Rig Veda 5.54.9: Mandala 5, Sukta 54, Mantra 9

Sukta 5.54

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.54)

Devata: Maruts

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रवत्वतीयं पृथिवी मरुद्भ्यः प्रवत्वती द्यौर्भवति प्रयद्भ्यः । प्रवत्वतीः पथ्या अन्तरिक्ष्याः प्रवत्वन्तः पर्वता जीरदानवः ॥

Recitation with translationRig Veda 5.54.9

Transliteration

právatvatī́yáṁ pṛthivī́ marúdbhyaḥ právatvatī́ dyáur bhavati práyadbhyaḥ | právatvatīḥ páthyā antárikṣyāḥ právatvantaḥ párvatā jī́radānavaḥ ||

Translation

Geneigt und nachgiebig wird diese Erde den Maruts; geneigt und nachgiebig wird der Himmel den Voranschreitenden. Geneigt werden ihnen die Wege des Luftraums; geneigt werden selbst die Berge, uralt‑spendend — so neigt sich die Welt ihrem Vorwärtsgang.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रवत्वती: sloping, having a downward course
• प्रवत्वती: Kartā
• Type: Adjective
• Root: प्रवत्वत् (प्र-√वत्/वृत्त ‘to go/roll/flow’ > प्रवत् ‘slope, descent’ + -वत् ‘possessing’)

• इयम्: this
• इयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पृथिवी: the Earth
• पृथिवी: Kartā
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• मरुद्भ्यः: to/for the Maruts
• मरुद्भ्यः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• प्रवत्वती: sloping
• प्रवत्वती: Kartā
• Type: Adjective
• Root: प्रवत्वत् (प्र-√वत्/वृत्त ‘to go/roll/flow’ > प्रवत् ‘slope’ + -वत्)

• द्यौः: the Sky
• द्यौः: Kartā
• Type: Noun
• Root: द्यौ (दिव्/द्यौ ‘sky’, प्रातिपदिक)

• भवति: becomes / is
• भवति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (भवति)

• प्रयद्भ्यः: to/for the forward-going ones
• प्रयद्भ्यः: Sampradāna
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: प्र-√या (यद्-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त ‘going forth’)

• प्रवत्वतीः: sloping (fem. pl.)
• प्रवत्वतीः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: प्रवत्वत् (प्रवत् + -वत्)

• पथ्याः: paths, tracks
• पथ्याः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: पथ्या (प्रातिपदिक; ‘path-like/ways, tracks’)

• अन्तरिक्ष्याः: belonging to the midspace (atmospheric)
• अन्तरिक्ष्याः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अन्तरिक्ष्य (अन्तरिक्ष-सम्बन्धी; प्रातिपदिक)

• प्रवत्वन्तः: having slopes / sloping
• प्रवत्वन्तः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: प्रवत्वन्त् (प्रवत् + -वन्त् ‘possessing’)

• पर्वताः: mountains
• पर्वताः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)

• जीरदानवः: having swift streams / swift-flowing
• जीरदानवः: Kartā
• Type: Adjective (epithet)
• Root: जीरदानु (जीर ‘swift/impetuous’ + दानु ‘stream/flow’; बहुव्रीहि-प्रातिपदिक)