Description of the Pilgrimage to the Sacred Tīrthas (Kurukṣetra-yātrā-krama)

Verse 1

मोहिन्युवाच । वनानि कानि विप्रेंद्र तत्र संति शुभावहाः । सरितश्च क्रमाद्यात्रां वद मे सर्वसिद्धिदाम् ॥ १ ॥

Dijo Mohinī: «Oh, el mejor de los brāhmaṇas, ¿qué bosques hay allí que traen buen augurio, y qué ríos? Dime, en el debido orden, la ruta de peregrinación que otorga todas las realizaciones (siddhis).»

Verse 2

यानि तीर्थानि संत्यत्र कुरुक्षेत्रे सुपुण्यदे । तानि सर्वाणि मे ब्रूहि गतिदस्त्वं गुरुंर्यतः ॥ २ ॥

«Oh, tú de mérito supremo, cualesquiera que sean los tīrthas (lugares sagrados de peregrinación) que existen aquí en Kurukṣetra, dímelos todos; pues tú eres quien concede el (recto) sendero y eres mi venerado guru.»

Verse 3

वसुरुवाच । श्रृणु मोहिनि वक्ष्यामि कुरुक्षेत्रस्य पुण्यदम् । यात्राविधानं यत्कृत्वा लभते गतिमुत्तमाम् ॥ ३ ॥

Vasu dijo: «Escucha, Mohinī; te expondré el rito y orden de la peregrinación a Kurukṣetra, que concede mérito. Al realizarlo, se alcanza la meta suprema.»

Verse 4

वनानि सप्त संतीह कुरुक्षेत्रस्य मध्यतः । तेषां नामानि वक्ष्यामि पुण्यदानां नृणामिह ॥ ४ ॥

«Aquí, en el corazón mismo de Kurukṣetra, hay siete bosques. Ahora declararé sus nombres, pues otorgan mérito a los hombres en este mundo.»

Verse 5

काम्यकं च वनं पुण्यं तथादितिवनं महत् । व्यासस्य च वनं पुण्यं फलकीवनमेव च ॥ ५ ॥

El Bosque Kāmyaka es sagrado; así también el gran Aditivana. Sagrado es igualmente el bosque de Vyāsa, y del mismo modo el Bosque Phalakī.

Verse 6

तथा सूर्यवनं चात्र पुण्यं मधुवनं च वै । सीतावनं तथा ख्यातं नृणां कल्मषनाशनम् ॥ ६ ॥

Asimismo, aquí está el sagrado Bosque Sūrya, y también el santo Bosque Madhu. Del mismo modo es célebre el Bosque Sītā, que destruye las manchas de pecado de los hombres.

Verse 7

वनान्येतानि सप्तात्र तेषु तीर्थान्यनेकशः । सरस्वती नदी पुण्या तथा वैतरणी नदी ॥ ७ ॥

Aquí hay siete bosques; en ellos se hallan muchos tīrthas, vados sagrados. El río Sarasvatī es santo, y asimismo el río Vaitaraṇī.

Verse 8

गंगा मंदाकिनी पुण्या तथैवान्या मधुस्रवा । दृषद्वती कौशिकी च पुण्या हैरण्वती नदी ॥ ८ ॥

El Gaṅgā y el Mandākinī son santos; asimismo el otro río llamado Madhusravā. También son sagrados el Dṛṣadvatī y el Kauśikī; y el río Hairaṇvatī es igualmente santo.

Verse 9

वर्षकालवहाश्चैता वर्जयित्वा सरस्वतीम् । एतासामुदकं पुण्यं स्पर्शे पाने समाप्नुतौ ॥ ९ ॥

Estos ríos fluyen en la estación de las lluvias, exceptuando al Sarasvatī. Su agua es meritoria: su santidad se alcanza tanto al tocarla como al beberla.

Verse 10

रजस्वलात्वं नैतासां पुण्यक्षेत्रप्रभावतः । रंतुकं तु पुरासाद्य द्वारपालं महाबलम् ॥ १० ॥

Por el poder de aquel campo sagrado de peregrinación, esas mujeres no cayeron en el estado de menstruación. Luego, al llegar a Rantuka, el poderoso guardián de la puerta, prosiguieron su marcha.

Verse 11

यक्षं समभिवाद्याथ तत्र यात्रां समारभेत् । ततो गच्छेन्नरः पुण्यं भद्रेऽदिति वनं महत् ॥ ११ ॥

Tras saludar debidamente al Yakṣa allí, debe iniciarse la peregrinación; después, el devoto ha de dirigirse al grandioso bosque sumamente meritorio llamado Aditi-vana, en la auspiciosa región de Bhadra.

Verse 12

अदित्या तत्र पुत्रार्थं सम्यक् चीर्णं महत्तपः । तत्र स्नात्वा समभ्यर्च्य देवमातरमंगना ॥ १२ ॥

Allí, Aditi, deseando un hijo, practicó debidamente una gran austeridad. Tras bañarse en ese lugar y rendir culto a la Madre de los Devas, la noble dama Aditi alcanzó su propósito.

Verse 13

सूते पुत्रं महाशूरं सर्वलक्षण संयुतम् । ततो गच्छेद्वरारोहे विष्णोः स्थानमनुत्तमम् ॥ १३ ॥

Ella da a luz a un hijo grandemente heroico, dotado de todas las señales auspiciosas; y luego, oh dama de gráciles caderas, se dirige a la morada insuperable de Viṣṇu.

Verse 14

विमलं नाम विख्यातं यत्र सन्निहितो हरिः । विमले तु नरः स्नात्वा दृष्ट्वा च विमलेश्वरम् ॥ १४ ॥

Existe un lugar sagrado célebre llamado Vimala, donde Hari (Viṣṇu) está presente. Quien se baña en Vimala y contempla a Vimaleśvara alcanza purificación espiritual y mérito.

Verse 15

विमलः स लभेल्लोकं देवदेवस्य चक्रिणः । हरिं च बलदेवं च दृष्ट्वैकासनमास्थितौ ॥ १५ ॥

Purificado, alcanza el reino del Señor de los dioses, el Portador del disco; y contempla a Hari y a Baladeva sentados juntos en un solo trono.

Verse 16

मुच्यते किल्बिषात्सद्यो मोहिन्यत्र न संशयः । ततः पारिप्लवं गच्छेत्तीर्थं लोकेषु विश्रुतम् ॥ १६ ॥

Aquí uno queda liberado de pecado al instante—es seguro, sin duda. Después, debe dirigirse a Pāriplava, el tirtha célebre en todos los mundos.

Verse 17

तत्र स्नात्वा च पीत्वा यो ब्राह्मणं वेदपारगम् । संतोष्यदक्षिणाद्येन ब्राह्मयज्ञफलं लभेत् ॥ १७ ॥

Quien se bañe allí y beba esa agua sagrada, y luego complazca con dádivas como la dakṣiṇā a un brāhmaṇa versado en los Vedas, obtiene el fruto del Brahma-yajña (la ofrenda del estudio védico).

Verse 18

यत्रास्ति संगमो भद्रे कौशिक्याः पापनाशनः । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या प्राप्नोति प्रियसंगमम् ॥ १८ ॥

Oh dama auspiciosa, dondequiera que esté la confluencia de la Kauśikī, destructora del pecado, quien se bañe allí con devoción obtiene el encuentro con lo amado (el Amado).

Verse 19

ततस्तु पृथिवीतीर्थमासाद्य क्षांतिमान्नरः । स्नातो भक्त्या महाभागे प्राप्नोति गतिमुत्तमाम् ॥ १९ ॥

Después, oh muy afortunada, el hombre paciente que llega al tirtha llamado Pṛthivī-tīrtha y se baña allí con devoción alcanza el destino supremo.

Verse 20

धरम्यामपराधा ये कृताः स्युः पुरुषेण वै । तान्सर्वान्क्षमते देवी तत्र स्नातस्य देहिनः ॥ २० ॥

Cualesquiera ofensas contra el dharma que haya cometido una persona, la Diosa las perdona todas a ese ser encarnado que se baña allí.

Verse 21

ततो दक्षाश्रमे पुण्ये दृष्ट्वा दक्षेश्वरं शिवम् । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ २१ ॥

Luego, en el santo Dakṣa-āśrama, al contemplar a Śiva como Dakṣeśvara, el ser humano obtiene el fruto de mérito del sacrificio Aśvamedha.

Verse 22

ततः शालकिनीं गच्छेत्तत्र स्नात्वा समर्चयेत् । हरिं हरेण संयुक्तं वांछितार्थस्य लब्धये ॥ २२ ॥

Después, que uno vaya a Śālakinī; tras bañarse allí, que adore debidamente a Hari junto con Hara (Śiva), para alcanzar el fin deseado.

Verse 23

नागतीर्थं ततः प्राप्य स्नात्वा तत्र विधानवित् । सर्पिश्चास्य दधि प्राश्य नागेभ्यो ह्यभयं लभेत् ॥ २३ ॥

Luego, al llegar a Nāga-tīrtha, quien conoce el rito debe bañarse allí; y al tomar ghee y cuajada, obtiene en verdad ausencia de temor ante las serpientes (nāgas).

Verse 24

ततः सायमुपावृत्य रंतुकं द्वारपालकम् । एकरात्रोषितस्तत्र पूजयेत्तं परेऽहनि ॥ २४ ॥

Luego, al caer la tarde, que uno regrese y se acerque a Rantuka, el guardián de la puerta, para honrarlo. Tras pasar allí una sola noche, al día siguiente debe rendirle culto.

Verse 25

गंधाद्यैरुपचारैस्तु ब्राह्मणं प्रार्च्य भोजयेत् । ततः पंचनदं गच्छेत्तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥ २५ ॥

Tras honrar a un brāhmaṇa con ofrendas como fragancias y otros servicios rituales, debe alimentársele; luego hay que dirigirse a Pañcanada, el tīrtha célebre en los tres mundos.

Verse 26

पंच नादाः कृता यत्र हरेणासुरभीषणाः । तेन पंचनदं नाम सर्वपातकनाशनम् ॥ २६ ॥

Donde Hari creó cinco resonancias poderosas que aterrorizaron a los asuras; por ello ese lugar se llama Pañcanada, el que destruye todos los pecados.

Verse 27

तत्र स्नानेन दानेन निर्भयो जायते नरः । कोटितीर्थँ ततो गच्छेद्यत्र रुद्रेण मोहिनि ॥ २७ ॥

Allí, mediante el baño sagrado y la caridad, el hombre se vuelve libre de temor. Luego, oh Mohinī, debe ir a Koṭitīrtha, donde está presente Rudra.

Verse 28

कोटितीर्थान्युपाहृत्य स्थापितानि महात्मना । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा कोटीश्वरं हरम् ॥ २८ ॥

Aquel gran ser reunió (los méritos de) innumerables tīrthas y los estableció allí. Quien se baña en ese lugar santo y contempla a Hari como Koṭīśvara obtiene el fruto de esos incontables tīrthas.

Verse 29

पंचयज्ञभवं पुण्यं तत्प्रभत्याप्नुयात्सदा । तत्रैव वामनो देवः सर्वैर्देवैः प्रतिष्ठितः ॥ २९ ॥

Siempre se alcanza el mérito santo que nace de los cinco grandes sacrificios (pañca-yajña). Y allí mismo está establecido el dios Vāmana, consagrado por todos los dioses.

Verse 30

तस्मात्तं तत्र संपूज्य अग्निष्टोमफलं लभेत् । ततोऽश्वितीर्थमासाद्ये श्रद्धावान्विजितेन्द्रियः ॥ ३० ॥

Por tanto, habiéndole rendido allí la debida adoración, se obtiene el fruto del sacrificio Agniṣṭoma. Luego, al llegar a Aśvitīrtha, el devoto fiel, que ha vencido los sentidos, debe proseguir conforme al dharma.

Verse 31

स्नात्वा तत्र यशस्वी च रूपवांश्च नरो भवेत् । ततो वाराहतीर्थं च प्राप्य विष्णुप्रकल्पितम् ॥ ३१ ॥

Tras bañarse allí, el hombre se vuelve célebre y de hermosa apariencia. Luego, al llegar al Tīrtha de Varāha, establecido por el Señor Viṣṇu, debe continuar la peregrinación.

Verse 32

आप्लुत्य श्रद्धया तत्र नरः सद्गतिमाप्नुयात् । ततो व्रजेत्सोमतीर्थँ यत्र सोमो वरानने ॥ ३२ ॥

Habiéndose sumergido allí con fe, el hombre alcanza un destino bienaventurado. Luego, oh de bello rostro, debe ir al Soma-tīrtha, donde mora Soma, el dios Luna.

Verse 33

तपस्तप्त्वा ह्यरोगोऽभूत्तत्र स्नानं समाचरेत् । दत्वा च तत्र गामेकां राजसूयफलं लभेत् ॥ ३३ ॥

Habiendo practicado austeridades (tapas), en verdad quedó libre de enfermedad. Por ello, debe bañarse en ese lugar sagrado; y al donar allí una sola vaca, obtiene el mérito igual al del sacrificio Rājasūya.

Verse 34

भूतेश्वरं च तत्रैव ज्वालामालेश्वरं तथा । तांडलिंगं समभ्यर्च्य न भूयो भवमाप्नुयात् ॥ ३४ ॥

Allí mismo, tras adorar debidamente a Bhūteśvara, así como a Jvālāmāleśvara y al Tāṇḍa-liṅga, uno no vuelve a alcanzar el bhava, la existencia mundana; es decir, queda libre del renacimiento.

Verse 35

एकहंसे नरः स्नात्वा गो सहस्रफलं लभेत् । कृतशौचे नरः स्नात्वा पुंडरीकफलं लभेत् ॥ ३५ ॥

El hombre que se baña en Ekahaṃsa alcanza un mérito igual al de donar mil vacas. El hombre que se baña en Kṛtaśauca alcanza un mérito igual al de ofrecer un puṇḍarīka (loto blanco).

Verse 36

ततो मुंजवटं नाम प्राप्य देवस्य शूलिनः । समुष्य च निशामेकां प्रार्च्येशं गणपोभवेत् ॥ ३६ ॥

Luego, al llegar al lugar llamado Muñjavaṭa, sagrado para el Señor portador del tridente (Śiva), y permaneciendo allí una sola noche, debe adorarse a Īśa (Śiva); así se llega a ser un jefe entre los gaṇas, los asistentes de Śiva.

Verse 37

प्रसाद्य यक्षिणीं तत्र द्वारस्थामुपवासकृत् । स्नात्वाभ्यर्च्याशयेद्विप्रान्महापातकशांतये ॥ ३७ ॥

Allí, tras observar ayuno (upavāsa), debe apaciguarse a la Yakṣiṇī que está en la puerta. Luego, después de bañarse y rendir culto, debe honrarse con alimento a los brāhmaṇas, para la pacificación de los grandes pecados (mahāpātakas).

Verse 38

प्रदक्षिणमुपावृत्य पुष्करं च ततो व्रजेत् । तत्र स्नात्वा पितॄन्प्रार्च्य कृतकृत्यो नरो भवेत् ॥ ३८ ॥

Habiendo completado la pradakṣiṇā (circunvalación) y regresado, debe irse luego a Puṣkara. Allí, tras bañarse y adorar debidamente a los Pitṛs (antepasados), el hombre se vuelve uno cuyas obligaciones han sido cumplidas.

Verse 39

कन्यादानं च यस्तत्र कार्तिक्यां वै समाचरेत् । प्रसन्ना देवतास्तस्य यच्छंत्यभिमतं फलम् ॥ ३९ ॥

Quienquiera que, en ese ámbito sagrado, realice debidamente el kanyā-dāna (don de la doncella) en el mes de Kārtika, los dioses, complacidos, le conceden el fruto deseado.

Verse 40

कपिलश्च महायक्षो द्वारपालोऽत्र संस्थितः । विघ्नं करोति पापानां सुकृतं च प्रयच्छति ॥ ४० ॥

Aquí está Kapila, el gran Yakṣa, puesto como guardián de la puerta; él pone obstáculos a los pecadores y concede mérito a los virtuosos.

Verse 41

पत्नी तस्य महाभागा नाम्नोलूखलमेखला । आहत्य दुंदुभिं सा तु भ्रमते नित्यमेव हि ॥ ४१ ॥

Su virtuosa esposa, muy afortunada, es célebre con el nombre de Ulūkhalamekhalā; ella golpea el tambor dundubhi y, en verdad, vaga continuamente.

Verse 42

वारयेत्पापिनः स्नानात्तथा सुकृतिनो नयेत् । ततो रामह्रदं गच्छेत्स्नात्वा तत्र विधानतः ॥ ४२ ॥

Debe impedirse que los pecadores se bañen (allí), y asimismo debe conducirse a los meritorios para que se bañen. Luego, que se vaya a Rāma-hrada y, tras bañarse allí, se cumplan los ritos según la norma prescrita.

Verse 43

देवान्पितॄनृषीनिष्ट्वा भुक्तिं मुक्तिं च विंदति । राममभ्यर्च्य सच्छद्धः स्वर्णं दत्त्वा धनी भवेत् ॥ ४३ ॥

Habiendo adorado debidamente a los Devas, a los Pitṛs y a los Ṛṣis, se obtiene tanto el goce mundano como la liberación. Y quien, con fe verdadera, venera a Rāma y ofrece oro, llega a ser rico.

Verse 44

वंशमूलं समासाद्य स्रात्वा स्वं वंशमुद्दरेत् । कायशोधनके स्नात्वा शुद्धदेहो हरिं विशेत् ॥ ४४ ॥

Al llegar a la raíz misma del propio linaje y bañarse allí, uno eleva y redime su estirpe. Tras bañarse en Kāyaśodhana (el tīrtha que purifica el cuerpo), con el cuerpo purificado entra en Hari (Viṣṇu).

Verse 45

लोकोद्धारं ततः प्राप्य स्नात्वाभ्यर्च्य जनार्दनम् । प्राप्नोति शाश्वतं लोकं यत्र विष्णुः सनातनः ॥ ४५ ॥

Luego, al llegar a Lokoddhāra, el lugar sagrado de elevación, y tras bañarse y adorar a Janārdana, se alcanza el reino eterno donde mora Viṣṇu, el Antiguo y sempiterno.

Verse 46

श्रीतीर्थं च ततः प्राप्य शालग्राममनुत्तमम् । स्नात्वाभ्यर्च्य हरिं नित्यं पश्यति स्वांतिके स्थितम् ॥ ४६ ॥

Después, al llegar al sagrado Śrī-tīrtha y al insuperable Śālagrāma, tras bañarse y adorar a Hari cada día, se le contempla presente muy cerca de uno mismo.

Verse 47

कपिलाह्रदमासाद्य स्नात्वाभ्यर्च्य सुरान्पितॄन् । सहस्रकपिलापुण्यं लभते नात्र संशयः ॥ ४७ ॥

Al llegar a Kapilā-hrada, y tras bañarse allí y venerar a los dioses y a los antepasados (Pitṛ), se obtiene un mérito igual al don de mil vacas leonadas; de ello no hay duda.

Verse 48

कपिलं तत्र विश्वेशं समभ्यर्च्य विधानतः । देवैश्च सत्कृतो भद्रे साक्षाच्छिवपदं लभेत् ॥ ४८ ॥

Oh bienaventurada, al adorar allí a Viśveśa, el Señor de todo, en su forma de Kapila y conforme al rito prescrito, uno es honrado incluso por los dioses y alcanza directamente el estado de Śiva.

Verse 49

सूर्यतीर्थे ततो भानुं सोपवासः समर्चयेत् । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं लब्ध्वा व्रजेद्दिवम् ॥ ४९ ॥

Luego, en Sūrya-tīrtha, debe adorarse a Bhānu (el Sol) observando ayuno; obteniendo el fruto equivalente al sacrificio Agniṣṭoma, se asciende al cielo.

Verse 50

पृथिवीविवरद्वारि स्थितो गणपतिः स्वयम् । तं दृष्ट्वाथ समभ्यर्च्य यज्ञस्य फलमाप्नुयात् ॥ ५० ॥

En la puerta de la hendidura de la tierra está Gaṇapati en persona. Quien lo contempla y luego lo venera debidamente, alcanza el fruto del yajña, el sacrificio sagrado.

Verse 51

देव्यास्तीर्थे नरः स्नात्वा लभते रूपमुत्तमम् । ब्रह्मावर्ते नरः स्नात्वा ब्रह्मज्ञानमवाप्नुयात् ॥ ५१ ॥

Quien se baña en el tīrtha de la Devī obtiene una belleza excelsa; y quien se baña en Brahmāvarta alcanza el conocimiento de Brahman.

Verse 52

सुतीर्थके नरः स्नात्वा देवर्षिपितृमानवान् । समभ्यर्च्याश्वमेधस्य यज्ञस्य फलमाप्नुयात् ॥ ५२ ॥

Quien se baña en Sutīrthaka y, conforme al dharma, venera a los dioses, a los devarṣi, a los pitṛ (antepasados) y a los huéspedes humanos, obtiene el mérito del yajña Aśvamedha.

Verse 53

कामेश्वरस्य तीर्थे तु स्नात्वा श्रद्धासमन्वितः । सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो ब्रह्म प्राप्नोति शाश्वतम् ॥ ५३ ॥

Pero quien se baña en el tīrtha de Kāmeśvara con fe firme queda libre de toda enfermedad y alcanza al Brahman eterno.

Verse 54

स्नातस्य मातृतीर्थे तु श्रद्धयाभ्यर्चकस्य तु । आसप्तमं कुलं देवि वर्द्धते श्रीरनुत्तमा ॥ ५४ ॥

Oh Diosa, para quien se baña en Mātṛtīrtha y adora con fe, la prosperidad insuperable crece en su linaje hasta la séptima generación.

Verse 55

ततः सीतावनं गच्छेत्तत्र तीर्थं महच्छुभे । पुनातिदर्शनादेवपुरुषानेकविशतिंम् ॥ ५५ ॥

Luego debe irse a Sītāvana; allí hay un tīrtha grande y auspicioso. Con solo contemplarlo, purifica a veintiuna personas.

Verse 56

केशान्प्रक्षिप्य वै तत्र पूतो भवति पापतः । दशाश्वमेधिकं तत्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥ ५६ ॥

Al arrojar allí sus cabellos, la persona queda purificada del pecado. Ese tīrtha se llama Daśāśvamedhika, célebre en los tres mundos.

Verse 57

दर्शनात्तस्य तीर्थस्य मुक्तो भवति किल्बिषैः । मानुषाह्वें ततस्तीर्थं प्राप्य स्रानं समाचरेत् ॥ ५७ ॥

Con solo contemplar ese tīrtha, uno queda libre de las culpas. Por ello, al llegar al tīrtha llamado Mānuṣāhva, debe realizarse allí el baño ritual conforme al rito.

Verse 58

यदीच्छेन्मानुषं जन्म पुनश्च विधिनंदिनि । मानुषाच्च ततस्तीर्थात्कोशमात्रे महानदी ॥ ५८ ॥

Oh Vidhinandini, si alguien desea alcanzar de nuevo un nacimiento humano, entonces, desde el tīrtha llamado Mānuṣa, a solo una krośa de distancia, se halla un gran río.

Verse 59

आपगा नाम विख्याता तत्र स्नात्वा विधानतः । श्यामाकं पयसा सिद्धं भोजयद्द्विजसत्तमान् ॥ ५९ ॥

Hay una corriente sagrada célebre llamada Āpagā. Tras bañarse allí según el rito prescrito, alimentó a los más excelsos de los dvija con granos de śyāmāka cocidos en leche.

Verse 60

तस्य पापं क्षयं याति पितॄणां श्राद्धतो गतिः । नभस्ये मासि कृष्णे तु पितृपक्षे महालये ॥ ६० ॥

Por ese acto de śrāddha, sus pecados se consumen, y mediante el śrāddha los pitṛs, los antepasados, alcanzan su curso ulterior. Esto es especialmente así en la quincena oscura del mes de Nabhasya, durante Pitṛpakṣa, el tiempo de Mahālaya.

Verse 61

चतुर्दश्यां तु मध्याह्ने पिंडदो मुक्तिमाप्नुयात् । ब्राह्मोदुंबरकं गच्छेद्ब्रह्मणः स्थानकं ततः ॥ ६१ ॥

Pero en el decimocuarto día lunar, al mediodía, quien ofrece el piṇḍa (oblación funeraria) alcanza la liberación. Después va a Brāhmodumbaraka, que es un sagrado sthāna, una morada de Brahmā.

Verse 62

तत्र ब्रह्मर्षिकुंडेषु स्नातः सोमफलं लभेत् । वृद्धकेदारके तीर्थे स्थाणुं दंडिसमन्वितम् ॥ ६२ ॥

Allí, tras bañarse en las pozas llamadas Brahmarṣi-kuṇḍas, se obtiene el mérito igual al sacrificio de Soma. Y en el tīrtha de Vṛddha-Kedāraka se contempla y venera a Sthāṇu (Śiva), acompañado de ascetas daṇḍins portadores del báculo.

Verse 63

समर्च्य यत्र चाप्नोति नरोंऽतर्द्धानमिच्छया । कलश्यां च ततो गच्छेद्यत्र देवी स्वयं स्थिता ॥ ६३ ॥

Habiendo rendido allí la debida adoración, el hombre obtiene, a voluntad, el poder de volverse invisible. Desde allí debe dirigirse a Kalaśyā, donde la Diosa misma mora.

Verse 64

स्नात्वास्यामंबिकां प्रार्च्य तरेत्संसारसागरम् । सरके कृष्णभूतायां दृष्ट्वा देवं महेश्वरम् ॥ ६४ ॥

Habiéndose bañado aquí y habiendo venerado debidamente a Ambikā, se cruza el océano del saṃsāra. Y en Saraka, cuando la corriente se torna de tono oscuro, se contempla al divino Señor Maheśvara.

Verse 65

शैवं पदमवाप्नोति नरः श्रद्धासमन्वितः । तिस्रः कोट्यस्तु तीर्थानां सरके संति भामिनि ॥ ६५ ॥

El hombre dotado de fe (śraddhā) alcanza el estado śaiva, la morada de Śiva. Oh hermosa, en Saraka se dice que existen tres koṭi de tīrthas, lugares sagrados de peregrinación.

Verse 66

रुद्रकोटिस्तथा कूपे सरोमध्ये व्यस्थिता । तस्मिन्सरसि यः स्नात्वा रुद्रकोटिं स्मरेन्नरः ॥ ६६ ॥

Asimismo, Rudrakoṭi está establecido en un pozo situado en medio del lago. Quien se bañe en ese lago y recuerde allí a Rudrakoṭi obtiene su mérito purificador.

Verse 67

पूजिता रुद्रकोटिस्तु तेन स्यान्नात्र संशयः । ईहास्पदं च तत्रैव तीर्थं पापप्रणाशनम् ॥ ६७ ॥

Por él queda adorada una koṭi de Rudras—de ello no hay duda. Y allí mismo hay un tīrtha, suelo de santo empeño, que destruye los pecados.

Verse 68

यस्मिन्मुक्तिमवाप्नोति दर्शनादेव मानवः । तत्रस्थानर्चयित्वा च देवान्पितृगणानपि ॥ ६८ ॥

En ese lugar sagrado, con solo contemplarlo el ser humano alcanza la liberación (mukti). Habiendo permanecido allí, debe también rendir culto a los devas y a las huestes de los Pitṛs, los antepasados.

Verse 69

न दुर्गतिमवाप्नोति मनसा चिंतितं लभेत् । केदारं च महातीर्थं सर्वकल्मषनाशनम् ॥ ६९ ॥

No cae en la desgracia; obtiene aquello que ha deseado en su mente. Kedāra es un gran mahā-tīrtha, destructor de toda kalmaṣa, toda mancha de pecado.

Verse 70

तत्र स्नात्वा च पुरुषः सर्वदानफलं लभेत् । अन्यजन्मेति विख्यातं सरकस्य तु पूर्वतः ॥ ७० ॥

Al bañarse allí, el hombre obtiene el mérito equivalente al de todas las obras de caridad. Frente a Saraka, es célebre como el tīrtha llamado «Anyajanma».

Verse 71

सरो महत्स्वच्छजलं देवौ हरिहरौ यतः । विष्णुश्चतुर्भुजस्तत्र लिंगाकारः शिवः स्थितः ॥ ७१ ॥

Hay un gran lago de aguas limpias, donde están presentes las dos deidades—Hari y Hara. Allí Viṣṇu permanece con cuatro brazos, y Śiva mora en forma de liṅga.

Verse 72

तत्र स्नात्वा च तौ दृष्ट्वा स्तुत्वा मोक्षं लभेन्नरः । नागह्रदे ततो गत्वा स्नात्वा चैत्रे सितांतके ॥ ७२ ॥

Habiéndose bañado allí, y habiendo contemplado a esos dos y alabado sus glorias, el hombre alcanza la liberación. Luego, yendo a Nāgahṛda y bañándose allí al final de la quincena luminosa de Caitra, (se obtiene el mérito indicado).

Verse 73

श्राद्धदो मुक्तिमाप्नोति यमलोकं न पश्यति । ततस्त्रिविष्टपं गच्छेत्तीर्थं देवनिषेवितम् ॥ ७३ ॥

Quien realiza (o ofrece) el śrāddha alcanza la liberación y no contempla el reino de Yama. Después, va a Triviṣṭapa (el cielo), a un tīrtha frecuentado por los dioses.

Verse 74

यत्र वैतरणी पुण्या नदी पापप्रमोचिनी । तत्र स्नात्वार्चयित्वा च शूलपाणिं वृषध्वजम् ॥ ७४ ॥

Donde fluye el sagrado río Vaitaraṇī—el río que libera de los pecados—allí, tras bañarse, debe adorarse a Śiva, el de la lanza tridente, cuyo estandarte lleva el toro.

Verse 75

सर्वपाप विशुद्धात्मा गच्छत्येव परां गतिम् । रसावर्ते नरः स्नात्वा सिद्धिमाप्नोत्यनुत्तमाम् ॥ ७५ ॥

Purificado de todos los pecados, uno alcanza con certeza el estado supremo. Al bañarse en Rasāvarta, la persona obtiene una siddhi espiritual sin igual.

Verse 76

चैत्रस्य सितभूतायां स्नानं कृत्वा विलेपके । पूजयित्वा शिवं भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ७६ ॥

En la quincena luminosa del mes de Caitra, tras bañarse en Vilepaka y adorar a Śiva con devoción, uno queda liberado de todos los pecados.

Verse 77

ततो गच्छेन्नरो देवि फलकीवनमुत्तमम् । यत्र देवाः सगंधर्वास्तप्यंते परमं तपः ॥ ७७ ॥

Luego, oh Diosa, el hombre debe dirigirse al excelso Phalakīvana, donde los dioses, junto con los Gandharvas, practican las austeridades supremas.

Verse 78

तत्र नद्यां दृषद्वत्यां नरः स्नात्वा विधानतः । देवान्पितॄंस्तर्पयित्वा ह्यग्निष्टोमातिरात्रभाक् ॥ ७८ ॥

Allí, en el río Dṛṣadvatī, quien se baña conforme al rito prescrito y luego ofrece tarpaṇa (oblación de agua) a los dioses y a los antepasados, alcanza en verdad el mérito de los sacrificios soma Agniṣṭoma y Atirātra.

Verse 79

दर्शे तथा विधुदिने तत्र श्राद्धं करोति यः । गयाश्राद्ध समं तत्र लभते फलमुत्तमम् ॥ ७९ ॥

Quien realice allí el Śrāddha en el día de Darśa (luna nueva) y también en el tithi consagrado a la Luna, obtiene el mérito supremo, igual al del célebre Gayā-Śrāddha.

Verse 80

श्राद्धे फलमरण्यस्य स्मरणं पितृतृप्तिदम् । पाणिघाते ततस्तीर्थे पितॄन्संतर्प्य मानवः ॥ ८० ॥

En el rito de śrāddha, el recuerdo de Phalamaraṇya otorga satisfacción a los Pitṛs (espíritus ancestrales). Después, en el vado sagrado llamado Pāṇighāta, el hombre debe aplacar y nutrir a los Pitṛs con ofrendas.

Verse 81

राजसूय फलं प्राप्य सांख्यं योगं च विंदति । ततस्तु मिश्रके तीर्थे स्नात्वा मर्त्यो विधानतः ॥ ८१ ॥

Habiendo obtenido el mérito igual al del sacrificio Rājasūya, el mortal alcanza el recto conocimiento de Sāṅkhya y de Yoga. Luego, al bañarse según el rito en el vado sagrado de Miśraka, obtiene esos frutos.

Verse 82

सर्वतीर्थफलं प्राप्य लभते गतिमुत्तमाम् । ततो व्यासवने गत्वा स्नात्वा तीर्थे मनोजवे ॥ ८२ ॥

Habiendo obtenido el mérito equivalente al de todos los tīrthas, se alcanza el estado supremo. Después, yendo al bosque de Vyāsa y bañándose en el tīrtha llamado Manojava, se acrecienta aún más la santidad.

Verse 83

मनीषिणं विभुं दृष्ट्वा मनसा चिंतितं लभेत् । गत्वा मधुवनं चैव देव्यास्तीर्थे नरः शुचिः ॥ ८३ ॥

Al contemplar al sabio omnipotente, el hombre obtiene aquello que su mente anhela. Y al ir a Madhuvana y al tīrtha de la Diosa, el devoto—purificado—alcanza el fruto deseado.

Verse 84

स्नात्वा देवानृषीनिष्ट्वा लभते सिद्धिमुत्तमाम् । कौशिकीसंगमे तीर्थे दृषद्वत्यां नरः प्लुतः ॥ ८४ ॥

Tras bañarse allí y venerar debidamente a los dioses y a los sabios, el hombre que se sumerge en el Dṛṣadvatī, en el tīrtha sagrado donde se une el Kauśikī, alcanza la siddhi suprema.

Verse 85

नियतो नियताहारः सर्वपापैः प्रमुच्यते । ततो व्यासस्थलीं गच्छेद्यत्र व्यासेन धीमता ॥ ८५ ॥

Quien vive con disciplina y come de manera regulada queda libre de todos los pecados. Después, debe ir a Vyāsa-sthalī, el lugar sagrado donde el sabio Vyāsa moró y realizó su obra purificadora.

Verse 86

पुत्रशोकाभिभूतेन देहत्यागो विनिश्चितः । पुनरुत्थापितो देवैस्तत्र गत्वा न शोकभाक् ॥ ८६ ॥

Abrumado por el dolor por su hijo, resolvió abandonar el cuerpo; pero los dioses lo devolvieron a la vida, y al llegar allí ya no fue partícipe de la tristeza.

Verse 87

किंदुशूकूपमासाद्य तिलप्रस्थं प्रदाप्य च । गच्छेद्धि परमां सिद्धिं मृतो मुक्तिमवाप्नुयात् ॥ ८७ ॥

Al llegar al pozo llamado Kiṃduśūka y ofrecer una medida de prastha de semillas de sésamo, se alcanza en verdad la más alta perfección espiritual; y tras la muerte, puede obtenerse la liberación (mokṣa).

Verse 88

आह्नं च मुदितं चैव द्वै तीर्थे भुवि विश्रुते । तयोः स्नात्वा विशुद्धात्मा सूर्यलोकमवाप्नुयात् ॥ ८८ ॥

‘Āhna’ y ‘Mudita’ son dos tīrthas sagrados, célebres en la tierra. Quien se baña en ambos, con el alma purificada, alcanza el mundo del Sol (Sūryaloka).

Verse 89

मृगमुच्यं ततो गत्वा गंगायां प्रणतः स्थितः । अर्चयित्वा महादेवमश्वमेधफलं लभेत् ॥ ८९ ॥

Luego, yendo a Mṛgamucya y permaneciendo en el Gaṅgā con reverente inclinación, quien adora a Mahādeva obtiene un mérito igual al fruto del sacrificio Aśvamedha.

Verse 90

कोटितीर्थं ततो गत्वा स्नात्वा कोटीश्वरं शिवम् । दृष्ट्वा स्तुत्वा श्रद्दधानः कोटियज्ञफलं लभेत् ॥ ९० ॥

Luego, yendo a Koṭitīrtha y bañándose allí, quien con fe contempla y alaba a Śiva como Koṭīśvara obtiene un mérito igual al de realizar diez millones de sacrificios.

Verse 91

ततो वामनकं गच्छेत्त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । यत्र वामनजन्माभूद्बलेर्यज्ञजिहीर्षया ॥ ९१ ॥

Después debe ir a Vāmanaka, célebre en los tres mundos, donde nació Vāmana para arrebatar (y consumar) el sacrificio de Bali.

Verse 92

तत्र विष्णुपदे स्नात्वा पूजयित्वा च वामनम् । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोके महीयते ॥ ९२ ॥

Allí, tras bañarse en Viṣṇupada y adorar a Vāmana, quien tiene el alma purificada de todo pecado es honrado en el mundo de Viṣṇu.

Verse 93

ज्येष्ठाश्रमं च तत्रैव सर्वपातकनाशनम् । ज्येष्ठस्य शुक्लैकादश्यां सोपवासः परेऽहनि ॥ ९३ ॥

Allí mismo está Jyeṣṭhāśrama, que destruye toda culpa. En la Ekādaśī de la quincena luminosa del mes Jyeṣṭha, debe guardarse ayuno (upavāsa) y completarse el rito al día siguiente.

Verse 94

स्नात्वा तत्र विधानेन श्रेष्ठत्वं लभते नृषु । श्राद्धं तत्र कृतं देवि पितॄणामतितुष्टिदम् ॥ ९४ ॥

Bañándose allí conforme al rito prescrito, el hombre alcanza excelencia entre los mortales. Y, oh Diosa, el śrāddha realizado allí otorga a los antepasados la satisfacción suprema.

Verse 95

तत्रैव कोटितीर्थं च त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा कोटियज्ञफलं लभेत् ॥ ९५ ॥

Allí mismo está también el Koṭitīrtha, célebre en los tres mundos. Quien se baña en ese vado sagrado obtiene el mérito equivalente al de realizar un koṭi de sacrificios.

Verse 96

तत्र कोटीश्वरं नाम देवदेवं महेश्वरम् । समभ्यर्च्य विधानेन गाणपत्यमवाप्नुयात् ॥ ९६ ॥

Allí se halla Mahādeva, Maheśvara, el Dios de los dioses, llamado Koṭīśvara. Quien lo adore conforme al rito prescrito alcanza la bendición y el estado otorgados por Gaṇapati (Gaṇeśa).

Verse 97

सूर्यतीर्थं च तत्रैव स्नात्वात्र रविलोकभाक् । कुलोत्तारणके तीर्थे गत्वा स्नानं समाचरन् ॥ ९७ ॥

Allí mismo, tras bañarse en el Sūrya-tīrtha y obtener la bendita visión del Sol, fue luego al tirtha llamado Kulottāraṇaka y cumplió debidamente el baño ritual.

Verse 98

उद्धृत्य स्वकुलं स्वर्गे कल्पांतं निवसेत्ततः । पवनस्य ह्रदे स्नात्वा दृष्ट्वा देवं महेश्वरम् ॥ ९८ ॥

Habiendo elevado y liberado a su propio linaje, mora luego en el cielo hasta el fin del kalpa. Tras bañarse en el lago de Pavana y contemplar al dios Maheśvara, tal es el fruto que se alcanza.

Verse 99

विमुक्तः सर्वपापेभ्यः शैवं पदमवाप्नुयात् । स्नात्वा च हनुमत्तीर्थे नरो मुक्तिमवाप्नुयात् ॥ ९९ ॥

Liberado de todos los pecados, se alcanza el supremo estado de Śiva. Y al bañarse en Hanumat-tīrtha, el ser humano obtiene en verdad la liberación (mokṣa).

Verse 100

शालहोत्रस्य राजर्षेस्तीर्थे स्नात्वाघवर्जितः । श्रीकुंभाख्ये सरस्वत्यास्तीर्थए स्नात्वाथ यज्ञवाक् ॥ १०० ॥

Quien se baña en el vado sagrado del rājarṣi Śālahotra queda libre de pecado. Luego, al bañarse en el tīrtha de Sarasvatī llamado Śrī-Kumbha, recibe el poder de la palabra sagrada, apta para el yajña.

Verse 101

स्नातश्च नैमिषे कुंडे नैमिषस्नानपुण्यभाक् । स्नात्वा वेदवतीतीर्थे स्त्री सतीत्वमवाप्नुयात् ॥ १०१ ॥

Quien se baña en el estanque de Naimiṣa participa del mérito del baño sagrado de Naimiṣa. Y al bañarse en el Tīrtha de Vedavatī, una mujer alcanza el satītvam: la bendita castidad y fidelidad conyugal.

Verse 102

ब्रह्मतीर्थे नरः स्रात्वा ब्राह्मण्यं लभते नरः । ब्रह्मणः परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति ॥ १०२ ॥

Al bañarse en Brahma-tīrtha, la persona alcanza el brāhmaṇya: el estado y el mérito propios del brāhmaṇa. Es la morada suprema de Brahmā; quien llega allí ya no se aflige.

Verse 103

सोमतीर्थे नरः स्नात्वा स्वर्गतिं समवाप्नुयात् । सप्तसारस्वतं तीर्थं प्राप्य स्नात्वा च मुक्तिभाक् ॥ १०३ ॥

Al bañarse en Soma-tīrtha, la persona alcanza la morada celestial. Y al llegar al tīrtha llamado Sapta-Sārasvata y bañarse allí, se vuelve partícipe de la liberación (mukti).

Verse 104

यत्र सप्त सरस्वत्यः सम्यगैक्यं समागताः । सुप्रभा कांचनाक्षी च विशाला च मनोहरी ॥ १०४ ॥

Allí es donde las siete Sarasvatī han confluido debidamente en una sola unión: Suprabhā, Kāñcanākṣī, Viśālā y Manoharī.

Verse 105

सुनंदा च सुवेणुश्च सप्तमी विमलोदका । तथैवौशनसे तीर्थे स्नात्वा मुच्येत पातकैः ॥ १०५ ॥

Asimismo, en las aguas sagradas llamadas Sunandā, Suveṇu, Saptamī y Vimalodakā—y del mismo modo en el Auśanasa Tīrtha—quien se baña queda liberado de los pecados.

Verse 106

कपाल मोचने स्नात्वा ब्रह्महापि विशुध्यति । वैश्वामित्रे नरः स्नातो ब्राह्मण्यं समवाप्नुयात् ॥ १०६ ॥

Al bañarse en Kapāla-mocana, incluso quien carga con la culpa de brahma-hatyā (matar a un brāhmaṇa) queda purificado. Y el hombre que se baña en Vaiśvāmitra alcanza el mérito y la condición de brāhmaṇa.

Verse 107

ततः पृथूदके स्नात्वा मुच्यते भवबंधनात् । अवकीर्णे नरः स्नात्वा ब्रह्मचर्यफलं लभेत् ॥ १०७ ॥

Luego, al bañarse en Pṛthūdaka, uno queda liberado de las ataduras del saṃsāra. Y el hombre que se baña en Avakīrṇa obtiene el fruto del brahmacarya (disciplina de castidad sagrada).

Verse 108

मधुस्रावेऽथप्रयातः स्नातो मुच्यते पातकैः । स्नात्वा तीर्थे च वासिष्ठे वासिष्ठं लोकमाप्नुयात् ॥ १०८ ॥

Después, yendo a Madhusrāva, quien se baña allí queda libre de pecados. Y tras bañarse en el tīrtha Vāsiṣṭha, alcanza el mundo de Vasiṣṭha.

Verse 109

अरुणासंगमे स्नात्वा त्रिरात्रोपोषितो नरः । स्नात्वा मुक्तिमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा ॥ १०९ ॥

El hombre que ha ayunado tres noches y se baña en la confluencia del río Arunā alcanza la liberación; sobre esto no hace falta más deliberación.

Verse 110

समुद्रास्तत्र चत्वारस्तेषु स्नातो नरः शुभे । गोसहस्रफलं लब्ध्वा स्वग्रलोके महीयते ॥ ११० ॥

Oh bienaventurado, allí hay cuatro mares. Quien se baña en ellos obtiene el mérito equivalente a donar mil vacas y es honrado en el mundo celestial.

Verse 111

सोमतीर्थं च तत्रान्यत्तस्मिन्स्नात्वा च मोहिनि । चैत्रे षष्ठ्यां च शुक्लायां श्राद्धं कृत्वोद्धरेत्पितॄन् ॥ १११ ॥

Allí también hay otro vado sagrado llamado Soma-tīrtha. Oh Mohinī, tras bañarse allí, si se realiza el śrāddha en el sexto día lunar (ṣaṣṭhī) de la quincena brillante del mes de Caitra, se eleva y libera a los antepasados (pitṛs).

Verse 112

अथ पञ्चवटे स्नात्वा योगमूर्तिधरं शिवम् । समभ्यर्च्य विधानेन दैवतैः सहमोदते ॥ ११२ ॥

Luego, tras bañarse en Pañcavaṭa, se adora a Śiva—portador de la forma del Yoga—según el rito prescrito; y el devoto se regocija junto con los dioses.

Verse 113

कुरुतीर्थे ततः स्नातः सर्वसिद्धिमवाप्नुयात् । स्वर्गद्वारे प्लुतो मर्त्यः स्वर्गलोके महीयते ॥ ११३ ॥

Después, quien se baña en Kuru-tīrtha alcanza toda realización espiritual. Tras el sagrado zambullirse en la ‘Puerta del Cielo’, un mortal es honrado y exaltado en el mundo celestial.

Verse 114

स्नातो ह्यनरके तीर्थे मुच्यते सर्वकिल्बिषैः । ततो गच्छेन्नरो देवि काम्यकं वनमुत्तमम् ॥ ११४ ॥

Quien se baña en el sagrado Anaraka Tīrtha queda liberado de toda culpa. Luego, oh Diosa, debe dirigirse al excelente bosque de Kāmyaka.

Verse 115

यस्मिन्प्रविष्टमात्रस्तु मुच्यते सर्वसंचयैः । अथादित्यवनं प्राप्य दर्शनादेव मुक्तिभाक् ॥ ११५ ॥

Con sólo entrar en aquel lugar sagrado, uno queda libre de toda acumulación de faltas. Por ello, al llegar al Āditya-vana, el devoto participa de la liberación únicamente por su darśana: por contemplarlo.

Verse 116

स्नानं रविदिने कृत्वा तत्र वांछितमाप्नुयात् । यज्ञोपवीतिके स्नात्वा स्वधर्मफलभाग्भवेत् ॥ ११६ ॥

Al realizar el baño ritual en el día de Ravi (domingo) allí, se obtiene lo deseado. Al bañarse en Yajñopavītika, uno participa de los frutos de su propio svadharma, el deber prescrito.

Verse 117

ततश्चतुःप्रवाहाख्ये तीर्थे स्नात्वा नरोत्तमः । सर्वतीर्थफलं प्राप्य मोदते दिवि देववत् ॥ ११७ ॥

Luego, oh el mejor de los hombres, tras bañarse en el tīrtha llamado Catuḥpravāha, obtiene el mérito de todos los lugares de peregrinación y se regocija en el cielo como un deva.

Verse 118

स्नातस्तीर्थे विहारे तु सर्वसौख्यमवाप्नुयात् । दुर्गातीर्थे नरः स्नात्वा न दुर्गतिमवाप्नुयात् ॥ ११८ ॥

Habiéndose bañado en el tīrtha y recreándose allí con santidad, se alcanza toda clase de dicha. Y quien se baña en el Durgā-tīrtha no cae en un destino funesto.

Verse 119

ततः सरस्वतीकूपे पितृतीर्थापराह्वये । स्नात्वा संतर्प्य देवादींल्लभते गतिमुत्तमाम् ॥ ११९ ॥

Después, en el Pozo de Sarasvatī—también llamado Pitṛ-tīrtha—quien se baña y realiza debidamente el santarpaṇa, dando satisfacción mediante ofrendas a los devas y a los demás, alcanza el destino supremo.

Verse 120

स्नात्वा प्राचीसरस्वत्यां श्राद्धं कृत्वा विधानतः । दुर्लभं प्राप्नुयात्कामं देहांते स्वर्गतिं लभेत् ॥ १२० ॥

Habiéndose bañado en la Prācī Sarasvatī y realizado el śrāddha conforme a las prescripciones, uno alcanza incluso el deseo difícil de obtener; y al término de la vida, obtiene el destino hacia el cielo.

Verse 121

शुक्रतीर्थे नरः स्नात्वा श्राद्धदः प्रोद्धरेत्पितॄन् । अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां चैत्रे कृष्णे विशेषतः ॥ १२१ ॥

Tras bañarse en Śukra-tīrtha, el hombre que allí ofrece el śrāddha eleva y redime a sus antepasados; especialmente si se realiza en el octavo o decimocuarto día lunar de la quincena oscura del mes de Caitra.

Verse 122

सोपवासो ब्रह्मतीर्थे मुक्तिभाङ्नात्र संशयः । स्थाणुतीर्थे ततः स्नात्वा दृष्ट्वा स्थाणुवटं नरः ॥ १२२ ॥

Ayunando (upavāsa) en Brahma-tīrtha, el hombre se vuelve sin duda partícipe de la liberación. Luego, tras bañarse en Sthāṇu-tīrtha y contemplar el baniano de Sthāṇu, obtiene ese mérito sagrado.

Verse 123

मुच्यते पातकैर्घोरैरितिप्राह पितामहः । दर्शनात्स्थाणुलिंगस्य यात्रा पूर्णा प्रजायते ॥ १२३ ॥

«Se queda libre de terribles pecados», así lo proclamó Pitāmaha (Brahmā). Con solo contemplar el Sthāṇu-liṅga, la peregrinación queda plenamente cumplida.

Verse 124

कुरुक्षेत्रस्य देवेशि सत्यं सत्यं मयोदितम् । कुरुक्षेत्रसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति ॥ १२४ ॥

Oh Diosa, Señora de los dioses, declaro esto como verdad—verdad en verdad: no ha habido ni habrá jamás un lugar de peregrinación sagrado igual a Kurukṣetra.

Verse 125

तत्र द्वादश यात्रास्तु कृत्वा भूयो न जन्मभाक् । पूर्तमिष्टं तपस्तप्तं हुतं दत्तं विधानतः ॥ १२५ ॥

Allí, quien ha realizado las doce peregrinaciones ya no vuelve a nacer. En ese acto quedan cumplidos, conforme al rito, los méritos de obras públicas y sacrificios, las austeridades practicadas, las oblaciones ofrecidas y las dádivas entregadas según la norma.

Verse 126

तत्र स्यादक्षयं सर्वमिति वेदविदो विदुः । मन्वादौ च युगादौ च ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः ॥ १२६ ॥

Allí, todo se vuelve imperecedero, es decir, produce mérito inagotable—así lo afirman los conocedores del Veda. Y más aún al inicio de un Manvantara, al inicio de un Yuga y durante los eclipses de la Luna y del Sol.

Verse 127

महापाते च संक्रांतौ पुण्ये चाप्यन्यवासरे । स्नातस्तत्र कुरुक्षेत्रे फलानंत्यमवाप्नुयात् ॥ १२७ ॥

Y en una gran ocasión auspiciosa, en Saṅkrānti (tránsito solar) o en cualquier otro día santo—quien se bañe allí, en Kurukṣetra, alcanza un fruto espiritual inagotable.

Verse 128

कलिजानां तु पापानां पावनाय महात्मनाम् । ब्रह्मणा कल्पितं तीर्थं कुरुक्षेत्रं सुखावहम् ॥ १२८ ॥

Para purificar los pecados de los nacidos en la era de Kali—y para el beneficio santificador de las grandes almas—Brahmā estableció el tīrtha llamado Kurukṣetra, portador de dicha y bienestar.

Verse 129

य इमां कीर्तयेत्पुण्यां कथां पापप्रणाशिनीम् । श्रृणुयाद्वा नरो भक्त्या सोऽपि पापैः प्रमुच्यते ॥ १२९ ॥

Quien recite este relato meritorio que destruye los pecados—o incluso quien lo escuche con devoción—también queda liberado de las faltas.

Verse 130

यद्यद्ददाति यस्तत्र कुरुक्षेत्रे रविग्रहे । तत्तदेव सदाप्नोति नरो जन्मनि जन्मनि ॥ १३० ॥

Cualquier cosa que una persona ofrezca allí—en Kurukṣetra durante un eclipse solar—esa misma cosa alcanza sin falta, nacimiento tras nacimiento.

Verse 131

अथ किं बहुनोक्तेन विधिजे श्रृणु निश्चितम् । सेवेतैव कुरुक्षेत्रं यदीच्छेद्भवमोक्षणम् ॥ १३१ ॥

Ahora, ¿para qué decir mucho más? Oh hijo del Creador (Brahmā), escucha lo cierto: quien desee la liberación del saṃsāra debe, en verdad, acudir y servir a Kurukṣetra.

Verse 132

एतदेव महत्पुण्यमेतदेव महत्तपः । एतदेव महज्ज्ञानं यद्व्रजेत्स्थाणुतीर्थकम् ॥ १३२ ॥

Sólo esto es gran mérito; sólo esto es gran austeridad; sólo esto es gran conocimiento: ir al lugar de peregrinación sagrado llamado Sthāṇu-tīrtha.

Verse 133

कुरुक्षेत्रसमं तीर्थं नान्यद्भुवि शुभावहम् । साचारो वाप्यनाचारो यत्र मुक्तिमवाप्नुयात् ॥ १३३ ॥

En la tierra no hay tīrtha igual a Kurukṣetra; no existe otro lugar tan portador de auspicio. Allí, sea uno de conducta recta o falto de ella, puede alcanzar la liberación.

Verse 134

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं त्वयानघे । कुरुक्षेत्रस्य माहात्म्यं सर्वपापनिकृंतनम् ॥ १३४ ॥

Oh intachable, te he expuesto todo cuanto me preguntaste. Ésta es la grandeza sagrada de Kurukṣetra, que cercena todos los pecados.

Verse 135

पुण्यदं मोक्षदं चैव किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ १३५ ॥

Otorga mérito sagrado y concede también la liberación; ¿qué más deseas oír?

Verse 136

इति श्रीहृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने उत्तरभागे वसुमोहिनीसंवादे कुरुक्षेत्रमाहात्म्ये तीर्थयात्रावर्णनं नाम पञ्चषष्टितमोऽध्यायः ॥ ६५ ॥

Así concluye el capítulo sexagésimo quinto, titulado “Descripción de la peregrinación a los Tīrthas sagrados”, en el Kurukṣetra-māhātmya, dentro del diálogo de Vasu y Mohinī, en el Uttara-bhāga del Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa, en la extensa sección narrativa (Bṛhad-upākhyāna).