Adhyaya 15
এই অধ্যায়ত কৌমাৰ কাহিনীচক্ৰৰ মূল কাৰণ-শৃংখলা প্ৰকাশ পায়—দুখৰ পৰা প্ৰাৰ্থনা, প্ৰাৰ্থনাৰ পৰা ধৰ্মচিন্তা, আৰু চিন্তাৰ পৰা তপস্যা; তপস্যাই বিশ্বশক্তিৰ বিন্যাস সলনি কৰে। পৰিত্যাগ আৰু পীড়াত ব্যাকুল বৰাঙ্গী নিজৰ ভয় আৰু অপমান দূৰ কৰিব পৰা পুত্ৰ বিচাৰে। দৈত্যনেতা অসুৰ ৰূপে চিত্ৰিত হ’লেও দাম্পত্য-ৰক্ষাৰ ধৰ্মসঙ্গত যুক্তি তোলে; পত্নীক ‘জায়া, ভার্যা, গৃহিণী, কলত্ৰ’ আদি ধৰ্ম-সংলগ্ন নামেৰে স্মৰণ কৰি, পীড়িত পত্নীৰ অৱহেলাক নৈতিক বিপদ বুলি দেখুৱায়। ব্ৰহ্মাই অতিতীব্ৰ তপস্যাৰ সংকল্প সংযত কৰি ‘তাৰক’ নামৰ মহাবলী পুত্ৰৰ আশ্বাস দিয়ে। বৰাঙ্গীয়ে সহস্ৰ বছৰ গৰ্ভ ধাৰণ কৰে; তাৰকৰ জন্মত মহোৎপাত আৰু জগত্-কম্পন ঘটে, যিয়ে তাৰ আগমনৰ বিশ্বস্তৰীয় ফল সূচায়। অসুৰ-সম্ৰাট হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হৈ তাৰক প্ৰথমে অধিক ঘোৰ তপস্যা, তাৰ পিছত দেৱজয়—এই কৌশল গ্ৰহণ কৰে। পাৰিয়াত্ৰত সি পাশুপত দীক্ষা লৈ পাঁচ মন্ত্র জপ কৰে, দীঘলীয়া তপস্যা আৰু অঙ্গচ্ছেদন সদৃশ কঠোৰ হোমে নিজৰ তেজে দেৱতাক ভীত কৰে। ব্ৰহ্মা সন্তুষ্ট হ’লেও মৃত্যুনিয়মৰ বাবে সম্পূৰ্ণ অবধ্যতা নিদিয়ে; তাৰক শর্তযুক্ত বৰ পায়—সাত দিনতকৈ অধিক বয়সীয়া শিশুৱে মাত্ৰ তাক বধ কৰিব পাৰিব। শেষত তাৰকৰ সমৃদ্ধ ৰাজসভা, ঐশ্বৰ্য আৰু শক্তিসংহতিৰ বৰ্ণনাৰে অধ্যায় সমাপ্ত হয়।
Shlokas
Verse 1
वरांग्युवाच । नाशितास्म्यपविद्धास्मि त्रासिता पीडितास्मि च । रौद्रोण देवनाथेन नष्टनाथेन भूरिशः
ৱৰাঙ্গীয়ে ক’লে: “মই ধ্বংস হ’লোঁ, ত্যাজ্য হ’লোঁ; মই ভীত আৰু পীড়িত হ’লোঁ—বাৰে বাৰে—দেৱনাথ সেই ৰৌদ্ৰ প্ৰভুৰ দ্বাৰা, যি নিজৰ ৰক্ষক হেৰুৱাই নিৰ্দয় হৈ পৰিছে।”
Verse 2
दुःखपारमपश्यंती प्राणांस्त्यक्तुं व्यवस्थिता । पुत्रं मे घोरदुःखस्य तारकं देहि चेत्कृपा
দুখৰ এই সাগৰৰ কোনো পাৰ নেদেখি মই প্ৰাণ ত্যাগ কৰিবলৈ স্থিৰ হ’লোঁ। যদি কৃপা থাকে, মোক এটা পুত্ৰ দিয়া—যি এই ভয়ংকৰ শোকৰ পৰা মোক পাৰ কৰাই দিব।
Verse 3
एवमुक्तस्तु दैत्येंद्रो दुःखितोऽचिंतयद्धृदि । आसुरेष्वपि भावेषु स्पृहा यद्यपि नास्ति मे
এইদৰে কোৱা শুনি দৈত্যেন্দ্ৰ দুখিত হৈ হৃদয়ত চিন্তা কৰিলে: “যদিও মোৰ ভিতৰত আসুৰ স্বভাৱ আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ প্ৰতি কোনো লালসা নাই…।”
Verse 4
तथापि मन्ये शास्त्रैभ्यस्त्वनुकंप्या प्रियेति यत् । सर्वाश्रमानुपादाय स्वाश्रमेण कलत्रवान्
“তথাপি শাস্ত্ৰৰ পৰা মই বুজোঁ যে প্ৰিয়া দয়াৰ যোগ্য। যিজনে নীতিগতভাৱে সকলো আশ্ৰম গ্ৰহণ কৰে, সি নিজৰ আশ্ৰমত স্থিত হৈও পত্নীক আশ্ৰয় দিয়া, পালন কৰা উচিত।”
Verse 5
व्यसनार्णवमत्येति जलयानैरिवार्णवम् । यामाश्रित्येंद्रियारातीन्दुर्जयानितराश्रयैः
যেনেকৈ নাওঁৰ সহায়ত সাগৰ পাৰ হয়, তেনেকৈ তাইৰ শৰণ লৈ বিপদ-দুখৰ সাগৰ অতিক্ৰম কৰা যায়; তাইৰ দ্বাৰাই ইন্দ্ৰিয়-ৰূপ শত্রুসকল, অন্য আশ্ৰয়ে দুঃজয়, জয়ী হয়।
Verse 6
गेहिनो हेलया जिग्युर्दस्यून्दूर्ग पतिर्यथा । न केऽपि प्रभवस्तां चाप्यनुकर्तुं गृहेश्वरीम्
গৃহস্থসকলে সহজে ক্লেশ জয় কৰে, যেন দুৰ্গৰ অধিপতিয়ে দস্যুক জয় কৰে; তথাপি গৃহেশ্বৰী—ঘৰৰ অধিষ্ঠাত্রী—তাইৰ পালনকাৰী মহিমা অনুকৰণ কৰিবলৈ কাকো ক্ষমতা নাই।
Verse 7
अथायुषा वा कार्त्स्न्येन धर्मे दित्सुर्यथैव च । यस्यां भवति चात्मैव ततो जाया निगद्यते
আয়ুৰ সম্পূৰ্ণ কালেই হওক বা ধৰ্মত সম্পূৰ্ণ নিবেদনেই হওক—যাৰ ভিতৰত মানুহৰ নিজৰ আত্মাই যেন বাস কৰে, সেই কাৰণেই তাইক ‘জায়া’ বুলি কোৱা হয়।
Verse 8
भर्तव्या एव यस्माच्च तस्माद्भार्येति सा स्मृता । सा एव गृहमुक्तं च गृहीणी सा ततः स्मृता
যিহেতু তাই নিশ্চয় পালন-পোষণীয়, সেইবাবে তাই ‘ভাৰ্যা’ বুলি স্মৃত। আৰু যিহেতু ঘৰ বুলিলে তাইকেই বুজায়, সেইবাবে তাই ‘গৃহিণী’—ঘৰৰ অধিষ্ঠাত্রী—বুলি স্মৃত।
Verse 9
संसारकल्मषात्त्रात्री कलत्रमिति सा ततः । एवंविधां प्रियां को वै नानुकंपितुमर्हति
সংসাৰৰ কল্মষৰ পৰা ৰক্ষা কৰা ত্ৰাত্ৰী হোৱা বাবে তাই ‘কলত্ৰ’ বুলি কোৱা হয়। এনেধৰণৰ প্ৰিয়াৰ প্ৰতি দয়া নকৰা মানুহ ক’নেই বা হ’ব পাৰে?
Verse 10
त्रीणि ज्योतींषि पुरुष इति वै देवलोऽब्रवीत् । भार्या कर्म च विद्या च संसाध्यं यत्नतस्त्रयम्
দেৱলো নিশ্চয় ক’লে: “পুৰুষৰ তিনিটা জ্যোতি আছে”—ভাৰ্যা, ধৰ্মকৰ্ম (কৰ্তব্য) আৰু বিদ্যা; এই তিনিও যত্নেৰে সাধন কৰিবলগীয়া।
Verse 11
तदेनां पीडितां चेद्यः पतिर्भूत्वा न पालये । ततो यास्ये शास्त्रवादान्नरकांतं न संशयः
যদি কোনোবাই স্বামী হৈ, দুখত পীড়িত হোৱা তেনেকুৱা স্ত্ৰীক ৰক্ষা নকৰে, তেন্তে শাস্ত্ৰবচন অনুসাৰে সি নৰকৰ সীমালৈ যাব—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 12
अह मप्येनमिंद्रं वै शक्तो जेतुं यथाऽनृणाम् । पुनः कामं करिष्येऽस्या दास्ये पुत्रऊं महाबलम्
“ময়ো নিশ্চয় এই ইন্দ্ৰক জয় কৰিব পাৰোঁ, যেনেকৈ আশ্ৰয়হীন মানুহক জয় কৰা যায়। পুনৰ মই তাইৰ কামনা পূৰ্ণ কৰিম; মই তাইক মহাবলৱান পুত্ৰ দিম।”
Verse 13
इति संचिंत्य वज्रांगः कोपव्याकुललोचनः । प्रतिकर्तुं महेंद्राय तपो भूयो व्यवस्यत
এনেদৰে চিন্তা কৰি, বজ্ৰাঙ্গ—ক্ৰোধে ব্যাকুল দৃষ্টিযুক্ত—মহেন্দ্ৰৰ প্ৰতি প্ৰতিশোধ ল’বলৈ পুনৰ তপস্যা কৰিবলৈ সংকল্প কৰিলে।
Verse 14
ज्ञात्वा तु तस्य संकल्पं ब्रह्मा क्रूरतरं पुनः । आजगाम त्वरायुक्तो यत्राऽसौ दितिनंदनः
কিন্তু তাৰ সংকল্প—এতিয়া আৰু অধিক কঠোৰ—জানি, ব্ৰহ্মা ত্বৰিতভাৱে আহিল য’ত দিতিৰ সেই পুত্ৰ আছিল।
Verse 15
उवाचैनं स भगवान्प्रभुर्मधुरया गिरा
তেতিয়া সেই ভগৱান প্ৰভু ব্ৰহ্মাই মধুৰ বাক্যৰে তাক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 16
ब्रह्मोवाच । किमर्थं भूय एव त्वं नियमं क्रूरमिच्छसि । आहाराभिमुखो दैत्य तन्मे ब्रूहि महाव्रतः
ব্ৰহ্মাই ক’লে: “কিহেতু তুমি পুনৰ ক্ৰূৰ নিয়ম কামনা কৰিছা? হে দৈত্য, এতিয়া আহাৰৰ দিশে মুখ কৰা—মোক কোৱা, হে মহাব্ৰতী।”
Verse 17
यावदब्दसहस्रेण निराहारेण वै फलम् । त्यजता प्राप्तमाहारं लब्धं ते क्षणमात्रतः
“হাজাৰ বছৰে নিৰাহাৰে যি ফল লাভ হয়, প্ৰাপ্ত আহাৰ ত্যাগ কৰি তুমি সেই একে ফল ক্ষণমাত্ৰতে লাভ কৰিলা।”
Verse 18
त्यागो ह्यप्राप्तकामानां न तथा च गुरुः स्मृतः । यथा प्राप्तं परित्यज्य कामं कमललोचन । श्रुत्वैतद्ब्रह्मणो वाक्यं दैत्यः प्रांजलिरब्रवीत्
“যিসকলৰ কামনা এতিয়াও অপ্ৰাপ্ত, তেওঁলোকৰ বাবে ত্যাগ তেনেকৈ কঠিন নহয়, আৰু সেয়া মহাগুণ বুলিও গণ্য নহয়। কিন্তু প্ৰাপ্ত কামনা পৰিত্যাগ কৰা—হে কমলনয়ন—সেয়াই সত্য ত্যাগ।” ব্ৰহ্মাৰ এই বাক্য শুনি দৈত্যে কৰজোড়ে ক’লে।
Verse 19
दैत्य उवाच । पत्न्यर्थेऽहं करिष्यामि तपो घोरं पितामह । पुत्रार्थमुद्यतश्चाहं यः स्याद्गीर्वाणदर्पहा
দৈত্যে ক’লে: “হে পিতামহ, পত্নীৰ বাবে মই ঘোৰ তপস্যা কৰিম। আৰু পুত্ৰৰ বাবে মই দৃঢ়প্ৰতিজ্ঞ—যি দেৱতাসকলৰ দৰ্প চূৰ্ণ কৰিব।”
Verse 20
एतच्छ्रुत्वा वचो देवः पद्मगर्भोद्भवस्तदा । उवाच दैत्यराजानं प्रसन्नश्चतुराननः
এই বাক্য শুনি পদ্মগৰ্ভোদ্ভৱ চতুৰানন ব্ৰহ্মা দেৱ প্ৰসন্ন হ’ল আৰু তেতিয়া দৈত্যৰাজক সম্বোধন কৰি ক’লে।
Verse 21
ब्रह्मोवाच । अलं ते तपसा वत्स मा क्लेशे विस्तरे विश । पुत्रस्ते तारकोनाम भविष्यति महाबलः
ব্ৰহ্মাই ক’লে: “ৱৎস, তোমাৰ তপস্যা যথেষ্ট; দীঘলীয়া ক্লেশত নপৰা। তোমাৰ পুত্ৰ ‘তাৰক’ নামে মহাবলী হৈ জন্মিব।”
Verse 22
देवसीमंतिनीकाम्यधम्मिल्लकविमोक्षणः । इत्युक्तो दैत्यराजस्तु प्रणम्य प्रपितामहम्
এইদৰে কোৱা হ’ল—দেৱী-নাৰীৰ কামনা পূৰণ আৰু বাঁধা কেশৰ গাঁঠ খোলাৰ বৰসহ—দৈত্যৰাজে আদিপিতামহ ব্ৰহ্মাক প্ৰণাম কৰি নত হ’ল।
Verse 23
विसृज्य गत्वा महिषीं नंदया मास तां मुदा । तौ दंपती कृतार्थौ च जग्मतुश्चाश्रमं तदा
তাৰ পিছত বিদায় লৈ সি নিজৰ মহিষীৰ ওচৰলৈ গ’ল আৰু আনন্দেৰে তাইক প্ৰসন্ন কৰিলে। তেতিয়া দুয়ো দম্পতী কৃতাৰ্থ হৈ আশ্ৰমলৈ গ’ল।
Verse 24
आहितं च ततो गर्भं वरांगी वरवर्णिनी । पूर्णं वर्षसहस्रं तु दधारोदर एव हि
তাৰ পিছত সুন্দৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ আৰু মনোহৰ বৰ্ণৰ সেই বৰাঙ্গী গৰ্ভধাৰণ কৰিলে; আৰু সঁচাকৈয়ে তাই পূৰ্ণ এক হাজাৰ বছৰ গৰ্ভক উদৰত ধৰি ৰাখিলে।
Verse 25
ततो वर्षसहस्रांते वरांगी समसूयत । जायमाने तु दैत्येंद्रे तस्मिंल्लोकभयंकरे
তাৰ পাছত সহস্ৰ বৰ্ষৰ অন্তত সুন্দৰ অঙ্গধাৰী নাৰীয়ে সন্তান জন্ম দিলে। লোকসমূহক ভয়ংকৰ কৰি তোলা দৈত্যেন্দ্ৰ জন্ম লওঁতেই…
Verse 26
चचाल सकला पृथ्वी प्रोद्धूताश्च महार्णवा । चेलुर्धराधराश्चापि ववुर्वाता विभीषणाः
সমগ্ৰ পৃথিৱী কঁপিল, মহাসাগৰসমূহ উথল-পুথল হ’ল। পৰ্বতসমূহো কঁপিল, আৰু বিভীষণ বতাহ ব’বলৈ ধৰিলে।
Verse 27
जेपुर्जप्यं मुनिवरा व्याधविद्धा मृगा इव । जहुः कांतिं च सूर्याद्या नीहाराश्छांदयन्दिशः
মুনিবৰসকলে জপ্য মন্ত্র ত্বৰিতভাৱে জপিবলৈ ধৰিলে, যেন শিকারীৰ আঘাতে বিদ্ধ হৰিণ। সূৰ্য আদি জ্যোতিষ্কে কান্তি হেৰুৱালে, আৰু কুহেলিকাই দিশসমূহ ঢাকিলে।
Verse 28
जाते महासुरे तस्मिन्सर्व एव महासुराः । आजग्मुर्हर्षितास्तत्र तथा चासुरयोषितः
যেতিয়া সেই মহাসুৰ জন্মিল, তেতিয়া সকলো মহাসুৰ আৰু অসুৰ-যোষিতাসকল আনন্দেৰে তাত আহিল, নিজৰ বীৰৰ শুভ আগমনত উল্লসিত হ’ল।
Verse 29
जगुर्हर्षसमाविष्टा ननृतुश्चासुरांगनाः । ततो महोत्सवे जाते दानवानां पृथासुत
আনন্দত আপ্লুত হৈ তেওঁলোকে গীত গাইলে, আৰু অসুৰ-কন্যাসকলে নৃত্য কৰিলে। তাৰ পাছত দানৱসকলৰ মাজত মহোৎসৱ উঠিল, হে পৃথাসুত, (কথা আগবাঢ়ে)।
Verse 30
विषण्णमनसो देवाः समहेंद्रास्तदाभवन् । जातामात्रस्तु दैत्येंद्रस्तारकश्चंडविक्रमः
তেতিয়া দেৱসকল—ইন্দ্ৰসহ—বিষণ্ণচিত্ত হ’ল। কিয়নো তীব্ৰ বিক্ৰমী তাৰক জন্মমাত্ৰতেই দৈত্যেন্দ্ৰ, দৈত্যসকলৰ অধিপতি হৈছিল।
Verse 31
अभिषिक्तोऽसुरो दैत्यैः कुरंगमहिषादिभिः । सर्वासुरमहाराज्ये युतः सर्वैर्महासुरैः
সেই অসুৰক দৈত্যসকলে—কুৰঙ্গ, মহিষ আদি—অভিষেক কৰি মুকুট পৰাই দিলে। সকলো মহাসুৰৰ সমৰ্থনত তেওঁক সমগ্ৰ অসুৰলোকৰ মহাৰাজ্যৰ অধিপতি ৰূপে স্থাপন কৰা হ’ল।
Verse 32
स तु प्राप्तमहाराज्यस्तारकः पांडुसत्तम । उवाच दानवश्रेष्ठान्युक्तियुक्तमिदं वचः
সেই মহাৰাজ্য লাভ কৰি তাৰক—হে পাণ্ডৱশ্ৰেষ্ঠ—দানৱসকলৰ অগ্ৰগণ্যসকলক উদ্দেশি যুক্তিযুক্ত, নীতিসম্মত এই বাক্য ক’লে।
Verse 33
श्रृणुध्वमसुराः सर्वे वाक्यं मम महाबलाः । श्रुत्वा वः स्थेयसी बुद्धिः क्रियतां वचने मम
“হে মহাবলী অসুৰসকল, তোমালোক সকলোৱে মোৰ বাক্য শুনা। শুনি তোমালোকৰ সংকল্প দৃঢ় হওক, আৰু মোৰ উপদেশ অনুসাৰে কৰ্ম কৰা।”
Verse 34
अस्माकं जातिधर्मेण विरूढं वैरमक्षयम् । करिष्याम्यहं तद्वैरं तेषां च विजयाय च
“আমাৰ জাতিধৰ্ম অনুসাৰে অক্ষয় বৈৰ গজাই উঠিছে। সেই বৈৰ মই শেষলৈকে বহন কৰিম—যাতে তেওঁলোক পৰাজিত হয় আৰু বিজয় আমাৰ হয়।”
Verse 35
किं तु तत्तपसा साध्यं मन्येहं सुरसंगमम् । तस्मादादौ करिष्यामि तपो घोरं दनोः सुताः
কিন্তু মই ভাবোঁ যে দেৱলোকৰ সঙ্গম তপস্যাৰ দ্বাৰাই সিদ্ধ হয়। সেয়ে প্ৰথমে মই ঘোৰ তপ কৰিম—হে দনুৰ পুত্ৰসকল।
Verse 36
ततः सुरान्विजेष्यामो भोक्ष्यामोऽथ जगत्त्रयम् । युक्तोपायोऽहि पुरुषः स्थिरश्रीरेव जायते
তাৰ পাছত আমি দেৱতাসকলক জয় কৰিম আৰু তাৰপিছত ত্ৰিলোক ভোগ কৰিম। কিয়নো যি পুৰুষে যোগ্য উপায় গ্ৰহণ কৰে, তাৰ শ্ৰী স্থিৰ হয়।
Verse 37
अयुक्तश्चपलः प्राप्तामपि रक्षितुमक्षमः । तच्छ्रुत्वा दानवाः सर्वे वाक्यं तस्यासुरस्य तु
কিন্তু যি অযথা-বুদ্ধিসম্পন্ন আৰু চঞ্চল, সি লাভ কৰা বস্তুটোও ৰক্ষা কৰিব নোৱাৰে। সেই অসুৰৰ বাক্য শুনি সকলো দানৱ…
Verse 38
साधुसाध्वित्यथोचुस्ते वचनं तस्य विस्मिताः । सोऽगच्छत्पारियात्रस्य गिरेः कंदरमुत्तमम्
তেওঁৰ বাক্য শুনি বিস্মিত হৈ তেওঁলোকে ক’লে, “সাধু, সাধু!” তাৰ পাছত সি পাৰিয়াত্ৰ পৰ্বতৰ সৰ্বোত্তম গুহালৈ গ’ল।
Verse 39
सर्वर्तुकुसुमाकीर्णनानौषधिविदिपितम् । नानाधातुरसस्राविचित्रनानागृहाश्रयम्
সেই স্থান সকলো ঋতুৰ ফুলেৰে আৱৃত আছিল আৰু নানা ঔষধি গছ-গছনিয়ে সমৃদ্ধ আছিল; নানাধাতুৰ ৰস বোৱাই অনুপম ধাৰাৰে সুশোভিত, আৰু বহু বিচিত্ৰ গুহা-শিলাগৃহৰ আশ্ৰয়দাতা আছিল।
Verse 40
अनेकाकारबहुलं पृथक्पक्षिकुलाकुलम् । नानाप्रस्रवणोपेतं नानाविधजलाशयम्
এই ঠাইখন অনেক জীৱ আৰু বিভিন্ন চৰাইৰ জাকেৰে ভৰি আছিল; ইয়াত বহুতো নিজৰা আৰু নানা ধৰণৰ জলাশয় আছিল।
Verse 41
प्राप्य तत्कंदरं दैत्यश्चकार विपुलं तपः । वहन्पाशुपतीं दीक्षां पंच मंत्राञ्जजाप सः
সেই গুহাটোত উপস্থিত হৈ দৈত্যই কঠোৰ তপস্যা আৰম্ভ কৰিলে। পাশুপত দীক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ নিৰন্তৰ পাঁচটা মন্ত্ৰ জপ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 42
निराहारः पंचतपा वर्षायुतमभूत्किल । ततः स्वदेहादुत्कृत्त्य कर्षंकर्षं दिनेदिने
দৰাচলতে, তেওঁ দহ হাজাৰ বছৰ ধৰি অনাহাৰে থাকি 'পঞ্চাগ্নি' তপস্যা কৰিছিল। তাৰ পাছত, দিনে দিনে তেওঁ নিজৰ শৰীৰৰ পৰা একো অংশ মাংস কাটি পেলাইছিল।
Verse 43
मांसस्याग्नौ जुहावैव ततो निर्मांसतां गतः । ततो निर्मांसदेहः स तपोराशिरजायत
তেওঁ নিজৰ মাংস জুইত আহুতি দিলে আৰু এনেদৰে মাংসহীন হৈ পৰিল। তাৰ পাছত, মাংসহীন শৰীৰেৰে তেওঁ তপস্যাৰ এক মূৰ্তিমন্ত ৰূপ হৈ পৰিল।
Verse 44
जज्वलुः सर्वभूतानि तेजसा तस्य सर्वतः । उद्विग्नाश्च सुराः सर्वे तपसा तस्य भीषिताः
তেওঁৰ প্ৰচণ্ড তেজত সকলো জীৱ চাৰিওফালে দগ্ধ হোৱা যেন লাগিল। তেওঁৰ তপস্যাৰ শক্তিত ভীতিগ্ৰস্ত হৈ সকলো দেৱতা চিন্তিত হৈ পৰিল।
Verse 45
एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा परमं तोषमागतः । तारकस्य वरं दातुं जगाम शिखरं गिरेः
ইয়াৰ মাজতে ব্ৰহ্মা অত্যন্ত সন্তুষ্ট হ’ল। তাৰকক বৰদান দিবলৈ তেওঁ পৰ্বতৰ শিখৰলৈ গ’ল।
Verse 46
प्राप्य तं शैलराजानं हंसस्यंदनमास्थितः । उवाच तारकं देवो गिरा मधुरया तदा
পৰ্বতৰাজৰ ওচৰ পাই, হংস ৰথত বহি থকা দেৱতাই (ব্ৰহ্মা) তেতিয়া মধুৰ মাতেৰে তাৰকক ক’লে।
Verse 47
ब्रह्मोवाच । उत्तिष्ठ पुत्र तपसो नास्त्यसाध्यं तवाधुना । वरं वृणीष्वाभिमतं यत्ते मनसि वर्तते
ব্ৰহ্মাই ক’লে: “উঠা পুত্ৰ। তোমাৰ তপস্যাৰ দ্বাৰা এতিয়া তোমাৰ বাবে একোৱেই অসম্ভৱ নহয়। তোমাৰ মনত যি আছে সেই বৰদান বিচাৰা।”
Verse 48
इत्युक्तस्तारको दैत्यः प्रांजलिः प्राह तं विभुम्
এইদৰে কোৱাত, দৈত্য তাৰকে হাত যোৰ কৰি সেই সৰ্বশক্তিমান প্ৰভুক ক’লে।
Verse 49
तारक उवाच । वयं प्रभो जातिधर्माः कृतवैराः सहमरैः । तैश्च निःशेषिता दैत्याः कृताः क्रूरैनृशं सवत्
তাৰকে ক’লে: “হে প্ৰভু, আমাৰ স্বভাৱ আৰু জাতি ধৰ্মৰ বাবে দেৱতাসকলৰ লগত আমাৰ শত্ৰুতা আছে। তেওঁলোকে আমাৰ দৈত্যসকলক নিৰ্দয় আৰু নিষ্ঠুৰতাৰে সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস কৰি পেলাইছে।”
Verse 50
तेषामहं समुद्धर्ता भवेयमिति मे मतिः । अवध्यः सर्वभूतानामस्त्राणां च महौजसाम्
মোৰ সংকল্প এই যে মই তেওঁলোকৰ উদ্ধাৰকৰ্তা হওঁ। সকলো ভূতৰ পৰা আৰু মহাবলীয় অস্ত্ৰসমূহৰ পৰাও মই অবধ্য হওঁ।
Verse 51
स्यामहं चामरैश्चैष वरो मम हृदिस्थितः । एतन्मे देहि देवेश नान्यं वै रोचये वरम्
দেৱতাসকলৰ প্ৰতিও মই এইদৰে অবধ্য হওঁ—এই বৰ মোৰ হৃদয়ত স্থিৰ। হে দেৱেশ্বৰ, মোক এইটো দিয়া; আন কোনো বৰ মই নাচাওঁ।
Verse 52
तमुवाच ततो दैत्यं विरंचोऽमरनायकः । न युज्यते विना मृत्युं देहिनो देहधारणम् । जातस्य हि ध्रुवो मृत्युः सत्यमेतच्छ्रुतीरितम्
তেতিয়া অমৰসকলৰ নায়ক বিৰঞ্চ (ব্ৰহ্মা) সেই দৈত্যক ক’লে: ‘মৃত্যু বিনা দেহধাৰীৰ দেহ ধাৰণ কৰা যুক্তিসংগত নহয়। জন্ম লোৱা জনৰ মৃত্যু ধ্ৰুৱ—এইটো শ্ৰুতিয়ে কোৱা সত্য।’
Verse 53
इति संचिंत्य वरय वरं यस्मान्न शंकसे । ततः संचिंत्य दैत्येंद्रः शिशुतः सप्तवासरात्
‘সেয়ে, চিন্তা কৰি এনে এটা বৰ বাছি লোৱা যাৰ বিষয়ে তোমাৰ কোনো সন্দেহ নাথাকে।’ তেতিয়া দৈত্যেন্দ্ৰই মনত ভাবি, সাত দিনীয়া শিশুৰ বিষয়ে (এটা শর্ত) স্থিৰ কৰিলে।
Verse 54
तारक उवाच । वासराणां च सप्तानां वर्जयित्वा तु बालकम् । देवानामप्यवध्योऽहं भूयासं तेन याचितः
তাৰকে ক’লে: ‘সাত দিনীয়া শিশুক বাদ দি, দেৱতাসকলৰ দ্বাৰাও মই অবধ্য হওঁ।’ এইদৰে সি সেই বৰ প্ৰাৰ্থনা কৰিলে।
Verse 55
वव्रे महासुरो मृत्युं ब्रह्माणं मानमोहितः । ब्रह्मा प्रोचे ततस्तं च तथेति हरवाक्यतः
অহংকাৰ-মোহে বিভ্ৰান্ত মহা অসুৰে মৃত্যুৰ বিষয়ে বৰ বিচাৰি ব্ৰহ্মাৰ ওচৰলৈ গ’ল। তেতিয়া হৰৰ বাক্য অনুসৰি ব্ৰহ্মাই তাক ক’লে—“তথাস্তु, তেনেই হওক।”
Verse 56
जगाम त्रिदिवं देवो दैत्योऽपि स्वकमालयम् । उत्तीर्णं तपसस्तं च दैत्यं दैत्येश्वरास्तदा
দেৱতা ত্ৰিদিৱলৈ উভতি গ’ল, আৰু দৈত্যো নিজৰ নিবাসলৈ গ’ল। তেতিয়া তপস্যা সফলভাৱে সম্পূৰ্ণ কৰা সেই দৈত্যক দৈত্যেশ্বৰসকলে ঘিৰি ধৰিলে।
Verse 57
परिवव्रुः फलाकीर्णं वृक्षं शकुनयो यथा । तस्मिन्महति राज्यस्थे तारके दितिनंदने
তেওঁলোকে তাক ঘিৰি ধৰিলে, যেন ফলভৰা গছক পখীয়ে ঘেৰ মাৰে। দিতিনন্দন মহাতাৰক যেতিয়া মহাৰাজ্যত দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল।
Verse 58
ब्रह्मणाभिहि तस्थाने महार्णवतटोत्तरे । तरवो जज्ञिरे पार्थ तत्र सर्वर्तवः शुभाः
হে পাৰ্থ! ব্ৰহ্মাই স্থাপন কৰা সেই স্থানত, মহাসাগৰৰ উত্তৰ তীৰত, গছ-গছনি উদ্ভৱ হ’ল আৰু তাত সকলো ঋতু শুভময় হৈ উঠিল।
Verse 59
कांतिर्द्युतिर्धृतिर्मेधा श्रीरखंडा च दानवम् । परिवव्रुर्गुणा कीर्णं निश्छिद्राः सर्व एव हि
কান্তি, দ্যুতি, ধৃতি, মেধা আৰু অখণ্ড শ্ৰী—এই সকলো গুণে সেই দানৱক ঘিৰি ধৰিলে। সঁচাকৈয়ে সি গুণে গুণে পূৰ্ণ, সকলো দিশে সম্পূৰ্ণ, কোনো দোষ-ছিদ্ৰ নথকা আছিল।
Verse 60
कालागरुविलिप्तांगं महामुकुटमंडितम् । रुचिरांगदसन्नद्धं महासिंहासने स्थितम्
তেওঁৰ দেহ কালা আগৰুৰ লেপেৰে লিপ্ত আছিল; মহামুকুটেৰে বিভূষিত, ৰুচিৰ অঙ্গদেৰে সজ্জিত হৈ, তেওঁ উচ্চ মহাসিংহাসনত অধিষ্ঠিত আছিল।
Verse 61
नृत्यंत्यप्सरसः श्रेष्ठा गन्धर्वा गाययंति च । चन्द्रार्कौ दीपमार्गेषु व्यजनेषु च मारुतः । ग्रहा अग्रेसरास्तस्य जीवादेशप्रभाषिणः
শ্ৰেষ্ঠ অপ্সৰাসসকলে নৃত্য কৰিছিল আৰু গন্ধৰ্বসকলে গীত গাইছিল। চন্দ্ৰ-সূৰ্য তেওঁৰ পথত দীপৰূপে আছিল; বায়ু ব্যজনধাৰী হৈছিল; আৰু গ্ৰহসমূহ আগত চলি, যেন তেওঁৰ আজ্ঞাই ঘোষণা কৰি আছিল।
Verse 62
एवं स्वकाद्बाहुबलात्स दैत्यः संप्राप्य राज्यं परिमोदमानः । कदाचिदाभाष्य जगाद मंत्रिणः प्रोद्धृत्तसर्वांगबलेन दर्पितः
এইদৰে নিজৰ বাহুবলৰ জোৰে সেই দৈত্যে ৰাজ্য লাভ কৰি আনন্দিত হ’ল। তাৰপিছত বৃদ্ধি পোৱা সৰ্বাঙ্গবলৰ গৰ্বে উন্মত্ত হৈ, কেতিয়াবা তেওঁ মন্ত্ৰীসকলক সম্বোধন কৰি ক’লে।