Rig Veda 6.8.3: Mandala 6, Sukta 8, Mantra 3

Sukta 6.8

Rishi: Bharadvāja (Bārhaspatya)

Devata: Agni Vaiśvānara (with Mitra-function imagery)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

व्यस्तभ्नाद्रोदसी मित्रो अद्भुतोऽन्तर्वावदकृणोज्ज्योतिषा तमः । वि चर्मणीव धिषणे अवर्तयद्वैश्वानरो विश्वमधत्त वृष्ण्यम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.8.3

Transliteration

vy àstabhnād ródasī mitró ádbhuto 'ntár-vāvad akṛṇoj jyótiṣā támaḥ | ví carmaṇīva dhiṣáṇe avartayad vaiśvānaráḥ víśvam adhatta vṛ́ṣṇyam ||

Translation

Er festigte die beiden Welten, wundersam wie Mitra; im Innern machte er mit Licht die Finsternis — das Verborgene verwandelte er in ein Feld des Schauens. Wie zwei Häute ausbreitend, weitete er die beiden dhiṣaṇā (Einsichten/Antriebe des Geistes); Vaiśvānara setzte in allem Seienden die ganze, stierhafte Kraft (vṛṣṇya) fest.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• व्यस्तभ्नात्: he propped apart / upheld
• व्यस्तभ्नात्: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तभ् (स्तम्भ्) धातु

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: Karma
• Type: Noun
• Root: रोदसी (प्रातिपदिक; द्वन्द्व-युगल ‘द्यावा-पृथिवी’)

• मित्रः: Mitra
• मित्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• अद्भुतः: wondrous
• अद्भुतः: Kartā (विशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अद्भुत (प्रातिपदिक)

• अन्तर्वावत्: having an interior / inwardly pervading
• अन्तर्वावत्: Karma (विशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अन्तर् + वावत् (वावत् = ‘युक्त/समन्वित’ प्रकारक विशेषण)

• अकृणोत्: he made
• अकृणोत्: Kriyā (सहायक/अनु-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ धातु

• ज्योतिषा: with light
• ज्योतिषा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• तमः: darkness
• तमः: Karma
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• वि: apart, asunder
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• चर्मणी: (two) hides
• चर्मणी: Karma (उपमान-आधारः)
• Type: Noun
• Root: चर्मन् (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• धिषणे: the two (divine) powers / inspirations
• धिषणे: Karma
• Type: Noun
• Root: धिषणा (प्रातिपदिक)

• अवर्तयत्: he caused to turn/roll; he spread out
• अवर्तयत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वृत्/वर्त् धातु (वर्तयति = causative)

• वैश्वानरः: Vaiśvānara (Agni)
• वैश्वानरः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वैश्वानर (प्रातिपदिक)

• विश्वम्: all; the whole
• विश्वम्: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• अधत्त: he placed / established
• अधत्त: Kriyā
• Type: Verb
• Root: धा धातु

• वृष्ण्यम्: manly power; heroic strength
• वृष्ण्यम्: Karma (विश्वम् इत्यस्य विशेषण/विधेय)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृष्ण्य (प्रातिपदिक)