Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

अयोध्याकाण्डे विंशः सर्गः

Rama Enters Kauśalyā’s Antaḥpura; Ritual Preparations and the Shock of Exile

वृद्धानां धर्मशीलानां राजर्षीणां महात्मनाम्।प्राप्नुह्यायुश्च कीर्तिं च धर्मं चोपहितं कुले।।।।

vṛddhānāṃ dharmaśīlānāṃ rājarṣīṇāṃ mahātmanām |

prāpnuhy āyuś ca kīrtiṃ ca dharmaṃ copahitaṃ kule ||

Mögest du langes Leben und Ruhm erlangen wie die betagten Tugendhaften, die großen Rājārṣis; und mögest du das Dharma wahren, das seit jeher in deinem Geschlecht gegründet ist.

वृद्धानाम्of the aged
वृद्धानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; विशेषण (to राजर्षीणाम्/महात्मनाम्)
धर्म-शीलानाम्of the virtuous
धर्म-शीलानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + शील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; विशेषण; समासः (तत्पुरुष) ‘धर्मे शीलं येषाम्’
राज-ऋषीणाम्of the royal sages
राज-ऋषीणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; समासः (तत्पुरुष) ‘राजा च ऋषिः’ (royal sage)
महात्मनाम्of the great-souled
महात्मनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; विशेषण
प्राप्नुहिattain (you)
प्राप्नुहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+आप् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्
आयुःlong life
आयुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
कीर्तिम्fame
कीर्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकीर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
धर्मम्righteousness
धर्मम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
उपहितम्well-established/maintained
उपहितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउपहित (कृदन्त; उप+धा/हि धातु, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (to धर्मम्)
कुलेin the lineage
कुले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

May you attain long life and fame like those of the aged, virtuous and great rajarsis who upheld the righteousness in the race.

K
Kauśalyā
R
Rāma
R
rājarṣi (royal sages)
K
kula (Raghu lineage, implied)

FAQs

Lineage-dharma is emphasized: one should preserve the inherited standard of righteousness set by exemplary elders and sages.

Kauśalyā blesses Rāma, invoking models of ancient royal sages and the tradition of dharma in their family.

Rāma’s role as heir to a moral tradition—worthiness measured by continuity of dharma, not merely power.