Adhyaya 12
First layer of the fire altar.
Mantras
Mantra 1
दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौद् दु॒र्मर्ष॒मायु॑: श्रि॒ये रु॑चा॒नः । अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒द्वयो॑भि॒र्यदे॑नं॒ द्यौरज॑नयत्सु॒रेता॑:
দৰ্শনীয় সোনালীজন বিস্তৃত ভূমি/আকাশৰ পৰা দীপ্ত হৈ প্ৰকাশ পালে—শ্ৰীৰ বাবে জ্যোতিৰে উজ্জ্বল, অদম্য আয়ু দানকাৰী। দ্যৌঃ সু-ৰেতা হৈ যেতিয়া তেওঁক জনম দিলে, তেতিয়া অগ্নি নিজৰ প্ৰাণশক্তিসমূহে অমৃতত্ব লাভ কৰিলে।
Mantra 2
नक्तो॒षासा॒ सम॑नसा॒ विरू॑पे धा॒पये॑ते॒ शिशु॒मेक॑ᳪ समी॒ची । द्यावा॒क्षामा॑ रु॒क्मो अ॒न्तर्वि भा॑ति दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयन्द्रविणो॒दाः
নক্ত (ৰাত্ৰি) আৰু উষা—একমনা, যদিও ৰূপে ভিন্ন—একে শিশুক একেলগে দুগ্ধপান কৰায়। দ্যাৱা-ক্ষামা (আকাশ আৰু পৃথিৱী)ৰ মাজত সুৱৰ্ণময় জ্যোতি অন্তৰত দীপ্ত হয়; ধনদাতা দেবতাসকলে অগ্নিক ধাৰণ কৰিলে।
Mantra 3
विश्वा॑ रू॒पाणि॒ प्रति॑ मुञ्चते क॒विः प्रासा॑वीद्भ॒द्रं द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे । वि नाक॑मख्यत्सवि॒ता वरे॒ण्योऽनु॑ प्र॒याण॑मु॒षसो॒ वि रा॑जति
কবিয়ে (ঋষিয়ে) একে একে সকলো ৰূপ ধাৰণ কৰে; সৱিতা দ্বিপদ আৰু চতুষ্পদৰ বাবে মঙ্গলজনক কৰ্ম প্ৰেৰণা কৰিলে। পূজনীয় সৱিতাই স্বৰ্গীয় গম্বুজ প্ৰকাশ কৰিলে; উষাসকলৰ অগ্ৰগমন-পথ অনুসৰি তেওঁ দীপ্তিত উজ্জ্বল হয়।
Mantra 4
सु॒प॒र्णो॒ऽसि ग॒रुत्माँ॑स्त्रि॒वृत्ते॒ शिरो॑ गाय॒त्रं चक्षु॑र्बृहद्रथन्त॒रे पक्षौ । स्तोम॑ आ॒त्मा छन्दा॒ᳪस्यङ्गा॑नि॒ यजूँ॑ᳪषि॒ नाम॑ । साम॑ ते त॒नूर्वा॑मदे॒व्यं य॑ज्ञाय॒ज्ञियं॒ पुच्छं॒ धिष्ण्या॑: श॒पाः । सु॒प॒र्णो॒ऽसि ग॒रुत्मा॒न्दिवं॑ गच्छ॒ स्व॑: पत
তুমি সুপৰ্ণ, গৰুৎমান্—সুন্দৰ-পাখিওৱালা, দৃঢ়-পক্ষবিশিষ্ট। ত্ৰিবৃত্ তোমাৰ শিৰ; গায়ত্ৰী তোমাৰ চকু; বৃহৎ আৰু ৰথন্তৰ তোমাৰ পাখি। স্তোম তোমাৰ আত্মা; ছন্দসমূহ তোমাৰ অংগ; যজুঃ-মন্ত্ৰসমূহ তোমাৰ নাম। সাম তোমাৰ দেহ; বামদেৱ্য তোমাৰ; যজ্ঞায়জ্ঞিয় তোমাৰ পুচ্ছ; ধিষ্ণ্যসমূহ তোমাৰ শপা (আশ্ৰয়/আধাৰ)। তুমি সুপৰ্ণ গৰুৎমান্; দ্যুলোকলৈ গমন কৰা; স্বৰ্গৰ অধিপতি হওঁ।
Mantra 5
विष्णो॒: क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हा गा॑य॒त्रं छन्द॒ आ रो॑ह पृथि॒वीमनु॒ वि क्र॑मस्व॒ विष्णो॒: क्रमो॑ऽस्यभिमाति॒हा त्रै॑ष्टुभं॒ छन्द॒ आ रो॑हा॒न्तरि॑क्ष॒मनु॒ वि क्र॑मस्व विष्णो॒: क्रमो॑ऽस्यरातीय॒तो ह॒न्ता जाग॑तं॒ छन्द॒ आ रो॑ह॒ दिव॒मनु॒ वि क्र॑मस्व विष्णो॒: क्रमो॑ऽसि शत्रूय॒तो ह॒न्ताऽऽनु॑ष्टुभं॒ छन्द॒ आ रो॑ह॒ दिशोऽनु॒ वि क्र॑मस्व
তুমি বিষ্ণুৰ ক্ৰম (পদক্ষেপ), প্ৰতিদ্বন্দ্বী-নাশক। গায়ত্ৰী ছন্দত আৰোহন কৰা; পৃথিৱীৰ অনুগামী হৈ বিস্তাৰিতভাৱে পদক্ষেপ কৰা। তুমি বিষ্ণুৰ ক্ৰম, অভিমাতি-নাশক। ত্ৰৈষ্টুভ ছন্দত আৰোহন কৰা; অন্তৰিক্ষৰ অনুগামী হৈ বিস্তাৰিতভাৱে পদক্ষেপ কৰা। তুমি বিষ্ণুৰ ক্ৰম, দান-ৰোধকৰ্তা (অৰাতীয়ত)-বিধ্বংসক। জাগৎ ছন্দত আৰোহন কৰা; দ্যুলোকৰ অনুগামী হৈ বিস্তাৰিতভাৱে পদক্ষেপ কৰা। তুমি বিষ্ণুৰ ক্ৰম, শত্রুতা-পোষণকাৰী-নাশক। অনুষ্টুভ ছন্দত আৰোহন কৰা; দিশসমূহৰ অনুগামী হৈ বিস্তাৰিতভাৱে পদক্ষেপ কৰা।
Mantra 6
अक्र॑न्दद॒ग्नि स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौ॒: क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुध॑: सम॒ञ्जन् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः
অগ্নি গর্জন কৰিলে—যেন বজ্ৰধ্বনি কৰা দ্যৌঃ। তেওঁ পৃথিৱী চাটিলে, বীৰুধ্ (উদ্ভিদ)সমূহ স্পৰ্শ কৰি, নিজকে বিস্তাৰিত কৰিলে। সদ্যোজাত—হাঁ, জ্বলি উঠা মাত্ৰেই—তেওঁ প্ৰকাশিত হ’ল; দুয়ো ৰোদসী (দ্যৌ-পৃথিৱী)ৰ মাজত, অন্তৰত থকা নিজৰ ভানু (কিৰণ)ৰে দীপ্তি মাৰে।
Mantra 7
अग्ने॑ऽभ्यावर्तिन्न॒भि मा॒ नि व॑र्त॒स्वायु॑षा॒ वर्च॑सा प्र॒जया॒ धने॑न । स॒न्या मे॒धया॑ र॒य्या पोषे॑ण
হে অগ্নি, তুমি যি পুনৰাগমন কৰোঁতা, মোৰ ওচৰলৈ পুনৰ ঘূৰি আহা; মোৰ দিশে অন্তৰ্মুখ হওক—আয়ুষে, বৰ্ণ-তেজে, প্ৰজাৰে, ধনেৰে। জয়লাভে, মেধাৰে, ঐশ্বৰ্য-সমৃদ্ধিয়ে, পোষণ-প্ৰবৃদ্ধিয়ে মোক সমৃদ্ধ কৰাঁ।
Mantra 8
अग्ने॑ अङ्गिरः श॒तं ते॑ सन्त्वा॒वृत॑: स॒हस्रं॑ त उपा॒वृत॑: । अधा॒ पोष॑स्य॒ पोषे॑ण॒ पुन॑र्नो न॒ष्टमा कृ॑धि॒ पुन॑र्नो र॒यिमा कृ॑धि
হে অগ্নি, হে অঙ্গিরস, তোমাৰ বাবে শতবাৰ আবৃত্তি হওক, আৰু সহস্ৰবাৰ উপাবৃত্তি হওক। তাৰ পাছত পোষণৰ দ্বাৰা পোষণ কৰি, আমাৰ হেৰোৱা বস্তু পুনৰ স্থাপন কৰা; আমাৰ ধন-সম্পদ আৰু ঐশ্বৰ্য পুনৰ দিয়া।
Mantra 9
पुन॑रू॒र्जा नि व॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षाऽऽयु॑षा । पुन॑र्नः पा॒ह्यᳪह॑सः
পুনৰ বল-শক্তিসহ ঘূৰি আহা; হে অগ্নি, পুনৰ ইষা আৰু আয়ুসসহ ঘূৰি আহা। পুনৰ আমাক অংহস্ (পাপ-দুঃখ)ৰ পৰা ৰক্ষা কৰা।
Mantra 10
स॒ह र॒य्या नि व॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या । वि॒श्वप्स्न्या॑ वि॒श्वत॒स्परि॑
হে অগ্নি, ধনৰ সৈতে একেলগে পুনৰ উভতি আহা; ধাৰাবাহিত স্ৰোতেৰে তাক পুষ্ট কৰি বৃদ্ধি কৰা। বিশ্বব্যাপী কৰ্মশক্তিসম্পন্ন হৈ, চাৰিওফালে সকলো দিশে পৰিব্যাপ্ত হওঁ।
Mantra 11
आ त्वा॑ऽहार्षम॒न्तर॑भूर्ध्रु॒वस्ति॒ष्ठावि॑चाचलिः । विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छन्तु॒ मा त्वद्रा॒ष्ट्रमधि॑भ्रशत्
মই তোমাক ইয়ালৈ আনিলোঁ; তুমি অন্তৰত স্থিত হ’লা। দৃঢ়ভাৱে থিয় হোৱা, অচল-অকম্পিত। সকলো জনসমূহে তোমাক কামনা কৰক; তোমাৰ পৰা ৰাষ্ট্ৰ যেন বিচ্যুত নহয়।
Mantra 12
उदु॑त्त॒मं व॑रुण॒ पाश॑म॒स्मदवा॑ध॒मं वि म॑ध्य॒मᳪ श्र॑थाय । अथा॑ व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवाना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम
হে বরুণ, আমাৰ পৰা ওপৰৰ বন্ধন (পাশ) ঢিলা কৰা; তলৰটোও ঢিলা কৰা; মাজৰটোও শিথিল কৰা। তেতিয়া, হে আদিত্য, তোমাৰ ব্ৰতত স্থিত হৈ, আমি অনাপৰাধী হৈ অদিতিৰ (অসীমাৰ) অন্তৰ্গত হওঁ।
Mantra 13
अग्रे॑ बृ॒हन्नु॒षसा॑मू॒र्ध्वो अ॑स्थान्निर्जग॒न्वान् तम॑सो॒ ज्योति॒षाऽऽगा॑त् । अ॒ग्निर्भा॒नुना॒ रुश॑ता॒ स्वङ्ग॒ आ जा॒तो विश्वा॒ सद्मा॑न्यप्राः
আদিতে মহান্জন, উষাসকলৰ মাজত ঊৰ্ধ্ব হৈ, আগবাঢ়ি উঠিল; তমসাৰ পৰা নিৰ্গত হৈ জ্যোতিৰে সৈতে আহিল। অগ্নি, দীপ্ত ভানুৰে, শোভন অঙ্গবিশিষ্ট, জন্ম লভি সকলো সদ্মা—আসন আৰু নিবাসস্থান—পূৰ্ণ কৰিলে।
Mantra 14
ह॒ᳪसः शु॑चि॒षद्वसु॑रन्तरिक्ष॒सद्धोता॑ वेदि॒षदति॑थिर्दूरोण॒सत् । नृ॒षद्व॑र॒सदृ॑त॒सद् व्योम॒सद॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒तं बृ॒हत्
হংস, শুচিত স্থিত, বসু—শোভন ধনসম্পন্ন; অন্তৰিক্ষত স্থিত; হোতা, বেদীত স্থিত; অতিথি, গৃহত স্থিত। নৰলোকত স্থিত, শ্ৰেষ্ঠ স্থানে স্থিত, ঋতত স্থিত, ব্যোমত স্থিত; অপ্জা, গোজা, ঋতজা, অদ্ৰিজা—সেই মহান্ ঋত।
Mantra 15
सीद॒ त्वं मा॒तुर॒स्या उ॒पस्थे॒ विश्वा॑न्यग्ने व॒युना॑नि वि॒द्वान् । मै॑नां॒ तप॑सा॒ मार्चिषा॒ऽभि शो॑चीर॒न्तर॑स्याᳪ शु॒क्रज्यो॑ति॒र्वि भा॑हि
হে অগ্নি, সকলো বিধি-বিধান জানি, এই তোমাৰ মাতৃৰ কোলত বহা। তাপৰে বা শিখাৰে তাক দগ্ধ নকৰিবা; তাৰ অন্তৰত শুদ্ধ, উজ্জ্বল জ্যোতি হৈ বিকশিতভাৱে দীপ্ত হওঁ।
Mantra 16
अ॒न्तर॑ग्ने रु॒चा त्वमु॒खायाः॒ सद॑ने॒ स्वे । तस्या॒स्त्वᳪ हर॑सा॒ तप॒ञ्जात॑वेदः शि॒वो भ॑व
হে অগ্নি, তোৰ ৰুচি (জ্যোতি) সহ অন্তৰত থাক; উখাৰ নিজৰ সদনত, নিজৰ আসনত অৱস্থিত হওঁ। তাত তোৰ হৰসা (তাপ-তেজ)ৰে দীপ্ত হৈ, হে জাতবেদ, শিৱ (মঙ্গলময়) হওঁ।
Mantra 17
शि॒वो भू॒त्वा मह्य॑मग्ने॒ अथो॑ सीद शि॒वस्त्वम् । शि॒वा: कृ॒त्वा दिश॒: सर्वा॒: स्वं योनि॑मि॒हास॑दः
হে অগ্নি, মোৰ প্ৰতি শিৱ (মঙ্গলময়) হওঁ; আৰু তাৰ পাছত, তুমিও শিৱ হৈ, বহি পৰ। সকলো দিশ শিৱ কৰি, ইয়াত নিজৰ যোনি—নিজৰ যথার্থ উৎসত—আসন গ্ৰহণ কৰ।
Mantra 18
दि॒वस्परि॑ प्रथ॒मं ज॑ज्ञे अ॒ग्निर॒स्मद् द्वि॒तीयं॒ परि॑ जा॒तवे॑दाः । तृ॒तीय॑म॒प्सु नृ॒मणा॒ अज॑स्र॒मिन्धा॑न एनं जरते स्वा॒धीः
দ্যুলোকৰ পৰা প্ৰথমে অগ্নি জন্মিল; আমাৰ পৰা দ্বিতীয়বাৰ ‘জাতৱেদা’ ৰূপে জন্মিল। তৃতীয়বাৰ জলত নৃমণা—মানৱক আনন্দ দিওঁতা—অবিৰাম জ্বলি থাকে; সু-ধী (সু-নিয়োজিত বুদ্ধি) তাক জৰালৈকে পোষণ কৰে।
Mantra 19
वि॒द्मा ते॑ अग्ने त्रे॒धा त्र॒याणि॑ वि॒द्मा ते॒ धाम॒ विभृ॑ता पुरु॒त्रा । वि॒द्मा ते॒ नाम॑ पर॒मं गुहा॒ यद्वि॒द्मा तमुत्सं॒ यत॑ आज॒गन्थ॑
হে অগ্নি, তোমাৰ ত্ৰিধা—তিনিটা ৰূপ আমি জানো; বহুত ঠাইত বিস্তৃত হৈ থকা তোমাৰ ধামসমূহো আমি জানো। গুহাত নিহিত তোমাৰ পৰম নামো আমি জানো; যি উৎসৰ পৰা তুমি ইয়ালৈ আহিছা, সেই উৎসও আমি জানো।
Mantra 20
स॒मु॒द्रे त्वा॑ नृ॒मणा॑ अ॒प्स्वन्तर्नृ॒चक्षा॑ ईधे दि॒वो अ॑ग्न॒ ऊध॑न् । तृ॒तीये॑ त्वा॒ रज॑सि तस्थि॒वाᳪस॑म॒पामु॒पस्थे॑ महि॒षा अ॑वर्धन्
সমুদ্ৰে, অপ্সু অন্তঃ, নৃমণা—মানৱ-আনন্দদায়ক, নৃচক্ষা—মানৱ-দৰ্শী—তোমাক, হে অগ্নি, দিৱঃ ঊধন্ (স্বৰ্গৰ স্তন) স্বৰূপে মই প্ৰজ্বালিত কৰোঁ। তৃতীয় ৰজসিত, অন্তৰিক্ষে, দৃঢ়ভাৱে স্থিত তোমাক—অপাম্ উপস্থে (জলৰ কোলত)—মহিষাঃ (মহাশক্তিসমূহ) বৃদ্ধি কৰিলে।
Mantra 21
अक्र॑न्दद॒ग्नि स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौ: क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुध॑: सम॒ञ्जन् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः
অগ্নি গর্জন কৰিলে—যেন দ্যৌঃ (আকাশ) বজ্ৰধ্বনি কৰে; সি ক্ষামা (পৃথিৱী) চাটি, বীৰুধঃ (উদ্ভিদসমূহ) ভক্ষণ কৰি, অঞ্চলসমূহ একত্ৰ গাঁথি দিলে। সদ্যোজাত, হ্যাঁ, প্ৰজ্বালিত হ’তেই সি প্ৰকাশিত হ’ল; নিজৰ ভানুনা (কিৰণ-তেজে) সি ৰোদসী (দুই জগত)ৰ ভিতৰত দীপ্তি কৰে।
Mantra 22
श्री॒णामु॑दा॒रो ध॒रुणो॑ रयी॒णां म॑नी॒षाणां॒ प्रार्प॑ण॒: सोम॑गोपाः । वसु॑: सू॒नुः सह॑सो अ॒प्सु राजा॒ वि भा॒त्यग्र॑ उ॒षसा॑मिधा॒नः
শ্ৰীণাম্ উদারঃ—শোভা-সমৃদ্ধিত উদাৰ; ৰয়ীণাং ধৰুণঃ—ধনৰ আধাৰ; মনীষাণাং প্ৰাৰ্পণঃ—প্ৰেৰিত চিন্তাৰ অগ্ৰসৰক; সোমগোপাঃ—সোমৰ ৰক্ষক। সি বসুঃ—শুভ; সহসঃ সূনুঃ—বলৰ পুত্ৰ; অপ্সু রাজা—জলত ৰজা; ইধানো (প্ৰজ্বালিত) হ’লে, উষসাম্ অগ্ৰে—উষাৰ আগত—অগ্ৰে দীপ্তি কৰে।
Mantra 23
विश्व॑स्य के॒तुर्भुव॑नस्य॒ गर्भ॒ आ रोद॑सी अपृणा॒ज्जाय॑मानः । वी॒डुं चि॒दद्रि॑मभिनत् परा॒यञ्जना॒ यद॒ग्निमय॑जन्त॒ पञ्च॑
সৰ্ব্বস্য কেতু, ভুবনৰ গৰ্ভ—জন্ম লওঁতেই তেওঁ দ্যৌ আৰু পৃথিৱী, এই দুয়ো লোক পূৰ্ণ কৰিলে। আগবাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ দৃঢ় দুৰ্গ, শিলাও চিৰি পেলালে—যেতিয়া মানুহে, পঞ্চজনাঃ, অগ্নিক যজ্ঞেৰে আৰাধনা কৰিলে।
Mantra 24
उ॒शिक्पा॑व॒को अ॑र॒तिः सु॑मे॒धा मर्त्ये॑ष्व॒ग्निर॒मृतो॒ नि धा॑यि । इय॑र्ति धू॒मम॑रु॒षं भरि॑भ्र॒दुच्छु॒क्रेण॑ शो॒चिषा॒ द्यामिन॑क्षन्
উৎসাহী পাৱক, অস্থিৰ, সু-মেধা—অমৃত অগ্নি মৰ্ত্যলোকত স্থাপিত হ’ল। তেওঁ ৰক্তাভ ধোঁৱা ওপৰলৈ তুলিছে, বহন কৰি আগবঢ়াইছে; উজ্জ্বল শোচিষাৰে তেওঁ দ্যৌলৈকে পৌঁছে।
Mantra 25
दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौद्दु॒र्मर्ष॒मायु॑: श्रि॒ये रु॑चा॒नः । अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒द्वयो॑भि॒र्यदे॑नं द्यौरज॑नय॑त्सु॒रेता॑:
দৰ্শিত হৈ ৰুক্ম-সদৃশ সুৱৰ্ণ দীপ্তি, তেওঁ বিস্তৃত পৃথিৱীৰ ওপৰত প্ৰকাশিত হ’ল—শ্ৰীৰ বাবে দীপ্তিমান, অদম্য আয়ুসসহ। দ্যৌ, সু-রেতা, যেতিয়া তেওঁক জন্ম দিলে, তেতিয়া অগ্নি নিজৰ প্ৰাণশক্তিসমূহেৰে অমৃত হ’ল।
Mantra 26
यस्ते॑ अ॒द्य कृ॒णव॑द्भद्रशोचेऽपू॒पं दे॑व घृ॒तव॑न्तमग्ने । प्र तं न॑य प्रत॒रं वस्यो॒ अच्छा॒भि सु॒म्नं दे॒वभ॑क्तं यविष्ठ
হে অগ্নি, শুভশোচে দেব! আজি যি জনে তোমাৰ বাবে ঘৃতযুক্ত অপূপ (পিঠা) প্ৰস্তুত কৰিছে, সেই আহুতি তুমি আগবঢ়াই নে—অধিক উত্তম, অধিক শ্ৰেষ্ঠ অৱস্থালৈ। হে যৱিষ্ঠ (সৰ্বকনিষ্ঠ) দেব, দেবভক্ত সুম্ন (অনুগ্ৰহ) আমালৈ আন।
Mantra 27
आ तं भ॑ज सौश्रव॒सेष्व॑ग्न उ॒क्थ उ॑क्थ॒ आ भ॑ज श॒स्यमा॑ने । प्रि॒यः सूर्ये॑ प्रि॒यो अ॒ग्ना भ॑वा॒त्युज्जा॒तेन॑ भि॒नद॒दुज्जनि॑त्वैः
হে অগ্নি, সৌশ্ৰৱস (সু-খ্যাতি) লাভ কৰোৱা কৰ্মসমূহত আমাক অংশ দিয়া; প্ৰতিটো উক্থে উক্থে, শস্য (স্তৱ) উচ্চাৰিত হ’লে আমাক অংশ দিয়া। সূৰ্যৰ প্ৰিয়, অগ্নিৰ প্ৰিয় সি হওক; নৱজাত শক্তিৰে সি ভেদ কৰি আগবাঢ়ে, নৱ জন্মসমূহেৰে।
Mantra 28
त्वाम॑ग्ने॒ यज॑माना॒ अनु॒ द्यून् विश्वा॒ वसु॑ दधिरे॒ वार्या॑णि । त्वया॑ स॒ह द्रवि॑णमि॒च्छमा॑ना व्र॒जं गोम॑न्तमु॒शिजो॒ वि व॑व्रुः
হে অগ্নি, যজমানসকলে দিনেদিনে তোমাৰ অনুসৰণ কৰি সকলো ধৰণৰ বস্তু—বাছনি কৰা ধন-সম্পদো—সঞ্চয় কৰিছে। তোমাৰ সৈতে একেলগে দ্ৰব্য-ধন কামনা কৰি, উশিজ (উৎসাহী উপাসক) সকলে গোৱন্ত ব্ৰজ (গৰু-ভঁৰাল)লৈ বিস্তাৰিত হৈছে।
Mantra 29
अस्ता॑व्य॒ग्निर्न॒राᳪ सु॒शेवो॑ वैश्वान॒र ऋषि॑भि॒: सोम॑गोपाः । अ॒द्वे॒षे द्यावा॑पृथि॒वी हु॑वेम॒ देवा॑ ध॒त्त र॒यिम॒स्मे सु॒वीर॑म्
অগ্নি নরগণৰ প্ৰতি সুস্নেহী, বৈশ্বানৰ—সোমৰ গোপা ঋষিসকলৰ দ্বাৰা স্তুত হৈছে। অদ্বেষে আমি দ্যাৱা-পৃথিৱীক আহ্বান কৰোঁ; হে দেৱগণ, আমাৰ বাবে সুবীৰ-সমৃদ্ধ ধন-সম্পদ স্থাপন কৰক।
Mantra 30
स॒मिधा॒ऽग्निं दु॑वस्यत घृ॒तैर्बो॑धय॒ताति॑थिम् । आऽस्मि॑न् हव्या जु॑होतन
সমিধাৰে অগ্নিক সেৱা কৰা; ঘৃতৰে অতিথিক জাগ্ৰত কৰা। ইয়াত, এই অগ্নিতেই হব্যসমূহ জুহোতা।
Mantra 31
उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः । स नो॑ भव शि॒वस्त्वᳪ सु॒प्रती॑को वि॒भाव॑सुः
হে অগ্নি, বিশ্ব দেৱতাসকলে তোমাক নিজৰ চিন্তাৰে ওপৰলৈ বহন কৰক। তুমি আমাৰ বাবে শিৱ হওক—সুপ্ৰতীক, হে বিভাৱসু (দীপ্তিমান)।
Mantra 32
प्रेद॑ग्ने॒ ज्योति॑ष्मान् याहि शि॒वेभि॑र॒र्चिभि॒ष्ट्वम् । बृ॒हद्भि॑र्भा॒नुभि॒र्भास॒न्मा हि॑ᳪसीस्त॒न्वा॒ प्र॒जाः
অগ্ৰে অগ্নে, জ্যোতিষ্মান হৈ আগবাঢ়া; শুভ অর্চিসসমূহেৰে তুমি যোৱা। বৃহৎ ভানুসকলৰে দীপ্তিমান হৈ জ্বলন্ত অৱস্থাত আমাৰ দেহ আৰু প্ৰজাক কেতিয়াও আঘাত নকৰিবা।
Mantra 33
अक्र॑न्दद॒ग्नि स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुध॑ः सम॒ञ्जन् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः
অগ্নিয়ে যেন দ্যৌৰ বজ্ৰধ্বনিৰ দৰে উচ্চস্বৰে ক্ৰন্দন কৰিলে; সি বিস্তাৰিত হোৱাত ক্ষামা বীৰুধসমূহ চেলেকি ল’লে। সদ্যোজাত অগ্নি, জ্বলাই উঠামাত্ৰ, দুই ৰোদসীক দৰ্শন কৰিলে; তেওঁলোকৰ অন্তৰত সি নিজৰ ভানুৰে দীপ্তি ছটিয়াই জ্বলে।
Mantra 34
प्र-प्रा॒यम॒ग्निर्भ॑र॒तस्य॑ शृण्वे॒ वि यत्सूर्यो॒ न रोच॑ते बृ॒हद्भाः । अ॒भि यः पू॒रुं पृत॑नासु त॒स्थौ दी॒दाय दैव्यो॒ अति॑थिः शि॒वो न॑ः
অগ্নি আগবাঢ়ি আগবাঢ়ি গ’ল—ভৰতৰ খ্যাতি আমি শুনোঁ; যেতিয়া সি সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তি ছটায়, তেতিয়া সি বৃহৎ-ভাস। যি পৃতনাসমূহত পূৰুৰ কাষত স্থিত আছিল, সেই দেৱীয় অতিথি আমাৰ বাবে শিৱ হৈ দীদায়মান হ’ল।
Mantra 35
आपो॑ देवी॒ः प्रति॑ गृभ्णीत॒ भस्मै॒तत्स्यो॒ने कृ॑णुध्वᳪ सुर॒भा उ॑ लो॒के । तस्मै॑ नमन्तां॒ जन॑यः सु॒पत्नी॑र्मा॒तेव॑ पु॒त्रं बि॑भृता॒प्स्वे॒नत्
হে দেৱী আপঃ, এই ভস্ম গ্ৰহণ কৰা; ইয়াক স্যোন (শুভ-আসন)ত স্থাপন কৰা, যাতে ই লোকত সুৰভি (সুগন্ধি) হয়। ইয়াৰ প্ৰতি জনয়ঃ সুপত্নীঃ—মাতৃসকল, সৎ-পত্নীসকল—নমস্কাৰ কৰি নত হওক; মাতৃয়ে যেন পুত্ৰক বহন কৰে, তেনেদৰে আপ্সু (জলত) ইয়াক বহন কৰক।
Mantra 36
अ॒प्स्व॒ग्ने॒ सधि॒ष्टव॒ सौष॑धी॒रनु॑ रुध्यसे । गर्भे॒ सञ्जा॑यसे॒ पुन॑ः
হে অগ্নি, আপ্সু (জলত) তুমি দৃঢ়ভাৱে অধিষ্ঠিত হওঁ; সৌষধীঃ (ঔষধি-উদ্ভিদ)ৰ সৈতে তুমি আৱৃত হওঁ। গৰ্ভত তুমি পুনৰ জন্ম লওঁ।
Mantra 37
गर्भो॑ अ॒स्योष॑धीनां॒ गर्भो॒ वन॒स्पती॑नाम् । गर्भो॒ विश्व॑स्य भू॒तस्याग्ने॒ गर्भो॑ अ॒पाम॑सि
তুমি ঔষধীনাম্ (ঔষধিসকলৰ) গৰ্ভ; বনস্পতীনাম্ (বন-গছসমূহৰ) গৰ্ভ। বিশ্বস্য ভূতস্য (সমস্ত ভূতৰ) গৰ্ভ; হে অগ্নি, তুমি আপাম্ (জলসমূহৰ) গৰ্ভ।
Mantra 38
प्र॒सद्य॒ भस्म॑ना॒ योनि॑म॒पश्च॑ पृथि॒वीम॑ग्ने । स॒ᳪसृज्य॑ मा॒तृभि॒ष्ट्वं ज्योति॑ष्मा॒न् पुन॒रा ऽस॑दः
হে অগ্নি, ভস্মেৰে তোমাৰ যোনিত পুনৰ উপবিষ্ট হৈ, আৰু আপঃ (জল) আৰু পৃথিৱীৰ সৈতে—মাতৃসকলৰ সৈতে তোমাক সংযোজিত কৰি—জ্যোতিষ্মান হৈ তুমি পুনৰ আসন গ্ৰহণ কৰা।
Mantra 39
पुन॑रा॒सद्य॒ सद॑नम॒पश्च॑ पृथि॒वीम॑ग्ने । शेषे॑ मा॒तुर्यथो॒पस्थे॒ऽन्तर॑स्याᳪ शि॒वत॑मः
হে অগ্নি, পুনৰায় তোমাৰ আসনত উপবিষ্ট হৈ, জল আৰু পৃথিৱীৰ সৈতে, তুমি মাতৃৰ কোলে যেন, তাতেই অন্তৰত অতি শিৱতম (অত্যন্ত কল্যাণময়) ৰূপে বিশ্ৰাম কৰিছা।
Mantra 40
पुन॑रू॒र्जा नि व॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षाऽऽयु॑षा । पुन॑र्नः पा॒ह्यᳪह॑सः
পুনৰায় পুষ্টিসহ উভতি আহা; হে অগ্নি, পুনৰায় ইষা (পোষণ) আৰু আয়ুষা (আয়ু) সহ উভতি আহা; পুনৰায় আমাক অংহসঃ (পাপ/দুঃখ)ৰ পৰা ৰক্ষা কৰা।
Mantra 41
स॒ह र॒य्या नि व॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या । वि॒श्वप्स्न्या॑ वि॒श्वत॒स्परि॑
হে অগ্নি, ধন-সম্পদসহ পুনৰায় উভতি আহা; ধাৰা (প্ৰবাহ)ৰে আমাক পিন্বস্ব—সমৃদ্ধ কৰা; বিশ্বপ্স্ন্যা (সৰ্বব্যাপী) হৈ, সকলো দিশে আমাক পৰি—আবৰি ধৰা।
Mantra 42
बोधा॑ मे अ॒स्य वच॑सो यविष्ठ॒ मᳪहि॑ष्ठस्य॒ प्रभृ॑तस्य स्वधावः । पीय॑ति त्वो॒ अनु॑ त्वो गृणाति व॒न्दारु॑ष्टे त॒न्वं॒ वन्दे अग्ने
হে অগ্নি, হে যৱিষ্ঠ (সৰ্বকনিষ্ঠ), স্বধাৱান! মᳪহিষ্ঠ (অতিবদান্য) আৰু যথাবিধি উদ্ভূত এই মোৰ বাক্য তুমি বুজা। লোকে তোমাৰ পৰা পান কৰে; তোমাৰ অনুগামী হৈ তোমাৰ স্তৱ কৰে। হে অগ্নি, বন্দাৰু—যি তোমাৰ দেহস্বরূপ—তাকেই মই বন্দনা কৰোঁ।
Mantra 43
स बो॑धि सू॒रिर्म॒घवा॒ वसु॑पते॒ वसु॑दावन् । यु॒यो॒ध्यस्मद् द्वेषा॑ᳪसि वि॒श्वक॑र्मणे॒ स्वाहा॑
জাগ্ৰত হওক, হে সূৰি দাতা, হে মঘৱন, হে বসুপতি, হে বসুদাৱন! আমাৰ পৰা সকলো দ্বেষ দূৰ কৰা। বিশ্বকৰ্মণলৈ—স্বাহা।
Mantra 44
पुन॑स्त्वाऽऽदि॒त्या रु॒द्रा वस॑व॒: समि॑न्धतां॒ पुन॑र्ब्र॒ह्माणो॑ वसुनीथ य॒ज्ञैः । घृ॒तेन॒ त्वं त॒न्वं॒ वर्धयस्व स॒त्याः स॑न्तु॒ यज॑मानस्य॒ कामा॑:
পুনৰ আদিত্যসকল, ৰুদ্রসকল, বসুসকল তোমাক জ্বলাই তুলক; পুনৰ ব্ৰহ্মশক্তিসকল যজ্ঞসমূহৰ দ্বাৰা তোমাক ধন-সমৃদ্ধিৰ পথত আগবঢ়াওক। ঘৃতৰ দ্বাৰা তুমি নিজৰ দেহ বৃদ্ধি কৰা; যজমানৰ কামনাসমূহ সত্যৰূপে পূৰ্ণ হওক।
Mantra 45
अपे॑त वी॒त वि च॑ सर्प॒तातो॒ येऽत्र॒ स्थ पु॑रा॒णा ये च॒ नूत॑नाः । अदा॑द्य॒मो॒ऽव॒सानं॑ पृथि॒व्या अक्र॑न्नि॒मं पि॒तरो॑ लो॒कम॑स्मै
অপসৰি যা! দূৰ হ! সৰি সৰি আগবাঢ়ি লুপ্ত হওক—ইয়াত থকা তোমালোক, পুৰণাও আৰু নতুনো। যমে পৃথিৱীৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিলে; পিতৃসকলে তেওঁৰ বাবে এই লোক গঢ়ি তুলিলে।
Mantra 46
सं॒ज्ञान॑मसि काम॒धर॑णं॒ मयि॑ ते काम॒धर॑णं भूयात् । अ॒ग्नेर्भस्मा॑स्य॒ग्नेः पुरी॑षमसि॒ । चित॑ स्थ परि॒चित॑ ऊर्ध्व॒चित॑: श्रयध्वम्
তুমি সংজ্ঞান—কামধাৰণৰ আধাৰ; মোৰ ভিতৰত তোমাৰ কামধাৰণ স্থিত হওক। তুমি অগ্নিৰ ভস্ম; তুমি অগ্নিৰ পূৰীষ (পূৰণ-দ্ৰব্য)। তুমি চিত—নিৰ্মিত; পৰিচিত—চাৰিওফালে নিৰ্মিত; ঊর্ধ্বচিত—উৰ্ধ্বমুখে নিৰ্মিত; তোমালোক নিজ নিজ স্থানত আশ্ৰয় লোৱা।
Mantra 47
अ॒यᳪ सो अ॒ग्निर्यस्मि॒न्त्सोम॒मिन्द्र॑: सु॒तं द॒धे ज॒ठरे॑ वावशा॒नः । स॒ह॒स्रियं॒ वाज॒मत्यं॒ न सप्ति॑ᳪ सस॒वान्त्सन्त्स्तू॑यसे जातवेदः
এইয়েই সেই অগ্নি—যাৰ ভিতৰত ইন্দ্ৰে পিষ্ট সোম ৰস উদৰত স্থাপন কৰিছে, তৃষ্ণাৰে আকুল হৈ। সহস্ৰগুণ বিজয়-ধন, ঘোঁৰাৰ দৰে, দৌৰকাৰীৰ দৰে, জয় কৰি—হে জাতৱেদস, তুমি বিজয়ী ৰূপে প্ৰশংসিত হওঁ।
Mantra 48
अग्ने॒ यत्ते॑ दि॒वि वर्च॑ः पृथि॒व्यां यदोष॑धीष्व॒प्स्वा य॑जत्र । येना॒न्तरि॑क्षमु॒र्वा॑त॒तन्थ॑ त्वे॒षः स भा॒नुर॑र्ण॒वो नृ॒चक्षा॑ः ॥
হে অগ্নি, তোমাৰ যি বৰ্চস্ দিৱিত আছে, যি পৃথিৱীত আছে, যি ঔষধিসমূহত আৰু আপ্সু (জলসমূহত) আছে—হে যজত্ৰ—যে বৰ্চস্ৰে তুমি বিস্তৃত অন্তৰিক্ষক প্ৰসাৰিত কৰিলা; তোমাৰ সেই তীক্ষ্ণ ৰশ্মি, অৰ্ণৱৰ ন্যায় প্ৰবাহমান দীপ্তি, নৰসমূহৰ দৃষ্টিত প্ৰকাশিত।
Mantra 49
अग्ने॑ दि॒वो अर्ण॒मच्छा॑ जिगा॒स्यच्छा॑ दे॒वाँ२ ऊ॑चिषे॒ धिष्ण्या॒ ये । या रो॑च॒ने प॒रस्ता॒त् सूर्य॑स्य॒ याश्चा॒वस्ता॑दुप॒तिष्ठ॑न्त॒ आप॑ः ॥
হে অগ্নি, তুমি দিৱ্য অৰ্ণৱ (দিব্য প্ৰবাহ/সমুদ্ৰ)লৈ যাবলৈ ইচ্ছা কৰিছা; ধিষ্ণ্য—স্থিত দেবতাসকললৈ তুমি আহ্বান উচ্চাৰণ কৰিছা। সূৰ্যৰ ওপৰত ৰোচন-লোকে যি আপঃ (জলসমূহ) অৱস্থিত, আৰু যিসকল তলত থাকি তেওঁক উপতিষ্ঠা (সেৱা) কৰে।
Mantra 50
पुरी॒ष्या॒सो अ॒ग्नय॑ः प्राव॒णेभि॑ः स॒जोष॑सः । जु॒षन्तां॑ य॒ज्ञम॒द्रुहो॑ऽनमी॒वा इषो॑ म॒हीः ॥
পুৰীষ্য অগ্নিসকল প্ৰাৱণ (বেদীৰ ঢাল/উচ্চভাগ)সমূহৰ সৈতে একমনে (সজোষসঃ) যজ্ঞত আনন্দ লাভ কৰক—অদ্ৰুহ (অহিংসক), অনমীৱ (ৰোগ-অপকাৰৰহিত); আৰু আমাৰ বাবে মহীঃ ইষঃ (মহান পুষ্টিদায়ক আহাৰ-শক্তি) দান কৰক।
Mantra 51
इडा॑मग्ने पुरु॒दᳪस॑ᳪ स॒निं गोः श॑श्वत्त॒मᳪ हव॑मानाय साध । स्यान्न॑ः सू॒नुस्तन॑यो वि॒जावाग्ने॒ सा ते॑ सुम॒तिर्भू॑त्व॒स्मे ॥
হে অগ্নি, আহ্বানকাৰীৰ বাবে ইডা—বহুবিধ ফলদায়িনী—গোৰ সনি (গৰু-সম্পদৰ লাভ) চিৰস্থায়ীভাৱে সম্পন্ন কৰা। হে অগ্নি, আমাৰ বাবে পুত্ৰ, সন্তান হওক—বিজাৱা (বহু-সন্তানসমৃদ্ধ); তেনে হ’লে তোমাৰ সুমতি (কৃপা-অনুগ্রহ) আমাৰ ওপৰত স্থিত হওক।
Mantra 52
अ॒यं ते॒ योनि॑रृ॒त्वियो॒ यतो॑ जा॒तो अरो॑चथाः । तं जा॒नन्न॑ग्न॒ आ रो॒हाथा॑ नो वर्धया र॒यिम् ॥
হে ঋত্বিয় অগ্নি, এইয়াই তোমাৰ যোনি (আসন/উৎপত্তিস্থান), য’ৰ পৰা জন্ম লৈ তুমি দীপ্ত হৈ উঠিছিলা। তাক জানি, হে অগ্নি, তাত আৰোহণ কৰি (আসন গ্ৰহণ কৰি) আমাৰ বাবে ৰয়ি (ধন-সম্পদ) বৃদ্ধি কৰা।
Mantra 53
चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द प॑रि॒चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द
তুমি ‘চিদ্’—জানা-সত্তা। সেই দেবতাসহ, অঙ্গিরসদের রীতিতে, হে ধ্রুবা, তুমি উপবেশন কর। তুমি সর্বতোভাবে ‘পরিচিদ্’—সর্বদিকে জানা। সেই দেবতাসহ, অঙ্গিরসদের রীতিতে, হে ধ্রুবা, তুমি উপবেশন কর।
Mantra 54
लो॒कं पृ॑ण छि॒द्रं पृ॒णाथो॑ सीद ध्रु॒वा त्वम् । इ॒न्द्रा॒ग्नी त्वा॒ बृह॒स्पति॑र॒स्मिन् योना॑वसीषदन्
লোক পূৰ্ণ কৰ; ছিদ্ৰ (ফাঁক) পূৰ্ণ কৰ; তাৰ পাছত, হে ধ্ৰুবা, তুমি উপবেশন কৰ। ইন্দ্ৰ-অগ্নি আৰু বৃহস্পতিয়ে তোমাক এই যোনিত উপবিষ্ট কৰাইছে।
Mantra 55
ता अ॑स्य॒ सूद॑दोहस॒: सोम॑ श्रीणन्ति॒ पृश्न॑यः । जन्म॑न्दे॒वानां॒ विश॑स्त्रि॒ष्वा रो॑च॒ने दि॒वः
সেই পৃশ্নি (ছিটেফোঁটা-বৰ্ণ) গাভীসমূহ—পুষ্টিদায়ক দোহনে সমৃদ্ধ—তাঁৰ বাবে সোম প্ৰস্তুত কৰে। দেৱগণৰ বিশ্ (কুলসমূহ)-ৰ জন্মস্থান দ্যুলোকৰ তিনিটা দীপ্ত ৰোচনাত আছে।
Mantra 57
समि॑तᳪ सं क॑ल्पेथा॒ᳪ संप्रि॑यौ रोचि॒ष्णू सु॑मन॒स्यमा॑नौ । इष॒मूर्ज॑म॒भि सं॒वसा॑नौ
সমিধাক বিধিমতে একত্ৰে সংযোজিত কৰা; হে দীপ্তিমান দুয়ো, সু-মনস্ক হৈ পৰস্পৰে প্ৰিয়-সম্মত হওঁক। একেলগে আৱৃত হৈ, ইষা আৰু ঊৰ্জা (পোষণ আৰু বল) চাৰিওফালে বেষ্টন কৰা।
Mantra 58
सं वां॒ मना॑ᳪसि॒ सं व्र॒ता समु॑ चि॒त्तान्याक॑रम् । अग्ने॑ पुरीष्याधि॒पा भ॑व॒ त्वं न॒ इष॒मूर्जं॒ यज॑मानाय धेहि
মই তোমালোকৰ মনসমূহ একতালৈ আনিলোঁ, তোমালোকৰ ব্ৰতসমূহো একতালৈ; আৰু তোমালোকৰ চিত্ত-সংকল্পসমূহকো একত্ৰ কৰিলোঁ। হে অগ্নি, তুমি পুৰীষ্য অধিপতি হোৱা; যজমানৰ বাবে আমালৈ ইষা আৰু ঊৰ্জা—পোষণ আৰু বল—প্ৰদান কৰা।
Mantra 59
अग्ने॒ त्वं पु॑री॒ष्यो॒ रयि॒मान् पु॑ष्टि॒माँ२ अ॑सि । शि॒वाः कृ॒त्वा दिश॒: सर्वा॒: स्वं योनि॑मि॒हाऽस॑दः
হে অগ্নি, তুমি পুৰীষ্য; ধনবান আৰু পুষ্টিময়। সকলো দিশ শুভ কৰি, ইয়াত নিজৰ নিজস্ব আসনত বহা।
Mantra 60
भव॑तं न॒: सम॑नसौ॒ सचे॑तसावरे॒पसौ॑ । मा य॒ज्ञᳪ हि॑ᳪसिष्टं॒ मा य॒ज्ञप॑तिं जातवेदसौ शि॒वौ भ॑वतम॒द्य न॑:
তোমালোক দুয়ো আমাৰ বাবে একমন, একচিত্ত, কলংকমুক্ত হোৱা। যজ্ঞক আঘাত নকৰিবা, যজ্ঞপতিকো আঘাত নকৰিবা, হে দুয়ো জাতবেদস; আজি আমাৰ বাবে শুভ হোৱা।
Mantra 61
मा॒तेव॑ पु॒त्रं पृ॑थि॒वी पु॑री॒ष्य॒म॒ग्निᳪ स्वे योना॑वभारु॒खा । तां विश्वै॑र्दे॒वैरृ॒तुभि॑: संविदा॒नः प्र॒जाप॑तिर्वि॒श्वक॑र्मा॒ वि मु॑ञ्चतु
মাতৃয়ে যেন পুত্ৰক, তেনেই পৃথিৱী—পুৰীষধাৰিণী—অগ্নিক স্বয়ং যোনিত উত্থাপন কৰি স্থাপন কৰিলে। ঋতুসকলসহ, সকলো দেৱতাৰ সৈতে সংবিদান হৈ, প্ৰজাপতি বিশ্বকৰ্মা তাইক মুক্ত কৰক, বন্ধনহীন কৰক।
Mantra 62
असु॑न्वन्त॒मय॑जमानमिच्छ स्ते॒नस्ये॒त्यामन्वि॑हि॒ तस्क॑रस्य । अ॒न्यम॒स्मदि॑च्छ॒ सा त॑ इ॒त्या नमो॑ देवि निरृते॒ तुभ्य॑मस्तु
অসুন্বন্তক, অযজমানক বিচাৰা; ‘চোৰৰ’—এই বুলি অনুসৰণ কৰা; ‘ডকাইতৰ’। আমাৰ বাহিৰে আনক বিচাৰা; ‘তোমাৰ বাবে তেনেই হওক’—এই বুলি (আমি কওঁ)। হে দেবী নিৰৃতি, তোমাক নমস্কাৰ।
Mantra 63
नम॒ः सु ते॑ निरृते तिग्मतेजोऽय॒स्मयं॒ वि चृ॑ता ब॒न्धमे॒तम् । य॒मेन॒ त्वं य॒म्या सं॑विदा॒नोत्त॒मे ना॒के अधि॑ रोहयैनम्
নমস্কাৰ তোমাক, হে নিৰৃতি, তীক্ষ্ণ-তেজস্বিনী! এই লৌহ-বন্ধন ছেদন কৰি বিচ্ছিন্ন হওক, উন্মোচিত হওক। তুমি যম আৰু যমীৰ সৈতে সংবিদান হৈ, তাক উত্তম নাকে—সৰ্বোচ্চ স্বৰ্গত—আৰোহণ কৰোৱা।
Mantra 64
यस्या॑स्ते घोर आ॒सञ्जु॒होम्ये॒षां ब॒न्धाना॑मव॒सर्ज॑नाय । यां त्वा॒ जनो॒ भूमि॒रिति॑ प्र॒मन्द॑ते॒ निरृ॑तिं त्वा॒ऽहं परि॑वेद वि॒श्वत॑:
হে ভয়ংকৰী (দেৱী), যাৰ এই বন্ধনসমূহ, সেই তোমালৈ মই হোম অৰ্পণ কৰোঁ—এই শৃঙ্খলসমূহ মুক্ত কৰিবলৈ। যাক জনে ‘ভূমি’ বুলি আনন্দেৰে নাম লয়, সেই তোমাক—হে নিৰৃতি—মই চাৰিওফালে পৰিবেদ কৰি (আৱৰ্তি কৰি) অপসাৰিত কৰোঁ।
Mantra 65
यं ते॑ दे॒वी निरृ॑तिराब॒बन्ध॒ पाशं॑ ग्री॒वास्व॑विचृ॒त्यम् । तं ते॒ वि ष्या॒म्यायु॑षो॒ न मध्या॒दथै॒तं पि॒तुम॑द्धि॒ प्रसू॑तः । नमो॒ भूत्यै॒ येदं च॒कार॑
হে দেবী নিৰৃতি, তুমি যি অচ্ছেদ্য বুলি গণ্য পাষ (ফাঁস) গ্ৰীৱাত বান্ধি দিছিলা, সেই পাষ মই তোমাৰ বাবে শিথিল কৰোঁ—আয়ুষৰ মধ্যভাগৰ পৰা নহয়। তাৰ পাছত, যথাযথভাবে প্ৰেৰিত হৈ, এই পিতু (পোষণ/আহাৰ) ভক্ষণ কৰা। যিয়ে এই (মুক্তি) কৰিল, সেই ভূতি (সমৃদ্ধি)-লৈ নমস্কাৰ।
Mantra 66
नि॒वेश॑नः स॒ङ्गम॑नो॒ वसू॑नां॒ विश्वा॑ रू॒पाऽभि च॑ष्टे॒ शची॑भिः । दे॒व इ॑व सवि॒ता स॒त्यध॒र्मेन्द्रो॒ न त॑स्थौ सम॒रे प॑थी॒नाम्
তেওঁ নিবেশন (বাস স্থাপনকাৰী), বসুধনৰ সঙ্গমন (সংগ্ৰাহক); শচী (কাৰ্যক্ষম শক্তি)সমূহেৰে সকলো ৰূপ অৱলোকন কৰে। সত্যধর্মৰ দেবতা সৱিতা যেন, পথসমূহৰ সঙ্গমস্থলত ইন্দ্ৰৰ দৰে দৃঢ়ভাৱে স্থিৰ হৈ থাকিল।
Mantra 67
सीरा॑ युञ्जन्ति क॒वयो॑ यु॒गा वि त॑न्वते॒ पृथ॑क् । धीरा॑ दे॒वेषु॑ सुम्न॒या
কবিসকল (জ্ঞানীসকল) হাল (সীরা)ত যুগ (জোঁৱাল) জুৰে; যুগসমূহ পৃথক পৃথককৈ বিস্তাৰ কৰে। ধীৰসকল দেবতাসকলৰ মাজত সুম্ন (অনুগ্রহ)ৰ বাবে (এনে কৰে)।
Mantra 68
यु॒नक्त॒ सीरा॒ वि यु॒गा त॑नुध्वं कृ॒ते योनौ॑ वपते॒ह बीज॑म् । गि॒रा च॑ श्रु॒ष्टिः सभ॑रा॒ अस॑न्नो॒ नेदी॑य॒ इत्सृ॒ण्य॒: प॒क्वमेया॑त्
হালসমূহ জোঁতাও; জুৱাল পৃথক কৰি টানি মেলাও। সুপ্ৰস্তুত যোনিত ইয়াত বীজ বপন কৰা। পবিত্ৰ গিৰা আৰু অনুগত অনুকূলতাৰে আমাৰ বাবে প্ৰাচুৰ্য হওক; কাঁচি (সিকল) ওচৰলৈ আহক, আৰু পকা শস্য আহি উপস্থিত হওক।
Mantra 69
शु॒नᳪ सु फाला॒ वि कृ॑षन्तु॒ भूमि॑ᳪ शु॒नं की॒नाशा॑ अ॒भि य॑न्तु वा॒हैः । शुना॑सीरा ह॒विषा॒ तोश॑माना सुपिप्प॒ला ओष॑धीः कर्तना॒स्मै
শুভভাৱে ফালাবোৰে পৃথিৱী চিৰি কাটি যাওক; শুভভাৱে কীনাশা (হালচালক)সকলে নিজৰ জোঁত-দলসহ আগবাঢ়ক। হে শুণা আৰু সীৰা, হৱিষে তুষ্ট হৈ, এই জনৰ বাবে ৰসাল আৰু ফলসমৃদ্ধ ঔষধি-উদ্ভিদসমূহ গঢ়ি দিয়া।
Mantra 70
घृ॒तेन॒ सीता॒ मधु॑ना॒ सम॑ज्यतां॒ विश्वै॑र्दे॒वैरनु॑मता म॒रुद्भि॑: । ऊर्ज॑स्वती॒ पय॑सा॒ पिन्व॑माना॒स्मान्त्सी॑ते॒ पय॑सा॒ऽभ्या व॑वृत्स्व
ঘৃতৰে, মধুৰতাৰে সীতা (ফাঁক) অভিষিক্ত হওক; সকলো দেৱতাই, মৰুদসকলসহ, অনুমোদন কৰক। হে সীতা, ঊৰ্জাসম্পন্না, দুগ্ধসদৃশ প্ৰাচুৰ্যে ফুলি উঠা, আমাৰ ফালে ঘূৰি আহা; তোমাৰ প্ৰাচুৰ্যৰ পয়সাৰে আমাক আৱৰি ধৰা।
Mantra 71
लाङ्ग॑लं॒ पवी॑रवत्सु॒शेव॑ᳪ सोम॒पित्स॑रु । तदुद्व॑पति॒ गामविं॑ प्रफ॒र्व्यं॒ च॒ पीव॑रीं प्र॒स्थाव॑द्रथ॒वाह॑णम्
ধাতুৰে ধাৰযুক্ত, অতি সদয় লাঙল—হে সৰু, সোমপানকাৰী!—যি মাটি উলটাই তোলে, সি গাই আৰু ভেড়া, সমৃদ্ধ ধন-সম্পদ, আৰু ৰথ টানিব পৰা শক্তি উৎপন্ন কৰোক।
Mantra 72
कामं॑ कामदुघे धुक्ष्व मि॒त्राय॒ वरु॑णाय च । इन्द्रा॑या॒श्विभ्यां॑ पू॒ष्णे प्र॒जाभ्य॒ ओष॑धीभ्यः
হে কামদুঘা (ইচ্ছা-পূৰণকাৰিণী) গাভী, আমাৰ কামনা দুহি উলিয়াই দে—মিত্র আৰু বৰুণৰ বাবে; ইন্দ্ৰৰ বাবে, অশ্বিনীদ্বয়ৰ বাবে, পূষণৰ বাবে; প্ৰজাৰ বাবে আৰু ঔষধি-উদ্ভিদসমূহৰ বাবে।
Mantra 73
वि मु॑च्यध्वमघ्न्या देवयाना॒ अग॑न्म॒ तम॑सस्पा॒रम॒स्य । ज्योति॑रापाम्
মুক্ত হওক, হে অঘ্ন্যা (অহিংস্য গাভীসমূহ), দেৱযানা (দেৱপথগামী) তোমালোক; আমি এই তমসৰ পাৰলৈ গ’লোঁ—আপাম্ জ্যোতি (জলৰ জ্যোতি)লৈ।
Mantra 74
स॒जूरब्दो॒ अय॑वोभिः स॒जूरु॒षा अरु॑णीभिः । स॒जोष॑साव॒श्विना॒ दᳪसो॑भिः स॒जूः सूर॒ एत॑शेन स॒जूर्वै॑श्वान॒र इड॑या घृ॒तेन॒ स्वाहा॑
বৰ্ষৰ সৈতে সজূঃ—তাৰ শস্যসমূহৰ সৈতে; উষাৰ সৈতে সজূঃ—তাইৰ অৰুণ দীপ্তিসমূহৰ সৈতে; উষা আৰু অশ্বিনাদ্বয়ৰ সৈতে সজোষাঃ—তেওঁলোকৰ আশ্চৰ্য কৰ্মসমূহৰ সৈতে; সূৰ্যৰ সৈতে সজূঃ—এতশৰ সৈতে; বৈশ্বানৰৰ সৈতে সজূঃ—ইডা আৰু ঘৃতৰ সৈতে—স্বাহা।
Mantra 75
या ओष॑धी॒: पूर्वा॑ जा॒ता दे॒वेभ्य॑स्त्रियु॒गं पु॒रा । मनै॒ नु ब॒भ्रूणा॑म॒हᳪ श॒तं धामा॑नि स॒प्त च॑
হে ঔষধিসকল, যিসকল দেৱতাসকলৰ নিমিত্তে আদিতে জন্ম লৈছিলা—ত্ৰিযুগ পূৰ্বে। এতিয়া মন দিয়া, স্মৰণ কৰা। মই বাদামী (বভ্ৰূণ) ঔষধিসকলৰ আশ্ৰয়স্থানসমূহ জানো—এশ, আৰু তাৰ ওপৰিও সাত।
Mantra 76
श॒तं वो॑ अम्ब॒ धामा॑नि स॒हस्र॑मु॒त वो॒ रुह॑: । अधा॑ शतक्रत्वो यू॒यमि॒मं मे॑ अग॒दं कृ॑त
হে অম্বা (মাতা), তোমালোকৰ ধাম/শক্তি এশ, আৰু তোমালোকৰ বৃদ্ধি/অঙ্কুৰ সহস্ৰ। তেন্তে, হে শতক্রতু (শত-শক্তিসম্পন্ন) ঔষধিসকল, মোৰ বাবে এই অগদ—প্ৰতিকাৰ—সিদ্ধ কৰি দিয়া।
Mantra 77
ओष॑धी॒: प्रति॑ मोदध्वं॒ पुष्प॑वतीः प्र॒सूव॑रीः । अश्वा॑ इव स॒जित्व॑रीर्वी॒रुध॑: पारयि॒ष्ण्व॒:
হে ঔষধিসকল, উত্তৰত আনন্দিত হওক—পুষ্পৱতী, প্ৰসূৱৰী (বহু ফলদায়িনী)সকল। দৌৰত জয়ী অশ্বৰ দৰে, হে বীৰুধ (উদ্ভিদ)সকল, বিপদ পাৰ কৰোৱা পাৰয়িষ্ণু হওক।
Mantra 78
ओष॑धी॒रिति॑ मातर॒स्तद्वो॑ देवी॒रुप॑ ब्रुवे । स॒नेय॒मश्वं॒ गां वास॑ आ॒त्मानं॒ तव॑ पूरुष
‘ঔষধি’—এইদৰে, হে মাতৃসকল, হে দেৱীসকল, তোমালোকৰ ওচৰত মই বাক্য নিবেদন কৰোঁ। হে পুৰুষ, মই ঘোঁৰা, গাই, বস্ত্ৰ—আৰু তোমাৰ নিজৰ আত্মাস্বৰূপো লাভ কৰোঁ।
Mantra 79
अ॒श्व॒त्थे वो॑ नि॒षद॑नं प॒र्णे वो॑ वस॒तिष्कृ॒ता । गो॒भाज॒ इत्किला॑सथ॒ यत्स॒नव॑थ॒ पूरु॑षम्
অশ্বত্থ গছত তোমালোকৰ আসন; পাতত তোমালোকৰ বাস স্থাপিত। গোৱঁ-ভাগী নিশ্চয় তোমালোক; যিহেতু তোমালোক পুৰুষক লাভ কৰিব পাৰা।
Mantra 80
यत्रौ॑षधीः स॒मग्म॑त॒ राजा॑न॒: समि॑ताविव । विप्र॒: स उ॑च्यते भि॒षग्र॑क्षो॒हामी॑व॒चात॑नः
য’ত ঔষধিসকল একেলগে মিলিত হয়, সভাত সমবেত ৰজাসকলৰ দৰে,—তাক ‘বিপ্ৰ’ বোলা হয়; সি ভিষক, ৰক্ষঃ-হন, আৰু ব্যাধি-নাশক।
Mantra 81
अ॒श्वा॒व॒तीᳪ सो॑माव॒तीमू॒र्जय॑न्ती॒मुदो॑जसम् । आऽवि॑त्सि॒ सर्वा॒ ओष॑धीर॒स्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये
অশ্বসমৃদ্ধ, সোমসমৃদ্ধ, পোষণকাৰিণী, বলসমৃদ্ধ,—তুমি তেওঁৰ বাবে সকলো ঔষধি লাভ কৰাই দিয়া, অক্ষত কল্যাণৰ নিমিত্তে।
Mantra 82
उच्छुष्मा॒ ओष॑धीनां॒ गावो॑ गो॒ष्ठादि॑वेरते । धन॑ᳪ सनि॒ष्यन्ती॑नामा॒त्मानं॒ तव॑ पूरुष
ওষধিসকল তেজে উচ্ছ্বসিত; গাভীসমূহ যেন গোঠৰ পৰা ওলাই দ্ৰুত গতিৰে আগবাঢ়ে। ধন লাভ কৰিবলৈ উদ্যত সিহঁতে—হে পুৰুষ—তোমাৰেই আত্মাক লাভ কৰে।
Mantra 83
इ॒ष्कृ॑ति॒र्नाम॑ वो मा॒ताऽथो॑ यू॒यᳪ स्थ॒ निष्कृ॑तीः । सी॒राः प॑त॒त्रिणी॑ स्थन॒ यदा॒मय॑ति॒ निष्कृ॑थ
‘নিষ্কৃতি’ তোমালোকৰ মাতৃৰ নাম; আৰু তোমালোকেই নিশ্চয় ‘নিষ্কৃতী’—অপসাৰক। তোমালোক সীৰা—হালৰ নালা; তোমালোক পাখিধাৰী। যি আমাক পীড়া দিয়ে, তাক বাহিৰলৈ খেদাই দিয়া।
Mantra 84
अति॒ विश्वा॑: परि॒ष्ठा स्ते॒न इ॑व व्र॒जम॑क्रमुः । ओष॑धी॒: प्राचु॑च्यवु॒र्यत्किं च॑ त॒न्वो रप॑:
সকলো পৰিবেষ্টিত বাধা অতিক্ৰম কৰি সিহঁতে খোজ দিলে—চোৰে যেন গোহালিত সোমায়। ঔষধিবোৰে দেহত যি কোনো অনিষ্ট-ক্ষতি আছে, তাক কঁপাই ঢিলা কৰি আঁতৰাই দিলে।
Mantra 85
यदि॒मा वा॒जय॑न्न॒हमोष॑धी॒र्हस्त॑ आद॒धे । आ॒त्मा यक्ष्म॑स्य नश्यति पु॒रा जी॑व॒गृभो॑ यथा
যদি মই, মোক বলৱান কৰি, এই ঔষধিবোৰ হাতত ধৰি লওঁ, তেন্তে ক্ষয়-ৰোগ (যক্ষ্মা)ৰ আত্মাই নাশ পায়—পুৰণি ‘জীৱগ্ৰভ’ যেন।
Mantra 86
यस्यौ॑षधीः प्र॒सर्प॒थाङ्ग॑मङ्गं॒ परु॑ष्परुः । ततो॒ यक्ष्मं॒ वि बा॑धध्व उ॒ग्रो म॑ध्यम॒शीरि॑व
যাক উদ্ভিদিসমূহে অঙ্গ-অঙ্গ, সন্ধি-সন্ধি কৰি যাৰ দেহত প্ৰসাৰিত হয়, তেনে জনৰ পৰা হে ঔষধিদেৱীসকল, ক্ষয়ৰোগ (যক্ষ্মা) দূৰ কৰি দিয়া—যেন এক উগ্ৰ মধ্যস্থ বাণে বিদীৰ্ণ কৰে।
Mantra 87
सा॒कं य॑क्ष्म॒ प्र प॑त॒ चाषे॑ण किकिदी॒विना॑ । सा॒कं वात॑स्य॒ ध्राज्या॑ सा॒कं न॑श्य नि॒हाक॑या
যক্ষ্মাৰ সৈতে একেলগে উৰি বাহিৰ ওলাই যা—চাষা (cāṣa) আৰু কিকিদীৱিন (kikidīvin)ৰ সৈতে। বতাহৰ তীব্ৰ ধ্ৰাজ্যা (ধাৱমান ঝাপটা)ৰ সৈতে একেলগে, কুঁৱাশাৰ সৈতে একেলগে নাশ হৈ যা।
Mantra 88
अ॒न्या वो॑ अ॒न्याम॑वत्व॒न्यान्यस्या॒ उपा॑वत । ताः सर्वा॑: संविदा॒ना इ॒दं मे॒ प्राव॑ता॒ वच॑: ॥
তোমালোকৰ এজন আনজনক সহায় কৰক; এজন আনজনক উপকাৰ কৰক। তোমালোক সকলোৱে একমত হৈ এই মোৰ বাক্যক আগবঢ়াই দিলে।
Mantra 89
याः फ॒लिनी॒र्या अ॑फ॒ला अ॑पु॒ष्पा याश्च॑ पु॒ष्पिणी॑: । बृह॒स्पति॑प्रसूता॒स्ता नो॑ मुञ्च॒न्त्वᳪह॑सः ॥
ফলধাৰী উদ্ভিদসকল, ফল নধৰা উদ্ভিদসকল; ফুল নথকা আৰু ফুলেৰে ভৰা উদ্ভিদসকল—বৃহস্পতিৰ প্ৰেৰণাৰে—আমাক অঁহস (পাপ/দুঃখ)ৰ পৰা মুক্ত কৰক।
Mantra 90
मु॒ञ्चन्तु॑ मा शप॒थ्यादथो॑ वरु॒ण्या॒दु॒त । अथो॑ य॒मस्य॒ पड्वी॑शा॒त्सर्व॑स्माद्देवकिल्बि॒षात् ॥
মোক শপথভঙ্গৰ পাপৰ পৰা মুক্ত কৰক; আৰু বৰুণৰ বন্ধনৰ পৰাও, নিশ্চয়। তদুপৰি যমৰ ৰজ্জুৰ পৰা, আৰু দেৱসকলৰ প্ৰতি কৰা সকলো অপৰাধ (দেৱকিল্বিষ)ৰ পৰাও।
Mantra 91
अ॒व॒पत॑न्तीरवदन्दि॒व ओष॑धय॒स्परि॑ । यं जी॒वम॒श्नवा॑महै॒ न स रि॑ष्याति॒ पूरु॑षः ॥
অৱপতিত হৈ উদ্ভিদসমূহ দ্যুলোকৰ পৰা চাৰিওফালে আহিছে। যি জীৱনশক্তি আমি লাভ কৰি ভক্ষণ কৰোঁ—তাৰে সেই পুৰুষৰ কোনো ক্ষতি নহয়।
Mantra 92
या ओष॑धी॒: सोम॑राज्ञीर्ब॒ह्वीः श॒तवि॑चक्षणाः । तासा॑मसि॒ त्वमु॑त्त॒मारं॒ कामा॑य॒ शᳪ हृ॒दे ॥
যি ঔষধিসমূহৰ সোমৰাজা অধিপতি, বহুসংখ্যক, শতবিচক্ষণ—সিহঁতৰ মাজত তুমি সৰ্বোত্তম; কামনা-পূৰণৰ বাবে, হৃদয়ৰ কল্যাণৰ বাবে।
Mantra 93
या ओष॑धी॒: सोम॑राज्ञी॒र्विष्ठि॑ताः पृथि॒वीमनु॑ । बृह॒स्पति॑प्रसूता अस्यै॒ संद॑त्त वी॒र्य॒म्
হে ওষধিসকল, সোমৰাজ্ঞী (সোম-ৰাজা) যাৰ অধিপতি, যিসকল পৃথিৱীৰ ওপৰত সুপ্ৰতিষ্ঠিত; বৃহস্পতিয়ে প্ৰেৰিত কৰি, এই নাৰীক এই বীৰ্য (শক্তি) দান কৰা।
Mantra 94
याश्चे॒दमु॑पशृ॒ण्वन्ति॒ याश्च॑ दू॒रं परा॑गताः । सर्वा॑: सं॒गत्य॑ वीरुधोऽस्यै॒ संद॑त्त वी॒र्य॒म्
যিসকল ইয়াত মোৰ কথা শুনে, আৰু যিসকল দূৰলৈ গুচি গৈছে; হে সকলো বীৰুধ (উদ্ভিদ) একেলগে সমবেত হৈ, এই নাৰীক এই বীৰ্য (শক্তি) দান কৰা।
Mantra 95
मा वो॑ रिषत् खनि॒ता यस्मै॑ चा॒हं खना॑मि वः । द्वि॒पाच्चतु॑ष्पाद॒स्माक॒ᳪ सर्व॑मस्त्वनातु॒रम्
খননকাৰীয়ে তোমালোকক ক্ষতি নকৰক—যাৰ বাবে মই তোমালোকক খুঁচি উলিয়াওঁ। আমাৰ সকলো—দ্বিপদ আৰু চতুষ্পদ—সকলো অনাতুৰ (ৰোগমুক্ত) হওক।
Mantra 96
ओष॑धय॒: सम॑वदन्त॒ सोमे॑न स॒ह राज्ञा॑ । यस्मै॑ कृ॒णोति॑ ब्राह्म॒णस्तᳪ रा॑जन् पारयामसि
ঔষধিসকলে একমতে ৰজা সোমৰ সৈতে ক’লে— ‘যাৰ বাবে ব্ৰাহ্মণ কৰ্ম কৰে, হে ৰাজন, তাক আমি নিৰাপদে পাৰ কৰাই দিম।’
Mantra 97
ना॒श॒यि॒त्री ब॒लास॒स्यार्श॑स उप॒चिता॑मसि । अथो॑ श॒तस्य॒ यक्ष्मा॑णां पाका॒रोर॑सि॒ नाश॑नी
তুমি কফ-বলাসৰ নাশক, বৃদ্ধি পোৱা অৰ্শ (পাইল্স)ৰো বিনাশক। আৰু শত প্ৰকাৰ ক্ষয়-ৰোগৰ তুমি পাককাৰী, নাশিনী।
Mantra 98
त्वां ग॑न्ध॒र्वा अ॑खनँ॒स्त्वामिन्द्र॒स्त्वां बृह॒स्पति॑: । त्वामो॑षधे॒ सोमो॒ राजा॑ वि॒द्वान् यक्ष्मा॑दमुच्यत
গন্ধৰ্বাসকলে তোমাক খুঁদি উলিয়ালে; ইন্দ্ৰই তোমাক খুঁদি উলিয়ালে; বৃহস্পতিয়ো তোমাক খুঁদি উলিয়ালে। হে ঔষধি, জ্ঞানী সোম-ৰাজাই তাতে ক্ষয়-ৰোগ (যক্ষ্মা)ৰ পৰা মুক্ত হ’ল।
Mantra 99
सह॑स्व मे॒ अरा॑ती॒: सह॑स्व पृतनाय॒तः । सह॑स्व॒ सर्वं॑ पा॒प्मान॒ᳪ सह॑मानास्योषधे
হে ঔষধি, মোৰ বাবে অরাতি (দুৰ্ভাৱনা/অমঙ্গল)সমূহ জয় কৰা; যুদ্ধত আক্রমণকাৰীক জয় কৰা। সকলো পাপ্মান (পাপ-অশুচিতা) জয় কৰা—হে জয়িনী ঔষধি।
Mantra 100
दी॒र्घायु॑स्त ओषधे खनि॒ता यस्मै॑ च त्वा॒ खना॑म्य॒हम् । अथो॒ त्वं दी॒र्घायु॑र्भू॒त्वा श॒तव॑ल्शा॒ विरो॑हतात्
হে ঔষধি, তোমাক খনন কৰা জন দীঘলীয়া আয়ুস লাভ কৰক—যাৰ বাবে (তোমাক) খনন কৰা হয় আৰু মই যিয়ে তোমাক খুঁদি তোলোঁ, দুয়ো। আৰু তুমি নিজেও দীঘলীয়া আয়ুসী হৈ শত শাখা/অঙ্কুৰে সৈতে অঙ্কুৰিত হৈ উঠা।
Mantra 101
त्वमु॑त्त॒मास्यो॑षधे॒ तव॑ वृ॒क्षा उप॑स्तयः । उप॑स्तिरस्तु॒ सोऽस्माकं॒ यो अ॒स्माँ२ अ॑भि॒दास॑ति
হে ঔষধি, তুমি সৰ্বোত্তম মুখবিশিষ্ট; তোমাৰ আশ্ৰয়-স্তম্ভ বৃক্ষসমূহ। যি আমাৰ ওপৰত আক্রমণ কৰে, তাৰ বিৰুদ্ধে সেই আশ্ৰয় আমাৰ বাবে স্থিৰ হওক।
Mantra 102
मा मा॑ हिᳪसीज्जनि॒ता यः पृ॑थि॒व्या यो वा॒ दिव॑ᳪ स॒त्यध॑र्मा॒ व्यान॑ट् । यश्चा॒पश्च॒न्द्राः प्र॑थ॒मो ज॒जान॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
মোক আঘাত নকৰক সেই জনিতা—যি সত্যধর্মে পৃথিৱীজুৰি ব্যাপ্ত, অথবা যি সেই দ্যুলোকজুৰি ব্যাপ্ত; আৰু যি প্ৰথমে উজ্জ্বল আপঃ (জলসমূহ) জন্ম দিলে। কোন দেবতাক আমি হৱিষাৰে পূজা কৰিম?
Mantra 103
अ॒भ्या व॑र्तस्व पृथिवि य॒ज्ञेन॒ पय॑सा स॒ह । व॒पां ते॑ अ॒ग्निरि॑षि॒तो अ॑रोहत्
হে পৃথিৱী, যজ্ঞৰ সৈতে, দুগ্ধসদৃশ ৰসৰ সৈতে একেলগে, এইফালে ঘূৰি আহা। তোমাৰ বাবে প্ৰেৰিত অগ্নিয়ে বপা (ওমেণ্টাম) ওপৰত আৰোহণ কৰিলে।
Mantra 104
अग्ने॒ यत्ते॑ शु॒क्रं यच्च॒न्द्रं यत्पू॒तं यच्च॑ य॒ज्ञिय॑म् । तद्दे॒वेभ्यो॑ भरामसि
হে অগ্নি, তোমাৰ যি উজ্জ্বল, যি দীপ্তিমান, যি শুদ্ধ, আৰু যি যজ্ঞোপযোগী—সেই সকলো আমি দেৱতাসকললৈ বহন কৰি আনো।
Mantra 105
इष॒मूर्ज॑म॒हमि॒त आद॑मृ॒तस्य॒ योनिं॑ महि॒षस्य॒ धारा॑म् । आ मा॒ गोषु॑ विश॒त्वा त॒नूषु॒ जहा॑मि से॒दिमनि॑रा॒ममी॑वाम्
ইয়াৰ পৰা মই ইষা আৰু ঊৰ্জা গ্ৰহণ কৰোঁ—ঋতৰ যোনি, মহিষৰ ধাৰা। গোৱালত মোৰ ভিতৰত ই প্ৰৱেশ কৰক, আমাৰ দেহসমূহতো প্ৰৱেশ কৰক; মই এই ৰোগ, অক্ষত-অবাধিত অৱস্থাক নষ্ট নকৰা ব্যাধি, দূৰ কৰি পেলাওঁ।
Mantra 106
अग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वयो॒ महि॑ भ्राजन्ते अ॒र्चयो॑ विभावसो । बृह॑द्भानो॒ शव॑सा॒ वाज॑मु॒क्थ्यं दधा॑सि दा॒शुषे॑ कवे
হে অগ্নি, তোমাৰ মহৎ শ্ৰৱঃ, তোমাৰ বয়ঃ; হে বিভাৱসু, তোমাৰ অর্চিসমূহ দীপ্ত হৈ জ্বলে। হে বৃহদ্ভানু, তোমাৰ শৱসাৰে তুমি দাশুষ উপাসকক উক্থ্য—স্তবযোগ্য—বাজ (পুৰস্কাৰ) দান কৰ, হে কবি।
Mantra 107
पा॒व॒कव॑र्चाः शु॒क्रव॑र्चा॒ अनू॑नवर्चा॒ उदि॑यर्षि भा॒नुना॑ । पु॒त्रो मा॒तरा॑ वि॒चर॒न्नुपा॑वसि पृ॒णक्षि॒ रोद॑सी उ॒भे
পাৱক-বৰ্চা, শুক্ৰ-বৰ্চা, অনূন-বৰ্চা—তুমি তোমাৰ ভানুৰে উদীয়মান হওঁ। পুত্ৰৰূপে দুয়ো মাতাৰ মাজত বিচৰণ কৰি তুমি নিকটে অৱস্থিত হওঁ; তুমি উভয় ৰোদসী পূৰ্ণ কৰোঁ।
Mantra 108
ऊर्जो॑ नपाज्जातवेदः सुश॒स्तिभि॒र्मन्द॑स्व धी॒तिभि॑र्हि॒तः । त्वे इष॒: सन्द॑धु॒र्भूरि॑वर्पसश्चि॒त्रोत॑यो वा॒मजा॑ताः
হে জাতবেদস, ঊর্জাৰ নপাৎ, সু-শস্তি (সু-বক্তব্য স্তোত্ৰ) আৰু ধীতি (ভক্তিময় চিন্তা)ৰে হিত হৈ তুমি আনন্দিত হও। তোমাতেই ইষঃ—পোষণৰ প্ৰেৰণা—সংযুক্ত কৰিছে; তুমি বহুবৰ্ণ দীপ্তিসম্পন্ন, আৰু (তেওঁলোক) বিচিত্ৰ সহায়সমূহ, আনন্দজাত।
Mantra 109
इ॒र॒ज्यन्न॑ग्ने प्रथयस्व ज॒न्तुभि॑र॒स्मे रायो॑ अमर्त्य । स द॑र्श॒तस्य॒ वपु॑षो॒ वि रा॑जसि पृ॒णक्षि॑ सान॒सिं क्रतु॑म्
হে অগ্নি, উদ্যমে অগ্ৰসর হৈ তুমি জন্তুসমূহৰ মাজত নিজকে বিস্তাৰ কৰা; হে অমৰ, আমাৰ বাবে ধন-সম্পদ বিস্তাৰ কৰা। দৰ্শনীয় ৰূপে তুমি উজ্জ্বলভাৱে প্ৰকাশ পাওঁ; যজ্ঞৰ জয়দায়ক সংকল্প (ক্রতু) তুমি পূৰ্ণ কৰ।
Mantra 110
इ॒ष्क॒र्तार॑मध्व॒रस्य॒ प्रचे॑तसं॒ क्षय॑न्त॒ᳪ राध॑सो म॒हः । रा॒तिं वा॒मस्य॑ सु॒भगां॑ म॒हीमिषं॒ दधा॑सि सान॒सिᳪ र॒यिम्
অধ্বৰ যজ্ঞৰ পোষণ-কৰ্তা, প্ৰচেতন (জ্ঞানী), মহৎ ঐশ্বৰ্যত নিবাসী—তুমি আনন্দৰ শুভ, বিশাল দান দিয়া: ইষ (পোষণ) আৰু লাভদায়ক ধন তুমি প্ৰদান কৰ।
Mantra 111
ऋ॒तावा॑नं महि॒षं वि॒श्वद॑र्शतम॒ग्निᳪ सु॒म्नाय॑ दधिरे पु॒रो जना॑: । श्रुत्क॑र्णᳪ स॒प्रथ॑स्तमं त्वा गि॒रा दै॑व्यं॒ मानु॑षा यु॒गा
ঋত-সম্পন্ন, মহিষসম, বিশ্বদৰ্শনীয় অগ্নিক জনসমূহে অনুগ্ৰহৰ বাবে আগত স্থাপন কৰিলে। হে বিস্তৃত-ব্যাপ্ত, শ্ৰুতকৰ্ণ, দেৱ, মানৱ যুগসমূহে বাক্য-গীৰাৰে তোমাক (স্তৱ) কৰে।
Mantra 112
आ प्या॑यस्व॒ समे॑तु ते वि॒श्वत॑: सोम॒ वृष्ण्य॑म् । भवा॒ वाज॑स्य सङ्ग॒थे
হে সোম, তুমি বৃদ্ধি লাভ কৰা; সকলো দিশৰ পৰা তোমাৰ বৃষ্ণ্য (পৌৰুষবল) তোমালৈ একত্ৰ হওক। শক্তি আৰু বিজয়-ধনৰ সংগঠনত তুমি মিলন-স্থান হওক।
Mantra 113
सं ते॒ पया॑ᳪसि॒ समु॑ यन्तु॒ वाजा॒ः सं वृष्ण्या॑न्यभिमाति॒षाह॑ः । आ॒प्याय॑मानो अ॒मृता॑य सोम दि॒वि श्रवा॑ᳪस्युत्त॒मानि॑ धिष्व
তোমাৰ পোষক ৰসসমূহ একেলগে, তোমাৰ বলৰ বাজিকসমূহ একেলগে, আৰু তোমাৰ পৌৰুষশক্তিসমূহ একেলগে—হে সোম, অভিমাতি-সহা (শত্ৰুনাশক), ইয়ালৈ আহক। অমৃতত্বৰ বাবে বৃদ্ধি পাই, হে সোম, স্বৰ্গত আমাৰ বাবে সৰ্বোত্তম যশসমূহ স্থাপন কৰা।
Mantra 114
आ प्या॑यस्व मदिन्तम॒ सोम॒ विश्वे॑भिर॒ᳪशुभि॑ः । भवा॑ नः स॒प्रथ॑स्तम॒ः सखा॑ वृ॒धे
হে সোম, অতি-আনন্দদায়ক, তুমি তোমাৰ সকলো ৰশ্মিৰ সৈতে বৃদ্ধি লাভ কৰা। আমাৰ বাবে তুমি অতি-বিস্তৃত হ’বা; আমাৰ বৃদ্ধি-সমৃদ্ধিৰ বাবে বন্ধু হ’বা।
Mantra 115
आ ते॑ व॒त्सो मनो॑ यमत्पर॒माच्चि॑त्स॒धस्था॑त् । अग्ने॒ त्वाङ्का॑मया गि॒रा
তোমাৰ ওচৰলৈ মন, বাছুৰৰ দৰে, পৰম সধস্থ (উচ্চতম আসন)ৰ পৰাও টানি আনা হয়। হে অগ্নি, মোৰ গিৰা (বাণী)ৰে তোমাক কোলত ল’বলৈ কামনা কৰোঁ।
Mantra 116
तुभ्यं॒ ता अ॑ङ्गिरस्तम॒ विश्वा॑ः सुक्षि॒तय॒ः पृथ॑क् । अग्ने॒ कामा॑य येमिरे
হে অঙ্গিরস-সদৃশ অতি-শ্রেষ্ঠ অগ্নি, পৃথক পৃথক সকলো সুক্ষিতি (সমৃদ্ধ বাসস্থান) তোমাৰ ওচৰলৈ কামনা-লাভৰ বাবে আশ্ৰয় লৈছে।
Mantra 117
अ॒ग्निः प्रि॒येषु॒ धाम॑सु॒ कामो॑ भू॒तस्य॒ भव्य॑स्य । स॒म्राडेको॒ वि रा॑जति
অগ্নি প্ৰিয় ধামসমূহত—ভূত আৰু ভবিষ্যতৰ কাম (আকাঙ্ক্ষা) স্বৰূপ—একমাত্ৰ সম্ৰাট্ ৰূপে ৰাজসৌন্দৰ্য্যে উজ্জ্বল হৈ প্ৰকাশিত হয়।
Frequently Asked Questions
It continues Agnicayana, especially brick-laying and Lokampr̥ṇā (space-filling) formulas that complete and stabilize the fire-altar as Agni’s cosmic body.
These are continuity-seals: the rite repeatedly recalls vitality, nourishment, and lifespan so the sacrificer’s gains are not lost between ritual steps and the altar remains securely enlivened.
It asks Varuṇa-Āditya to loosen bonds above, below, and in between—removing constraint and restoring freedom to proceed, showing that right ritual seeks both welfare and release from binding forces.