Adhyaya 29

Verse 1

स्कंद उवाच । आनंदबाष्पसलिलरुद्धकंठं विलोक्य तम् । मृडः पस्पर्श पाणिभ्यां सौधाभ्यां तु सुधांबुधिः

Skanda dijo: Al verlo con la garganta ahogada por corrientes de lágrimas nacidas del gozo, el benigno Rudra, Mṛḍa—océano de amṛta—lo tocó con ambas manos, frescas y apaciguadoras.

Verse 2

अथ तत्स्पर्शसौख्येन धर्मराजो महातपाः । पुनरंकुरयामास तपोग्नि ज्वलितां तनुम्

Entonces, por el consuelo de aquel contacto, Dharmarāja—el gran asceta—hizo que su cuerpo, antes abrasado por el fuego de la austeridad, reviviera y floreciera de nuevo.

Verse 3

ततः प्रोवाच स ब्राध्निर्देव देवमुमापतिम् । प्रसन्नवदनं शांतं शांतपारिषदावृतम्

Entonces aquel resplandeciente habló al Dios de dioses, Umāpati: de rostro complacido y sereno, apacible, rodeado por una comitiva en paz.

Verse 4

प्रसन्नोसि यदीशान सर्वज्ञ करुणानिधे । किमन्येन वरेणात्र यत्त्वं साक्षात्कृतो मया

“Si estás complacido, oh Īśāna—omnisciente, océano de compasión—¿qué otro don se requiere aquí, si te he contemplado directamente?”

Verse 5

यं न वेदा विदुः सम्यङ्न च तौ वेदपूरुषौ । ततोपि वरयोग्योस्मि तन्नाथ प्रार्थयाम्यहम्

“Aquel a quien ni siquiera los Vedas conocen plenamente—ni esos dos ‘hombres del Veda’—y aun así soy digno de pedir un don. Por eso, oh Señor, presento mi súplica.”

Verse 6

श्रीकंठांडज डिंभानाममीषां मधुरब्रुवाम् । मत्तपश्चिरसाक्षीणां मत्पुरः प्राप्तजन्मनाम्

“En cuanto a estos pequeños, nacidos del huevo de Śrīkaṇṭha, de dulce palabra—que por largo tiempo han sido testigos de mi austeridad y han nacido en mi ciudad, ante mí…”

Verse 7

पितृभ्यां परिहीनानामितिहास कथाविदाम् । त्यक्ताहारविहाराणां कीराणां वरदो भव

Sé tú el otorgador de una gracia a estos loros: privados de padres, diestros en relatos y narraciones sagradas, y que, en su austeridad, han renunciado al alimento y al andar ordinario.

Verse 8

एतत्प्रसूतिसमये आमयेन प्रपीडिता । शुकी पंचत्वमापन्ना शुकः श्येनेन भक्षितः

En el mismo momento del parto, la hembra de loro, oprimida por la enfermedad, llegó a su fin; y el polluelo de loro fue devorado por un halcón.

Verse 9

रक्षितानामनाथानां सदा मन्मुखदर्शिनाम् । अनाथनाथ भवता ह्यायुःशेषस्वरूपिणा

Nosotros, desvalidos y sin amparo, a quienes has protegido, miramos siempre tu rostro; oh Señor de los sin refugio, tú—que eres la encarnación misma del resto de nuestra vida—sé nuestro amparo.

Verse 10

इति धर्मवचः श्रुत्वा परोपकृतिनिर्मलम् । तानाहूय मुने शंभुर्विनयावनताननान्

Al oír estas palabras de Dharma, puras por el espíritu de ayudar a los demás, Śambhu, oh sabio, los llamó, mientras permanecían con el rostro inclinado por humildad.

Verse 11

उवाच धर्मेति प्रीतः शुकशावानिदं वचः । अयि पत्त्ररथा ब्रूत साधवो धर्मसंगताः

Complacido, les habló así a los loritos, pronunciando “¡Dharma!”: “Oh seres llevados por alas, hablad; oh buenos, acordes con la rectitud.”

Verse 12

को वरो भवता देयो धर्मेश परिचारिणाम् । साधुसंसर्गसंक्षीण जन्मांतरमहैनसाम्

«¿Qué don has de conceder, oh Señor del Dharma, a tus servidores, cuyos grandes pecados acumulados a través de nacimientos han sido consumidos por la compañía de los santos?»

Verse 13

इति श्रुत्वा महेशस्य वचनं ते पतत्त्रिणः । प्रोचुः प्रणम्य देवेशं नमस्ते भवनाशन

Al oír las palabras de Maheśa, aquellas aves se inclinaron ante el Señor de los dioses y respondieron: «¡Salve a ti, oh Destructor del devenir mundano!»

Verse 14

पक्षिण ऊचुः । अनाथनाथ सर्वज्ञ को वरो नः समीहितः । इतोपि त्र्यक्ष यत्साक्षात्तिर्यक्त्वेपि समीक्षिताः

Las aves dijeron: «Oh Refugio de los desamparados, oh Omnisciente: ¿qué don podríamos desear? Oh Señor de los Tres Ojos, esto mismo es más que suficiente: que nos hayas mirado directamente, aunque seamos simples animales.»

Verse 15

लाभाः संतूद्यमवतां गिरीशेह परः शताः । परं परोयं लाभोत्र यत्त्वं दृग्गोचरी भवेः

Incontables beneficios pueden alcanzar los seres aquí, oh Señor de la Montaña; pero más alto que todos ellos es este supremo beneficio: que tú te hagas visible a nuestros ojos.

Verse 16

यदेतद्दृश्यते नाथ तत्सर्वं क्षणभंगुरम् । अभंगुरो भवानेकस्त्वत्सपर्याप्यभंगुरा

Todo cuanto se ve en este mundo, oh Señor, es frágil, se quiebra en un instante. Tú solo eres imperecedero; e imperecedero es también el servicio rendido a ti.

Verse 17

विचित्रजन्मकोटीनां स्मृतिर्नोत्र परिस्फुरेत् । एतत्तपस्विरचितलिंगपूजा विलोकनात्

Aquí no despierta el recuerdo de nuestros innumerables y diversos nacimientos, pues al contemplar esta adoración del Liṅga, establecida por un asceta, la mente se aquieta.

Verse 18

देवयोनिरपि प्राप्ता चिरमस्माभिरीशितः । दिव्यांगना सहस्राणि तत्र भुक्त्वा स्वलीलया

Oh Señor, durante largo tiempo incluso alcanzamos nacimientos divinos; y allí, por nuestro propio karma juguetón, gozamos de miles de doncellas celestiales.

Verse 19

आसुरी दानवी नागी नैरृती चापि कैन्नरी । विद्याधरी च गांधर्वी योनिरस्माभिरर्जिता

También hemos ganado nacimientos como Asurīs, Dānavīs, Nāgīs, Nairṛtīs y Kinnarīs, así como Vidyādharīs y Gandharvīs.

Verse 20

नरत्वे भूपतित्वं च परिप्राप्तमनेकशः । जले जलचरत्वं च स्थले च स्थलचारिता

En la condición humana alcanzamos repetidas veces la realeza; en el agua fuimos criaturas acuáticas, y en la tierra anduvimos como moradores de la tierra.

Verse 21

वने वनौकसो जाता ग्रामेषु ग्रामवासिनः । दातारो याचितारश्च रक्षितारश्च घातुकाः

En los bosques fuimos moradores del bosque; en las aldeas, gente de aldea: a veces dadores, a veces mendigos, a veces protectores y a veces matadores.

Verse 22

सुखिनोपि वयं जाता दुःखिनो वयमास्म च । जेतारश्च वयं जाताः पराजेतार एव च

Hemos nacido dichosos, y también hemos sido desdichados; hemos llegado a ser vencedores, y asimismo hemos sido los vencidos.

Verse 23

अधीतिनोपि मूर्खाश्च स्वामिनः सेवका अपि । चतुर्षु भूतग्रामेषु उत्तमाधममध्यमाः

Hemos sido instruidos y, sin embargo, necios; hemos sido señores y también servidores—entre las cuatro clases de seres, como superiores, inferiores y medianos.

Verse 24

अभूम भूरिशः शंभो न क्वापि स्थैर्यमागताः । इतोयोनेस्ततो योनौ ततो योनेस्ततोन्यतः

Oh Śambhu, hemos existido de incontables maneras, y sin embargo jamás hallamos firmeza en parte alguna—pasando de un nacimiento a otro, y de ese a otro más.

Verse 25

पिनाकिन्क्वापि न प्रापि सुखलेशो मनागपि । इदानीं पुण्यसंभारैर्धर्मेश्वरविलोकनात्

Oh Pinākin, en ninguna parte obtuvimos siquiera un leve rastro de dicha; mas ahora, por la acumulación de méritos, al contemplar a Dharmēśvara, ha surgido en nosotros un nuevo estado.

Verse 26

तापनेःसुतपो वह्निज्वालाप्रज्वलितैनसः । संवीक्ष्य त्र्यक्ष साक्षात्त्वां कृतकृत्या बभूविम

Abrasados por los pecados que arden como llamas de fuego, practicamos severas austeridades; y, oh Tríocular, al contemplarte cara a cara, hemos quedado cumplidos: nuestra obra consumada.

Verse 27

तथापि चेद्वरो देयस्तिर्यक्ष्वस्मासु धूर्जटे । कृपणेष्वपि शोच्येषु ज्ञानं सर्वज्ञ देहि तत्

Y aun así, si ha de concedérsenos un don—aunque seamos viles y errantes, oh Dhūrjaṭi—también a nosotros, miserables y dignos de compasión, oh Señor Omnisciente, concédenos ese conocimiento liberador.

Verse 28

येन ज्ञानेन मुक्ताः स्मोऽमुष्मात्संसारबंधनात् । यंत्रिताः प्राकृतैः पाशैरदुर्भेद्यैश्च मादृशैः

Por esa sabiduría hemos sido liberados de esta atadura del saṃsāra—aunque seres como nosotros estén sujetos por lazos naturales y materiales, nudos casi imposibles de romper.

Verse 29

ऐंद्रं पदं न वांछामो न चांद्रं नान्यदेव हि । वाञ्छामः केवलं मृत्युं काश्यां शंभोऽपुनर्भवम्

No anhelamos el rango de Indra, ni la morada de la Luna, ni ningún otro estado divino. Sólo deseamos esto: morir en Kāśī, oh Śambhu, y alcanzar la condición de no retorno.

Verse 30

त्वत्सान्निध्याद्विजानीमः सर्वज्ञ सकलं वयम् । यथा चंदनसंसर्गात्सर्वे सुरभयो द्रुमाः

Por tu cercanía, oh Omnisciente, lo comprendemos todo—como, por el contacto con el sándalo, todos los árboles se vuelven fragantes.

Verse 31

एतदेव परं ज्ञानं संसारोच्छित्तिकारणम् । वपुर्विसर्जनं काले यत्तवानंदकानने

Sólo esto es el conocimiento supremo, la causa del cese del saṃsāra: abandonar el cuerpo en el tiempo señalado, en tu Bosque de Ānanda.

Verse 32

निर्मथ्य विष्वग्वाग्जालं सारभूतमिदं परम् । ब्रह्मणोदीरितं पूर्वं काश्यां मुक्तिस्तनुत्यजाम्

Tras batir la vasta red de palabras, se extrae esta esencia suprema—proclamada antaño por Brahmā: en Kāśī, la liberación llega a quienes dejan el cuerpo.

Verse 33

यद्वाच्यं बहुभिर्ग्रंथैस्तदष्टाभिरिहाक्षरैः । हरिणोक्तं रविपुरः कैवल्यं काशिसंस्थितौ

Lo que innumerables tratados intentan expresar, aquí se dice en ocho sílabas: Hari declaró ante Ravi: «El kaivalya es para quien mora en Kāśī».

Verse 34

याज्ञवल्क्यो मुनिवरः प्रोक्तवान्मुनिसंसदि । रवेरधीत्य निगमान्काश्यामंते परं पदम्

Yājñavalkya, el mejor de los sabios, declaró en la asamblea de los ṛṣis: «Habiendo aprendido los Vedas de Ravi, al final se alcanza en Kāśī el estado supremo».

Verse 35

स्वामिनापि जगद्धात्री पुरतो मंदराचले । इदमेव पुरा प्रोक्तं काशीनिर्वाणजन्मभूः

Aun el Señor, ante Jagaddhātrī en el monte Mandara, proclamó esto mismo en tiempos antiguos: Kāśī es el lugar natal del nirvāṇa, la liberación final.

Verse 36

कृष्णद्वैपायनोप्येवं शंभो वक्ष्यति नान्यथा । यत्रविश्वेश्वरः साक्षान्मुक्तिस्तत्र पदेपदे

También Kṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa), oh Śambhu, lo declarará así y no de otro modo: donde Viśveśvara está presente en persona, allí hay liberación a cada paso.

Verse 37

वदंत्यन्येपि मुनयस्तीर्थसंन्यासकारिणः । चिरंतना लोमशाद्याः काशिका मुक्तिकाशिका

Otros sabios también—antiguos instauradores de la renuncia y de los tīrtha de peregrinación—como Lomaśa y otros, proclaman: «Kāśikā es Muktikāśikā, la Kāśī que otorga la liberación (mokṣa)».

Verse 38

वयमप्येवं जानीमो यत्र स्वर्गतरंगिणी । आनंदकानने शंर्भोमोक्षस्तत्रैव निश्चितम्

Nosotros también sabemos que es así—donde fluye el río celestial; en el Ānandakānana, oh Śambhu, allí mismo está asegurada la liberación (mokṣa), sin duda alguna.

Verse 39

भूतं भावि भविष्यं यत्स्वर्गे मर्त्ये रसातले । तत्सर्वमेव जानीमो धर्मेशानुग्रहात्परात्

Todo lo que fue, lo que es y lo que ha de venir—en el cielo, en la tierra o en los mundos subterráneos—todo eso lo conocemos por completo, gracias a la suprema gracia de Dharmarāja.

Verse 40

अतो हिरण्यगर्भोक्तं हरिप्रोक्तं मुनीरितम् । भवतोक्तं च निखिलं शंभो जानीमहे वयम्

Por ello, todo lo dicho por Hiraṇyagarbha (Brahmā), lo dicho por Hari (Viṣṇu), lo proclamado por los munis, y también cuanto tú dices—oh Śambhu—lo conocemos en su totalidad.

Verse 41

करामलकवत्सर्वमेतद्ब्रह्मांडगोलकम् । अस्मद्वाग्गोचरेऽस्त्येव धर्मपीठनिषेवणात्

Esta esfera entera del cosmos es para nosotros como un fruto de āmalaka en la palma—al alcance de nuestra palabra y comprensión—porque hemos servido el sagrado asiento de Dharma.

Verse 42

धर्मराजस्य तपसा तिर्यञ्चोपि वयं विभो । जाताः स्म निर्विकल्पं हि सर्वज्ञानस्य भाजनम्

Por la austeridad de Dharmarāja—aunque no seamos más que aves, oh Señor—hemos llegado, sin duda, a ser recipientes dignos de contener la omnisciencia.

Verse 43

मधुरं मृदुलं सत्यं स्वप्रमाणं सुसंस्कृतम् । हितं मितं सदृष्टांतं श्रुत्वा पक्षिसुभाषितम्

Al oír las bien dichas palabras de las aves—dulces, suaves, veraces, de autoridad propia y bien pulidas; benéficas, mesuradas y apoyadas en ejemplos oportunos—(quedó conmovido).

Verse 44

देवोतिविस्मयापन्नो ऽवर्णयत्पीठगौरवम् । त्रैलोक्यनगरे चात्र काशीराजगृहं मम

Vencido por un asombro extraordinario, el Deva describió la majestad de aquel asiento sagrado; y aquí, en esta ciudad que es como la metrópoli de los tres mundos, habló de mi residencia real en Kāśī.

Verse 45

तत्रापि भोगभवनमनर्घ्यमणिनिर्मितम् । मोक्षलक्ष्मीविलासाख्यः प्रासादो मेति शर्मभूः

Allí también se alzaba una mansión de deleites, hecha de gemas inestimables: mi palacio llamado «Mokṣalakṣmīvilāsa», fuente de gran dicha para mí.

Verse 46

पतत्त्रिणो पिमुच्यंते यं कुर्वाणाः प्रदक्षिणम् । स्वेच्छया विचरंतः खे खेचरा अपि देवताः

Incluso los seres alados quedan liberados al circunvalarlo en pradakṣiṇa; y también las deidades—que se mueven por el cielo como khecaras—vagan allí a su antojo.

Verse 47

मोक्षलक्ष्मीविलासाख्य प्रासादस्य विलोकनात् । शरीराद्दूरतो याति ब्रह्महत्यापि नान्यथा

Con sólo contemplar el palacio llamado «Mokṣalakṣmīvilāsa», aun el pecado de brahmahatyā se aleja del cuerpo; no hay otro fruto sino éste.

Verse 48

मोक्षलक्ष्मीविलासस्य कलशो यैर्निरीक्षतः । निधानकलशास्तांस्तु न मुंचंति पदेपदे

Quienes contemplan el kalaśa, la vasija cimera, del palacio donde juegan la Liberación y Lakṣmī, jamás son abandonados paso a paso por las vasijas-tesoro de la prosperidad.

Verse 49

दूरतोपि पताकापि मम प्रासादमूर्धगा । नेत्रातिथी कृता यैस्तु नित्यं तेऽतिथयो मम

Aun desde lejos, quienes hacen de la bandera en la cima de Mi palacio una huésped de sus ojos, ésos se vuelven en verdad Mis huéspedes constantes.

Verse 50

भूमिं भित्त्वा स्वयं जातस्तत्प्रासादमिषेण हि । आनंदाख्यस्य कंदस्य कोप्येष परमोंकुरः

Habiendo horadado la tierra, esto ha brotado por sí mismo, en verdad, como con el pretexto de aquel palacio. Es, por así decirlo, el supremo retoño de la raíz llamada «Dicha».

Verse 51

ब्रह्मादिस्थावरांतानि यत्र रूपण्यनेकशः । मामेवोपासते नित्यं चित्रं चित्रगतान्यपि

Allí, formas de muchas clases —desde Brahmā en adelante hasta los seres inmóviles— me adoran continuamente a Mí solo; maravilloso en verdad: aun las figuras dentro de las pinturas lo hacen allí.

Verse 52

ससौधो मेखिले लोके स्थानं परमनिर्वृतेः । रतिशाला स मे रम्या स मे विश्वासभूमिका

En este mundo circundante, ese edificio es Mi asiento de la suprema bienaventuranza. Ese grato salón es Mi cámara de deleite; es el mismo suelo de Mi íntima garantía para los devotos.

Verse 53

मम सर्वगतस्यापि प्रासादोयं परास्पदम् । परं ब्रह्म यदाम्नातं परमोपनिषद्गिरा । अमूर्तं तदहं मूर्तो भूयां भक्तकृपावशात्

Aunque lo penetro todo, este palacio es Mi supremo asiento. Yo soy ese Brahman Supremo proclamado por las más altas palabras de las Upaniṣads; aunque sin forma, tomo forma corporal, movido por compasión hacia los devotos.

Verse 54

नैःश्रेयस्याः श्रियो धाम तद्याम्यां मंडपोस्ति मे । तत्राहं सततं तिष्ठे तत्सदोमंडपं मम

En el lado meridional hay para Mí un pabellón, morada del esplendor de la liberación final. Allí permanezco sin cesar; ese es Mi pabellón de asamblea.

Verse 55

निमेषार्धप्रमाणं च कालं तिष्ठति निश्चलः । तत्र यस्तेन वै योगः समभ्यस्तः समाः शतम्

Quien permanezca allí inmóvil siquiera por el lapso de medio parpadeo, por eso solo: el yoga practicado allí equivale a cien años de práctica en otra parte.

Verse 56

निर्वाणमंडपं नाम तत्स्थानं जगतीतले । तत्रर्चं संजपन्नेकां लभेत्सर्वश्रुतेः फलम्

Ese lugar sobre la tierra se llama el «Pabellón del Nirvāṇa». Allí, recitando una sola fórmula sagrada ante la imagen de la Deidad, se obtiene el fruto de toda la Escritura revelada.

Verse 57

प्राणायामं तु यः कुर्यादप्येकं मुक्तिमंडपे । तेनाष्टांगः समभ्यस्तो योगोऽन्यत्रायुतं समाः

Pero quien realice aunque sea un solo prāṇāyāma en el “Pabellón de la Liberación”, por ello se tiene por practicado el yoga de ocho miembros, como si se hubiera ejercitado diez mil años en otro lugar.

Verse 58

निर्वाणमंडपे यस्तु जपेदेकं षडक्षरम् । कोटिरुद्रेण जप्तेन यत्फलं तस्य तद्भवेत्

Quien, en el Nirvāṇa Maṇḍapa, recite aunque sea una vez el mantra de seis sílabas, obtiene el mismo fruto que el célebre Koṭirudra-japa, la repetición de Rudra un crore de veces.

Verse 59

शुचिर्गंगांभसि स्नातो यो जपेच्छतरुद्रियम् । निर्वाणमंडपे ज्ञेयः स रुद्रो द्विजवेषभृत्

Puro, tras bañarse en las aguas del Gaṅgā, quien recita el Śatarudrīya—sábese que, en el Nirvāṇa Maṇḍapa, él es Rudra mismo, aunque vista el disfraz de un dos veces nacido (brāhmaṇa).

Verse 60

ब्रह्मयज्ञसकृत्कृत्वा मम दक्षिणमंडपे । ब्रह्मलोकमवाप्याथ परं ब्रह्माधिगच्छति

Habiendo realizado aunque sea una vez el Brahma-yajña en mi Maṇḍapa del Sur, uno alcanza Brahmaloka; y después, llega al conocimiento del Brahman Supremo.

Verse 61

धर्मशास्त्रं पुराणानि सेतिहासानि तत्र यः । पठेन्निरभिलाषुः सन्स वसेन्मम वेश्मनि

Allí, quien lea el Dharmaśāstra, los Purāṇas y los Itihāsas sin deseo egoísta, mora en mi propia morada.

Verse 62

तिष्ठेदिंद्रियचापल्यं यो निवार्य क्षणं कृती । निर्वाणमंडपेन्यत्र तेन तप्तं महत्तपः

El sabio capaz que, aunque sea por un instante, refrena la inconstancia de los sentidos permaneciendo en el Nirvāṇa Maṇḍapa, realiza una gran austeridad (tapas).

Verse 63

वायुभक्षणतोन्यत्र यत्पुण्यं शरदां शतम् । तत्पुण्यं घटिकार्धेन मौनं दक्षिणमंडपे

El mérito que en otra parte se obtiene viviendo sólo del aire durante cien otoños, ese mismo puṇya se alcanza guardando silencio por media ghaṭikā en el Maṇḍapa del Sur (Dakṣiṇa).

Verse 64

मितं कृष्णलकेनापि योदद्यान्मुक्तिमंडपे । स्वर्णं सौवर्णयानेन स तु संचरते दिवि

Aunque ofrezca sólo una dádiva medida—aunque sea un solo kṛṣṇalaka—en el Mukti Maṇḍapa, él recorre el cielo en un carro de oro.

Verse 65

तत्रैकं जागरं कुर्याद्यस्मिन्कस्मिन्दिनेपि यः । उपोषितोर्चयेल्लिंगं स सर्वव्रतपुण्यभाक्

Quienquiera que, en cualquier día, haga allí una sola vigilia nocturna, ayunando y adorando el Liṅga, participa del mérito de todos los votos.

Verse 66

तत्र दत्त्वा महादानं तत्र कृत्वा महाव्रतम् । तत्राधीत्याखिलं वेदं च्यवते न नरो दिवः

Habiendo dado allí gran caridad (mahādāna), habiendo observado allí un gran voto (mahāvrata) y habiendo estudiado allí por completo el Veda, tal hombre no cae del cielo.

Verse 67

प्रयाणं कुर्वते यस्य प्राणा मे मुक्तिमंडपे । समामनुप्रविष्टोत्र तिष्ठेद्यावदहं खलु

Aquel cuyos alientos vitales parten en Mi Mukti Maṇḍapa: Yo mismo entro allí junto con ellos y permanezco con esa alma por todo el tiempo que, en verdad, Yo permanezca.

Verse 68

जलक्रीडां सदा कुर्यां ज्ञानवाप्यां सहोमया । यदंबुपानमात्रेण ज्ञानं जायेत निमर्लम्

«Siempre juego en las aguas de la Jñāna-vāpī, el Pozo del Conocimiento, junto con Umā. Con sólo beber esa agua, nace el conocimiento puro e inmaculado.»

Verse 69

तज्जलक्रीडनस्थानं मम प्रीतिकरं महत् । अमुष्मिन्राजसदने जाड्यहृज्जलपूरितम्

«Ese mismo lugar de juego en el agua Me es sumamente grato. En esa morada regia está colmado del agua que disipa la torpeza y la inercia del corazón.»

Verse 70

तत्प्रासादपुरोभागे मम शृंगारमंडपः श्री । पीठं तद्धि विज्ञेयं निःश्रीकश्रीसमर्पणम्

«En la parte delantera de ese palacio está Mi auspicioso Śṛṅgāra-maṇḍapa, el pabellón del adorno. Debe saberse que es un pīṭha sagrado, donde la prosperidad se concede incluso al desprovisto de fortuna.»

Verse 71

मदर्थं तत्र यो दद्याद्दुकूलानि शुचीन्यहो । माल्यानि सुविचित्राणि यक्षकर्दमवंति च

«Quien allí, por Mi causa, ofrezca vestiduras limpias—y también guirnaldas finamente variadas, e incluso ungüentos fragantes dignos de seres divinos—obtiene Mi gracia.»

Verse 72

नाना नेपथ्यवस्तूनि पूजोपकरणाऽन्यपि । स श्रियालंकृतस्तिष्ठेद्यत्र कुत्रापि सत्तमः

Al ofrecer diversos ornamentos y también otros implementos de culto, tal varón noble permanece adornado por Śrī, doquiera que habite.

Verse 73

निर्वाणलक्ष्मीर्वृणुते तं निर्वाणपदाप्तये । यत्र कुत्रापि निधनं प्राप्नुयादपि स ध्रुवम्

Nirvāṇa-Lakṣmī lo elige para alcanzar el estado de liberación; aun si la muerte le sobreviene en cualquier lugar, ese destino liberador le está ciertamente asegurado.

Verse 74

मोक्षलक्ष्मीविलासाख्य प्रासादस्योत्तरे मम । ऐश्वर्यमडपं रम्यं तत्रैश्वर्यं ददाम्यहम्

Al norte de Mi palacio llamado «Mokṣa-Lakṣmī-Vilāsa» se halla el encantador pabellón de soberanía, el Aiśvarya-maṇḍapa; allí otorgo el aiśvarya.

Verse 75

मत्प्रासादैंद्रदिग्भागे ज्ञानमंडपमस्ति यत् । ज्ञानं दिशामि सततं तत्र मां ध्यायतां सताम्

En el sector oriental de Mi palacio está el Jñāna-maṇḍapa, el pabellón del conocimiento; allí concedo incesantemente sabiduría a los virtuosos que meditan en Mí.

Verse 76

भवानि राजसदने ममास्ति हि महानसम् । यत्तत्रोपहृतं पुण्यं निर्विशामि मुदैव तत्

Oh Bhavānī, en la morada regia está en verdad Mi gran cocina; cualquier ofrenda sagrada que allí se presente, la tomo y la disfruto con gozo.

Verse 77

विशालाक्ष्या महासौधे मम विश्रामभूमिका । तत्र संसृतिखिन्नानां विश्रामं श्राणयाम्यहम्

En el gran palacio de Viśālākṣī está Mi lugar de reposo; allí concedo descanso a quienes están fatigados por el saṃsāra.

Verse 78

नियमस्नानतीर्थं च चक्रपुष्करिणी मम । तत्र स्नानवतां पुंसां तन्नैर्मल्यं दिशाम्यहम्

Mi tīrtha de baño ritual es la Cakra-Puṣkariṇī; a quienes se bañan allí, Yo mismo les otorgo esa pureza sin mancha.

Verse 79

यदाहुः परमं तत्त्वं यदाहुर्ब्रह्मसत्तमम् । स्वसंवेद्यं यदाहुश्च तत्तत्रांते दिशाम्यहम्

Aquello que llaman la Realidad Suprema, aquello que llaman el Brahman excelso, y aquello que declaran como conocido directamente por el propio Ser: eso revelo allí, en su culminación final.

Verse 80

यदाहुस्तारकं ज्ञानं यदाहुरतिनिर्मलम् । स्वात्मारामं यदाहुश्च तत्तत्रांते दिशाम्यहम्

Ese conocimiento que llaman ‘Tāraka’, que llaman supremamente puro, y que dicen deleitarse sólo en el Sí mismo: eso revelo allí, en su culminación final.

Verse 81

जगन्मंगलभूर्यात्र परमा मणिकर्णिका । विपाशयामि तत्राहं कर्मभिः पाशितान्पशून्

Aquí, la suprema Maṇikarṇikā—rebosante de auspiciosidad para el mundo—es la más alta peregrinación. Allí Yo aflojo y libero a las criaturas atadas por sus propios karmas.

Verse 82

निर्वाणश्राणने यत्र पात्रापात्रं न चिंतये । आनंदकानने तन्मे दानस्थानं दिवानिशम्

En el ‘Nirvāṇa-Śrāṇaṇa’, donde no considero quién es digno o indigno, en el Ānandakānana está mi lugar de dádiva, de día y de noche.

Verse 83

भवांबुधौ महागाधे प्राणिनः परिमज्जतः । भूत्वैव कर्णधारोंते यत्र संतारयाम्यहम्

En el vasto e insondable océano del devenir mundano, cuando los seres se hunden, allí—en el último instante—me vuelvo su timonel y los hago cruzar.

Verse 84

सौभाग्यभाग्यभूर्या वै विख्याता मणिकर्णिका । ददामि तस्यां सर्वस्वमग्रजायांत्यजाय वा

Maṇikarṇikā, célebre como gran suelo de dicha y destino, es en verdad famosa. Allí concedo todo—sea al más excelso o incluso al desechado.

Verse 85

महासमाधिसंपन्नैर्वेदांतार्थ निषेविभिः । दुष्प्रापोन्यत्र यो मोक्षः शोच्यैरपि स लभ्यते

Esa liberación que en otros lugares es difícil de alcanzar incluso para quienes poseen gran samādhi y se consagran al sentido del Vedānta—aquí la obtienen aun los miserables y caídos.

Verse 86

दीक्षितो वा दिवाकीर्तिः पंडितो वाप्यपंडितः । तुल्यो मे मोक्षदीक्षायां संप्राप्य मणिकर्णिकाम्

Sea iniciado, célebre como la luz del día, erudito o no erudito—al llegar a Maṇikarṇikā, todos son iguales en mi dīkṣā hacia la liberación.

Verse 87

यत्त्यागेन्यत्र कृपणस्तत्प्राप्य मणिकर्णिकाम् । ददामि जंतुमात्राय सर्वस्वं चिरसंचितम्

Aquello que en otra parte el avaro entrega sólo con ardua renuncia, al llegar a Maṇikarṇikā yo lo concedo a todo ser viviente: todo lo acumulado durante largo tiempo.

Verse 88

यदि दैवादिह प्राप्तस्त्रिसंयोगोऽतिदुर्घटः । अविचारं तदा देयं सर्वस्वं चिरसंचितम्

Si por fortuna divina se alcanza aquí esta rarísima «triple conjunción», entonces, sin vacilar, debe darse en caridad incluso toda la riqueza acumulada durante largo tiempo.

Verse 89

शरीरमथ संपत्तिरथ सा मणिकर्णिका । त्रिसंयोगोयमप्राप्यो देवैरिंद्रादिकैरपि

Cuerpo humano, bienes materiales y esa Maṇikarṇikā: esta triple conjunción es inalcanzable incluso para los dioses, comenzando por Indra.

Verse 90

पुनः पुनर्विचार्येति जंतुमात्रेभ्य एव च । निर्वाणलक्ष्मीं यच्छामि सदोपमणिकर्णिकम्

Por ello, tras reflexionar una y otra vez, y en verdad para todos los seres, otorgo la prosperidad del nirvāṇa; pues Maṇikarṇikā es siempre suprema.

Verse 91

मुक्तिदा न मही सा मे वाराणस्यां महीयसी । तन्मही रजसा साम्यं त्रिलोक्यपि न चोद्वहेत्

Esa tierra mía en Vārāṇasī es supremamente grande; no es mera «tierra»: es la dadora de liberación. Ni siquiera los tres mundos pueden igualar su polvo.

Verse 92

परं लिंगार्चनस्थानमविमुक्तेश्वरेश्वरम् । तत्र पूजां सकृत्कृत्वा कृतकृत्यो नरो भवेत्

Avimukteśvara es el lugar supremo para la adoración del Liṅga. Quien realiza allí la pūjā siquiera una vez, se vuelve alguien que ha cumplido el propósito de la vida.

Verse 93

सायं पाशुपतीं संध्यां कुर्यां पशुपतीश्वरे । विभूतिधारणात्तत्र पशुपाशैर्न बध्यते

Al atardecer debe realizarse la sandhyā pāśupata en Paśupatīśvara. Al llevar allí la ceniza sagrada (vibhūti), no queda atado por los lazos que encadenan a las criaturas.

Verse 94

प्रातःसध्याकरोम्येव सदोंकारनिकेतने । तत्रैकापि कृता संध्या सर्वपातककृंतनी

Por la mañana realizo la sandhyā en la morada siempre presente de Oṃkāra. Incluso una sola sandhyā hecha allí corta todos los pecados.

Verse 96

रत्नेश्वरोर्चितो दद्यान्महारत्नानि भक्तितः । रत्नैः समर्च्य तल्लिंगं स्त्रीरत्नादि लभेन्नरः

Cuando se adora a Ratneśvara, deben ofrecerse con devoción grandes joyas. Habiendo venerado ese Liṅga con gemas, el hombre obtiene dones preciosos, como una esposa excelente y otras “joyas” de la vida.

Verse 97

विष्टपत्रितयांतःस्थोप्यहं लिंगे त्रिविष्टपे । तिष्ठामि सततं भक्तमनोरथसमृद्धये

Aunque habito en el triple mundo, permanezco continuamente en este Liṅga, para la plena prosperidad de los anhelos del devoto.

Verse 98

विरजस्कं महापीठं तत्र संसेव्य मानवः । विरजा जायते नूनं चतुर्नद कृतोदकः

Sirviendo aquel gran pīṭha llamado Virajaska, el ser humano queda ciertamente libre de impureza. Quien allí cumple el rito del agua de los “cuatro ríos” queda en verdad purificado.

Verse 99

वसामि कृत्तिवासेहं सदा प्रति चतुर्दशि । अत्र जागरणं कृत्वा चतुर्दश्यां न गर्भभाक्

«Yo moro siempre aquí, en Kṛttivāsa, en cada decimocuarto día lunar (caturdaśī). Quien aquí vela en esa caturdaśī no vuelve a nacer en un vientre.»

Verse 100

पितृप्रीतिप्रदं पीठं वृषभध्वजसंज्ञकम् । पितृतर्पणकृत्तत्र पितॄंस्तारयति क्षणात्

«Este pīṭha sagrado, conocido como Vṛṣabhadhvaja, otorga gozo a los ancestros. Quien allí realiza tarpaṇa para los Pitṛs libera a los antepasados en un instante.»

Verse 110

ममानुग्रहतः कीरानेतान्पश्य रवेः सुत । दिव्यविमानमारुह्य गंतारो मत्पुरं महत्

«Por mi gracia, contempla a estos loros, oh hijo del Sol. Subiendo a un vimāna divino, irán a mi gran morada.»

Verse 113

आरुह्यते न यानेन दिव्यरूपवराः खगाः । कैलासमभिसंजग्मुर्धर्ममापृच्छ्यतेऽमलाः

Aquellas aves, ahora de excelente forma divina y purificadas, no necesitaron montar vehículo alguno; se dirigieron a Kailāsa para inquirir acerca del Dharma.