Adhyaya 190

Verse 1

सूत उवाच । एवं क्रतुः स संजातः पञ्चरात्रं द्विजोत्तमाः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वकाम समृद्धिमान्

সূত ক’লে: “হে দ্বিজোত্তমসকল! এইদৰে হাটকেশ্বৰ-ক্ষেত্ৰত—যি সকলো কামনা পূৰণত সমৃদ্ধ—সেই যজ্ঞ পাঁচ ৰাতি ধৰি সম্পন্ন হ’ল।”

Verse 2

विप्रांश्च भिक्षुकांश्चैव दीनांधांश्च विशेषतः । समाप्तौ तस्य यज्ञस्य संतर्प्य सकलांस्ततः । ऋत्विजो दक्षिणाभिस्तान्यथोक्तान्द्विजसत्तमान्

তেওঁ বিশেষকৈ ব্ৰাহ্মণ, ভিক্ষুক আৰু দীন-অন্ধসকলক সন্তুষ্ট কৰিলে। তাৰ পিছত সেই যজ্ঞ সমাপ্ত হ’লে, সকলোকে বিধিমতে তৃপ্তি আৰু সন্মান দান কৰি, ঋত্বিজ পুৰোহিতসকলক শাস্ত্ৰোক্ত দক্ষিণা প্ৰদান কৰিলে।

Verse 3

ततः स चानयामास नागरान्ब्राह्मणोत्तमान् । चातुश्चरणसंपन्नाञ्छ्रुतिस्मृति समन्वितान्

তাৰ পিছত তেওঁ নগৰৰ শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলক আমন্ত্ৰণ কৰিলে—যিসকল চতুৰ্বিধ যোগ্যতাৰে সম্পন্ন আৰু শ্ৰুতি-স্মৃতিত সুপ্ৰতিষ্ঠিত আছিল।

Verse 4

कृतांजलिपुटो भूत्वा ततस्तान्प्राह सादरम् । यद्भूमौ तु मया तीर्थं पुष्करं संनिवेशितम्

তাৰ পিছত অঞ্জলি বদ্ধ কৰি তেওঁ সাদৰে ক’লে: “এই ভূমিতেই মই পুষ্কৰ নামৰ পবিত্ৰ তীৰ্থ স্থাপন কৰিছোঁ।”

Verse 5

कलिकालस्य भीतेन द्वितीयं ब्राह्मणोत्तमाः । येन नो नाशमभ्येति म्लेच्छैरपि समाश्रितम्

“হে ব্ৰাহ্মণোত্তমসকল, কলিযুগৰ ভয়ত মই দ্বিতীয় এক আশ্ৰয় স্থাপন কৰিলোঁ—যাতে ই নাশ নাপায়, যদিও ম্লেচ্ছসকলে ইয়াত আশ্ৰয় লয়।”

Verse 6

हाटकेश्वरदेवस्य प्रभावेन महात्मनः । कलिकाले च सम्प्राप्ते तीर्थान्यायतनानि च

“মহাত্মা হাটকেশ্বৰ দেৱৰ প্ৰভাৱত, কলিযুগ আহিলেও তীৰ্থ আৰু দেৱালয়সমূহো নিজ শক্তি অটুট ৰাখে।”

Verse 7

म्लेच्छैः स्पृष्टान्यसंदिग्धं प्रयागादीनि कृत्स्नशः । यज्ञस्तु विहितस्तेन भयायं तत्कृतेन च

“নিশ্চয়েই প্ৰয়াগ আদি সকলো স্থান ম্লেচ্ছৰ স্পৰ্শত সম্পূৰ্ণৰূপে অপবিত্ৰ হয়। সেয়ে তেওঁ যজ্ঞ বিধান কৰিলে—আৰু সেই কৰ্মৰ ফলত ভয় উদ্ভৱ হ’ল।”

Verse 8

तस्माद्वदथ किं दानं युष्मद्भूमेश्च निष्क्रये । प्रयच्छामि च यज्ञस्य येन मे स्यात्फलं द्विजाः

সেয়ে কোৱা—তোমালোকৰ ভূমিৰ নিষ্ক্ৰয়-মূল্য স্বৰূপে কোন দান দিব লাগিব? যজ্ঞৰ সিদ্ধিৰ বাবে মই সেই দান প্ৰদান কৰিম, হে দ্বিজসকল, যাতে মই তাৰ ফল লাভ কৰোঁ।

Verse 9

ब्राह्मणा ऊचुः । यदि यच्छसि चास्माकं दक्षिणां यज्ञसंभवाम् । तदस्माकं स्ववासेन स्थानं नय पवित्रताम्

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: যদি তুমি যজ্ঞৰ পৰা উৎপন্ন দক্ষিণা আমাক দিব খোজা, তেন্তে আমাৰ ইয়াত নিজ বাসৰ দ্বাৰাই এই স্থানক পবিত্ৰতালৈ নে।

Verse 10

यदेतद्भवता चात्र पुष्करं तीर्थमुत्तमम् । स्थापितं तस्य नो ब्रूहि माहात्म्यं सुरसत्तम । येन स्नानादिकाः सर्वाः क्रियाः कुर्मः पितामह

যিহেতু আপুনি ইয়াত এই উত্তম তীৰ্থ পুষ্কৰ স্থাপন কৰিছে, সেয়ে তাৰ মাহাত্ম্য আমাক কওক, হে দেবসত্তম; যাতে আমি স্নান আদি সকলো ক্ৰিয়া সম্পাদন কৰিব পাৰোঁ। হে পিতামহ, আমাক উপদেশ দিওক।

Verse 11

ब्रह्मोवाच । एतत्तीर्थं मया सृष्टमंतरिक्षस्थितं सदा । किं न श्रुतं पुराणेषु भवद्भिर्द्विजसत्तमाः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: এই তীৰ্থ মই সৃষ্টি কৰিছোঁ আৰু ই সদায় অন্তৰিক্ষত অৱস্থিত। হে দ্বিজসত্তমসকল, তোমালোকেই কি পুৰাণসমূহত ইয়াৰ কথা নুশুনিলা?

Verse 12

पृथिव्यां नैमिषं तीर्थमन्तरिक्षे च पुष्करम् । त्रैलोक्ये तु कुरुक्षेत्रं विशेषेण व्यवस्थितम्

পৃথিৱীত নৈমিষ তীৰ্থ, আৰু অন্তৰিক্ষত পুষ্কৰ। আৰু ত্ৰিলোক জুৰি কুৰুক্ষেত্ৰ বিশেষ মহিমাৰে সুপ্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 13

तद्युष्माकं हितार्थाय पंचरात्रं धरातले । आगमिष्यत्यसंदिग्धं मम वाक्यप्रणोदितम्

সেয়ে তোমালোকৰ মঙ্গলৰ বাবে, মোৰ বাক্যৰ প্ৰেৰণা অনুসৰি, নিঃসন্দেহে পাঁচ ৰাতিৰ বাবে ই ধৰাতললৈ আহিব।

Verse 14

कार्तिक्यां शुक्लपक्षे तु ह्येकादश्यां दिने स्थिते । यावत्पंचदशी तावत्तिथिः पापप्रणाशिनी

কাৰ্ত্তিক মাহৰ শুক্লপক্ষত, একাদশীৰ দিনৰ পৰা পঞ্চদশীলৈকে থকা এই তিথিসমূহ পাপ বিনাশকাৰী।

Verse 15

पंचरात्रस्य मध्ये तु यः स्नानं च करिष्यति । श्राद्धं वा श्रद्धया युक्तस्तस्य स्यादक्षयं हि तत्

পাঁচ ৰাতিৰ অনুষ্ঠানৰ মাজত যিয়ে পবিত্ৰ স্নান কৰে, অথবা শ্ৰদ্ধাযুক্ত হৈ শ্ৰাদ্ধ কৰে—তাৰ বাবে সেই কৰ্ম নিশ্চয়েই অক্ষয় ফলদায়ক হয়।

Verse 16

अह तु पंचरात्रं तद्ब्रह्मलोकादुपेत्य च । संश्रयं तु करिष्यामि तीर्थेऽत्रैव द्विजोत्तमाः

হে দ্বিজোত্তমাসকল! সেই পাঁচ ৰাতিৰ সময়ত মই ব্ৰহ্মলোকৰ পৰা আহি, এই তীৰ্থতেই আশ্ৰয় লৈ নিবাস কৰিম।

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । तव मूर्तिं करिष्यामः स्थानेऽत्र प्रपितामह । तस्यां संक्रमणं नित्यं तस्मात्कार्यं त्वयाविभो

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: হে প্ৰপিতামহ! আমি এই স্থানতেই আপোনাৰ মূৰ্তি নিৰ্মাণ কৰিম। সেয়ে, হে প্ৰভু, আপুনি প্ৰতিদিন তাত নিত্য সংক্রমণ (অৱতৰণ/প্ৰৱেশ) কৰাব লাগে।

Verse 18

तीर्थं चैव सदाप्यऽत्र समागच्छतु चांबरात् । लोकानां पापनाशाय तथा त्वं कर्तुमर्हसि

আৰু এই তীৰ্থ সদায় আকাশলোকৰ পৰাও ইয়ালৈ আহক; লোকসকলৰ পাপ বিনাশৰ বাবে তুমি এই কাৰ্য সম্পন্ন কৰা উচিত।

Verse 19

एषा नो दक्षिणा देव यज्ञस्यैव समुद्भवा

হে দেৱ, এইয়াই আমাৰ দক্ষিণা—যজ্ঞৰ পৰাই উৎপন্ন হোৱা পুৰোহিত-ভেট।

Verse 20

एवं कृते सुरश्रेष्ठ सफलः स्यात्क्रतुस्तव । प्रतिज्ञा च तथा सत्या तस्माद्दानाय निर्मिता

এইদৰে কৰিলে, হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, তোমাৰ ক্ৰতু (যজ্ঞ) ফলপ্ৰদ হ’ব; আৰু তোমাৰ প্ৰতিজ্ঞাও সত্য প্ৰতিষ্ঠিত হ’ব—সেইকাৰণে এই দান অৰ্ঘ্যৰূপে সাজি থোৱা হৈছে।

Verse 21

श्रीब्रह्मोवाच । मन्त्राहूतं ततः श्रेष्ठं नभोमार्गाद्द्विजोत्तमाः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे पुष्करं चागमिष्यति

শ্ৰী ব্ৰহ্মাই ক’লে: তেতিয়া, হে দ্বিজোত্তমসকল, মন্ত্ৰে আহ্বান কৰা সেই শ্ৰেষ্ঠ তীৰ্থ আকাশপথে আহিব; আৰু পুষ্কৰো হাটকেশ্বৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰলৈ উপস্থিত হ’ব।

Verse 22

अघमर्षं जपंश्चैव यः करिष्यति तोयगः । मम मूर्तेः पुरः स्थित्वा पैलमन्त्रपुरःसरम्

যি কোনোবাই জল অৰ্পণ কৰি, মোৰ মূৰ্তিৰ সন্মুখত থিয় হৈ, পৈল-মন্ত্ৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি অঘমর্ষণ জপ কৰিব—

Verse 23

जपिष्यति द्विजश्रेष्ठाः सवनानां चतुष्टयम् । ब्रह्मलोकात्समागत्य प्रश्रोष्या मि च तद्द्विजाः

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল, তেওঁ সৱনসমূহৰ চতুৰ্বিধ সমষ্টিৰ জপ কৰিব। আৰু মইও ব্ৰহ্মলোকৰ পৰা আহি, হে দ্বিজসকল, সেই জপ শ্ৰদ্ধাৰে শুনিম।

Verse 24

सूत उवाच । अथ ते नागराः सर्वे पुष्पदानप्रपूर्वकम् । अनुज्ञां प्रददुस्तुष्टा यज्ञफलसमाप्तये

সূতে ক’লে: তেতিয়া সেই সকলো নাগৰিক প্ৰথমে পুষ্পদান কৰি, সন্তুষ্টচিত্তে অনুমতি দিলে, যাতে যজ্ঞফল সম্পূৰ্ণতালৈ উপনীত হয়।

Verse 25

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः पुलस्त्योऽध्वर्युसत्तमः । यत्र स्थाने स्थितो ब्रह्मा नागरैः परिवारितः

এই অন্তৰত পুলস্ত্য—অধ্বৰ্যু পুৰোহিতসকলৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ—সেই স্থানত উপস্থিত হ’ল, য’ত ব্ৰহ্মা নাগৰিকসকলৰ পৰিবেষ্টিত হৈ আসীন আছিল।

Verse 26

अब्रवीच्च समाप्तस्ते यतः संपूर्णदक्षिणः । प्रायश्चित्तैर्विरहितो यथा नान्यस्य कस्यचित्

তেওঁ ক’লে: “তোমালোকৰ কৰ্ম সম্পন্ন হ’ল, কিয়নো ই সম্পূৰ্ণ দক্ষিণাসহ সমাপ্ত। আৰু ই প্ৰায়শ্চিত্তৰ প্ৰয়োজনবিহীন—অন্য কাৰো দৰে নহয়।”

Verse 27

अतः परं कर्मशेषं किंचिदस्ति पितामह । वारुणेष्टिर्जपश्चैव तत्करिष्यामि सांप्रतम्

“এতিয়া, হে পিতামহ, কৰ্মৰ কিবা অৱশিষ্ট আছে নে? বাৰুণী ইষ্টি আৰু বিধিবদ্ধ জপো—সেয়া মই এতিয়াই সম্পাদন কৰিম।”

Verse 28

तथा चाऽवभृथस्नानं प्रकर्तव्यं त्वया सह । तस्मादुत्तिष्ठ गच्छामो यत्र तोयव्यवस्थितम्

আৰু তোমাৰ সৈতে একেলগে অৱভৃথ-স্নানো কৰাটোও কৰ্তব্য। সেয়ে উঠা—চ’লোঁ, য’ত বিধিমতে জল সজ্জিত কৰি ৰখা হৈছে।

Verse 29

येनेष्टिवारुणीं तत्र कुर्मो विप्रैर्यथोचितैः । चतुर्भिर्ब्रह्मपूर्वैश्च मया चाग्नीध्रहोतृभिः

তাত আমি যথোচিত বিপ্ৰসকলৰ সৈতে বাৰুণী ইষ্টি কৰিম—ব্ৰাহ্মণ-পুৰোহিতৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চাৰিজন, আৰু মোৰ সৈতে অগ্নীধ্ৰ আৰু হোতৃ পুৰোহিতসকল।

Verse 30

यथावह्नौ तथा तोये मन्त्रवत्तद्भवंशुभम् । हूयते संविधानेनयज्ञपात्रैः सम न्वितम्

যেনে অগ্নিত আহুতি দিয়া হয়, তেনেকৈ জলতো—মন্ত্ৰসহ—সেই মঙ্গলময় দ্ৰব্য বিধিমতে, নিৰ্দিষ্ট যজ্ঞ-পাত্ৰসমূহেৰে ক্ৰমে ক্ৰমে ঢালি দিয়া হয়।

Verse 31

वरुणस्य प्रतुष्ट्यर्थं स्नानं कार्यं त्वयैव च । ऋत्विग्भिः सहितेनैव सर्वारिष्टप्रशांतये

বৰুণদেৱৰ সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্টিৰ বাবে তোমাৰেই স্নান কৰ্তব্য—ঋত্বিজ পুৰোহিতসকলৰ সৈতে—যাতে সকলো অমঙ্গল শান্ত হয়।

Verse 32

यस्तत्र समये स्नानं करिष्यति त्वया सह । अन्योऽपि मानवः कश्चिद्विपाप्मा स भविष्यति

যি কোনো ব্যক্তি সেই সময়ত তাত তোমাৰ সৈতে একেলগে স্নান কৰিব—আন কোনো মানুহো—সেইজন পাপমুক্ত হ’ব।

Verse 33

यानीह संति तीर्थानि त्रैलोक्ये सचराचरे । वारुणीमिष्टिमासाद्य तानि यांति च संनिधौ

ত্ৰিলোকত—চৰ-অচৰ সকলো সত্তাৰ মাজত—যিমান তীৰ্থ আছে, বাৰুণী ইষ্টিৰ উপলক্ষে সিহঁতে ইয়াত ওচৰলৈ আহি নিজৰ সান্নিধ্য স্থাপন কৰে।

Verse 34

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दीक्षितेन समन्वितम् । तत्र स्नानं प्रकर्तव्यं जलमध्ये तु सार्थिभिः । ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः सर्वैरव भृथोत्सवे

সেয়ে, সকলো প্ৰয়াসে, দীক্ষা-সমন্বিত হৈ, তাত পবিত্ৰ স্নান কৰ্তব্য—জলৰ মাজতেই—কাৰৱাঁ-ব্যৱসায়ীসকলৰ সৈতে; আৰু অৱভৃথ উৎসৱৰ সময়ত ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য—সকলোৱে।

Verse 35

तस्माद्विसर्जयाद्यैतान्ब्राह्मणांस्तावदेव च । एतेऽपि च करिष्यंति स्नानं तत्र त्वया सह

সেয়ে, এই ব্ৰাহ্মণসকলক তৎক্ষণাৎ আগবঢ়াই দিয়া; সিহঁতেও তোমাৰ সৈতে তাত স্নান কৰিব।

Verse 36

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा प्रस्थितो ब्रह्मा ज्येष्ठकुण्डतटं शुभम् । गायत्र्या सहितो हृष्टः कृतकृत्यत्वमागतः

সূত ক’লে: সেই বাক্য শুনি ব্ৰহ্মা শুভ জ্যেষ্ঠ-কুণ্ডৰ তীৰলৈ প্ৰস্থান কৰিলে। গায়ত্ৰীৰ সৈতে তেওঁ আনন্দিত হ’ল, কৃতকৃত্যতাৰ অনুভৱ লাভ কৰি।

Verse 37

अथ तद्वचनं श्रुत्वा सुराः सर्वे तथा द्विजाः । पुलस्त्यश्च शुभार्थाय स्नानार्थं प्रस्थितास्तदा । ब्रह्मणा सहिता हृष्टाः पुत्रदारसमन्विताः

তাৰ পাছত সেই নিৰ্দেশ শুনি সকলো দেৱতা আৰু সকলো দ্বিজ—পুলস্ত্যসহ—শুভাৰ্থে স্নান কৰিবলৈ তেতিয়াই প্ৰস্থান কৰিলে। ব্ৰহ্মাৰ সৈতে একত্ৰ হৈ, আনন্দেৰে, পুত্ৰ আৰু পত্নীসহ গ’ল।

Verse 38

अथ संकीर्णता जाता समंताज्ज्येष्ठपुष्करे । स्नानार्थमागतैर्लोकैरूर्ध्वबाहुभिरेव च

তেতিয়া জ্যেষ্ঠপুষ্কৰত চাৰিওফালে মহা ভিৰ লাগিল। পবিত্ৰ স্নানৰ বাবে অহা লোকসকলে ভক্তিভাৱে বাহু উৰ্ধ্বলৈ তুলি থিয় হ’ল।

Verse 39

न तत्र लक्ष्यते ब्रह्मा न तत्कर्म च वारुणम् । क्रियमाणैर्द्विजैस्तत्र व्याप्ते भूमि तलेऽखिले

তাত ব্ৰহ্মা দেৱক দেখা নগ’ল, আৰু বৰুণ-সম্বন্ধীয় সেই কৰ্মো স্পষ্ট নাছিল। কিয়নো তাত সমগ্ৰ ভূমিতল জুৰি দ্বিজসকলে কৰ্মকাণ্ড কৰি সকলো ঠাই ভৰি পেলাইছিল।

Verse 40

अथांते कर्मणस्तस्य ब्रह्मा प्राह शतक्रतुम् । हितार्थं सर्वलोकस्य विनयावनतं स्थितम्

তাৰ পাছত সেই কৰ্মৰ অন্তত ব্ৰহ্মা দেৱে শতক্ৰতু (ইন্দ্ৰ)ক ক’লে। তেওঁ বিনয়ে নত হৈ থিয় আছিল—সকলো লোকৰ মঙ্গলৰ বাবে ব্ৰহ্মাই কথা ক’লে।

Verse 41

न मां ज्ञास्यति दूरस्था जनाः स्नानार्थमागताः । मज्जमानं जले पुण्ये सम्मर्देऽस्मिञ्जलोद्भवे

‘স্নানৰ বাবে অহা, দূৰত থিয় হোৱা লোকসকলে মোক চিনিব নোৱাৰিব, যেতিয়া মই এই পবিত্ৰ জলে ডুব দিওঁ—এই জল-উৎপন্ন ভিৰৰ ঠেলাঠেলিত।’

Verse 42

तस्मान्नागं समारुह्य निजं वृत्रनिषूदन । एणस्य कृष्णसारस्य वंशांते चर्म न्यस्य च

‘সেয়ে, হে বৃত্ৰনিষূদন, নিজৰ হাতীত আৰোহণ কৰা। আৰু বাঁহৰ দণ্ডৰ আগত কৃষ্ণসাৰ—ক’লা হৰিণৰ—চাম ৰাখি দিয়া, যেন মই কওঁ।’

Verse 43

ततस्तत्स्नानवेलायां क्षेप्तव्यं सलिले त्वया । येन लोकः समस्तोऽयं वेत्ति कालं तु स्नानजम्

তাৰ পাছত সেই স্নান-সময়তেই তুমি তাক পানীত নিক্ষেপ কৰিবা, যাতে এই সমগ্ৰ লোক স্নান-বিধিৰ যথোচিত কাল জানিব পাৰে।

Verse 44

स्नानं च कुरुते श्रेयः संप्राप्नोति यथोदितम् । दूरस्थोऽपि सुवृद्धोऽपि बालोऽपि च समागतः । स्नानजं लभते श्रेयः संदृष्टेऽपि यथोदितम्

যি কোনোবাই যথোক্ত পবিত্ৰ স্নান কৰে, তেওঁ ঘোষিত কল্যাণ লাভ কৰে। দূৰত থাকিলেও, অতি বৃদ্ধ হলেও, বা আহি উপস্থিত হোৱা শিশুও—সকলেই স্নানজনিত পুণ্য পায়; আৰু তীৰ্থক কেৱল দৰ্শন কৰিলেও যথোক্ত ফল লাভ হয়।

Verse 45

सूत उवाच । बाढमित्येव संप्रोच्य सत्वरं प्रययौ हरिः

সূত ক’লে: “বাঢ়ম্”—এইদৰে কৈ হৰি তৎক্ষণাৎ ত্বৰিতে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 46

ततो नागं समारुह्य धृत्वा वंशं करे निजे । मृगचर्माग्रसंयुक्तं तोयमध्ये व्यवस्थितः

তাৰ পাছত নাগৰ ওপৰত আৰোহণ কৰি, নিজৰ হাতে বাঁহৰ দণ্ড ধৰি—যাৰ আগত মৃগচৰ্ম সংযুক্ত আছিল—সেইজন পানীৰ মাজত অৱস্থিত হ’ল।

Verse 47

एतत्कर्मावसाने स स्नातुकामे पितामहे । तच्चर्म प्राक्षिपत्तोये स्वयमेव शतक्रतुः

এই কৰ্ম সমাপ্ত হোৱাত, পিতামহ স্নান কৰিবলৈ ইচ্ছুক হ’লে, শতক্রতুৱে নিজেই সেই মৃগচৰ্ম পানীত নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 48

एतस्मिन्नन्तरे देवाः सर्वे गन्धर्वगुह्यकाः । मानुषाश्च विशेषेण स्नातास्तत्र समाहिताः

সেই সময়তে সকলো দেৱতা, গন্ধৰ্ব আৰু গুহ্যকসকল, আৰু বিশেষকৈ মানুহসকল, তাত স্নান কৰি একাগ্ৰ আৰু সংযতচিত্তে অৱস্থিত থাকিল।

Verse 49

एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा शक्रं प्रोवाच सादरम् । कृतस्नानं सुरैः सार्धं विनयावनतं स्थितम्

সেই সময়তে ব্ৰহ্মাই শক্ৰক আদৰেৰে সম্বোধন কৰিলে—শক্ৰে দেৱসকলৰ সৈতে স্নান কৰি বিনয়ত নত হৈ তাত থিয় হৈ আছিল।

Verse 50

सहस्राक्षं त्वया कष्टं मन्मखे विपुलं कृतम् । आनीता च तथा पत्नी गायत्री च सुमध्यमा

হে সহস্ৰাক্ষ, মোৰ যজ্ঞত তুমি অতি বৃহৎ কষ্ট সহিলা। আৰু তুমি তোমাৰ পত্নী গায়ত্ৰীকো—সুন্দৰ কটিদেশী—সঙ্গে আনিলা।

Verse 51

तस्माद्वरय भद्रं ते यं वरं मनसि स्थितम् । सर्वं तेऽहं प्रदास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

সেয়ে, তোমাৰ মঙ্গল হওক, মনত যি বৰ স্থিৰ আছে সেয়া বাছি লোৱা। সেয়া অতি দুৰ্লভ হলেও মই তোমাক সকলো দিম।

Verse 52

इन्द्र उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । यदि त्वां प्रार्थयाम्यद्य भूयात्तु तादृशं विभो

ইন্দ্ৰই ক’লে: হে দেৱ, যদি তুমি মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হোৱা আৰু যদি মোৰ বাবে বৰ দানযোগ্য হয়, তেন্তে আজি মই যি প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ, হে বিভো, সেয়াই তেনে হোৱক।

Verse 53

वर्षेवर्षे तु यः कुर्यात्संप्राप्तेऽस्मिन्दिने शुभे । मृगचर्म समादाय वंशाग्रे यो महीपतिः

কিন্তু যি জনে বছৰে-বছৰে এই শুভ দিন আহিলে এই বিধি পালন কৰে—মৃগচৰ্ম গ্ৰহণ কৰি আৰু বাঁহৰ দণ্ডৰ আগভাগত স্থিত হৈ—হে পৃথিৱীপতি!

Verse 54

नागप्रवरमारुह्य स्वयमेव पितामह । यथाऽहं प्रक्षिपेत्तोये स स्यात्पापविवर्जितः

নাগসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ নাগৰ ওপৰত আৰূঢ় হৈ পিতামহ ব্ৰহ্মাই নিজে ইহাক জলত নিক্ষেপ কৰিছিল; সেয়ে যি জনে সেই বিধিত এই কৰ্ম কৰে, সি পাপমুক্ত হয়।

Verse 55

अजेयः सर्वशत्रूणां सर्वव्यसनवर्जितः । ये करिष्यंति च स्नानमनेन मृगचर्मणा

সকলো শত্রুৰ দ্বাৰা অজেয় আৰু সকলো বিপদ-ব্যসনৰ পৰা মুক্ত—যিসকলে এই মৃগচৰ্মেৰে বিধিমতে স্নান কৰিব, তেনেকুৱাই হ’ব।

Verse 56

सार्धमन्येऽपि ये लोका अपि पापसमन्विताः । तेषां वर्षकृतं पापं त्वत्प्रसादात्प्रणश्यतु

আৰু আন লোকসকলেও, যদিও পাপৰে আৱৃত—আপোনাৰ কৃপা-প্ৰসাদে তেওঁলোকৰ বছৰৰ ভিতৰত কৰা পাপ নাশ হওক।

Verse 57

ब्रह्मोवाच । एतत्सर्वं सहस्राक्ष तव वाक्यमसंशयम् । भविष्यति न संदेहः सर्वमेतन्मयोदितम्

ব্ৰহ্মাই ক’লে: হে সহস্ৰাক্ষ! তোমাৰ বাক্য অনুসাৰে এই সকলো নিঃসন্দেহ। ই নিশ্চয় ঘটিব; কোনো সন্দেহ নাই, কিয়নো এই সকলো মই নিজে ঘোষণা কৰিছোঁ।

Verse 58

यो राजा श्रद्धया युक्तो देशस्यास्य समुद्भवः । आनर्तस्य गजारूढो मृगचर्म क्षिपिष्यति

এই দেশতেই জন্মলাভ কৰা, শ্ৰদ্ধাৰে যুক্ত আনর্তদেশৰ সেই ৰজাই হাতীৰ ওপৰত আৰূঢ় হৈ বিধি অনুসাৰে মৃগচৰ্ম নিক্ষেপ কৰিব।

Verse 59

अत्र कुण्डे मदीये तु मां संपूज्य तटस्थितम् । सर्वलोकहितार्थाय संप्राप्ते प्रतिपद्दिने

ইয়াত, মোৰ নিজ কুণ্ডত, তীৰত অৱস্থিত মোক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি—সৰ্বলোকৰ মঙ্গলাৰ্থে—প্ৰতিপদাৰ দিনা, যেতিয়া তেওঁ উপস্থিত হয়—

Verse 60

समाप्ते कुतपे काले विजयी स भविष्यति । कार्तिक्यां च व्यतीतायां द्वितीयेऽह्नि व्यवस्थिते

কুতপ কাল সমাপ্ত হ’লে সি বিজয়ী হ’ব। আৰু কাৰ্তিকীৰ অনুষ্ঠান অতীত হোৱাৰ পাছত, দ্বিতীয় দিনা, যেতিয়া স্থিৰ হয়—

Verse 61

तथा तत्कालमासाद्य ये करिष्यंति मानवाः । स्नानं तच्च दिनेऽत्रैव वर्षपापविवर्जिताः । आधिव्याधिविमुक्ताश्च ते भविष्यंत्यसंशयम्

তদ্ৰূপ, সেই সময়তেই আহি যিসকল মানুহে সেই দিনা ইয়াতেই স্নান কৰিব, তেওঁলোক বছৰৰ পাপৰ পৰা মুক্ত হ’ব; আৰু দুঃখ-ক্লেশ আৰু ৰোগব্যাধিৰ পৰা বিমুক্ত হৈ, নিঃসন্দেহে তেনে হ’ব।

Verse 62

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो यक्ष्माख्यो दारुणो गदः । अचिकित्स्योऽपि देवानां तथा धन्वंतरेरपि

সূত ক’লে: এই অন্তৰত ‘যক্ষ্মা’ নামৰ ভয়ংকৰ ব্যাধি উপস্থিত হ’ল—যি দেৱতাসকলৰ বাবেও অচিকিৎস্য, আৰু ধন্বন্তৰিৰ বাবেও।

Verse 63

नीलांबरधरः क्षामो दीनो दण्डसमाश्रितः । क्षुत्कुर्वञ्छ्लेष्मणा तावत्कृच्छ्रात्संधारयन्पदम्

নীল বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, কৃশ আৰু দীন হৈ, দণ্ডৰ আশ্ৰয় লৈ—কফসহ হাঁচি মাৰি, অতি কষ্টেৰে পদ স্থিৰ ৰাখিছিল।

Verse 64

ततश्च प्रणतो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच सः

তাৰ পাছত সি প্ৰণাম কৰি বিনয়ে মূৰ নোৱাই এই বাক্য ক’লে।

Verse 65

यक्ष्मोवाच । तव यज्ञमहं श्रुत्वा दूरादेव पितामह । क्षुत्क्षामकंठश्चायातः समाप्तावद्य कृच्छ्रतः

যক্ষ্মে ক’লে: “হে পিতামহ! তোমাৰ যজ্ঞৰ কথা দূৰৰ পৰা শুনি মই আহিলোঁ; ক্ষুধাই কণ্ঠ শুকাই কৃশ কৰি তুলিছে। আজি বিধি সমাপ্তিৰ সময়ত অতি কষ্টেৰে উপস্থিত হ’লোঁ।”

Verse 66

दक्षेणाहं पुरा सृष्टश्चंद्रार्थं कुपितेन च । रोहिणीं सेवमानस्य संत्यक्तान्यासुतस्य च

“পূৰ্বতে দক্ষে ক্ৰোধেৰে, চন্দ্ৰৰ কাৰণে, মোক সৃষ্টি কৰিছিল—কাৰণ চন্দ্ৰই কেৱল ৰোহিণীক সেৱা কৰিছিল আৰু আন কন্যাসকলক ত্যাগ কৰিছিল।”

Verse 67

ततो माहेश्वरादेशात्तेन तुष्टेन तस्य च । पक्षमेकं कृतं मह्यं तस्यास्वादनकर्मणि

“তাৰ পাছত মাহেশ্বৰৰ আদেশত, আৰু তেওঁ সন্তুষ্ট হোৱাত, মোক এটা পক্ষ (পখৱাড়া) দিয়া হ’ল—সেই ‘আস্বাদন’ কৰ্মত মোৰ অংশস্বৰূপে।”

Verse 68

अन्यपक्षे न किंचिच्च येन तृप्तिः प्रजायते । यज्ञस्यैव तु सर्वस्य तर्पयित्वा द्विजोत्तमम्

অন্য পক্ষত এনে একো নাই যাৰ দ্বাৰা তৃপ্তি জন্মে। সেয়ে সমগ্ৰ যজ্ঞৰ সিদ্ধিৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ)ক তৰ্পণ কৰি সন্তুষ্ট কৰিব লাগে।

Verse 69

ततस्तद्वचनं ग्राह्यं तर्पितोऽहमसंशयम् । पौर्णमास्यां ततो देव यस्य यज्ञस्य कृत्स्नशः

সেয়ে সেই বাক্য গ্ৰহণীয়—মই নিঃসন্দেহে তৃপ্ত। পূৰ্ণিমাত, হে দেৱ, তেতিয়া সেই যজ্ঞ সম্পূৰ্ণ ৰূপে সমাপ্ত হয়।

Verse 70

यस्य नो ब्राह्मणो ब्रूते यज्ञस्यांते प्रतर्पितः । तर्पितोऽस्मीति तत्तस्य वृथा स्याद्यज्ञजं फलम् । यदि कोटिगुणं दत्तमपि श्रद्धासमन्वितम्

যদি যজ্ঞৰ অন্তত তৰ্পিত ব্ৰাহ্মণে ‘মই তৃপ্ত’ বুলি নকয়, তেন্তে তাৰ বাবে যজ্ঞজাত ফল বৃথা হয়—যদিও শ্ৰদ্ধাসহ কোটিগুণ দান দিয়া থাকে।

Verse 71

एतच्छ्रुत्वा त्वया देव पठ्यमानं श्रुताविह । तस्मात्सम्यक्स्थिते यज्ञे ब्राह्मणं तर्पयेत वै

হে দেৱ, তোমাৰ দ্বাৰা ইয়াত শ্ৰুতি-সম্মত এই পাঠ পঢ়া শুনি—সেয়ে যজ্ঞ সঠিকভাৱে চলি থাকোঁতে নিশ্চয় ব্ৰাহ্মণক তৰ্পণ কৰি সন্তুষ্ট কৰিব লাগে।

Verse 72

प्रत्यक्षं मे यथा तृप्तिरन्नेनैव प्रजायते । त्वत्प्रसादात्सुरश्रेष्ठ तथा नीतिर्विधीयताम्

যেনেকৈ মোৰ বাবে প্ৰত্যক্ষভাৱে কেৱল অন্নৰ দ্বাৰাই তৃপ্তি জন্মে, তেনেকৈ তোমাৰ প্ৰসাদত, হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, সেই অনুসাৰে নীতি-বিধান স্থাপন কৰা হওক।

Verse 73

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा पद्मजस्तस्य पथ्यंपथ्यं वचोऽखिलम् । श्रुतिं प्रमाणतां नीत्वा ततो वचनमब्रवीत्

সূতে ক’লে: তেওঁৰ সকলো বাক্য—যি পাথ্য আৰু অপাথ্য—শুনি পদ্মজ ব্ৰহ্মাই শ্ৰুতিক প্ৰমাণ মানি লৈ তাৰ পাছত উত্তৰ দিলে।

Verse 74

अद्यप्रभृति वै विप्राः साग्नयः स्युर्धरातले । तैः सर्वैर्वैश्वदेवांते बलिर्देयस्तथाखिलः

“আজিৰ পৰা, হে বিপ্ৰসকল, তোমালোক ধৰণীত অগ্নি-সহ গৃহস্থ ৰূপে বাস কৰা। আৰু তোমালোক সকলোৱে বৈশ্বদেৱ কৰ্মৰ অন্তত সম্পূৰ্ণ বলি-দান নিশ্চয় দিবা।”

Verse 75

दत्त्वाऽन्येभ्योथ देवेभ्यस्तव तृप्तिर्भविष्यति । तव पक्षे द्वितीये तु सत्यमेतन्मयोदितम्

“অন্য দেৱতাসকলকো দান দিলে তেতিয়াহে তোমাৰ তৃপ্তি হ’ব। তোমাৰ দ্বিতীয় পক্ষত—এই কথাই মই সত্যকৈ ক’লোঁ।”

Verse 76

ये विप्रास्तु बलिं दद्युर्वैश्वदेवांत आगते । न तेषामन्वये चापि त्वया सेव्योऽत्र कश्चन

“কিন্তু যিসকল বিপ্ৰ বৈশ্বদেৱৰ অন্তত বলি-দান কৰে, তেওঁলোকক—আৰু তেওঁলোকৰ বংশধৰসকলকো—এই ঠাইত তুমি কেতিয়াও নাসতাবা, নাহে তোমাৰ সেবা লাগিব।”

Verse 77

यक्ष्मोवाच । तीर्थेऽस्मिंस्तावके देव सदाहं तपसि स्थितः । तिष्ठामि यदि वादेशस्तावको जायते मम

যক্ষ্মাই ক’লে: “হে দেৱ, তোমাৰ এই তীৰ্থত মই সদায় তপস্যাত স্থিত হৈ আছোঁ। যদি মোৰ বাবে তোমাৰ নিৰ্ধাৰিত কোনো অঞ্চল/বাসস্থান নিযুক্ত হয়, তেন্তে মই ইয়াত থাকিম।”

Verse 78

ब्रह्मोवाच । यद्येवं कुरु चान्यत्र त्वमाश्रमपदं निजम् । संप्राप्य भूमिदेशे च कञ्चिद्यदभिरोचते । अर्थयित्वा द्विजानेतान्यथा यज्ञकृते मया

ব্ৰহ্মাই ক’লে: ‘যদি তেনেহ’লে, তুমি আন ঠাইত নিজৰ আশ্ৰম-ধাম স্থাপন কৰা। যি ভূমি-দেশ তোমাৰ মন পচন্দ হয়, তাত গৈ এই ব্ৰাহ্মণসকলৰ ওচৰত সেই ভূমিৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা, যেনেকৈ যজ্ঞৰ কাৰণে মই আগতে তেওঁলোকক অনুৰোধ কৰিছিলোঁ।’

Verse 79

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा प्रार्थयामास चमत्कारपुरोद्भवान् । तेभ्यः प्राप्य ततो भूमिं चकाराथाश्रमं निजम्

সূতে ক’লে: সেই কথা শুনি তেওঁ আশ্চৰ্য নগৰৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সেই ব্ৰাহ্মণসকলক প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। তেওঁলোকৰ পৰা ভূমি লাভ কৰি, তেতিয়া তেওঁ নিজৰ আশ্ৰম স্থাপন কৰিলে।

Verse 80

तत्र यः कुरुते स्नानं प्रतिपद्दिवसे स्थिते । सूर्यवारेण मुच्येत यक्ष्मणा सेवितोऽपि वा

তাত যি কোনোবাই প্ৰতিপদাৰ দিনত, যদি সেই দিন ৰবিবাৰ হয়, স্নান কৰে, তেন্তে যক্ষ্মাৰ দুখে পীড়িত হলেও মুক্ত হয়।

Verse 81

अद्यापि दृश्यते चात्र प्रत्ययस्तस्य संभवे । सर्वेषामाहिताग्नीनां नागराणां विशेषतः । कलि कालेऽपि संप्राप्ते न यक्ष्मा संप्रजायते

আজিও ইয়াত তাৰ ফলপ্ৰদতাৰ প্ৰমাণ দেখা যায়। যিসকলে আহিতাগ্নি (পবিত্ৰ অগ্নি) স্থাপন কৰিছে—সকলৰ বাবে, বিশেষকৈ নাগৰ লোকসকলৰ বাবে—কলিযুগ আহিলেও যক্ষ্মা জন্ম নলয়।

Verse 82

तथा चतुष्पदानां च तेषां गृहनिवासिनाम् । न तस्य भेषजानि स्युर्न मंत्रा न चिकित्सकाः

তদ্ৰূপে, তেওঁলোকৰ ঘৰত বাস কৰা চতুষ্পদ জন্তুবোৰৰ ক্ষেত্ৰতো সেই ৰোগৰ বাবে ন ঔষধ লাগে, ন মন্ত্র, ন চিকিৎসক।

Verse 190

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मयज्ञावभृथयक्ष्म तीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम नवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰ্য সংহিতাৰ ষষ্ঠ নাগৰখণ্ডত, হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰমাহাত্ম্যৰ অন্তৰ্গত ‘ব্ৰহ্মযজ্ঞৰ অৱভৃথ-সম্পৰ্কিত যক্ষ্ম তীৰ্থৰ উৎপত্তিৰ মাহাত্ম্য-বৰ্ণনা’ নামক ১৯০তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।