Rig Veda 4.58.7: Mandala 4, Sukta 58, Mantra 7

Sukta 4.58

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Ghṛta (as forceful current)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सिन्धोरिव प्राध्वने शूघनासो वातप्रमियः पतयन्ति यह्वाः । घृतस्य धारा अरुषो न वाजी काष्ठा भिन्दन्नूर्मिभिः पिन्वमानः ॥

Transliteration

síndhor iva prā́dhvane śū́ghanāso vā́ta-pramiyaḥ patayanti yahvā́ḥ | ghṛtásya dhā́rā aruṣó ná vājī kā́ṣṭhā bhindánn ū́rmibhiḥ pinvámānaḥ ||

Translation

Wie der Sindhu auf seinem vorwärtsdrängenden Lauf, schnellnasig, vom Wind getrieben, fliegen sie dahin — jene erhobenen Regungen. Die Ströme des Ghṛta, wie ein rötlicher Hengst der Fülle, durchbrechen die Schranken, anschwellend mit ihren Wogen.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सिन्धोः: of the river/stream
• सिन्धोः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सिन्धु- (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• प्राध्वने: on the forward path / in the course
• प्राध्वने: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: प्राध्वन्- (प्रातिपदिक)

• शूघनासः: swift-nosed / swift-snouted (swift) ones
• शूघनासः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: शूघनास- (प्रातिपदिक)

• वातप्रमियः: wind-driven / urged by the wind
• वातप्रमियः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: वात- + प्रमिय- (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)

• पतयन्ति: they fly, they speed
• पतयन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु) → पतयति (णिच्/प्रयोजक-प्रयोग; here present)

• यह्वाः: mighty / impetuous ones
• यह्वाः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: यह्व- (प्रातिपदिक)

• घृतस्य: of ghee (clarified butter)
• घृतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: घृत- (प्रातिपदिक)

• धाराः: streams, flows
• धाराः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धारा- (प्रातिपदिक)

• अरुषः: ruddy, tawny (one)
• अरुषः: कर्तृ (apposition)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अरुष- (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• वाजी: a racer, steed; prize-winner
• वाजी: कर्तृ (upamāna)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाजिन्- (प्रातिपदिक)

• काष्ठाः: (wooden) posts/logs; pieces of wood
• काष्ठाः: कर्म
• Type: Noun
• Root: काष्ठा- (प्रातिपदिक)

• भिन्दन्: splitting, cleaving
• भिन्दन्: कर्तृ (to पिन्वमानः)
• Type: Verb (participle)
• Root: भिद् (धातु)

• ऊर्मिभिः: with waves
• ऊर्मिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: ऊर्मि- (प्रातिपदिक)

• पिन्वमानः: swelling, being impelled / in motion
• पिन्वमानः: कर्तृ
• Type: Verb (participle)
• Root: पिव्/पिन्व् (धातु; ‘to swell, set in motion, impel’) → पिन्वमान (आत्मनेपद-प्रयोग)