Rig Veda 9.86.14: Mandala 9, Sukta 86, Mantra 14

Sukta 9.86

Rishi: Soma Pavamāna seer-tradition

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī

Samhita Patha (Devanagari)

द्रापिं वसानो यजतो दिविस्पृशमन्तरिक्षप्रा भुवनेष्वर्पितः । स्वर्जज्ञानो नभसाभ्यक्रमीत्प्रत्नमस्य पितरमा विवासति ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.86.14

Transliteration

drāpíṃ vásāno yajató divi-spṛ́śam antarikṣa-prā́ bhuváneṣv arpítaḥ | svàr jajñānó nábhasā́bhy àkramīt pratnám asya pitáram ā́ vivāsati ||

Translation

In sein Gewand gehüllt, verehrungswürdig, den Himmel berührend, den Luftraum erfüllend, in den Welten eingesetzt; zum Svar geboren, trat er mit der Weite hervor. Er geht, den uralten Vater zu erwecken; den alten Ursprung ruft er wieder ins Gegenwärtige.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• द्रापिम्: a covering/garment (skin, cloak)
• द्रापिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्रापि- (प्रातिपदिक; ‘द्रापि’ = आवरण/चर्म/वस्त्र) अथवा द्राप् (धातु, ‘आच्छादन’)

• वसानः: wearing, clothed
• वसानः: कर्तृ (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √वस् (वसँ आच्छादने) → वस (कृदन्त)

• यजतः: worthy of worship, venerable
• यजतः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √यज् (यजँ देवपूजासंगतिकरणदानेषु) → यजत- (प्रातिपदिक)

• दिविस्पृशम्: sky-touching, reaching heaven
• दिविस्पृशम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective (compound)
• Root: दिवि (द्यु/दिव्- ‘स्वर्ग’) + √स्पृश् (स्पृशँ संस्पर्शने) → स्पृश् (कृदन्त/विशेषण ‘स्पृश्/स्पृशम्’)

• अन्तरिक्षप्राः: filling/reaching the midspace (atmosphere)
• अन्तरिक्षप्राः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective (compound)
• Root: अन्तरिक्ष- (प्रातिपदिक) + √प्रा/√पॄ (पॄ पूरणे/प्रापणे; ‘प्रा’ = ‘पूरयति/प्राप्नोति’ अर्थे) → प्रा- (विशेषण)

• भुवनेषु: in the worlds/realms
• भुवनेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: भुवन- (प्रातिपदिक; √भू ‘to be’ से)

• अर्पितः: set/placed, established
• अर्पितः: कर्तृ (विशेषण; ‘स्थित/निहित’ अर्थे)
• Type: Participle
• Root: √अर्प्/अर्पय् (अर्पँ/अर्पयति ‘समर्पणे/निक्षेपे’) → अर्पित (कृदन्त)

• स्वः: to heaven; heaven
• स्वः: अधिकरण/दिशा (गत्यर्थे)
• Type: Indeclinable (Vedic particle/noun used adverbially)
• Root: स्वर्/स्वः (अव्यय/नाम; ‘स्वर्ग’)

• जज्ञानः: having been born, born forth
• जज्ञानः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Participle
• Root: √जन् (जनँ प्रादुर्भावे) → जज्ञान (कृदन्त)

• नभसा: with/by the cloud/sky, by mist (nabhás-)
• नभसा: करण
• Type: Noun
• Root: नभस्- (प्रातिपदिक)

• अभ्यक्रमीत्: he strode forth/advanced toward
• अभ्यक्रमीत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अभि + √क्रम् (क्रमँ पादविक्षेपे) → अभ्य-क्रम्

• प्रत्नम्: the ancient one; primeval
• प्रत्नम्: कर्म
• Type: Adjective/Noun
• Root: प्रत्न- (प्रातिपदिक)

• अस्य: of him/this
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम) → अस्य

• पितरम्: father
• पितरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पितृ- (प्रातिपदिक)

• आ: toward, unto
• आ: दिशा/उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• विवासति: he serves/honors, pays reverence
• विवासति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वि + √वस् (वसँ निवासे/सेवायाम्; वैदिक ‘विवास’ = ‘पूजयति/सेवते’) → विवास