Rig Veda 2.1.15: Mandala 2, Sukta 1, Mantra 15

Sukta 2.1

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं तान्त्सं च प्रति चासि मज्मनाग्ने सुजात प्र च देव रिच्यसे । पृक्षो यदत्र महिना वि ते भुवदनु द्यावापृथिवी रोदसी उभे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.1.15

Transliteration

tváṃ tā́nt saṃ ca práti ca asi majmánāgne sujāta prá ca deva ricyase | pṛkṣó yád átra mahinā́ ví te bhúvad ánu dyā́vāpṛthivī ródasī ubhé ||

Translation

Du bist zugleich gesammelt und gegenüberstehend, durch deine Größe, o wohlgeborener Agni; und du, o Gott, strömst über jedes Maß hinaus. Wenn hier durch deine Macht dein stärkendes Wirken offenbar wird, dann folgen Himmel und Erde, die beiden Welten, deinem Weitwerden.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तान्: those (them)
• तान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्सम्: indeed, just, straightway
• त्सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: त्सम् (अव्यय/निपात; वैदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• प्रति: towards, in return
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• असि: thou art
• असि: —
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• मज्मना: by greatness, by might
• मज्मना: करण
• Type: Noun
• Root: मज्मन् (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सुजात: well-born, nobly born
• सुजात: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: सु-जात (कृदन्त/विशेषण; √जन्)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• देव: O god
• देव: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• रिच्यसे: thou growest rich / thou aboundest
• रिच्यसे: —
• Type: Verb
• Root: √रिच्/√रिच्य् (धातु; वैदिक ‘to be rich/abound, become splendid’)

• पृक्षः: the strong one / invigorator (epithet)
• पृक्षः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पृक्ष (प्रातिपदिक; वैदिक)

• यत्: when/that which
• यत्: —
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)

• महिना: by greatness, by majesty
• महिना: करण
• Type: Noun
• Root: महिन्/महिमा (प्रातिपदिक; ‘greatness’)

• वि: apart, widely
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• ते: of thee, thy
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भुवत्: became, came to be
• भुवत्: —
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)

• अनु: after, along
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• द्यावापृथिवी: Heaven and Earth
• द्यावापृथिवी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्यावापृथिवी (द्वन्द्व-प्रातिपदिक: द्यौ + पृथिवी)

• रोदसी: the two worlds
• रोदसी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्वन्द्व-प्रातिपदिक: रोदस् ‘two worlds’)

• उभे: both
• उभे: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम/विशेषण-प्रातिपदिक)