Rig Veda 2.21.4: Mandala 2, Sukta 21, Mantra 4

Sukta 2.21

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

अनानुदो वृषभो दोधतो वधो गम्भीर ऋष्वो असमष्टकाव्यः । रध्रचोदः श्नथनो वीळितस्पृथुरिन्द्रः सुयज्ञ उषसः स्वर्जनत् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.21.4

Transliteration

anānudó vṛṣabhó dódhato vadhó gambhīrá ṛ́ṣvo asamaṣṭa-kāvyaḥ | radhra-codáḥ śnáthano vīḷitáspṛthur índraḥ su-yajñá uṣásaḥ svàr janat ||

Translation

Unabdrängbar, der Stier; eine tiefe und hohe Schlagkraft gegen den erschütternden Feind; unvergleichlich im inspirierten Wort; den geraden Lauf antreibend, Widerstand zerschmetternd, weit und weithin reichend — Indra ließ für die Uṣas, die Morgenröten, die lichtvolle Welt entstehen.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अ॒ना॒नु॒दः: unyielding, not to be repelled
• अ॒ना॒नु॒दः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अनानुद् (प्रातिपदिक; न-आनुद् ‘not-repelling/unyielding’)

• वृषभः: bull (mighty one)
• वृषभः: Kartā (इन्द्रः)
• Type: Noun (used as epithet)
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक) < वृष्

• दोधतः: shaking, causing to tremble
• दोधतः: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (adjectival)
• Root: दुध् (धातु) → दोधत् (वर्त. कृदन्त/प्र. कृदन्त) प्रत्यय -अत्

• वधः: slaying; slayer
• वधः: Kartā/विशेष्य (इन्द्रस्य ‘slayer’ अर्थे)
• Type: Noun
• Root: वध (प्रातिपदिक) < वध्

• गम्भीरः: deep, profound
• गम्भीरः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: गम्भीर (प्रातिपदिक)

• ऋष्वः: lofty, great
• ऋष्वः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ऋष्व (प्रातिपदिक)

• असमष्टकाव्यः: not (needing to be) hymned/poetically arranged; beyond composition
• असमष्टकाव्यः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-समष्ट-काव्य (प्रातिपदिक; ‘not composed/arranged as a poem’)

• रध्रचोदः: impeller against harm; driver away of injury
• रध्रचोदः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: रध्र-चोद (प्रातिपदिक; रध्र ‘harm/defect’ + चोद ‘impeller’)

• श्नथनः: crusher, breaker
• श्नथनः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Agent-noun (adjectival)
• Root: श्नथ् (धातु) → श्नथन (प्रातिपदिक/कृदन्त ‘breaker’)

• वीळितस्पृथुः: broad (in power) against the closed/fortified (places); wide-ranging
• वीळितस्पृथुः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (compound epithet)
• Root: वीळित-स्पृथु (प्रातिपदिक; वीळित ‘closed/fastened, stronghold’ + स्पृथु ‘broad’)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सुयज्ञः: of good sacrifice; well-worshipped
• सुयज्ञः: Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सु-यज्ञ (प्रातिपदिक; सु ‘good’ + यज्ञ ‘sacrifice’)

• उषसः: of Dawn
• उषसः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• स्वः: heaven; the light (of heaven)
• स्वः: Karma (लक्ष्य/प्राप्य-रूपेण)
• Type: Indeclinable/Noun (Vedic)
• Root: स्वर्/स्वः (अव्यय/नाम; ‘heaven, light’)

• अजनत्: generated, produced
• अजनत्: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) — लुङ् (अorist) 3 एकवचनम्