Rig Veda 5.69.3: Mandala 5, Sukta 69, Mantra 3

Sukta 5.69

Rishi: Atri (Ātreya tradition; hymns of Mandala 5 largely associated with the Atris)

Devata: Aditi; Mitra-Varuṇa (Ādityas) invoked for rāyí and śam/yoḥ

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical cadence for Mandala 5 hymns to Ādityas)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रातर्देवीमदितिं जोहवीमि मध्यंदिन उदिता सूर्यस्य । राये मित्रावरुणा सर्वतातेळे तोकाय तनयाय शं योः ॥

Recitation with translationRig Veda 5.69.3

Transliteration

prā́tar devī́m áditiṃ johavīmi madhyáṃdina ut-itā́ sū́ryasya | rāyé mitrā́varuṇā sarvá-tātā íḷe tokā́ya tanáyāya śáṃ yóḥ ||

Translation

Am Morgen rufe ich die Göttin Aditi; am Mittag, wenn die Sonne aufgegangen ist. Um des rāyí willen, der Fülle von Gabe und Gedeihen, verehre ich Mitra und Varuṇa, die Allumfassenden, zum Heil und zur friedvollen Freude für unser Kind und die wachsende Nachkommenschaft des Seins.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रातः: in the morning
• प्रातः: अधिकारण (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रातः (अव्यय-प्रातिपदिक) < प्रातृ/प्रातर् (PIE *préh₂ter ‘before, earlier’)

• देवीम्: the goddess (as object)
• देवीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक: देवी < देव)

• अदितिम्: Aditi
• अदितिम्: कर्म (देवीम् का विशेष्य/अप्पोज़िशन)
• Type: Noun
• Root: अदिति (प्रातिपदिक: अदिति)

• जोहवीमि: I repeatedly invoke / I call upon
• जोहवीमि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वयति/ह्वयते) ‘to call, invoke’ ; वेदिक-आवृत्त/इंटेन्सिव-प्रयोग (जोहव-)

• मध्यम्: at mid(-day)
• मध्यम्: अधिकारण (काल/अवधि-सूचक)
• Type: Noun (used adverbially) / Adjective
• Root: मध्य (प्रातिपदिक: मध्य)

• दिनः: of the day
• दिनः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक: दिन)

• उदिता: risen, having arisen
• उदिता: कर्तृ/विशेषण (निहित-विशेष्यस्य)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक: √इ/√उद् + क्त ‘risen’)

• सूर्यस्य: of the Sun
• सूर्यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक: सूर्य)

• राये: for wealth / for bounty
• राये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: रायि/राय (प्रातिपदिक: रायि ‘wealth, bounty’)

• मित्रावरुणा: Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणा: कर्ता (आह्वान/प्रार्थना के लक्षित देवता)
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: मित्र + वरुण (द्वन्द्व-समास)

• सर्वताति: for complete well-being / for total prosperity
• सर्वताति: सम्प्रदान (लक्ष्य/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: सर्वताति (प्रातिपदिक; ‘सर्व-ताति’ = सर्वत्र-व्याप्ति/सम्पूर्णता, ‘allness, totality, complete welfare’)

• इळे: I praise / I invoke
• इळे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √इळ्/√इल् (वेदिक ‘to praise, invoke’; इळे = ‘I praise/invoke’)

• तोकाय: for the child / offspring
• तोकाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: तोक (प्रातिपदिक: तोक ‘offspring, child’)

• तनयाय: for the son / progeny
• तनयाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक: तनय ‘son, progeny’)

• शम्: well-being, auspiciously
• शम्: कर्मप्रवचनीय/भाव (आशीर्वाद-भाव)
• Type: Indeclinable
• Root: शम् (अव्यय; ‘well, auspiciously, welfare’)

• योः: prosperity (paired with ‘śam’: welfare & prosperity)
• योः: कर्म/फल (आशीः-फल)
• Type: Noun (fixed Vedic collocation with शम्)
• Root: योस्/योः (द्विवचन-रूप; प्रातिपदिक: यु/युज्?—वेदिक स्थिर-प्रयोग ‘योः’ = ‘welfare, prosperity’ युग्म-भाव)