Rig Veda 5.58.6: Mandala 5, Sukta 58, Mantra 6

Sukta 5.58

Rishi: Atri (Ātreya)

Devata: Maruts (with vṛṣabha as associated storm-force, potentially Rudra/Indra aspect)

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

यत्प्रायासिष्ट पृषतीभिरश्वैर्वीळुपविभिर्मरुतो रथेभिः । क्षोदन्त आपो रिणते वनान्यवोस्रियो वृषभः क्रन्दतु द्यौः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.58.6

Transliteration

yátprāyā́siṣṭa pṛ́ṣatībhir áśvair vīḷupavíbhir maruto ráthebhiḥ | kṣódante ā́po riṇaté vánāny ávo usríyo vṛṣabháḥ krandatu dyáuḥ ||

Translation

Wenn ihr aufbrecht, o Maruts, mit euren scheckigen Rossen, mit euren Wagen mit festen Felgen, dann werden die Wasser aufgewühlt; die Wälder erklingen und erzittern. Abwärts strömen die Leuchtenden; der Stier brüllt — und der Himmel selbst hallt wider.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: when
• यत्: Adhikaraṇa (काल-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यत् (सम्बन्ध-प्रत्यय)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• आयासिष्ट: you drove/went forth
• आयासिष्ट: Kartā (क्रिया; कर्ता = ‘यूयम्/मरुतः’ निहित)
• Type: Verb
• Root: या (धातु, ‘गच्छ्/याति’)

• पृषतीभिः: with the dappled (mares/does)
• पृषतीभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पृषती (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘चित्तल-मृगी/रोहिणी’—यहाँ रथ-युग्य पशु)

• अश्वैः: with horses
• अश्वैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अश्व (पुं. प्रातिपदिक)

• वीळुपविभिः: with sturdy/strong (equipments/teams)
• वीळुपविभिः: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: वीळुपवि (प्रातिपदिक; रथ-सम्बद्ध ‘दृढ/बलवान्’—रथ-युग/उपकरण-विशेष)

• मरुतः: the Maruts
• मरुतः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मरुत् (पुं. प्रातिपदिक)

• रथेभिः: with chariots
• रथेभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: रथ (पुं. प्रातिपदिक)

• क्षोदन्त: they churn/stir
• क्षोदन्त: Kartā
• Type: Verb
• Root: क्षुद्/क्षोद् (धातु, ‘क्षोभयति/प्रेरयति’)

• आपः: the waters
• आपः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अप् (स्त्री. प्रातिपदिक; बहुवचन-प्रयोगः)

• रिणते: it moves/flows
• रिणते: Kartā
• Type: Verb
• Root: रि/ऋ (धातु; वैदिक ‘गच्छति/प्रवहति’ अथवा ‘उद्गच्छति’)

• वनानि: the woods/forests
• वनानि: Karma
• Type: Noun
• Root: वन (नपुं. प्रातिपदिक)

• अवः: down(wards)
• अवः: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अव (अव्यय; ‘अधः/नीचे’)

• उस्रियः: the cows
• उस्रियः: Kartā
• Type: Noun
• Root: उस्रिया (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘गौः/धेनुः’)

• वृषभः: the bull
• वृषभः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वृषभ (पुं. प्रातिपदिक)

• क्रन्दतु: let (him/it) roar
• क्रन्दतु: Kartā
• Type: Verb
• Root: क्रन्द् (धातु, ‘नादं करोति/गर्जति’)

• द्यौः: the sky
• द्यौः: Kartā
• Type: Noun
• Root: द्यौ (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘द्यौः’ = आकाश/द्युलोक)