Adhyaya 25

Verse 1

अर्जुन उवाच । देवर्षे वर्ण्यते चेयं कथा पीयूषसोदरा । पुनरेतन्मुने ब्रूहि यदा वेत्ति महेश्वरः

অৰ্জুন ক’লে: হে দেবর্ষি, এই কাহিনী অমৃতসম। হে মুনি, পুনৰ কওক—মহেশ্বৰ কেতিয়া এই বিষয় জানে?

Verse 2

भगवान्स्वां सतीं भार्यां वधार्थं चापि तारकम् । सत्याश्च विरहात्तप्यन्ददाह किमसौ स्मरम्

ভগৱানে কি—তাৰকৰ বধ সাধিবলৈ আৰু পতিব্ৰতা সতীৰ বিৰহ-বেদনাত দগ্ধ হৈ—সেই কাৰণেই কামদেৱ (স্মৰ)ক দগ্ধ কৰিলে?

Verse 3

त्वयैवोक्तं स विरहात्सत्यास्तप्यति वै तपः । हिमाद्रिमास्थितो देवस्तस्याः संगमवांछया

তুমিয়েই কৈছা যে সতীৰ বিৰহৰ কাৰণে তেওঁ নিশ্চয় তপস্যা কৰে; হিমালয়ত অৱস্থিত সেই দেৱে তাইৰ সৈতে মিলনৰ আকাঙ্ক্ষা কৰে।

Verse 4

नारद उवाच । सत्यमेतत्पुरा पार्थ भवस्येदं मनीषितम् । अतप्ततपसा योगो न कर्तव्यो मयाऽनया

নাৰদে ক’লে: হে ৰাজকুমাৰ, এই কথা সত্য। প্ৰাচীন কালত ভৱ (শিৱ)ৰ এই সংকল্প আছিল— ‘তপস্যা নকৰালৈকে মই তাইৰ সৈতে যোগ/সংযোগ নকৰোঁ।’

Verse 5

तपो विना शुद्धदेहो न कथंचन जायते । असुद्धदेहेन समं संयोगो नैव दैहिकः

তপস্যা বিনা শুদ্ধ দেহ কোনোপধ্যেই জন্মে নাহে; আৰু অশুদ্ধ দেহ লৈ দেহিক সংযোগো সত্যতে উপযুক্ত নহয়।

Verse 6

महत्कर्माणि यानीह तेषां मूलं सदा तपः । नातप्ततपसां सिद्धिर्महत्कर्माणि यांति वै

ইয়াত যিমান মহান কৰ্ম আছে, সিহঁতৰ মূল সদায় তপস্যাই; যিসকলে তপ নকৰিলে, সিহঁতে মহান কাৰ্যত সিদ্ধি নাপায়।

Verse 7

एतस्मात्कारणाद्देवो दर्पितं तं ददाह तु । ततो दग्धे स्मरे चापि पार्वतीमपि व्रीतिताम्

এই কাৰণতেই দেৱে সেই দৰ্পিতজনক দগ্ধ কৰিলে; আৰু স্মৰ (কামদেৱ) দগ্ধ হোৱাত পাৰ্বতী দেবীও লজ্জাত আচ্ছন্ন হ’ল।

Verse 8

विहाय सगणो देवः कैलासं समपद्यत । देवी च परमोद्विग्ना प्रस्खलंती पदेपदे

গণসমেত দেৱে কৈলাসলৈ উভতি গ’ল; আৰু দেবী অতি উদ্বিগ্ন হৈ, পদে পদে হোঁচট খাই চলিল।

Verse 9

जीवितं स्वं विनिंदंती बभ्रामेतस्ततश्चसा । हिमाद्रिरपि स्वे श्रृंगे रुदतीं पृष्टवान्रतिम्

নিজ জীৱনক নিন্দা কৰি তাই ইফালে-সিফালে ভ্ৰমি ফুৰিলে; আৰু হিমালয়ো নিজৰ শিখৰত কান্দি থকা ৰতিক সুধিলে।

Verse 10

कासि कस्यासि कल्याणि किमर्थं चापि रोदिषि । पृष्टा सा च रतिः सर्वं यथावृत्तं न्यवेदयत्

“তুমি কোন, কাৰ কন্যা, হে কল্যাণী? আৰু কিয় কান্দিছা?” এইদৰে সোধা হ’লে ৰতিয়ে যি দৰে ঘটিছিল, সকলো কথা নিবেদন কৰিলে।

Verse 11

निवेदिते तथा रत्या शैलः संभ्रांतमानसः । प्राप्य स्वां तनयां पाणावादायागात्स्वकं पुरम्

ৰতিয়ে এইদৰে সকলো নিবেদন কৰাত শৈল (হিমালয়)ৰ মন ব্যাকুল হ’ল; তেওঁ নিজৰ কন্যাৰ হাত ধৰি নিজ নগৰলৈ উভতি গ’ল।

Verse 12

सा तत्र पितरौ प्राह सखीनां वदनेन च । दुर्भगेन शरीरेण किमनेन हि कारणम्

তাত তাই পিতৃ-মাতৃক ক’লে, আৰু সখীসকলৰ কথাও পুনৰ ক’লে—“এই দুর্ভাগা দেহেৰে কি কাৰণ, কি লাভ?”

Verse 13

देहवासं परित्यक्ष्ये प्राप्स्ये वाभिमतं पतिम् । असाध्यं चाप्यभीष्टं च कथं प्राप्यं तपो विना

“মই এই দেহ-বাস ত্যাগ কৰিম—নচেৎ মোৰ অভিমত পতি লাভ কৰিম। যি অসাধ্য আৰু যি অভীষ্ট, সেয়া তপস্যা বিনা কেনেকৈ পোৱা যায়?”

Verse 14

नियमैर्विविधैस्तस्माच्छोषयिष्ये कलेवरम् । अनुजानीत मां तत्र यदि वः करुणा मयि

সেয়ে মই নানাবিধ নিয়ম-সংযমে এই দেহক শুকাই দিম। যদি তোমালোকৰ মোৰ ওপৰত কৰুণা থাকে, তেন্তে মোক তাত যোৱাৰ অনুমতি দিয়া।

Verse 15

श्रुत्वेति वचनं माता पिता च प्राह तां शुभाम् । उ मेति चपले पुत्रि न क्षमं तावकं वपुः

তাইৰ কথা শুনি মাতা আৰু পিতাই সেই শুভা-সদ্গুণী কন্যাক ক’লে— “হে চঞ্চলা কন্যা, তোৰ এই দেহ ইমান কষ্ট সহিবৰ যোগ্য নহয়।”

Verse 16

सोढुं क्लेशात्मरूपस्य तपसः सौम्यदर्शने । भावीन्यप्यनि वार्याणि वस्तूनि च सदैव तु

হে সৌম্য-মুখী, তপস্যা কষ্টস্বৰূপ; তাক সহিবই লাগে। আৰু জীৱনত যিবোৰ অনিবার্য ঘটনা, সেয়াও সদায় ঘটিয়েই থাকে।

Verse 17

भाविनोर्था भवंत्येव नरस्यानिच्छतोपि हि । तस्मान्न तपसा तेऽस्ति बाले किंचित्प्रयोजनम्

যি ভৱিতব্য, সেয়া মানুহে নচাহিলেও ঘটেই। সেয়ে, হে বালিকা, তোৰ বাবে তপস্যাৰ একো প্ৰয়োজন নাই।

Verse 18

श्रीदेव्युवाच । यदिदं भवतो वाक्यं न सम्यगिति मे मतिः । केवलं न हि दैवेन प्राप्तुमर्थो हि शक्यते

শ্ৰীদেৱীয়ে ক’লে— “মোৰ মতে তোমালোকৰ এই কথা সম্পূৰ্ণ সঠিক নহয়। কেৱল দেৱ-ভাগ্যৰ দ্বাৰাই লক্ষ্য লাভ কৰা নাযায়।”

Verse 19

त्किंचिद्दैवाद्धठात्किंचित्किंचिदेव स्वभावतः । पुरुषः फलमाप्नोति चतुर्थं नात्र कारणम्

কিছুমান ফল দেৱৰ বিধিৰে হয়, কিছুমান হঠাতে ঘটে, আৰু কিছুমান নিজৰ স্বভাৱৰ পৰা জন্মে; এইদৰে মানুহে ফল লাভ কৰে—ইয়াত চতুৰ্থ কোনো কাৰণ নাই।

Verse 20

ब्रह्मणा चापि ब्रह्मत्वं प्राप्तं किलतपोबलात् । अन्यैरपि च यल्लब्धं तन्नसंख्यातुमुत्सहे

কথিত আছে, ব্ৰহ্মাই তপোবলৰ প্ৰভাৱত ব্ৰহ্মত্ব লাভ কৰিছিল। আনসকলেও তপস্যাৰে যি যি লাভ কৰিছে—সেয়া গণনা কৰিবলৈ মই সাহস নকৰোঁ।

Verse 21

अध्रुवेण शरीरेण यद्यभीष्टं न साध्यते । पश्चात्स शोच्यते मंदः पतितेऽस्मिञ्छरीरके

এই অনিত্য দেহেৰে যদি অভীষ্ট লক্ষ্য সাধন নহয়, তেন্তে পাছত এই দেহ পতিত হ’লে সেই মন্দবুদ্ধি শোকত দগ্ধ হয়।

Verse 22

यस्य देहस्य धर्मोऽयं क्वचिज्जायेत्क्वचिन्म्रियेत् । क्वचिद्गर्भगतं नश्येज्जातमात्रं क्वचित्तथा

দেহৰ এইয়েই স্বভাৱ: ক’তবাত জন্ম হয়, ক’তবাত মৃত্যু হয়; ক’তবাত গৰ্ভতে থাকোঁতেই নাশ হয়, আৰু ক’তবাত জন্মমাত্ৰেই তৎক্ষণাৎ বিনষ্ট হয়।

Verse 23

बाल्ये च यौवने चापि वार्धक्येपि विनश्यति । तेन चंचलदेहेन कोऽर्थः स्वार्थो न चेद्भवेत्

ই বাল্যতেও বিনাশ হয়, যৌৱনতো হয়, আৰু বাৰ্ধক্যতো হয়। তেন্তে এই চঞ্চল দেহৰ মূল্য কি, যদি নিজৰ পৰম উদ্দেশ্য সিদ্ধ নহয়?

Verse 24

इत्युक्त्वा स्वसखीयुक्ता पितृभ्यां साश्रु वीक्षिता । श्रृंगं हिमवतः पुण्यं नानाश्चर्यं जगाम सा

এইদৰে কৈ, নিজৰ সখীসকলৰ সৈতে, অশ্ৰুসিক্ত দৃষ্টিৰে পিতৃ-মাতৃয়ে চোৱা অৱস্থাত, তাই বহু আশ্চৰ্যৰে পূৰ্ণ হিমৱতৰ পৱিত্ৰ শৃংগলৈ গ’ল।

Verse 25

तत्रां बराणि संत्यज्य भूषणानि च शैलजा । संवीता वल्कलैर्दिव्यैस्तपोऽतप्यत संयता

তাত শৈলজাই নিজৰ বস্ত্ৰ আৰু ভূষণ ত্যাগ কৰিলে; দিৱ্য বল্কল-বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, সংযমী হৈ, তাই তপস্যা আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 26

ईश्वरं हृदि संस्थाप्य प्रणवाभ्यसनादृता । मुनीनामप्य भून्मान्या तदानीं पार्थ पार्वती

ঈশ্বৰক হৃদয়ত স্থাপন কৰি, প্ৰণৱ ‘ওঁ’ৰ নিয়মিত অনুশীলনত ভক্তিভাৱে নিবিষ্ট হৈ, সেই সময়ত, হে পাৰ্থ, পাৰ্বতী মুনিসকলৰ মাজতো মান্য হৈ উঠিল।

Verse 27

त्रिस्नाता पाटलापत्रभक्षकाभूच्छतं समाः । शंत च बिल्वपत्रेण शीर्णोन कृतभोजना

দিনে তিনিবাৰ স্নান কৰি, তাই এশ বছৰ পাটলা পাত খাই জীৱন ধাৰণ কৰিলে; আৰু আন এশ বছৰ বিল্ব পাতেই আশ্ৰয় কৰিলে—শুকান পাত, নিয়মিত ৰন্ধা আহাৰ নল’লে।

Verse 28

जलभक्षा शतं चाभूच्छतं वै वायुभोजना । ततो नियममादाय पादांगुष्ठस्थिताभवत्

এশ বছৰ তাই কেৱল পানীতেই জীৱন ধাৰণ কৰিলে; আৰু আন এশ বছৰ কেৱল বায়ুতেই। তাৰ পাছত অধিক কঠোৰ নিয়ম গ্ৰহণ কৰি, তাই ভৰিৰ বুঢ়া আঙুলিৰ আগত থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 29

निराहारा ततस्तापं प्रापुस्तत्तपसो जनाः । ततो जगत्समालोक्य तदीयतपसोर्जितम्

তাৰ পিছত তাই সম্পূৰ্ণ নিৰাহাৰ হ’ল; সেই তপস্যাৰ দাহশক্তিত জনসাধাৰণ কষ্ট পালে। তেতিয়া, তাইৰ তপোবলে প্ৰভাৱিত জগতখন চায়—

Verse 30

हरस्तत्राययौ साक्षाद्ब्रह्मचारिवपुर्द्धरः । वसानो वल्कलं दिव्यं रौरवाजिनसंवृतः

তেতিয়া হৰাই স্বয়ং সাক্ষাতে তাত আহিল, ব্ৰহ্মচাৰী শিষ্যৰ ৰূপ ধৰি। দিৱ্য বল্কল বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, ৰৌৰৱ মৃগচৰ্মে আৱৃত আছিল।

Verse 31

सुलक्षणाषाढधरः सद्वृत्तः प्रति भानवान् । ततस्तं पूजयामासुस्तत्सख्यो बहुमानतः

তেওঁৰ দেহত শুভ লক্ষণ আছিল আৰু তেওঁ আষাঢ় বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিছিল; তেওঁ সদাচাৰী আৰু বুদ্ধিৰ তেজে দীপ্তিমান। তেতিয়া তাইৰ সখীসকলে মহামান্যতাৰে তেওঁৰ পূজা কৰিলে।

Verse 32

वक्तुमिच्छुः शैलपुत्रीं सखीभिरिति चोदितः । ब्रह्मन्नियं महाभागा गृहीतनियमा शुभा

শৈলপুত্ৰীক কথা ক’বলৈ ইচ্ছুক হৈ, আৰু তাইৰ সখীসকলৰ প্ৰেৰণা পাই, তেওঁক কোৱা হ’ল: “হে ব্ৰাহ্মণ, এই মহাভাগ্যা আৰু শুভা নাৰী নীয়ম (ব্ৰত) গ্ৰহণ কৰিছে।”

Verse 33

मुहूर्तपंचमात्रेण नियमोऽस्याः समाप्यते । तत्प्रतीक्षस्व तं कालं पश्चादस्मत्सखीसमम्

“মাত্ৰ পাঁচ মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে তাইৰ নীয়ম সম্পূৰ্ণ হ’ব। সেই সময়লৈ অপেক্ষা কৰা; তাৰ পিছত আমাৰ সখীসকলৰ সৈতে মিলি তুমি তাইক দেখা পাবা।”

Verse 34

नानाविदा धर्मवार्ताः प्रकरिष्यसि ब्राह्मण । इत्युक्त्वा विजयाद्यास्ता देवीचरितवर्णनैः

এইদৰে কৈ—“হে ব্ৰাহ্মণ, তুমি ধৰ্ম-সম্বন্ধীয় নানা প্ৰকাৰ কথাবাৰ্তা বৰ্ণনা কৰিবা”—বিজয়া আদি সখীসকলে দেৱীৰ চৰিত্ৰ-কথা বৰ্ণনা কৰি সময় কটালে।

Verse 35

अश्रुमुख्यो द्विजस्याग्रे निन्युः कालं च तं तदा । ततः काले किंचिदूने ब्रह्मचारी महामतिः

তাৰ পাছত অশ্ৰুসিক্ত মুখে তেওঁলোকে ব্ৰাহ্মণৰ সন্মুখত সেই সময় কটালে। তাৰপিছত অলপ সময় বাকী থাকোঁতেই সেই মহামতি ব্ৰহ্মচাৰী তেতিয়া (কাৰ্যত প্ৰবৃত্ত হ’ল)।

Verse 36

विलोकनमिषेणागादाश्रमोपस्थितं ह्रदम् । निपपात च तत्रासौ चुक्रोशातितरां ततः

চাই-চোৱা কৰাৰ অজুহাতে সি আশ্ৰমৰ ওচৰত থকা হ্ৰদটিলৈ গ’ল। তাত সি পৰি গ’ল আৰু তাৰ পাছত অতিশয় জোৰে চিঞৰি উঠিল।

Verse 37

अहमत्र निमज्जामि कोऽपि मामुद्धरेत भोः । इति तारेण क्रोशंतं श्रुत्वा तं विजयादिकाः

“মই ইয়াত ডুবি আছোঁ—কোনোবাই মোক উদ্ধাৰ কৰক, হে সখীসকল!” এইদৰে তীক্ষ্ণ স্বৰে চিঞৰি থকা তাক শুনি বিজয়া আদি (ধাৱিত হ’ল)।

Verse 38

आजग्मुस्त्वरया युक्ता ददुस्तस्मै करं च ताः । स चुक्रोश ततो गाढं दूरेदूरे पुनःपुनः

তেওঁলোকে তৎক্ষণাৎ ত্বৰিত হৈ আহি তাক হাত আগবঢ়ালে। কিন্তু সি তেতিয়া আৰু অধিক জোৰে চিঞৰি উঠিল, বাৰে বাৰে—“আৰু দূৰ, আৰু দূৰ!”

Verse 39

नाहं स्पृशाम्यसंसिद्धां म्रिये वा नानृतं त्विदम् । ततः समाप्तनियमा पार्वती स्वयमाययौ

“যাৰ ব্ৰত-নিয়ম এতিয়াও অসম্পূৰ্ণ, তাক মই স্পৰ্শ নকৰোঁ; মৰি যাম, তথাপি এই কথা মিছা নহয়।” তাৰ পাছত নিয়ম সম্পূৰ্ণ হোৱাত পাৰ্বতী নিজেই তাত আহিল।

Verse 40

सव्यं करं ददावस्य तं चासौ नाभ्यनन्दत । भद्रे यच्छुचि नैव स्याद्यच्चैवावज्ञया कृतम्

তাই তেওঁক বাঁও হাত আগবঢ়ালে, কিন্তু তেওঁ সেয়া গ্ৰহণ নকৰিলে। তেওঁ ক’লে, “হে ভদ্ৰে, যি অশুচি আৰু যি অৱজ্ঞাৰে কৰা, সেয়া গ্ৰহণযোগ্য নহয়।”

Verse 41

सदोषेण कृतं यच्च तदादद्यान्न कर्हिचित् । सव्यं चाशुचि ते हस्तं नावलंबामि कर्हिचित्

“দোষসহ কৰা যি কোনো কাৰ্য কেতিয়াও গ্ৰহণ কৰা উচিত নহয়। তোমাৰ বাঁও হাত অশুচি; মই কেতিয়াও তাৰ ওপৰত ভৰ নকৰোঁ।”

Verse 42

इत्युक्ता पार्वती प्राह नाहं दत्तं च दक्षिणम् । ददामि कस्यचिद्विप्र देवदेवाय कल्पितम्

এইদৰে কোৱা হোৱাত পাৰ্বতী ক’লে, “মই মোৰ দক্ষিণা দান কৰা নাই। হে বিপ্ৰ, দেৱদেৱ মহাদেৱৰ উদ্দেশ্যে নিৰ্দিষ্ট হ’লেহে মই তাক কাকো দিওঁ।”

Verse 43

दक्षिणं मे करं देवो ग्रहीता भव एव च । शीर्यते चोग्रतपसा सत्यमेतन्मयोदितम्

“মোৰ দক্ষিণা মোৰ সোঁ হাত—প্ৰভুৱে তাক গ্ৰহণ কৰক; আৰু তুমিো, হে বিপ্ৰ, তাক গ্ৰহণ কৰা। উগ্ৰ তপস্যাৰে ই ক্ষয়প্ৰাপ্ত; এইয়াই মই কোৱা সত্য।”

Verse 44

विप्र उवाच । यद्येवमवलेपस्ते गमनं केन वार्यते । यथा तव प्रतिज्ञेयं ममापीयं तथाचला

বিপ্ৰই ক’লে: “যদি তোমাৰ ভিতৰত এনে অহংকাৰ থাকে, তেন্তে তোমাৰ গমন কোনে বাধা দিব? তথাপি যেনেকৈ তোমাৰ প্ৰতিজ্ঞা অচল থাকিব লাগে, তেনেকৈ মোৰ এই দাবিও—হে অচলা (অডোল)—অচল হওক।”

Verse 45

रुद्रस्यापि वयं मान्याः कीदृशं ते तपो वद । विषमस्थं यत्र विप्रं म्रियमाणमुपेक्षसि

“ৰুদ্ৰৰ ওচৰতেও আমি সন্মানযোগ্য। ক’চোন—তোমাৰ তপস্যা কেনেকুৱা, য’ত তুমি বিপদত থকা, তোমাৰ সন্মুখতে মৰিবলৈ ধৰা বিপ্ৰকো উপেক্ষা কৰিছা?”

Verse 46

अवजा नासि विप्रांस्त्वं तच्छीघ्रं व्रज दर्शनात् । यदि वा मन्यसे पूज्यांस्ततोऽभ्युद्धर नान्यथा

“যদি তুমি বিপ্ৰসকলক অৱজ্ঞা নকৰা, তেন্তে তৎক্ষণাৎ আমাৰ দৃষ্টিৰ পৰা আঁতৰি যা। নতুবা যদি তুমি সঁচাকৈ তেওঁলোকক পূজ্য বুলি মানা, তেন্তে মোক তৎক্ষণাৎ উদ্ধাৰ কৰা—ইয়াৰ বাহিৰে আন উপায় নাই।”

Verse 47

ततो विचार्य बहुधा इति चेति च सा शुभा । विप्रस्योद्धरणं सर्वधर्मेभ्योऽमन्यताधिकम्

তেতিয়া সেই শুভা দেৱীয়ে বহু প্ৰকাৰ চিন্তা কৰিলে—‘এইদৰে হ’ব নে নহ’ব?’—আৰু তেওঁ স্থিৰ কৰিলে যে বিপ্ৰক উদ্ধাৰ কৰাটো সকলো ধৰ্মকৰ্মতকৈও অধিক।

Verse 48

ततः सा दक्षिणं दत्त्वा करं तं प्रोज्जहार च । नरं नारी प्रोद्धरति सज्जन्तं भववारिधौ । एतत्सन्दर्शनार्थाय तथा चक्रे भवोद्भवः

তাৰ পাছত তেওঁ দক্ষিণা দি সেই হাত এৰি দিলে। সংসাৰ-সমুদ্ৰত ডুবি যোৱা পুৰুষক নাৰী উদ্ধাৰ কৰিব পাৰে; এই কথাৰ দৰ্শন কৰাবলৈ ভৱোদ্ভৱ (শিৱ) এইদৰে ব্যৱস্থা কৰিলে।

Verse 49

प्रोद्धृत्य च ततः स्नात्वा बद्ध्व योगासनं स्थिता

তেওঁক উদ্ধাৰ কৰাৰ পাছত, তেওঁ স্নান কৰিলে আৰু যোগাসনত বহি স্থিৰ হৈ থাকিল।

Verse 50

ब्रह्मचारी ततः प्राह प्रहसन्किमिदं शुभे । कर्तुकामासि तन्वंगि दृढयोगासनस्थिता

তেতিয়া ব্ৰহ্মচাৰীয়ে হাঁহি মাৰি ক’লে: "হে শুভ ললনা, এয়া কি? হে তন্বী, দৃঢ় যোগাসনত বহি তুমি কি কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিছা?"

Verse 51

देवी प्राह ज्वालयिष्ये शरीरं योगवह्निना । महादेवकृतमतिरुच्छिष्टाहं यतोऽभवम्

দেৱীয়ে ক’লে: "মই যোগাগ্নিৰে এই শৰীৰ ভস্ম কৰিম। যিহেতু মোৰ মন মহাদেৱত নিৱিষ্ট আছিল, সেয়ে মই এতিয়া উচ্ছিষ্টৰ দৰে হৈ পৰিছো।"

Verse 52

ब्रह्मचारी ततः प्राह काश्चिद्ब्राह्मणकाम्यया । कृत्वा वार्तास्ततः स्वीयमभीष्टं कुरु पार्वति

তেতিয়া ব্ৰহ্মচাৰীয়ে ক’লে: "হে পাৰ্বতী, ব্ৰাহ্মণৰ কোনো এক কামনা পূৰণৰ বাবে মোৰ সৈতে অলপ কথা পতাৰ পাছত, তোমাৰ যি ইচ্ছা হয় তাকে কৰিবা।"

Verse 53

नोपहन्यां कदाचिद्वि साधुभिर्विप्रकामना । धर्ममेनं मन्यसे चेन्मुहूर्तं ब्रूहि पार्वति

"মই কেতিয়াও কোনো অনিষ্ট নকৰো, কিয়নো সাধু আৰু ব্ৰাহ্মণসকলে মোক বিচাৰে। হে পাৰ্বতী, যদি তুমি ইয়াক ধৰ্ম বুলি গণ্য কৰা, তেন্তে এক মুহূৰ্তৰ বাবে কথা কোৱা।"

Verse 54

देवी प्राह ब्रूहि विप्र मुहूर्तं संस्थिता त्वहम् । ततः स्वयं व्रती प्राह देवीं तां स्वसखीयुताम्

দেৱীয়ে ক’লে: “হে বিপ্ৰ, কোৱা; মই এক মুহূৰ্ত ইয়াত থিয় হৈ আছোঁ।” তাৰ পাছত ব্ৰতধাৰীজনে নিজেই নিজৰ সখীসকলসহ সেই দেৱীক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 55

किमर्थमिति रम्भोरु नवे वयसि दुश्चरम् । तपस्त्वया समारब्धं नानुरूपं विभाति मे

“হে ৰম্ভোৰু, নৱ যৌৱনত তুমি কিয় এই দুৰূহ তপস্যা আৰম্ভ কৰিলা? তুমি গ্ৰহণ কৰা এই তপ মোৰ দৃষ্টিত অনুৰূপ নহয়।”

Verse 56

दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं गिरिराजगृहेऽधुना । भोगांश्च दुर्लभान्देवि त्यक्त्वा किं क्लिश्यते वपुः

“দুৰ্লভ মানৱজন্ম লাভ কৰি, আৰু এতিয়া গিৰিৰাজৰ গৃহত বাস কৰিও, হে দেৱী—দুৰ্লভ ভোগসমূহ ত্যাগ কৰি দেহ কিয় কষ্ট পায়?”

Verse 57

अतीव दूये वीक्ष्य त्वां सुकुमारतराकृतिम् । अत्युग्रतपसा क्लिष्टा पद्मिनीव हिमर्दिता

“তোমাক দেখি—ইমান কোমল আকৃতি—মই অতি দুখ পাই; অতি উগ্ৰ তপস্যাই তোমাক ক্লিষ্ট কৰিছে, যেন হিমে পিষ্ট পদ্মলতা।”

Verse 58

इदं चान्यत्त्व शुभे शिरसो रोगदं मम । यद्देहं त्यक्तुकामा त्वं प्रबुद्धा नासि बालिके

“আৰু আন এটা কথা, হে শুভে, মোৰ মূৰত বেদনা দিয়ে: তুমি দেহ ত্যাগ কৰিব খোজা সত্ত্বেও, নিজৰ মঙ্গলৰ প্ৰতি জাগ্ৰত নহয়, হে বালিকে।”

Verse 59

वामः कामो मनुष्येषु सत्यमेतद्वचो यतः । स्पृहणीयासि सर्वेषामेवं पीडयसे वपुः

মানুহৰ মাজত কামনা বেঁকা—এই বাক্য নিশ্চয় সত্য; কিয়নো তুমি সকলোৰে কাম্য, তথাপি এইদৰে নিজৰ দেহক কষ্ট দিয়া।

Verse 60

अविज्ञातान्वयो नग्नः शूली भूतगणाधिपः । श्मशाननिलयो भस्मोद्धूलनो वृषवाहनः

তেওঁৰ বংশ-পরিচয় অজ্ঞাত; তেওঁ নগ্ন; ত্ৰিশূলধাৰী; ভূতগণৰ অধিপতি; শ্মশানবাসী; ভস্মলেপিত; আৰু বৃষভক বাহন কৰা।

Verse 61

गजाजिनो द्विजिह्वाद्यलंकृतांगो जटाधरः । विरूपाक्षः कथंकारं निर्गुणः स्यात्तवोचितः

গজচর্ম পৰিধান কৰা, সৰ্প আদি অলংকাৰৰে অঙ্গ সজ্জিত, জটাধাৰী, বিকৃত-চক্ষু—এনে ‘নির্গুণ’ জন কেনেকৈ তোমাৰ যোগ্য হ’ব?

Verse 62

गुणा ये कुलशीलाद्य वराणामुदिता बुधैः । तेषामेकोऽपि नैवास्ति तस्मिंस्तन्नोचितः स ते

যি গুণ—উচ্চ কুল, সুশীলতা আদি—বুধসকলে উত্তম বৰৰ লক্ষণ বুলি কৈছে, সেয়া একোটাও তেওঁৰ ভিতৰত নাই; সেয়ে তেওঁ তোমাৰ উপযুক্ত নহয়।

Verse 63

शोचनीयतमा पूर्वमासीत्पार्वति कौमुदी । त्वं संवृत्ता द्वितीयासि तस्यास्तत्संगमाशया

হে পাৰ্বতী, আগতে কৌমুদী আটাইতকৈ শোচনীয় আছিল; এতিয়া তেওঁৰ সৈতে মিলনৰ আশাত তুমি দ্বিতীয় হৈ পৰিলা।

Verse 64

तपोधनाः सर्वसमा वयं यद्यपि पार्वति । दुनोत्येव तवारंभः शूलायां यूपसत्क्रिया

হে পাৰ্বতী, যদিও আমি তপোধন সন্ন্যাসীসকল সকলোৰে প্ৰতি সমদৰ্শী, তথাপি তোমাৰ এই উদ্যোগে আমাক ব্যথিত কৰে—শূলৰ ওপৰত যূপ-সত্কাৰ ক্ৰিয়া।

Verse 65

वृषभारोहणं वासः श्मशाने पाणिसंग्रहः । सव्यालपाणिना क्षौमगजत्वग्बंधनः कथम्

যাৰ বাহন বৃষভ, বাস শ্মশানত, সাপধাৰী হাতেৰে যাৰ হাত ধৰা হয়, আৰু যি ক্ষৌম বস্ত্ৰ আৰু হাতীৰ ছালৰে বদ্ধ—তেনে জনৰ সৈতে বিবাহ কেনেকৈ সম্ভৱ?

Verse 66

जनहास्यकरं सर्वं त्वयारब्धमसांप्रतम् । स्त्रीभावाद्भूतिसंपर्क्कः कथं चाभिमतस्तव

তোমাৰ এই সকলো উদ্যোগ অসময়ত কৰা, আৰু জনসাধাৰণৰ হাঁহিৰ কাৰণ হয়। আৰু তুমি স্ত্ৰীভাৱত থাকি ভস্ম-সংস্পৰ্শ কেনেকৈ তোমাৰ মনপসন্দ হ’ব পাৰে?

Verse 67

निवर्तय मनस्तस्मादस्मात्सर्वविरोधिनः । मृगाक्षि मदनारातेर्मर्कटाक्षस्य प्रार्थनात्

হে মৃগনয়নী, সকলোৰে বিৰোধী সেইজনৰ পৰা মন ঘুৰাই লোৱা। কামদেৱৰ শত্রু, মর্কট-নয়ন সেইজনক প্ৰাৰ্থনা কৰা ত্যাগ কৰা।

Verse 68

विरुद्धवादिनं चैवं ब्रह्मचारिणमीश्वरम् । निशम्य कुपिता देवी प्राह वाचा सगद्गदम्

এইদৰে বিৰোধী বাক্য কোৱা, ব্ৰহ্মচাৰী ৰূপধাৰী ঈশ্বৰক শুনি দেৱী ক্ৰুদ্ধা হ’ল আৰু ভাবাবেগে কঁপা কণ্ঠে ক’লে।

Verse 69

मा मा ब्राह्मण भाषिष्ठा विरुद्धमिति शंकरे । महत्तमो याति पुमान्देवदेवस्य निंदया

হে ব্ৰাহ্মণ ভাশিষ্ঠ, ‘অযথা’ বা ‘বিৰোধী’ বুলি শংকৰক কেতিয়াও নক’বা। দেৱদেৱৰ নিন্দা কৰিলে মানুহ মহা অন্ধকাৰলৈ পতিত হয়।

Verse 70

न सम्यगभिजानासि तस्य देवस्य चेष्टितम् । श्रृणु ब्राह्मण त्वं पापाद्यथास्मात्परिमुच्यसे

তুমি সেই দেৱতাৰ লীলা-চৰিত্ৰ সঠিককৈ নাজানা। শুনা, হে ব্ৰাহ্মণ, যাতে তুমি এই পাপৰ পৰা মুক্ত হওঁ।

Verse 71

स आदिः सर्वजगतां कोस्य वेदान्वयं ततः । सर्वं जगद्यस्य रूपं दिग्वासाः कीर्त्यते ततः

সেইজনাই সকলো জগতৰ আদিঃ তেন্তে তেওঁৰ বাবে ক’ত ‘বৈদিক বংশ-সম্পৰ্ক’ থাকিব? যিহেতু সমগ্ৰ বিশ্বই তেওঁৰ ৰূপ, সেয়েহে তেওঁ ‘দিগম্বৰ’—দিশাই যাৰ বস্ত্ৰ—বুলি কীৰ্তিত।

Verse 72

गुणत्रयमयं शूलं शूली यस्माद्बिभार्ते सः । अबद्धाः सर्वतो मुक्ता भूता एव च तत्पतिः

যিহেতু তেওঁ ত্ৰিগুণময় শূল ধাৰণ কৰে, সেয়েহে তেওঁ ‘শূলী’—শূলধাৰী—বুলি কোৱা হয়। আৰু যিহেতু ভূত-প্ৰাণী স্বৰূপতে অবদ্ধ আৰু সকলোফালৰ পৰা মুক্ত, সেয়েহে তেওঁ তেওঁলোকৰ পতি—স্বামী—ও।

Verse 73

श्मशानं चापि संसारस्तद्वासी कृपयार्थिनाम् । भूतयः कथिता भूतिस्तां बिभर्ति स भूतिभृत्

এই সংসাৰ-ভ্ৰমণেই শ্মশান; দয়াৰ অৰ্থী জনৰ বাবে তেওঁ তাতেই বাস কৰে। ‘ভূতি’ বুলিলে ভূত-গণক কোৱা হয়; তেওঁ সেই ভূতি ধাৰণ কৰে, সেয়েহে তেওঁ ‘ভূতিভৃত্’ বুলি খ্যাত।

Verse 74

वृषो धर्म इति प्रोक्तस्तमारूढस्ततो वृषी । सर्पाश्च दोषाः क्रोधाद्यास्तान्बिभर्ति जगन्मयः

‘বৃষই ধৰ্ম’ বুলি কোৱা হৈছে; সেই বৃষত আৰূঢ় হোৱাৰ বাবে তেওঁ ‘বৃষী’ নামে খ্যাত। সৰ্পসমূহ ক্ৰোধ আদি দোষৰ প্ৰতীক; জগতব্যাপী প্ৰভুৱে সেয়াও বহন কৰে।

Verse 75

नानाविधाः कर्मयोगा जटारूपा बिभर्ति सः । वेदत्रयी त्रिनेत्राणि त्रिपुरं त्रिगुणं वपुः

সেইজনে নানাবিধ কৰ্মযোগক জটাৰূপে ধাৰণ কৰে। বেদত্ৰয় তেওঁৰ ত্ৰিনেত্ৰ; ত্ৰিপুৰ তেওঁৰ ত্ৰিবিধ নগৰ; আৰু তেওঁৰ দেহ-স্বরূপ ত্ৰিগুণময়।

Verse 76

भस्मीकरोति तद्देवस्त्रिपुरध्नस्ततः स्मृतः । एवंविध महादेवं विदुर्ये सूक्ष्मदर्शिनः

সেই দেৱতাই তাক ভস্ম কৰি দিয়ে; সেইকাৰণে তেওঁ ‘ত্ৰিপুৰধ্ন’—ত্ৰিপুৰ-সংহাৰক—বুলি স্মৃত। সূক্ষ্মদৰ্শীসকলে মহাদেৱক এইধৰণৰ স্বৰূপেই জানে।

Verse 77

कथंकारं हि ते नाम भजंते नैव तं हरम् । अथ वा भीतसंसाराः सर्वे विप्र यतो जनाः

তেওঁলোকে কেৱল ‘খালি কথাৰ’ উপাসনা কেনেকৈ কৰে, আৰু সেই হৰক নকৰে? অথবা—হে বিপ্ৰ—যিহেতু সকলো জনা সংসাৰভয়ে ভীত, (তেওঁলোকৰ উচিত তেওঁৰ শৰণ লোৱা)।

Verse 78

विमृश्य कुर्वते सर्वं विमृश्यैतन्मया कृतम् । शुभं वाप्यशुभं वास्तु त्वमप्येनं प्रपूजय

বিচাৰ কৰি সকলোৱে সকলো কাম কৰে; বিচাৰ কৰিয়েই মইও এই কৰিলোঁ। ই শুভ হওক বা অশুভ, তুমিও এইজনক ভালদৰে পূজা কৰা।

Verse 79

इति ब्रुवंत्यां तस्यां तु किंचित्प्रस्फुरिताधरम् । विज्ञाय तां सखीमाह किमप्येष विवक्षुकः

এইদৰে ক’বলৈ ধৰোঁতে তেওঁৰ ওঁঠ অলপ কঁপিল। সেয়া লক্ষ্য কৰি সখীয়ে ক’লে— ‘দেখোঁ, তেওঁ কিবা ক’বলৈ ইচ্ছুক।’

Verse 80

वार्यतामिति विप्रोऽयं महद्दूषणबाषकः । न केवलं पापभागी श्रोता वै स्यान्न संशयः

‘ইয়াক ৰোধ কৰা!’—এই ব্ৰাহ্মণে মহা নিন্দা উচ্চাৰণ কৰিছে। কেৱল বক্তাই নহয়, শ্ৰোতাও নিশ্চয় পাপৰ অংশীদাৰ হ’ব—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 81

अथ वा किं च नः कार्यं वादेन सह ब्राह्मणैः । कर्णौ पिधाय यास्यामो यथा यः स्यात्ततास्तु सः

নচেৎ ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে তৰ্ক-বিতৰ্ক কৰি আমাৰ কি প্ৰয়োজন? আহা, কাণ দুটা ঢাকি আমি গুচি যাওঁ; যি হ’ব লাগে, সেয়াই হওক।

Verse 82

इत्युक्त्वोत्थाय गच्छंत्यां पिधाय श्रवणावुभौ । स्वरूपं समुपाश्रित्य जगृहे वसनं हरः

এইদৰে কৈ উঠি যেতিয়া তাই যাবলৈ ধৰিলে, তেতিয়া দুয়োটা কাণ ঢাকিলে। তাৰ পাছত হৰে নিজৰ সত্য স্বৰূপ আশ্ৰয় কৰি নিজৰ বস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 83

ततो निरीक्ष्य तं देवं संभ्रांता परमेश्वरी । प्रणिपत्य महेशानं तुष्टावावनता उमा

তাৰ পাছত সেই দেৱক দেখি পৰমেশ্বৰী গভীৰ ভক্তিভাৱে বিমূঢ় হ’ল। মহেশানৰ চৰণত প্ৰণিপাত কৰি, মূৰ নত কৰি উমাই তেওঁৰ স্তৱ গাইলে।

Verse 84

प्राह तां च महादेवो दासोऽस्मि तव शोभने । तपोद्रव्येण क्रीतश्च समादिश यथेप्सितम्

মহাদেৱে তাই ক’লে— “হে শোভনে, মই তোমাৰ দাস; তোমাৰ তপস্যাৰ পুণ্য-ধনে মোক যেন কিনি লৈছে। যি দৰে ইচ্ছা, তেনে আদেশ দিয়া।”

Verse 85

देव्युवाच । मनसस्त्वं प्रभुः शंभो दत्तं तच्च मया तव । वपुषः पितरावीशौ तौ सम्मानयितुमर्हसि

দেৱীয়ে ক’লে— “হে শম্ভু, তুমি মোৰ মনৰ প্ৰভু; আৰু সেই মন মই তোমাক অৰ্পণ কৰিছোঁ। কিন্তু মোৰ দেহৰ পিতৃ-মাতৃ সেই দুজন পূজনীয়; তুমি তেওঁলোকক সন্মান কৰিবই লাগিব।”

Verse 86

महादेव उवाच । पित्रा हि ते परिज्ञातं दृष्ट्वा त्वां रूपशालिनीम् । बालां स्वयंवरं पुत्री महं दास्यामि नान्यथा

মহাদেৱে ক’লে— “তোমাক ৰূপশালিনী দেখি তোমাৰ পিতাই বিষয়টো বুজি পাইছে। তেওঁ নিজৰ কন্যা বালিকাক স্বয়ংবৰতেই দিব—এইদৰে, অন্যথা নহয়।”

Verse 87

तत्तस्य सर्वमेवास्तु वचनं त्वं हिमाचलम् । स्वयंवरार्थं सुश्रोणि प्रेरय त्वां वृणे ततः

“তেওঁ যি কৈছে, সকলো তেনেকৈয়ে হওক। হে সুশ্ৰোণি, স্বয়ংবৰাৰ্থে হিমাচললৈ বাৰ্তা পঠোৱা; তাৰ পাছত সেই সভাত মই তোমাক বাছি ল’ম।”

Verse 88

इत्युक्त्वा तां महादेवः शुचिः शुचिषदो विभुः । जगामेष्टं तदा देशं स्वपुरं प्रययौ च सा

এইদৰে কৈ মহাদেৱ—পবিত্ৰ, পবিত্ৰলোকত নিবাসী বিভু—তেতিয়া নিজৰ ইচ্ছিত স্থানলৈ গ’ল; আৰু সেয়াও নিজৰ নগৰলৈ উভতি গ’ল।

Verse 89

दृष्ट्वा देवीं तदा हृष्टो मेनया सहितोऽचलः

তেতিয়া দেৱীক দেখি, মেনাৰ সৈতে অচল হিমালয় আনন্দত উল্লসিত হ’ল।

Verse 90

आलिंग्याघ्राय पप्रच्छ सर्वं सा च न्यवेदयत् । दुहितुर्देवदेवेन आज्ञप्तं तु हिमाचलः

তেওঁ তাইক আলিঙ্গন কৰি মূৰ শুঁকি সকলো কথা সুধিলে; তাই সকলো বিৱৰণ দিলে। তাৰ পাছত দেৱদেৱৰ আজ্ঞা অনুসাৰে, কন্যাৰ বিষয়ে হিমাচল কাৰ্যত প্ৰবৃত্ত হ’ল।

Verse 91

स्वयंवरं प्रमुदितः सर्वलोकेष्वघोषयत् । अश्विनो द्वादशादित्या गन्धर्वरुडोरगाः

আনন্দিত হৈ তেওঁ সকলো লোকত স্বয়ংৱৰ ঘোষণা কৰিলে—অশ্বিনী, দ্বাদশ আদিত্য, গন্ধৰ্ব, গৰুড় আৰু নাগসকলক আহ্বান কৰিলে।

Verse 92

यक्षाः सिद्धास्तथा साध्या दैत्याः किंपुरुषा नगाः । समुद्राद्याश्च ये केचित्त्रैलोक्यप्रवरास्च ये

যক্ষ, সিদ্ধ আৰু সাধ্য; দৈত্য, কিম্পুৰুষ আৰু নাগ—সমুদ্ৰ আদি আৰু ত্ৰিলোকৰ যিসকল প্ৰৱৰ সত্তা আছিল, সকলোৱে সেই পৰম উপলক্ষে একত্ৰিত হ’ল।

Verse 93

त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि त्रयस्त्रिंशच्छतानि च । त्रयस्त्रिंशच्च ये देवास्त्रयस्त्रिंशच्च कोटयः

তাত তেত্ৰিশ হাজাৰ আৰু তেত্ৰিশ শও আছিল; তেত্ৰিশজন দেৱতাও আছিল—আৰু তাৰ উপৰিও তেত্ৰিশ কোটি পৰ্যন্তো।

Verse 94

जग्मुर्गिरीन्द्रपुत्र्यास्तु स्वयंवरमनुत्तमम् । आमंत्रितस्तथा विष्णुर्मेरुमाह हसन्निव

তেওঁলোকে গিৰিৰাজ-কন্যাৰ অনুপম স্বয়ংৱৰলৈ গ’ল। নিমন্ত্ৰিত বিষ্ণুৱেও যেন হাঁহি মাৰি মেরুক ক’লে।

Verse 95

तातास्माकं च सा देवी मेरो गच्छ नमामि ताम् । अथ शैलसुता देवी हैममारुह्य शोभनम्

“হে পিতা, সেই দেৱী নিশ্চয়েই আমাৰ; হে মেরু, যাওঁ—মই তেঁওক নমস্কাৰ কৰোঁ।” তাৰপিছত শৈলসুতা দেৱী সুন্দৰ স্বৰ্ণবাহনত আৰোহণ কৰিলে।

Verse 96

विमानं सर्वतोभद्रं सर्वरत्नैरलंकृतम् । अप्सरोभिः प्रनृत्यद्भिः सर्वाभरणभूषिता

সেয়া আছিল সৰ্বতোভদ্ৰ বিমান, সকলো ৰত্নেৰে অলংকৃত। নৃত্যৰত অপ্সৰাসকলৰ মাজত, তেঁও সকলো দিৱ্য আভৰণেৰে ভূষিতা হৈ থিয় আছিল।

Verse 97

गंधर्वसंघैर्विविधैः किंनरैश्च सुशोभनैः । बंदिभिः स्तूयमाना च वीरकांस्यधरा स्थिता

বিভিন্ন গন্ধৰ্ব-সংঘ আৰু সুন্দৰ কিন্নৰসকলে তেঁওক ঘিৰি শোভা বঢ়ালে। বন্দীসকলে স্তৱ কৰি থাকোঁতে, তেঁও বীৰ-কাঁস্যৰ গম্ভীৰ ধ্বনি ধাৰণ কৰি থিয় আছিল।

Verse 98

सितातपत्ररत्नांशुमिश्रितं चावहत्तदा । शालिनी नाम पार्वत्याः संध्यापूर्णेदुमंडला

তেতিয়া পাৰ্বতীৰ বাবে ‘শালিনী’ নামৰ এগৰাকীয়ে—সন্ধ্যাৰ পূৰ্ণচন্দ্ৰৰ দৰে দীপ্তিময়ী—ৰত্ন-কিৰণ মিশ্ৰিত শ্বেত ছত্ৰ উঁচাই ধৰিলে।

Verse 99

चामरासक्तहस्ताभिर्दिव्यस्त्रीभिश्च संवृता । मालां प्रगृह्य सा तस्थौ सुरद्रुमसमुद्भवाम्

চামৰ ধৰা হাতযুক্ত দিৱ্য নাৰীসকলে তাইক ঘেৰি ধৰিলে; সুৰদ্ৰুমৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা মালা হাতে ধৰি তাই স্থিৰভাৱে থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 100

एवं तस्यां स्थितायां तु स्थिते लोकत्रये तदा । शिशुर्भूत्वा महादेवः क्रीडार्थं वृषभध्वजः

এইদৰে তাই থিয় হৈ থাকোঁতে, আৰু তেতিয়া ত্ৰিলোকো সাৱধান হৈ স্থিৰ থাকোঁতে, বৃষভধ্বজ মহাদেৱ ক্ৰীড়াৰ নিমিত্তে শিশুৰূপ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 101

उत्संगतलसंगुप्तो बभूव भगवान्भवः । जयेति यत्पदं ख्यातं तस्य सत्यार्थमीश्वरम्

ভগৱান ভৱ (শিৱ) তাইৰ উৰুসংগতলত গোপনে অৱস্থিত হ’ল। আৰু ঈশ্বৰে ‘জয়’ বুলি খ্যাত সেই পদৰ সত্য অৰ্থ প্ৰকাশ কৰি দিলে।

Verse 102

अथ दृष्ट्वा शिशुं देवास्तस्य उत्संगवर्तिनः । कोयमत्रेति संमंत्र्य चुक्रुशुर्भृशरोषिताः

তাৰ পাছত দেৱতাসকলে তাইৰ উৰুসংগতলত থকা শিশুটিক দেখি, ‘ইয়াত এইজন কোন?’ বুলি পৰস্পৰে মন্ত্ৰণা কৰি, অতিশয় ক্ৰোধেৰে চিঞৰি উঠিল।

Verse 103

वज्रमाहारयत्तस्य बाहुमुद्यम्य वृत्रहा । स बाहुरुद्यतस्तस्य तथैव समतिष्ठत

বৃত্ৰহা ইন্দ্ৰই বাহু উঠাই বজ্ৰ নিক্ষেপ কৰিবলৈ উদ্যত হ’ল; কিন্তু তাৰ উঠা বাহু তেনেদৰেই স্থিৰ হৈ ৰ’ল, যিদৰে আছিল তিদৰে।

Verse 104

स्तंभितः शिशुरूपेण देवदेवेन लीलया । वज्रं क्षेप्तुं न शक्नोति बाहुं चालयितुं तदा

দেৱদেৱে শিশুৰূপে লীলা কৰি তাক স্তম্ভিত কৰিলে; তেতিয়া সি বজ্ৰ নিক্ষেপ কৰিব নোৱাৰিলে, আৰু বাহুও নচলিল।

Verse 105

वह्निः शक्तिं तदा क्षेप्तुं न शशाक तथोत्थितः । यमोऽपि दंडं खड्गं च निरृतिस्तं शिशुं प्रति

অগ্নি উঠিলেও তেতিয়া নিজৰ শক্তি (বল্লম) নিক্ষেপ কৰিব নোৱাৰিলে। যমেও দণ্ড আৰু খড়্গ তুলিলে, আৰু নিৰৃতি সেই শিশুটোৰ প্ৰতি অস্ত্ৰ ঘুৰালে।

Verse 106

पाशं च वरुणो राजा ध्वजयष्टिं समीरणः । सोमो गुडं धनेशश्च गदां सुमहतीं दृढाम्

ৰাজা বৰুণে পাষ (ফাঁস) তুলিলে; সমীৰণ (বায়ু) ধ্বজ-যষ্টি; সোমে গদা; আৰু ধনেশ (কুবেৰ) অতি বৃহৎ, দৃঢ় গদা ধাৰণ কৰিলে।

Verse 107

नानायुधानि चादित्या मुसलं वसवस्तथा । महाघोराणि शस्त्राणि तारकाद्याश्च दानवाः

আদিত্যসকলেও নানা অস্ত্ৰ তুলিলে, আৰু বসুসকলে মুসল (মুগুৰ) ধাৰণ কৰিলে; তাৰকা আদি দানৱসকলে অতি ভয়ংকৰ শস্ত্ৰ-অস্ত্ৰ ল’লে।

Verse 108

स्तंभिता देवदेवेन तथान्ये भुवनेषु ये । पूषा दंतान्दशन्दंर्बालमैक्षत मोहितः

এইদৰে দেৱদেৱে তেওঁলোকক আৰু জগতসমূহত থকা আনসকলকো স্তম্ভিত কৰিলে। পূষণ দন্ত কটকট কৰি, মোহিত হৈ সেই শিশুটোক চাই থাকিল।

Verse 109

तस्यापि दशनाः पेतुर्दृष्टमात्रस्य शंभुना । भगश्च नेत्रे विकृते चकार स्फुटिते च ते

শম্ভুৰ কেৱল দৃষ্টিতেই তাৰ দাঁত সৰি পৰিল; আৰু ভগৰ চকুও বিকৃত হ’ল—সেইবোৰ সত্যই ফাটি গ’ল।

Verse 110

बलं तेजश्च योगांश्च सर्वेषां जगृहे प्रभुः । अथ तेषु स्थितेष्वेव मन्युमत्सु सुरेष्वपि

প্ৰভুৱে সকলোৰে বল, তেজ আৰু যোগশক্তিৰ অংশ কেঢ়ি ল’লে। তেতিয়াও ক্ৰোধে ভৰা সেই দেৱতাসকল তাতেই থিয় হৈ থাকিল।

Verse 111

ब्रह्मा ध्यानमुपाश्रित्य बुबोध हरचेष्टितम् । सोऽभिगम्य महादेवं तुष्टाव प्रयतो विधिः

ব্ৰহ্মাই ধ্যানৰ আশ্ৰয় লৈ বুজিলে—এইটো হৰৰ ক্ৰিয়া। তেতিয়া বিধিয়ে ভক্তিভাৱে মহাদেৱৰ ওচৰলৈ গৈ স্তৱন কৰিলে।

Verse 112

पौराणैः सामसंगीतैर्वेदिकैर्गुह्यनामभिः । नमस्तुभ्यं महादेव महादेव्यै नमोनमः

পুৰাণীয় স্তৱ, সামগীতৰ সুৰ, বৈদিক প্ৰশংসা আৰু গুহ্য নামসমূহেৰে—হে মহাদেৱ, তোমাক নমস্কাৰ; আৰু মহাদেৱীকো পুনঃপুনঃ নমস্কাৰ।

Verse 113

प्रसादात्तव बुद्ध्यादिर्जगदेतत्प्रवर्तते । मूढाश्च देवताः सर्वा नैनं बुध्यत शंकरम्

তোমাৰ প্ৰসাদে বুদ্ধি আদি শক্তিসমূহে এই জগত চলাই ৰাখে। তথাপি মোহগ্ৰস্ত সকলো দেৱতাই তেওঁক—শংকৰক—চিনিব নোৱাৰিলে।

Verse 114

महादेवमिहायातं सर्वदेवनमस्कृतम् । गच्छध्वं शरणं शीघ्रं यदि जीवितुमिच्छत

ইয়াত মহাদেৱ আগমন কৰিছে—যাঁক সকলো দেৱতাই নমস্কাৰ কৰে। যদি জীৱিত থাকিব খোজা, তেন্তে শীঘ্ৰে শৰণ লোৱা।

Verse 115

ततः संभ्रम संपन्नास्तुष्टुवुः प्रणताः सुराः । नमोनमो महादेव पाहिपाहि जगत्पते

তেতিয়া বিস্ময়-ভয়ে পৰিপূৰ্ণ হৈ, প্ৰণাম কৰি দেৱতাসকলে স্তৱ কৰিলে: “নমো নমো, হে মহাদেৱ! ৰক্ষা কৰা, ৰক্ষা কৰা, হে জগতপতি!”

Verse 116

दुराचारान्भवानस्मानात्मद्रोहपरायणान् । अहो पश्यत नो मौढ्यं जानंतस्तव भाविनीम्

“আমি দুষ্কৰ্মী, আত্মদ্ৰোহত আসক্ত। হায়—আমাৰ মূঢ়তা চোৱা: তোমাৰ ভবিষ্যত সহধৰ্মিণী (উমা)ক জানিও আমি তেনে কৰিলোঁ।”

Verse 117

भार्यामुमां महादेवीं तथाप्यत्र समागताः । युक्तमेतद्यदस्माकं राज्यं गृह्येत चासुरैः

“উমা মহাদেৱী তোমাৰেই পত্নী, তথাপিও আমি ইয়াত আহি উপস্থিত হ’লোঁ (যেন প্ৰতিযোগিতা কৰিবলৈ)। সেয়ে যুক্ত যে অসুৰে আমাৰ ৰাজ্য কেঢ়ি লওক।”

Verse 118

येषामेवंविधाबुद्धिरस्माभिः किं कृतं त्विदम् । अथ वा नो न दोषोऽस्ति पशवो हि वयं यतः

“যিসকলৰ বুদ্ধি এনেকুৱা, তেওঁলোকে আচলতে কি ‘কৰিলে’ বুলিব? অথবা—সম্ভৱত আমাৰ দোষ নাই, কিয়নো শেষত আমি তো পশুসম, প্ৰবৃত্তিৰ বশ।”

Verse 119

त्वयैव पतिना सर्वे प्रेरिताः कुर्महे विभो । ईश्वरः सर्व भूतानां पतिस्त्वं परमेश्वरः

হে বিভো! কেৱল তুমিয়েই আমাৰ পতি-প্ৰভু হৈ সকলোকে প্ৰেৰণা দিয়া; সেয়েহে আমি কৰ্ম কৰোঁ। তুমি সকলো ভূতৰ অধিপতি; তুমি পৰমেশ্বৰ, পৰম ঈশ্বৰ।

Verse 120

भ्रामयस्यखिलं विश्वं यन्त्रारूढं स्वमायया । येन विभ्रामिता मूढाः समायाताः स्वयंवरम्

তুমি নিজৰ মায়াৰে যন্ত্ৰত আৰূঢ় যেন সমগ্ৰ বিশ্বক ঘূৰাই দিয়া। সেই একে শক্তিত আমি মোহগ্ৰস্ত মূৰ্খসকল বিভ্ৰান্ত হৈ নিজে নিজে এই স্বয়ংবৰত আহি পৰিলোঁ।

Verse 121

तस्मै पशुनां पतये नमस्तुभ्यं प्रसीद नः । अथ तेषां प्रसन्नऽभूद्देवदेवास्त्रियंबकः

সেই পশুপতি—সকল প্ৰাণীৰ অধিপতি—লৈ আমি নমস্কাৰ কৰোঁ; হে প্ৰভু, আমাৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক। তেতিয়া দেৱদেৱ ত্ৰ্যম্বক তেওঁলোকৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 122

यथापूर्वं चकारैतान्संस्तवाद्ब्रह्मणः प्रभुः । तारकप्रमुखा दैत्याः संक्रुद्धास्तत्र प्रोचिरे

ব্ৰহ্মাৰ স্তৱগীতৰ উত্তৰত প্ৰভুৱে সকলো আগৰ দৰে চলাই দিলে। কিন্তু তাৰক প্ৰমুখ দানৱসকল তাতেই ক্ৰুদ্ধ হৈ কথা ক’লে।

Verse 123

कोयमंग महादेवो न मन्यामो वयं च तम् । ततः प्रहस्य बालोऽसौ हुंकारं लीलया व्यधात्

“এই ‘মহাদেৱ’ বুলিও কোনজন? হে বন্ধু, আমি তাক একেবাৰে মানি নলওঁ!” তেতিয়া সেই দিব্য বালকে হাঁহি মাৰি, খেলাচ্ছলে এটা ‘হুঁ’ ধ্বনি উচ্চাৰণ কৰিলে।

Verse 124

हुंकारेणैव ते दैत्याः स्वमेव नगरं गताः । विस्मृतं सकलं तेषां स्वयंवरमुखं च तत्

সেই একেটা ‘হুঁ’ ধ্বনি-মাত্ৰতেই সেই দৈত্যসকল নিজৰ নগৰলৈ উভতি গ’ল। তেওঁলোকৰ সকলো কথা বিস্মৃত হ’ল—স্বয়ংবৰৰ সেই উদ্দেশ্যও।

Verse 125

महादेवप्रभावेन दैत्यानां घोरकर्मणाम् । एवं यस्य प्रभावो हि देवदैत्येषु फाल्गुन

মহাদেৱৰ মহিমা-প্ৰভাৱত ভয়ংকৰ কৰ্ম কৰা দৈত্যসকলও এইদৰে দমন হ’ল। হে ফাল্গুন, দেৱ-দৈত্য উভয়ৰ মাজত তেওঁৰ শক্তি এনেকুৱাই।

Verse 126

कथमीश्वरवाक्यार्थस्तस्मादन्यत्र मुच्यते । असंशयं विमुढास्ते पश्चात्तापः पुरा महान्

ঈশ্বৰৰ বাক্যৰ অভিপ্ৰায় কেনেকৈ আন ঠাইত সৰি যাব পাৰে? নিঃসন্দেহে সেই মোহগ্ৰস্তসকল পাছত মহা অনুতাপে পতিত হ’ল।

Verse 127

ईश्वरं भुवनस्यास्य ये भजंते न त्र्यंबकम् । ततः संस्तूयमानः स सुरैः पद्मभुवादिभिः

যিসকলে এই ভুবনৰ ঈশ্বৰক ভজে, কিন্তু ত্ৰ্যম্বকক নাভজে—তেওঁলোকে সত্য আশ্ৰয় হেৰুৱায়। তেতিয়া পদ্মভূ (ব্ৰহ্মা) আদি দেৱসকলে তেওঁৰ স্তৱ গাইলে।

Verse 128

वपुश्चकार देवेशस्त्र्यंबकः परमाद्भुतम् । तेजसा तस्य देवास्ते सेंद्रचंद्रदिवाकराः

দেৱেশ ত্ৰ্যম্বকে পৰম আশ্চৰ্য এক ৰূপ ধাৰণ কৰিলে। সেই ৰূপৰ তেজত ইন্দ্ৰসহ, চন্দ্ৰ আৰু দিবাকৰ (সূৰ্য)সহ দেৱসকল অভিভূত হ’ল।

Verse 129

सब्रह्मकाः ससाध्याश्च वसुर्विश्वे च देवताः । सयमाश्च सरुद्राश्च चक्षुरप्रार्थयन्प्रभुम्

ব্ৰহ্মাসহ সাধ্য, বসু, বিশ্বেদেৱ, যম আৰু ৰুদ্ৰসকলসহ সকলো দেৱতাই প্ৰভুৰ ওচৰত দিৱ্য দৃষ্টিৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।

Verse 130

तेभ्यः परतमं चक्षुः स्ववपुर्द्रष्टुमुत्तमम् । ददावम्बापतिः शर्वो भवान्याश्चालस्य च

তেতিয়া অম্বাৰ পতি শৰ্বই তেওঁলোকক পৰম উৎকৃষ্ট দিৱ্য দৃষ্টি দান কৰিলে, যাতে তেওঁলোকে তেওঁৰ নিজৰ ৰূপ আৰু ভৱানীৰ ৰূপো দৰ্শন কৰিব পাৰে।

Verse 131

लब्ध्वा रुद्रप्रसादेन दिव्यं चक्षुरनुत्तमम् । सब्रह्यकास्तदा देवास्तमपश्यन्महेश्वरम्

ৰুদ্ৰৰ কৃপাৰে সেই অনুত্তম দিৱ্য দৃষ্টি লাভ কৰি, ব্ৰহ্মাসহ দেৱতাসকলে তেতিয়া মহেশ্বৰক দৰ্শন কৰিলে।

Verse 132

ततो जगुश्च मुनयः पुष्पवृष्टिं च खेचराः । मुमुचुश्च तदा नेदुर्देवदुंदुभयो भृशम्

তাৰ পাছত মুনিসকলে গীত গাই উঠিল; আকাশচাৰীসকলে ফুলৰ বৰষুণ বৰষালে; আৰু সেই মুহূর্তত দেৱ-দুন্দুভিসমূহ জোৰে জোৰে বাজি উঠিল।

Verse 133

जगुगधर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः । मुमुदुर्गणपाः सर्वे मुमोदांबा च पार्वती

প্ৰধান গন্ধৰ্বসকলে গীত গালে আৰু অপ্সৰাগণ নৃত্য কৰিলে। সকলো গণপা আনন্দিত হ’ল, আৰু মাতা অম্বা পাৰ্বতীও পৰম প্ৰসন্নতাৰে ভৰি উঠিল।

Verse 134

ब्रह्माद्या मेनिरे पूर्णां भवानीं च गिरीश्वरम् । तस्य देवी ततो हृष्टा समक्षं त्रिदिवौकसाम्

ব্ৰহ্মা আদি দেৱতাসকলে ভৱানী আৰু গিৰীশ্বৰক পূৰ্ণ মহিমাৰে সম্পূৰ্ণ বুলি চিনিলে। তেতিয়া দেৱী আনন্দিত হৈ ত্ৰিদিৱবাসীৰ সন্মুখত প্ৰত্যক্ষভাৱে থিয় হ’ল।

Verse 135

पादयोः स्थापयामास मालां दिव्यां सुगंधिनीम् । सादुसाध्विति संप्रोच्य तया तं तत्र चर्चितम्

তাই তেওঁৰ চৰণত দিৱ্য সুগন্ধি মালা স্থাপন কৰিলে। “সাধু, সাধু” বুলি কৈ, তাতেই তেওঁক স্তুতিৰে সন্মান কৰিলে।

Verse 136

सह देव्या नमश्चक्रुः शिरोभिर्भूतलाश्रितैः । सर्वे सब्रह्मका देवा जयेति च मुदा जगुः

দেৱীৰ সৈতে সকলোৱে মূৰ মাটিত লগাই নমস্কাৰ কৰিলে। ব্ৰহ্মাসহ সকলো দেৱতাই আনন্দেৰে “জয়” বুলি গীত গাই উঠিল।