Rig Veda 10.88.13 — Mandala 10, Sukta 88, Mantra 13

Sukta 10.88

Devata: Agni Vaiśvānara (as nakṣatra/pratna; adhyakṣa of yakṣa)

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires full hymn metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

वैश्वानरं कवयो यज्ञियासोऽग्निं देवा अजनयन्नजुर्यम् । नक्षत्रं प्रत्नममिनच्चरिष्णु यक्षस्याध्यक्षं तविषं बृहन्तम् ॥

Transliteration

vaiśvānaraṃ kavayo yajñiyāso 'gniṃ devā ajanayann ajuryam | nakṣatraṃ pratnam aminac cariṣṇu yakṣasyādhyakṣaṃ taviṣaṃ bṛhantam ||

Translation

Vaiśvānara—Agni brachten die Seher, die Opferwürdigen (yajñiya), und die Götter hervor, den Unvergehenden. Ein uraltes Gestirn, in Bewegung, nimmt er nicht ab—Aufseher der geheimnisvollen Macht (yakṣa), gewaltig an Kraft, groß.

Word by Word

• वैश्वानरम्: Vaiśvānara (Agni), as object
• वैश्वानरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वैश्वानर (प्रातिपदिक; विश्+वानर/अग्नि-विशेष)

• कवयः: the seers/poets
• कवयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• यज्ञियासः: worthy of sacrifice, sacrificial
• यज्ञियासः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: यज्ञिय (प्रातिपदिक; यज्ञ+इय)

• अग्निम्: Agni (fire-god)
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अजनयन्: they generated/produced
• अजनयन्: —
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनयति; णिच् causative)

• अजुर्यम्: unaging, undecaying
• अजुर्यम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अजुर्य (प्रातिपदिक; न-जर्/जर् ‘to age’ → ‘not aging’)

• नक्षत्रम्: the star/constellation (heavenly sign)
• नक्षत्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: नक्षत्र (प्रातिपदिक)

• प्रत्नम्: ancient, primeval
• प्रत्नम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: प्रत्न (प्रातिपदिक)

• अमिनत्: he/it harmed, diminished
• अमिनत्: —
• Type: Verb
• Root: √मि/मीन् (मिनोति ‘to diminish, damage’)

• चरिष्णु: moving, roaming
• चरिष्णु: Karma
• Type: Adjective
• Root: चरिष्णु (प्रातिपदिक; √चर् + इष्णु)

• यक्षस्य: of the Yakṣa / of the wondrous being
• यक्षस्य: Adhikaraṇa (सम्बन्ध/षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: यक्ष (प्रातिपदिक)

• अध्याक्षम्: overseer, superintendent
• अध्याक्षम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अध्याक्ष (प्रातिपदिक; अधि+अक्ष ‘overseer’)

• तविषम्: mighty, powerful
• तविषम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: तविष (प्रातिपदिक)

• बृहन्तम्: great, lofty
• बृहन्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक; √बृह् ‘to grow, be great’)