Atharva Veda 7.49.1: Kanda 7, Anuvaka 5, Sukta 49, Mantra 1

Sukta 49

Sanskrit (Devanagari)

देवपत्न्यः। दे॒वानां॒ पत्नी॑रुश॒तीर॑वन्तु नः॒ प्राव॑न्तु नस्तु॒जये॒ वाज॑सातये । याः पार्थि॑वासो॒ या अ॒पामपि॑ व्र॒ते ता नो॑ देवीः सु॒हवाः॒ शर्म॑ यच्छन्तु

Recitation with translationAtharva Veda 7.49.1

IAST Transliteration

devā́nāṃ pátnīr uśatī́r avantu naḥ prá avantu nas tujáye vā́jasātaye | yā́ḥ pārthivā́so yā́ apā́m ápi vraté tā́ no devī́ḥ suhávaḥ śárma yacchantu ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Let the willing Consorts of the Gods befriend us; yea, let them guard us onward, for onset and for winning of the prize. Whether they be of earth, or whether in the ordinance of the waters, let those Goddesses, easy to invoke, bestow on us a sheltering peace.

Translation

Mögen die willigen Gemahlinnen der Götter uns freundlich sein; ja, mögen sie uns voran behüten — zum Ansturm und zum Gewinn des Preises. Ob sie irdisch sind oder im Gesetz der Wasser stehen: mögen jene Göttinnen, leicht anzurufen, uns schirmenden Frieden und Schutz gewähren.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• देवपत्न्यः: O wives of the gods (divine consorts)
• देवपत्न्यः: सम्बोधन/कर्तृ (स्तुत्याः)
• Type: Noun
• Root: देवपत्नी (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• पत्नीः: the wives (consorts)
• पत्नीः: कर्म (अवन्तु/प्रावन्तु इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)

• उशतीः: kindly, well-disposed
• उशतीः: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उशती (प्रातिपदिक; उशत्- ‘desiring, kindly’)

• अवन्तु: let them protect
• अवन्तु: कर्तृ (देवपत्न्यः)
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु) / अव (रक्षणे)

• नः: us / for us
• नः: कर्म/सम्प्रदान (रक्षणस्य लाभकर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• प्रावन्तु: let them further protect
• प्रावन्तु: कर्तृ (देवपत्न्यः)
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु) with प्र- उपसर्ग

• नः: us / for us
• नः: कर्म/सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• तुजये: for the onslaught/for the driving (in battle)
• तुजये: सम्प्रदान (उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: तुजि (प्रातिपदिक; ‘impulse/attack/drive’ → ‘pressing on’), अथवा तुज्-भाव (युद्ध/प्रेरणा)

• वाजसातये: for the winning of the prize (victory/strength)
• वाजसातये: सम्प्रदान (उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: वाजसाति (प्रातिपदिक; ‘winning of prize/strength’)

• याः: who (those who)
• याः: कर्तृ (यच्छन्तु इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• पार्थिवासः: those belonging to the earth / earthly (goddesses)
• पार्थिवासः: कर्तृ (यच्छन्तु)
• Type: Noun/Adjective
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक)

• याः: who
• याः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• अपि: also, even
• अपि: समुच्चय/अपि-भाव (also)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)

• व्रते: in (their) ordinance/vow/observance
• व्रते: अधिकरण (स्थितिः/विषयः)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)

• ताः: those
• ताः: कर्तृ (यच्छन्तु)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• नः: to us / for us
• नः: सम्प्रदान (यच्छन्तु—to us)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• देवीः: the goddesses
• देवीः: कर्तृ (यच्छन्तु)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• सुहवाः: easy to invoke, graciously callable
• सुहवाः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सुहवा (प्रातिपदिक; सु- + हव ‘easy to invoke’)

• शर्म: shelter, comfort, protection
• शर्म: कर्म (यच्छन्तु)
• Type: Noun
• Root: शर्मन् (प्रातिपदिक)

• यच्छन्तु: let them grant
• यच्छन्तु: कर्तृ (देवीः/ताः)
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु; यच्छति—‘to give, grant’)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (as per anukramaṇī)

Devata: Devapatnīs (consorts of the gods, collective)

Chandas: Triṣṭubh-like (requires metrical confirmation).

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: vira