arrojándole grandes árboles y una lluvia de piedras.

Verse 66

ततस्तानपि भूपालो जघान प्रहसन्निव । वृक्षहस्तस्तु विश्रब्धो लीलया द्विजसत्तमाः

Entonces el rey los abatió también a ellos, como si riera; con un árbol en la mano, tranquilo y sin miedo, lo hizo juguetonamente, oh los mejores de los nacidos dos veces.

Verse 67

ततश्च स्वपुरं प्राप्तः संप्रहृष्टतनूरुहः । राक्षसानां वधं कृत्वा लब्ध्वा देहं पुरातनम्

Luego regresó a su propia ciudad, con el vello erizado de alegría; habiendo matado a los rākṣasas, había recuperado su antiguo cuerpo.

Verse 68

ततस्तं तेजसा हीनं दुर्गंधेन समावृतम् । ब्रह्महत्योद्भवैश्चिह्नैरन्यैरपि पृथग्विधैः

Entonces lo vieron—despojado de su resplandor, envuelto en hedor inmundo, y marcado por diversos signos nacidos del pecado de brahmahatyā (matar a un brahmán), junto con otras manchas de muchas clases.

Verse 69

दृष्ट्वा ते मंत्रिणस्तस्य पुत्र पौत्रास्तथा परे । नोपसर्पंति भूपालं पापस्पर्शभयान्विताः

Al verlo así, sus ministros, sus hijos y nietos, y también los demás, no se acercaron al rey, temiendo el contacto del pecado.

Verse 70

ऊचुश्च पार्थिवश्रेष्ठ न त्वमर्हसि संगमम् । कर्तुं सार्धमिहास्माभिर्ब्रह्महत्या न्वितो यतः

Dijeron: «Oh, el mejor de los reyes, no eres digno de asociarte y mezclarse aquí con nosotros, pues estás manchado por el pecado de brahmahatyā (matar a un brahmán)».

Verse 71

तस्माद्वसिष्ठमाहूय प्रायश्चित्तं समाचर । अशुद्धं शुद्धिमायाति येन गात्रमिदं तव

«Por ello, llama a Vasiṣṭha y cumple una expiación (prāyaścitta), por la cual este cuerpo tuyo, impuro, alcance la pureza».

Verse 72

ततः स पार्थिवस्तूर्णं वसिष्ठं मुनिपुंगवम् । समाहूयाब्रवीद्वाक्यं दूरस्थो विनयान्वितः

Entonces aquel rey llamó de inmediato a Vasiṣṭha, el más excelso de los sabios; y, permaneciendo a cierta distancia con humildad, pronunció estas palabras.

Verse 73

तव प्रसादतो विप्र स हतो राक्षसो मया । मुक्तशापोऽस्मि संजातः परं शृणु वचो मुने

Por tu gracia, oh brāhmaṇa, ese rākṣasa ha sido abatido por mí. He quedado libre de la maldición; ahora, oh sabio, escucha mis palabras ulteriores.

Verse 74

मम गात्रात्सुदुर्गंधः समुद्गच्छति सर्वतः । भाराक्रांतानि गात्राणि सर्वाण्येवाचलानि च

De mi cuerpo se eleva por doquier un hedor repugnante. Mis miembros se sienten oprimidos por un peso enorme, y todos han quedado como inmóviles.

Verse 75

तत्किमेतद्द्विजश्रेष्ठ तेजो हानिरतीव मे । मंत्रिणोऽपि तथा पुत्रा न स्पृशंति यतोऽद्य माम्

¿Qué es esto, oh el mejor de los nacidos dos veces? Mi esplendor ha menguado en extremo. Incluso mis ministros y mis hijos hoy no se atreven a tocarme.

Verse 76

वसिष्ठ उवाच । राक्षसत्वं प्रपन्नेन त्वया पार्थिवसत्तम । ब्राह्मणा बहवो ध्वस्तास्तथा विध्वंसिता मखाः । तेषां त्वं पार्थिवश्रेष्ठ संस्पृष्टो ब्रह्महत्यया

Vasiṣṭha dijo: «Oh el mejor de los reyes, cuando caíste en el estado de rākṣasa, muchos brāhmaṇas fueron destruidos por ti, y también quedaron arruinados los sacrificios. Por ello, oh soberano excelso, has sido tocado por el pecado de matar a un brāhmaṇa (brahmahatyā).»

Verse 77

राजोवाच । तदर्थं देहि मे विप्र प्रायश्चित्तं विशुद्धये । येन निर्मुक्तपापोऽहं राज्यं प्राप्नोमि चात्मनः

El rey dijo: «Por ello, oh brāhmaṇa, concédeme una expiación (prāyaścitta) para mi purificación, de modo que—libre de pecado—pueda recobrar mi legítima soberanía y mi propio bienestar.»

Verse 78

वसिष्ठ उवाच । अत्रार्थे तीर्थयात्रां त्वं कुरु पार्थिव सत्तम । निर्ममो निरहंकारस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

Vasiṣṭha dijo: «Con este propósito, oh el mejor de los reyes, emprende una peregrinación a los tīrtha, los vados sagrados. Libre de apego posesivo y de ego (ahaṃkāra), entonces alcanzarás la siddhi: purificación y plenitud espiritual».

Verse 79

ततः स पार्थिवश्रेष्ठः संयतात्मा जितेंद्रियः । प्रयागादिषु तीर्थेषु स्नानं चक्रे समा हितः

Entonces aquel rey preeminente—dueño de sí y vencedor de los sentidos—realizó baños sagrados en los tīrtha, comenzando por Prayāga, permaneciendo sereno y recogido.

Verse 80

न नश्यति स दुर्गंधो न च तेजः प्रवर्धते । न कायो लघुतां याति नालस्येन विमुच्यते

Aquel hedor no desaparece, ni crece el resplandor espiritual. El cuerpo no se vuelve ligero, ni uno se libera de la languidez.

Verse 81

ततः संभ्रममाणश्च कदाचि द्द्विजसत्तमाः । चमत्कारपुरे क्षेत्रे स्नानार्थं समुपागतः

Luego, oh mejores de los brāhmaṇas, en cierta ocasión—ansioso y agitado—llegó al kṣetra sagrado de Camatkārapura para realizar el baño ritual.

Verse 82

सुश्रांतः क्षुत्पिपासार्तो निशीथे तमसावृते । गर्तायां पतितोऽकस्मात्पूर्णायां पयसा नृपः

El rey, exhausto y afligido por el hambre y la sed, en plena medianoche cubierta de tinieblas, cayó de pronto en un hoyo lleno de agua.

Verse 83

कृच्छ्रात्ततो विनिष्क्रांतस्तीर्थात्तस्मान्महीपतिः । यावत्पश्यति चात्मानं द्वादशार्कसमप्रभम्

Con gran esfuerzo el rey salió de aquel tīrtha; y entonces se contempló a sí mismo resplandeciente, con un fulgor igual al de doce soles.

Verse 84

दुर्गंधेन परित्यक्तं सोद्यमं लघुतां गतम् । दृष्ट्वा च चिंतयामास नूनं मुक्तोऽस्मि पातकात्

Al verse libre del hedor, lleno de vigor y vuelto ligero, reflexionó: «Sin duda he sido liberado del pecado».

Verse 85

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । हर्षयन्ती महीपालं विमुक्तं ब्रह्महत्यया

En ese mismo instante habló una voz incorpórea, alegrando al rey, ya liberado del pecado de brahmahatyā.

Verse 86

विमुक्तोऽसि महाराज सांप्रतं पूर्वपातकैः । तीर्थस्यास्य प्रभावेन तस्माद्गच्छ निजं गृहम्

«Oh gran rey, ahora has quedado libre de tus pecados pasados por el poder de este tīrtha. Por ello, vuelve a tu propio hogar.»

Verse 87

अत्र संनिहितो नित्यं भ्रूणरूपेण शंकरः । कृष्णपक्षे विशेषेण चतुर्दश्यां महीपते

«Aquí Śaṅkara está siempre presente en forma de feto; y de manera especial, oh rey, en el decimocuarto día de la quincena oscura.»

Verse 88

यदा प्रपतितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । द्विजशापेन गर्तैषा तदानेन विनिर्मिता

Cuando el liṅga del Señor de los dioses, Śiva el portador del tridente, cayó a causa de la maldición de un brāhmaṇa, en ese mismo instante se formó este foso.

Verse 89

लज्जितेन स्ववासार्थं महद्दुःखयुतेन च । सतीवियोगयुक्तेन भ्रूणत्वं प्रगतेन च

Vencido por la vergüenza, buscando un lugar donde morar, cargado de inmenso dolor; afligido por la separación de Satī y habiendo entrado en el estado de feto…

Verse 90

सर्वपापहरा तेन गर्तेयं पृथि वीपते । भ्रूणगर्तेति विख्याता तस्य नामा जगत्त्रये

Por ello, oh señor de la tierra, este foso se volvió removedor de todos los pecados. Su nombre es célebre en los tres mundos como “Bhrūṇagarta”.

Verse 91

सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ सा वाणी विररामांऽतरिक्षगा । सोऽपि पार्थिवशार्दूलः प्रहृष्टः स्वपुरं ययौ

Dijo Sūta: Habiendo hablado así, aquella voz en el cielo enmudeció. Y aquel tigre entre los reyes, colmado de júbilo, regresó a su propia ciudad.

Verse 92

ततस्तं पापनिर्मुक्तं तेजसा भास्करोपमम् । दृष्ट्वा पुत्रास्तथा मर्त्याः प्रणेमुस्तुष्टिसंयुताः

Entonces, al verlo libre de pecado y resplandeciente como el sol, sus hijos y el pueblo se postraron, colmados de satisfacción y alegría.

Verse 93

सोऽपि ब्राह्मणशार्दूलो वसिष्ठस्तं महीपतिम् । समभ्येत्य ततः प्राह हर्षगद्गदया गिरा

Entonces Vasiṣṭha, tigre entre los brāhmaṇas, se acercó a aquel rey y habló con voz entrecortada, temblorosa de gozo.

Verse 94

दिष्ट्या मुक्तोसि राजेंद्र पापाद्ब्रह्मवधोद्भवात् । दिष्ट्या त्वं तेजसा युक्तः पुनः प्राप्तो निजं पुरम्

¡Por dicha, oh señor de los reyes, has sido liberado del pecado nacido del brahmahatyā, la muerte de un brāhmaṇa! ¡Por dicha, de nuevo dotado de esplendor, has regresado a tu propia ciudad!

Verse 95

तस्मात्कीर्तय भूपाल कस्मिंस्तीर्थे समागतः । त्वं मुक्तः पातकाद्घोराद्ब्रह्महत्यासमुद्भवात्

Por ello, oh protector de la tierra, proclama a qué tīrtha, vado sagrado, llegaste, por el cual fuiste liberado del terrible pecado que nace del brahmahatyā.

Verse 96

ततः स कथयामास भ्रूणगर्तासमुद्भवम् । वृत्तांतं तस्य विप्रर्षेरनुभूतं यथा तथा

Entonces él relató, tal como fue vivido, el suceso de Bhrūṇagarta—cómo llegó a acontecer—según lo experimentado por aquel brāhmaṇa vidente.

Verse 97

ततस्ते मंत्रिणो वृद्धाः स च राजा मुनीश्वरः । पुत्रं प्रतर्दनंनाम राज्ये संस्थाप्य तत्क्षणात्

Luego los ministros ancianos y aquel rey—preeminente en sabiduría como un muni—entronizaron al instante a su hijo llamado Pratardana en el reino.

Verse 98

भ्रूणगर्तां समासाद्य तामेव द्विजसत्तमाः । तपश्चेरुर्महादेवं ध्यायमाना दिवा निशम्

Al llegar a ese mismo Bhrūṇagarta, los más excelsos de los dos veces nacidos practicaron austeridades, meditando en Mahādeva día y noche.

Verse 99

गताश्च परमां सिद्धिं कालेनाल्पेन दुर्लभाम् । भ्रूणरूपधरं देवं पूजयित्वा महेश्वरम्

Y en poco tiempo alcanzaron la suprema siddhi, difícil de obtener, tras haber venerado a Maheśvara, el Señor que asumió la forma vinculada a Bhrūṇa (el embrión).

Verse 100

ततःप्रभृति सा गर्ता प्रख्याता धरणीतले । भ्रूणगर्तेति विप्रेंद्राः सर्वपातकनाशिनी

Desde entonces, oh excelso entre los brāhmaṇas, aquel foso sagrado se hizo célebre en la tierra como “Bhrūṇagarta”, destructor de todos los pecados.

Verse 101

तत्र कृष्णचतुर्दश्यां यः श्राद्धं कुरुते नरः । स पितॄंस्तारयेन्नूनं दश पूर्वान्दशा परान्

Quien realice allí el śrāddha en la Kṛṣṇa-caturdaśī (decimocuarto día de la quincena oscura) sin duda libera a sus antepasados: diez generaciones anteriores y diez posteriores.

Verse 102

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र श्राद्धं समाचरेत् । स्नानं च ब्राह्मणश्रेष्ठा दानं वापि स्वशक्तितः

Por ello, con todo empeño debe uno realizar allí debidamente el śrāddha; y también el baño ritual, oh el mejor de los brāhmaṇas, y asimismo la dádiva, según la propia capacidad.