Adhyaya 11
Agnicayana preliminaries and altar construction.
Mantras
Mantra 1
यु॒ञ्जा॒नः प्र॑थ॒मं मन॑स्त॒त्त्वाय॑ सवि॒ता धिय॑: । अ॒ग्नेर्ज्योति॑र्नि॒चाय्य॑ पृथि॒व्या अध्याऽभ॑रत्
প্ৰথমে মনক সত্য-তত্ত্বৰ সৈতে যোজি, সৱিতা ধীসমূহক সুবিন্যস্ত কৰিলে; অগ্নিৰ জ্যোতি দৰ্শন কৰি, তেওঁ পৃথিৱীৰ ওপৰৰ পৰা তাক ইয়ালৈ আনিলে।
Mantra 2
यु॒क्तेन॒ मन॑सा व॒यं दे॒वस्य॑ सवि॒तुः स॒वे । स्व॒र्ग्या॒य॒ शक्त्या॑
যুগ্ম মনৰে সৈতে আমি দেব সৱিতৃৰ প্ৰেৰণাত, স্বৰ্গ লাভ কৰোৱা সেই শক্তিৰে (কৰ্ম কৰোঁ)।
Mantra 3
यु॒क्त्वाय॑ सवि॒ता दे॒वान्त्स्व॑र्य॒तो धि॒या दिव॑म् । बृ॒हज्ज्योति॑: करिष्य॒तः स॑वि॒ता प्र सु॑वाति॒ तान्
সৱিতা ধিয়াৰে স্বৰ্গাভিমুখী সকলো দেৱতাক যুজি, দিৱলৈ—বৃহৎ জ্যোতি স্থাপন কৰিবলৈ—তেওঁলোকক আগবঢ়াই প্ৰেৰণ কৰে।
Mantra 4
यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धियो॒ विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चित॑: । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒विदेक॒ इन्म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुतिः
তেওঁলোকে মন যুজে, আৰু ধী-চিন্তাও যুজে—বিপ্ৰসকল, বিপ্ৰৰ (সন্তান/অনুগামী), মহান, সৰ্বজ্ঞ। বিধান-বিদ একমাত্ৰজন হোত্ৰ-কৰ্তব্যসমূহ বিভাজন কৰি স্থাপন কৰিছে; দেব সৱিতৃৰ পৰিবেষ্টিত মহিমা-স্তৱন মহৎ।
Mantra 5
यु॒जे वां॒ ब्रह्म॑ पू॒र्व्यं नमो॑भि॒र्वि श्लोक॑ एतु प॒थ्ये॒व सू॒रेः । शृ॒ण्वन्तु॒ विश्वे॑ अ॒मृत॑स्य पु॒त्रा आ ये धामा॑नि दि॒व्यानि॑ त॒स्थुः
হে দ্বয় দেবতা, তোমালোকৰ বাবে মই প্ৰাচীন ব্ৰহ্ম-বাণী যোজোঁ; নমস্কাৰেৰে স্তোত্ৰটি সূৰ্যৰ নিশ্চিত পথৰ দৰে সৰ্বত্ৰ প্ৰসাৰিত হওক। অমৃতৰ পুত্ৰসকল—যিসকলে দিব্য ধামসমূহত স্থিত—সকলো শুনক।
Mantra 6
यस्य॑ प्र॒याण॒मन्व॒न्य इद्य॒युर्दे॒वा दे॒वस्य॑ महि॒मान॒मोज॑सा । यः पार्थि॑वानि विम॒मे स एत॑शो॒ रजा॑ᳪसि दे॒वः स॑वि॒ता म॑हित्व॒ना
যাৰ অগ্ৰগমন অনুসৰি আন দেবতাসকলেও চলিছে—দেৱতাৰ সেই মহিমা নিজৰ বলত। যিয়ে পাৰ্থিৱ অঞ্চলসমূহ মাপি নিৰ্ধাৰণ কৰিলে—সেই তীব্ৰ প্ৰেৰক, দেৱ সৱিতা, মহিমাৰে ৰজাঁসি (আকাশীয় বিস্তাৰসমূহ) বিধান কৰিলে।
Mantra 7
देव॑ सवित॒: प्र सु॑व य॒ज्ञं प्र सु॑व य॒ज्ञप॑तिं॒ भगा॑य । दि॒व्यो ग॑न्ध॒र्वः के॑त॒पूः केतं॑ नः पुनातु वा॒चस्पति॒र्वाचं॑ नः स्वदतु
হে দেৱ সৱিতা, যজ্ঞক আগবঢ়োৱা; ভগাৰ অংশৰ বাবে যজ্ঞপতিকো আগবঢ়োৱা। দিৱ্য গন্ধৰ্ব—কেতপূ (চিহ্ন-শোধক)—আমাৰ কেত (চিহ্ন) শোধন কৰক; আৰু বাচস্পতি আমাৰ বাক্য মধুৰ কৰক।
Mantra 8
इ॒मं नो॑ देव सवितर्य॒ज्ञं प्र ण॑य देवा॒व्य॒ᳪ सखि॒विद॑ᳪ सत्रा॒जितं॑ धन॒जित॑ᳪ स्व॒र्जित॑म् । ऋ॒चा स्तोम॒ᳪ सम॑र्धय गाय॒त्रेण॑ रथन्त॒रं बृ॒हद्गा॑य॒त्रव॑र्तनि॒ स्वाहा॑
হে দেব সৱিতৃ, আমাৰ এই যজ্ঞখন আগবঢ়াই নে—দেৱ-যোগ্য, সখি-লাভকৰ, সত্র-জয়ী, ধন-জয়ী, স্বৰ্গ-জয়ী। ঋচাৰে স্তোম সম্পূৰ্ণ কৰ; গায়ত্ৰী ছন্দে ৰথন্তৰ, আৰু গায়ত্ৰী-পথত বৃহৎ—স্বাহা।
Mantra 9
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॑दे गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्पृ॑थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदा भ॑र॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्
দেৱ সৱিতৃৰ প্ৰসৱত, অশ্বিনদ্বয়ৰ বাহুৰে, পূষণৰ হাতদ্বয়ে, মই তোমাক উঠাই লওঁ। গায়ত্ৰী ছন্দে, অঙ্গিৰস-সদৃশভাৱে, পৃথিৱীৰ সধস্থৰ পৰা ‘পুৰীষ্য’ অগ্নিক গ্ৰহণ কৰোঁ; ত্ৰিষ্টুভ ছন্দে, অঙ্গিৰস-সদৃশভাৱে, তুমি (তাক) আনি দিয়া—অঙ্গিৰস-সদৃশভাৱে।
Mantra 10
अभ्रि॑रसि॒ नार्य॑सि॒ त्वया॑ व॒यम॒ग्निᳪ श॑केम॒ खनि॑तुᳪ स॒धस्थ॒ आ । जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्
তুমি অভ্ৰি (কোদাল); তুমি আঘাত নকৰা। তোমাৰ দ্বাৰাই আমি সধস্থত থকা অগ্নিক খনন কৰি উলিয়াবলৈ সক্ষম হওঁ। জগতী ছন্দে—অঙ্গিৰস-সদৃশভাৱে।
Mantra 11
हस्त॑ आ॒धाय॑ सवि॒ता बिभ्र॒दभ्रि॑ᳪ हिर॒ण्ययी॑म् । अ॒ग्नेर्ज्योति॑र्नि॒चाय्य॑ पृथि॒व्या अध्याऽभ॑र॒दानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्
হাত থৈ সৱিতা, সোনালী খন্তি/কোদাল বহন কৰি, অগ্নিৰ জ্যোতি লক্ষ্য কৰি, অনুষ্টুভ ছন্দে, অঙ্গিৰসসকলৰ দৰে, পৃথিৱীৰ পৰা তাক উলিয়াই আনিলে।
Mantra 12
प्रतू॑र्तं वाजि॒न्ना द्र॑व॒ वरि॑ष्ठा॒मनु॑ सं॒वत॑म् । दि॒वि ते॒ जन्म॑ पर॒मम॒न्तरि॑क्षे॒ तव॒ नाभि॑: पृथि॒व्यामधि॒ योनि॒रित्
প্ৰতূৰ্ত হে বাজিন্, সৰ্বোত্তম পথেদি বছৰৰ ধাৰা অনুসৰি ইয়ালৈ দৌৰি আহা। দিৱিত তোমাৰ পৰম জন্ম; অন্তৰিক্ষত তোমাৰ নাভি; পৃথিৱীতেই নিশ্চয় তোমাৰ যোনি।
Mantra 13
यु॒ञ्जाथा॒ᳪ रास॑भं यु॒वम॒स्मिन् यामे॑ वृषण्वसू । अ॒ग्निं भर॑न्तमस्म॒युम्
হে বৃষণ্বসূ, তোমালোক দুয়োজনে এই যাত্ৰাত গাধাটোক জুৱলি দিয়া—যেন সি অচ্যুত, অব্যর্থ অগ্নিক বহন কৰে।
Mantra 14
योगे॑-योगे त॒वस्त॑रं॒ वाजे॑-वाजे हवामहे । सखा॑य॒ इन्द्र॑मू॒तये॑
প্ৰতি যোগত, প্ৰতি বিজয়-লাভত, আমি সখাসকল সহায়ৰ বাবে অধিক বলৱান ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰোঁ।
Mantra 15
प्र॒तूर्व॒न्नेह्य॑व॒क्राम॒न्नश॑स्ती रु॒द्रस्य॒ गाण॑पत्यं मयो॒भूरेहि॑ । उ॒र्वन्तरि॑क्षं॒ वी॑हि स्व॒स्तिग॑व्यूति॒रभ॑यानि कृ॒ण्वन् पू॒ष्णा स॒युजा॑ स॒ह
হে জয়ী (প্ৰতূর্বন্), ইয়ালৈ আহা, তললৈ নামি আগবাঢ়া; অশান্তি-অমঙ্গল দূৰ কৰা। ৰুদ্ৰৰ গণপতি-ভাবসহ ময়োভূ (আনন্দদাতা) হৈ আহা। অন্তৰিক্ষ বিস্তাৰ কৰা, তাক পৰিষ্কাৰ কৰা; স্বস্তিদায়ক গোৱিউতি (গাই-চলাৰ নিৰাপদ পথ) সহ, সকলোকে নিৰ্ভয় কৰি, পূষণৰ সৈতে যুজা (যোক্ত সঙ্গী) হৈ একেলগে থাক।
Mantra 16
पृ॒थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदा भ॑रा॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदच्छे॑मो॒ ऽग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वद्भ॑रिष्यामः
পৃথিৱীৰ দৃঢ় অধিষ্ঠানৰ পৰা অগ্নিক—পুৰীষ্য (পৃথিৱী-পোষিত) অগ্নিক—অঙ্গিৰসসকলৰ ৰীতি অনুসাৰে ইয়ালৈ আন। অঙ্গিৰসসকলৰ ৰীতি অনুসাৰে পুৰীষ্য অগ্নিক ইয়ালৈ আন। অঙ্গিৰসসকলৰ ৰীতি অনুসাৰে পুৰীষ্য অগ্নিৰ ওচৰলৈ আমি আগবাঢ়োঁ; অঙ্গিৰসসকলৰ ৰীতি অনুসাৰে পুৰীষ্য অগ্নিক আমি আনিম।
Mantra 17
अन्व॒ग्निरु॒षसा॒मग्र॑मख्य॒दन्वहा॑नि प्रथ॒मो जा॒तवे॑दाः । अनु॒ सूर्य॑स्य पुरु॒त्रा च॑ र॒श्मीननु॒ द्यावा॑पृथि॒वी आ त॑तन्थ
অগ্নিয়ে উষাসকলৰ অগ্ৰভাগ অনুসৰণ কৰি দেখিলে; প্ৰথম জন্মা জাতৱেদাঃ দিনসমূহো অনুসৰণ কৰিলে। সূৰ্যৰ বহুস্থানে বিস্তৃত ৰশ্মিসমূহো তেওঁ অনুসৰণ কৰিলে; দ্যাৱা-পৃথিৱীক তেওঁ বিস্তাৰ কৰি তানিলে।
Mantra 18
आ॒गत्य॑ वा॒ज्यध्वा॑न॒ᳪ सर्वा॒ मृधो॒ वि धू॑नुते । अ॒ग्निᳪ स॒धस्थे॑ मह॒ति चक्षु॑षा॒ नि चि॑कीषते
বীৰ্যৰ পথত আগমন কৰি তেওঁ সকলো বৈৰতা ঝাৰি পেলায়। মহৎ চকুৰে অগ্নি সধস্থত (আসনত) তাক ভালদৰে লক্ষ্য কৰে।
Mantra 19
आ॒क्रम्य॑ वाजिन् पृथि॒वीम॒ग्निमि॑च्छ रु॒चा त्वम् । भूम्या॑ वृ॒त्वाय॑ नो ब्रूहि॒ यत॒: खने॑म॒ तं व॒यम्
হে বাজিক (বলৱান), পৃথিৱীত পদাৰ্পণ কৰি তুমি তোমাৰ ৰুচা (দীপ্তি) লৈ অগ্নিক বিচাৰা। ভূমিৰে আৱৃত কৰি আমাক কোৱা—ক’ৰ পৰা আমি খনন কৰিম; সেই ঠাইতেই আমি খনন কৰিম।
Mantra 20
द्यौ॑स्ते पृ॒ष्ठं पृ॑थि॒वी स॒धस्थ॑मा॒त्माऽन्तरि॑क्षᳪ समु॒द्रो योनि॑: । वि॒ख्याय॒ चक्षु॑षा॒ त्वम॒भि ति॑ष्ठ पृतन्य॒तः
দ্যৌ তোমাৰ পিঠি, পৃথিৱী তোমাৰ আসন; অন্তৰীক্ষ তোমাৰ আত্মা, সমুদ্ৰ তোমাৰ যোনি। চকুৰে বিচাৰি-চিনি তুমি আক্রমণকাৰী শত্রুৰ বিপক্ষে দৃঢ়ভাৱে থিয় দিয়া।
Mantra 21
उत्क्रा॑म मह॒ते सौ॑भगाया॒स्मादा॒स्थाना॑द् द्रविणो॒दा वा॑जिन् । व॒यᳪ स्या॑म सुम॒तौ पृ॑थि॒व्या अ॒ग्निं खन॑न्त उ॒पस्थे॑ अस्याः
হে দ্ৰৱিণোদা, হে ৱাজিন, এই স্থানৰ পৰা মহৎ সৌভাগ্যৰ বাবে আগবাঢ়া। পৃথিৱীৰ সুমতিত আমি থাকোঁ, যেতিয়া আমি ইয়াৰ কোলাত অগ্নিক খনন কৰোঁ।
Mantra 22
उद॑क्रमीद् द्रविणो॒दा वा॒ज्य॒र्वाक॒: सुलो॒कᳪ सुकृ॑तं पृथि॒व्याम् । तत॑: खनेम सु॒प्रती॑कम॒ग्निᳪ स्वो॒ रुहा॑णा॒ अधि॒ नाक॑मुत्त॒मम्
দ্ৰৱিণোদা, ৱাজিন, আৰ্বাক্ গতি কৰি পৃথিৱীত সুকৃত, সুলোক—সু-ব্যৱস্থিত অঞ্চলত পদাৰ্পণ কৰিলে। তাৰ পাছত আমি সুপ্ৰতীক অগ্নিক খনন কৰোঁ; স্বৰ্গলৈ আৰোহণ কৰি উত্তমতম নাকলৈ উঠোঁ।
Mantra 23
आ त्वा॑ जिघर्मि॒ मन॑सा घृ॒तेन॑ प्रतिक्षि॒यन्तं॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । पृ॒थुं ति॑र॒श्चा वय॑सा बृ॒हन्तं॒ व्यचि॑ष्ठ॒मन्नै॑ रभ॒सं दृशा॑नम्
ঘৃতসহ মনসাৰে মই তোমাক অভিষেক কৰোঁ—সকলো ভুবনৰ ওপৰত স্থিত তোমাক। বিস্তৃত, তিৰ্যকভাৱে প্ৰসাৰিত, বীৰ্য্যত মহান, সৰ্বব্যাপী, তীব্ৰ, আহাৰসমূহৰ দ্বাৰা দৃষ্টিগোচৰ হৈ প্ৰকাশিত।
Mantra 24
आ वि॒श्वत॑: प्र॒त्यञ्चं॑ जिघर्म्यर॒क्षसा॒ मन॑सा॒ तज्जु॑षेत । मर्य॑श्री स्पृह॒यद्व॑र्णो अ॒ग्निर्नाभि॒मृशे॑ त॒न्वा जर्भु॑राणः
সকলো দিশাৰ পৰা, সন্মুখলৈ মুখ কৰা তোমাক মই অভিষেক কৰোঁ—ৰাক্ষস-অস্পৰ্শ মনসাৰে; তেওঁ ই গ্ৰহণ কৰক। মৰ্য্যশ্ৰী, কাম্য বৰ্ণৰ অগ্নি—নাভি স্পৰ্শ কৰি, দেহেৰে কঁপনি তুলি উদ্যমেৰে তৎপৰ।
Mantra 25
परि॒ वाज॑पतिः क॒विर॒ग्निर्ह॒व्यान्य॑क्रमीत् । दध॒द्रत्ना॑नि दा॒शुषे॑
হৱ্যসমূহৰ চাৰিওফালে কবি, বাজিক-পতি অগ্নি পৰিক্ৰমা কৰিলে; দাশু (উপাসক)ক ৰত্নসমূহ দান কৰি।
Mantra 26
परि॑ त्वाऽग्ने॒ पुरं॑ व॒यं विप्र॑ᳪ सहस्य धीमहि । धृ॒षद्व॑र्णं दि॒वे-दि॑वे ह॒न्तारं॑ भङ्गु॒राव॑ताम्
হে অগ্নি, তোমাক দুৰ্গৰ দৰে চাৰিওফালে ঘেৰি আমি—বিপ্ৰসকল—তোমাৰ ধ্যান কৰোঁ, হে সহস্য, মহাবলৱান। দিনেদিনে ধৃষ্ট দীপ্তিবৰ্ণ, ভঙ্গুৰ-দুৰ্বলসকলৰ হন্তা তুমি।
Mantra 27
त्वम॑ग्ने॒ द्युभि॒स्त्वमा॑शुशु॒क्षणि॒स्त्वम॒द्भ्यस्त्वमश्म॑न॒स्परि॑ । त्वं वने॑भ्य॒स्त्वमोष॑धीभ्य॒स्त्वं नृ॒णां नृ॑पते जायसे॒ शुचि॑:
হে অগ্নি, তুমি দ্যুতি-আলোকসমূহৰ সৈতে; তুমি শীঘ্ৰ জ্বলি উঠা। তুমি জলৰ পৰা, তুমি শিলাৰ চাৰিওফালৰ পৰা। তুমি বন-অৰণ্যৰ পৰা, তুমি ঔষধি-উদ্ভিদৰ পৰা; হে নৃপতি, নৰসমূহৰ অধিপতি, তুমি মানুহৰ মাজত শুচি ৰূপে জন্ম লোৱা।
Mantra 28
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । पृ॒थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वत्ख॑नामि । ज्योति॑ष्मन्तं त्वाऽग्ने सु॒प्रती॑क॒मज॑स्रेण भा॒नुना॒ दीद्य॑तम् । शि॒वं प्र॒जाभ्योऽहि॑ᳪसन्तं पृथि॒व्या: स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वत्ख॑नामः
দেৱ সৱিতৃৰ প্ৰসৱত, অশ্বিনদ্বয়ৰ বাহুৰে, পূষণৰ হাতেৰে, পৃথিৱীৰ সধস্থাৰ পৰা আমি অগ্নি—‘পুৰীষ্য’—অঙ্গিৰসসকলৰ দৰে খনন কৰি উলিয়াওঁ। হে অগ্নি, জ্যোতিষ্মন্ত, সুপ্ৰতীক, অজস্ৰ ভানুৰে সদা দীপ্তিমান—প্ৰজাসকলৰ মঙ্গলকাৰী, অহিংস; পৃথিৱীৰ সধস্থাৰ পৰা আমি অগ্নি—‘পুৰীষ্য’—অঙ্গিৰসসকলৰ দৰে খনন কৰোঁ।
Mantra 29
अ॒पां पृ॒ष्ठम॑सि॒ योनि॑र॒ग्नेः स॑मु॒द्रम॒भित॒: पिन्व॑मानम् । वर्ध॑मानो म॒हाँ२ आ च॒ पुष्क॑रे दि॒वो मात्र॑या वरि॒म्णा प्र॑थस्व
তুমি জলসমূহৰ পৃষ্ঠ, অগ্নিৰ যোনি; চাৰিওফালে ফুলা-উঠা সমুদ্ৰ। মহৎ হৈ বৃদ্ধি পাই, তুমি পুষ্কৰতেও প্ৰসাৰিত হোৱা—দ্যৌৰ মাত্ৰা অনুসাৰে, বিস্তাৰৰ প্ৰশস্ততাৰে।
Mantra 30
शर्म॑ च स्थो॒ वर्म॑ च॒ स्थोऽछि॑द्रे बहु॒ले उ॒भे । व्यच॑स्वती॒ सं व॑साथां भृ॒तम॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒म्
তোমালোক দুয়ো আশ্ৰয়ো আৰু বর্মো; অচ্ছিদ্ৰ, বহুল—উভয়ে। সৰ্বব্যাপিনী হৈ একেলগে বাস কৰা; বহন কৰা ‘পুৰীষ্য’ অগ্নিক আৱৰি ৰাখা।
Mantra 31
सं व॑साथाᳪ स्व॒र्विदा॑ स॒मीची॒ उर॑सा॒ त्मना॑ । अ॒ग्निम॒न्तर्भ॑रि॒ष्यन्ती॒ ज्योति॑ष्मन्त॒मज॑स्र॒मित्
স্বৰ্গ-প্ৰাপ্তিদাতা, তোমালোক একেলগে বাস কৰা, পৰস্পৰৰ মুখামুখি; বুকু আৰু নিজৰ অন্তঃসত্তাৰে। অন্তৰত অগ্নিক ধৰি ৰাখি—জ্যোতিষ্মান, অবিৰাম সেই অগ্নিকেই।
Mantra 32
पु॒री॒ष्यो॒ऽसि वि॒श्वभ॑रा॒ अथ॑र्वा त्वा प्रथ॒मो निर॑मन्थदग्ने । त्वाम॑ग्ने॒ पुष्क॑रा॒दध्यथ॑र्वा॒ निर॑मन्थत । मू॒र्ध्नो विश्व॑स्य वा॒घत॑:
তুমি বেদীৰ মাটিৰ (পুৰীষ্য) অগ্নি, সকলো বহনকাৰী। হে অগ্নি, অথৰ্বনেই প্ৰথমে তোমাক মন্থন কৰি উলিয়ালে। হে অগ্নি, পুষ্কৰাৰ পৰা, ওপৰৰ পৰা, অথৰ্বনেই তোমাক মন্থন কৰি উলিয়ালে—সমগ্ৰ যজমানৰ মূৰ্ধাৰ পৰা।
Mantra 33
तमु॑ त्वा द॒ध्यङ्ङृषि॑: पु॒त्र ई॑धे॒ अथ॑र्वणः । वृ॑त्र॒हणं॑ पुरन्द॒रम्
সেই তোমাকেই দধ্যঞ্ ঋষি—অথৰ্বনৰ পুত্ৰ—প্ৰজ্বলিত কৰে; বৃত্ৰহন্তা, দুৰ্গ-ভেদক।
Mantra 34
तमु॑ त्वा पा॒थ्यो वृषा॒ समी॑धे दस्यु॒हन्त॑मम् । ध॒न॒ञ्ज॒यᳪ रणे॑-रणे
তোমাকেই পাথ্য বৃষা—বলবান—সমিধা কৰে; দস্যুহন্তম, দস্যু-নাশকতাত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ; ধনঞ্জয়, ৰণে-ৰণে ধন-বিজয়ী।
Mantra 35
सीद॑ होत॒: स्व उ॑ लो॒के चि॑कि॒त्वान्सा॒दया॑ य॒ज्ञᳪ सु॑कृ॒तस्य॒ योनौ॑ । दे॒वा॒वीर्दे॒वान्ह॒विषा॑ यजा॒स्यग्ने॑ बृ॒हद्यज॑माने॒ वयो॑ धाः
হে হোতা, নিজ লোকত বহা, হে জ্ঞানী; সু-কৃতৰ যোনিত যজ্ঞ স্থাপন কৰা। দেববীৰ, হৱিষা দেৱসকলক যজ; হে অগ্নি, মহৎ যজমানত বীৰ্য্য/বল দান কৰা।
Mantra 36
नि होता॑ होतृ॒षद॑ने॒ विदा॑नस्त्वे॒षो दी॑दि॒वाँ२ अ॑सदत्सु॒दक्ष॑: । अद॑ब्धव्रतप्रमति॒र्वसि॑ष्ठः सहस्रम्भ॒रः शुचि॑जिह्वो अ॒ग्निः
হোতা অগ্নি হোতৃ-সদনে আসন গ্ৰহণ কৰক—বিদ্বান, তীব্ৰ, দীপ্তিমান, সুদক্ষ। অদব্ধ-ব্ৰত, স্থিৰ-প্ৰজ্ঞা, বশিষ্ঠ—সহস্ৰ-ভাৰ (সহস্ৰগুণ দানকাৰী), শুচি-জিহ্বা অগ্নি।
Mantra 37
सᳪ सी॑दस्व म॒हाँ२ अ॑सि॒ शोच॑स्व देव॒वीत॑मः । वि धू॒मम॑ग्ने अरु॒षं मि॑येध्य सृ॒ज प्र॑शस्त दर्श॒तम्
শৃঙ্খলাৰে বহা; তুমি মহান। দেৱসকলৰ বাবে অতি প্ৰিয় হৈ দীপ্ত হওঁক। হে অগ্নি, পূজাৰ যোগ্য, তোমাৰ ৰক্তাভ ধোঁৱা বিস্তাৰ কৰি উলিয়াই দিয়া—প্ৰশস্ত, দৰ্শনীয়।
Mantra 38
अ॒पो दे॒वीरुप॑ सृज॒ मधु॑मतीरय॒क्ष्माय॑ प्र॒जाभ्य॑: । तासा॑मा॒स्थाना॒दुज्जि॑हता॒मोष॑धयः सुपिप्प॒लाः
দেৱী আপঃ—মধুমতী জলসমূহ—ইয়ালৈ প্ৰেৰণ কৰা; প্ৰজাৰ হিতৰ বাবে, ক্ষয়-ৰোগ (যক্ষ্মা)ৰ পৰা মুক্তিৰ বাবে। সিহঁতৰ নিৰ্ধাৰিত স্থানৰ পৰা ঔষধিসমূহ উজলি উঠক, সুপিপ্পল—সমৃদ্ধ ফলযুক্ত হওক।
Mantra 39
सं ते॑ वा॒युर्मा॑त॒रिश्वा॑ दधातूत्ता॒नाया॒ हृद॑यं॒ यद्विक॑स्तम् । यो दे॒वानां॒ चर॑सि प्रा॒णथे॑न॒ कस्मै॑ देव॒ वष॑डस्तु॒ तुभ्य॑म्
মাতৰিশ্বা বায়ুৱে তোমাৰ বাবে উত্তান বেদীৰ বিস্তৃত হৃদয়—যি প্ৰসাৰিত—সুসংবদ্ধ কৰি দিওক। তুমি যি প্ৰাণ-বায়ুৰে দেৱসকলৰ মাজত বিচৰণ কৰ, হে দেৱ, কাক ‘বষট্’ হ’ব? তোমালৈয়ে।
Mantra 40
सुजा॑तो॒ ज्योति॑षा स॒ह शर्म॒ वरू॑थ॒माऽस॑द॒त्स्व॑: । वासो॑ अग्ने वि॒श्वरू॑प॒ᳪ सं व्य॑यस्व विभावसो
সুজাত, জ্যোতিৰ সৈতে, শর্ম আৰু বৰূথ (ৰক্ষা)সহ স্বৰ্গত আসন গ্ৰহণ কৰা। হে অগ্নি, হে বিভাৱসু, তোমাৰ বিশ্বৰূপ বসনখন বিস্তাৰ কৰা।
Mantra 41
उदु॑ तिष्ठ स्वध्व॒रावा॑ नो दे॒व्या धि॒या । दृ॒शे च॑ भा॒सा बृ॑ह॒ता सु॑शु॒क्वनि॒राग्ने॑ याहि सुश॒स्तिभि॑ः ॥
হে অগ্নি, সু-যজ্ঞসম্পন্ন, আমাৰ বাবে দেৱীয় ধ্যানসহ উঠি দাঁড়াও; দৰ্শনৰ বাবে মহান দীপ্তিৰে প্ৰকাশিত হও। হে সু-ধ্বনিযুক্ত অগ্নি, সু-উচ্চাৰিত স্তোত্ৰসমূহসহ ইয়ালৈ আহা।
Mantra 42
ऊ॒र्ध्व ऊ॒ षु ण॑ ऊ॒तये॒ तिष्ठा॑ दे॒वो न स॑वि॒ता । ऊ॒र्ध्वो वाज॑स्य॒ सनि॑ता॒ यद॒ञ्जिभि॑र्वा॒घद्भि॑र्वि॒ह्वया॑महे ॥
হে দেব সৱিতা-সদৃশ, আমাৰ ঊতি (সহায়)ৰ বাবে ঊৰ্ধ্ব হৈ থিয় হওঁ। ঊৰ্ধ্ব হৈ তুমি বাজিক (বাজ)ৰ সনিতা—যেতিয়া অভিষেকসমূহেৰে আৰু স্তোতৃ-গায়কসকলৰ সৈতে আমি তোমাক আহ্বান কৰোঁ।
Mantra 43
स जा॒तो गर्भो॑ असि॒ रोद॑स्योरग्ने॒ चारु॒र्विभृ॑त॒ ओष॑धीषु । चि॒त्रः शिशु॒ः परि॒ तमा॑ᳪस्य॒क्तून्प्र मा॒तृभ्यो॒ अधि॒ कनि॑क्रद॒द्गाः ॥
হে অগ্নি, তুমি জন্মিলে দুয়োটা লোকৰ (ৰোদসী) গৰ্ভ-সদৃশ; উদ্ভিদসমূহত ধাৰিত, মনোহৰ। আশ্চৰ্য শিশুৰূপে তুমি অন্ধকাৰসমূহ, ৰাতিসমূহ আৱৰি লোৱা; উচ্চস্বৰে ক্ৰন্দন কৰি তুমি মাতৃসকলৰ পৰা গাভীসমূহক বাহিৰ কৰি আনিলা।
Mantra 44
स्थि॒रो भ॑व वी॒ड्व॒ङ्ग आ॒शुर्भ॑व वा॒ज्य॒र्वन् । पृ॒थुर्भ॑व सु॒षद॒स्त्वम॒ग्नेः पु॑रीष॒वाह॑णः ॥
হে দৃঢ়-অঙ্গবিশিষ্ট, স্থিৰ হওঁ; হে বাজ্য-অৰৱন (বিজয়ী অশ্ব), আশু হওঁ। বিস্তৃত হওঁ, সু-আসনযুক্ত হওঁ—তুমি অগ্নিৰ পুরীষ-ৱাহণ (প্যাকিং-মাটি বহনকাৰী)।
Mantra 45
शि॒वो भ॑व प्र॒जाभ्यो॒ मानु॑षीभ्य॒स्त्वम॑ङ्गिरः । मा द्यावा॑पृथि॒वी अ॒भि शो॑ची॒र्माऽन्तरि॑क्षं॒ मा वन॒स्पती॑न् ॥
হে অঙ্গিরস, তুমি মানব প্রজাসকলৰ প্ৰতি শিৱ, কল্যাণময় হওক। দ্যাৱা-পৃথিৱীক দগ্ধ নকৰিবা; অন্তৰিক্ষক দগ্ধ নকৰিবা; বনস্পতিসকলক দগ্ধ নকৰিবা।
Mantra 46
प्रै॑तु वा॒जी कनि॑क्रद॒न्नान॑द॒द्रास॑भ॒: पत्वा॑ । भर॑न्न॒ग्निं पु॑री॒ष्यं मा पा॒द्यायु॑षः पु॒रा । वृषा॒ग्निं वृष॑णं॒ भर॑न्न॒पां गर्भ॑ᳪ समु॒द्रिय॑म् । अग्न॒ आ या॑हि वी॒तये॑
প্ৰবল বাজী অশ্বটি উচ্চস্বৰে হ্ৰেষা কৰি, আনন্দিত হৈ আগবাঢ়ক—যেন ড্ৰাসভ (গাধা) ডেউকা মেলি উৰি গৈছে। পুৰীষ্য অগ্নি (আর্দ্ৰ পিণ্ডৰ অগ্নি) বহন কৰি, আয়ুষৰ পূৰ্বে যেন সি নপৰে। বৃষ-সদৃশ, বীৰ্যৱান অগ্নিক—আপাম্ গৰ্ভ, সমুদ্ৰজাত—বহন কৰি; হে অগ্নি, বিতয়ৰ বাবে ইয়ালৈ আহা।
Mantra 47
ऋ॒तᳪ स॒त्यमृ॒तᳪ स॒त्यम॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वद्भ॑रामः । ओष॑धय॒: प्रति॑ मोदध्वम॒ग्निमे॒तᳪ शि॒वमा॒यन्त॑म॒भ्यत्र॑ यु॒ष्माः । व्यस्य॒न् विश्वा॒ अनि॑रा॒ अमी॑वा नि॒षीद॑न्नो॒ अप॑ दुर्म॒तिं ज॑हि
ঋত আৰু সত্য—ঋত আৰু সত্য—অঙ্গিৰসসকলৰ দৰে আমি পুৰীষ্য অগ্নিক বহন কৰোঁ। হে ঔষধিসকল, তোমালোক এই শিৱ অগ্নিত আনন্দিত হওঁক; সি তোমালোকৰ ওচৰলৈ আহি আছে। সকলো অনিৰা অমীৱা (অকল্যাণকাৰী ৰোগ) ছটিয়াই, আমাৰ মাজত বহি, আমাৰ দুৰ্মতি (কু-চিন্তা) দূৰ কৰি দমন কৰা।
Mantra 48
ओष॑धय॒: प्रति॑ गृभ्णीत॒ पुष्प॑वतीः सुपिप्प॒लाः । अ॒यं वो॒ गर्भ॑ ऋ॒त्विय॑: प्र॒त्नᳪ स॒धस्थ॒माऽस॑दत्
হে ঔষধিসকল, ফুলধাৰী, সু-ফলধাৰী তোমালোক—তেওঁক গ্ৰহণ কৰা। এই তোমালোকৰ গৰ্ভ, ঋত্বিয় (যজ্ঞীয়) জন, প্ৰাচীন সাধস্থ (সাধাৰণ আসন)ত বহি পৰিল।
Mantra 49
वि पाज॑सा पृ॒थुना॒ शोशु॑चानो॒ बाध॑स्व द्वि॒षो र॒क्षसो॒ अमी॑वाः । सु॒शर्म॑णो बृह॒तः शर्म॑णि स्याम॒ग्नेर॒हᳪ सु॒हव॑स्य॒ प्रणी॑तौ
বিস্তৃত তেজে দীপ্তিমান হৈ, হন্তা-দ্বেষীসকলক, ৰাক্ষসক আৰু ব্যাধিসকলক দূৰ কৰ। সু-ৰক্ষাৰ মহান আশ্ৰয়ত আমি অৱস্থিত হওঁ; সু-আহ্বানিত অগ্নিৰ পথ-প্ৰদৰ্শন (প্ৰণীত)ত মই থাকোঁ।
Mantra 50
आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन । म॒हे रणा॑य॒ चक्ष॑से
আপোনালোকেই তো সেই আপঃ—আনন্দ-দাতা; আমাৰ বাবে পোষণ (ঊর্জা) স্থাপন কৰক, মহৎ সংগ্রামৰ বাবে আৰু দৃষ্টিৰ বাবে।
Mantra 51
यो व॑: शि॒वत॑मो॒ रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ह न॑: । उ॒श॒तीरि॑व मा॒तर॑:
তোমালোকৰ যি সৰ্বাধিক শিৱতম ৰস, সেইটোৰ ভাগ ইয়াত আমাৰলৈ বণ্টন কৰা—আনন্দে পোষণ কৰিবলৈ আগ্ৰহী মাতৃসকলৰ দৰে।
Mantra 52
तस्मा॒ अरं॑ गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ । आपो॑ ज॒नय॑था च नः
সেয়ে হেতু তোমালোকৰ ওচৰলৈ আমি যথোচিতভাৱে উপনীত হওঁ—যিসকলে বাসস্থান স্থিৰ কৰিবলৈ (আমাক) উদ্দীপিত কৰাঁ; আৰু হে আপঃ, আমাৰ বাবেো জনন কৰা (সন্ততি আৰু বৃদ্ধি)।
Mantra 53
मि॒त्रः स॒ᳪसृज्य॑ पृथि॒वीं भूमिं॑ च॒ ज्योति॑षा स॒ह । सुजा॑तं जा॒तवे॑दसमय॒क्ष्माय॑ त्वा॒ सᳪ सृ॑जामि प्र॒जाभ्य॑:
মিত্ৰে জ্যোতিষাৰ সহায়ত পৃথিৱী আৰু ভূমি একত্ৰ সংযোজিত কৰি—সুজাত জাতৱেদসক—ক্ষয়ৰ পৰা মুক্তিৰ বাবে, প্ৰজাৰ বাবে, তোমাক মই সংযোজিত কৰোঁ।
Mantra 54
रु॒द्राः स॒ᳪसृज्य॑ पृथि॒वीं बृ॒हज्ज्योति॒: समी॑धिरे । तेषां॑ भा॒नुरज॑स्र॒ इच्छु॒क्रो दे॒वेषु॑ रोचते
ৰুদ্ৰাসকলে পৃথিৱী সংযোজিত কৰি মহাজ্যোতি প্ৰজ্বলিত কৰিলে; তেওঁলোকৰ কিৰণ অবিৰত, উজ্জ্বল, দেৱসমূহৰ মাজত দীপ্ত হয়।
Mantra 55
सᳪसृ॑ष्टा॒ वसु॑भी रुद्रै॒र्धीरै॑: कर्म॒ण्या मृद॑म् । हस्ता॑भ्यां मृ॒द्वीं कृ॒त्वा सि॑नीवा॒ली कृ॑णोतु॒ ताम्
ৱসুসকলৰ সৈতে, ৰুদ্ৰসকলৰ সৈতে, ধীৰ-বুদ্ধিমানসকলৰ সৈতে সংযোজিত—কৰ্মোপযোগী মাটি। দুহাতে নৰম কৰি সিনীৱালীয়ে তাক গঢ়ি তুলক।
Mantra 56
सि॒नी॒वा॒ली सु॑कप॒र्दा सु॑कुरी॒रा स्वौ॑प॒शा । सा तुभ्य॑मदिते म॒ह्योखां द॑धातु॒ हस्त॑योः
সিনীৱালী—সু-কপৰ্দা, সু-কুৰীৰা, সু-উপশা (সুশৰণদায়িনী); হে অদিতি, মহীয়সী, সেয়াই তোমাৰ বাবে মোৰ দুয়ো হাতত উখা স্থাপন কৰক।
Mantra 57
उ॒खां कृ॑णोतु॒ शक्त्या॑ बा॒हुभ्या॒मदि॑तिर्धि॒या । मा॒ता पु॒त्रं यथो॒पस्थे॒ साऽग्निं बि॑भर्तु॒ गर्भ॒ आ । म॒खस्य॒ शिरो॑ऽसि
অদিতি শক্তিৰে, বাহুদ্বয়ৰে, ধীয়াৰে (বুদ্ধিপূৰ্বক) উখা নিৰ্মাণ কৰক। যেন মাতা পুত্ৰক কোলে ধৰে, তেনেদৰে সেয়াই গৰ্ভৰূপে অগ্নিক ধাৰণ কৰক। তুমি যজ্ঞৰ শিৰ।
Mantra 58
वस॑वस्त्वा कृण्वन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वाऽसि॑ पृथि॒व्य॒सि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानाय रु॒द्रास्त्वा॑ कृण्वन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वाऽस्य॒न्तरि॑क्षमसि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानायादि॒त्यास्त्वा॑ कृण्वन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वासि द्यौर॑सि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानाय॒ विश्वे॑ त्वा दे॒वा वै॑श्वान॒राः कृ॑ण्व॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वाऽसि॒ दिशो॑ऽसि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानाय
বসুগণে তোমাক গায়ত্ৰী ছন্দে, আঙ্গিরস-প্ৰথা অনুসাৰে গঢ়ক; তুমি ধ্ৰুৱ, তুমি পৃথিৱী। মোৰ ভিতৰত প্ৰজা, ৰায়স্পোষ (ধনৰ বৃদ্ধি), গৌপত্য (গবাদিপশুৰ অধিপত্য), সু-বীৰ্য (উত্তম বীৰ্য/পৌৰুষ), আৰু সজাত (স্বজাতীয় জন) যজমানৰ বাবে ধাৰণ কৰা। ৰুদ্ৰগণে তোমাক ত্ৰৈষ্টুভ ছন্দে, আঙ্গিরস-প্ৰথা অনুসাৰে গঢ়ক; তুমি ধ্ৰুৱ, তুমি অন্তৰিক্ষ। মোৰ ভিতৰত প্ৰজা, ৰায়স্পোষ, গৌপত্য, সু-বীৰ্য, আৰু সজাত যজমানৰ বাবে ধাৰণ কৰা। আদিত্যগণে তোমাক জাগতে ছন্দে, আঙ্গিরস-প্ৰথা অনুসাৰে গঢ়ক; তুমি ধ্ৰুৱ, তুমি দ্যৌ (আকাশ)। মোৰ ভিতৰত প্ৰজা, ৰায়স্পোষ, গৌপত্য, সু-বীৰ্য, আৰু সজাত যজমানৰ বাবে ধাৰণ কৰা। বিশ্বেদেৱা বৈশ্বানৰগণে তোমাক অনুষ্টুপ্ ছন্দে, আঙ্গিরস-প্ৰথা অনুসাৰে গঢ়ক; তুমি ধ্ৰুৱ, তুমি দিশাসমূহ। মোৰ ভিতৰত প্ৰজা, ৰায়স্পোষ, গৌপত্য, সু-বীৰ্য, আৰু সজাত যজমানৰ বাবে ধাৰণ কৰা।
Mantra 59
अदि॑त्यै॒ रास्ना॒स्यदि॑तिष्टे॒ बिलं॑ गृभ्णातु । कृ॒त्वाय॒ सा म॒हीमु॒खां मृ॒न्मयीं॒ योनि॑म॒ग्नये॑ । पु॒त्रेभ्य॒: प्राय॑च्छ॒ददि॑तिः श्र॒पया॒निति॑
অদিতিৰ বাবে তুমি ৰাস্না (বন্ধনী/ৰশি); অদিতিয়ে তোমাৰ বিল (গহ্বৰ) অধিকাৰ কৰক। অগ্নিৰ বাবে মৃন্ময়ী যোনিৰূপে মহা উখা (মাটিৰ পাত্ৰ) নিৰ্মাণ কৰি, অদিতিয়ে তাক পুত্ৰসকললৈ অৰ্পণ কৰিলে—শ্ৰপয়ান (ৰান্ধনি/পাককাৰ) অগ্নিলৈ—এইদৰে কোৱা হয়।
Mantra 60
वस॑वस्त्वा धूपयन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्रुद्रास्त्वा॑ धूपयन्तु त्रैष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वदादि॒त्यास्त्वा॑ धूपयन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्विश्वे॑ त्वा दे॒वा वै॑श्वान॒रा धू॑पय॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वदिन्द्र॑स्त्वा धूपयतु॒ वरु॑णस्त्वा धूपयतु॒ विष्णु॑स्त्वा धूपयतु
বসুসকলে গায়ত্ৰী ছন্দে, অঙ্গিরসসকলৰ ৰীতি অনুসাৰে, তোমাক ধূপিত কৰক। ৰুদ্রসকলে ত্ৰিষ্টুভ ছন্দে, অঙ্গিরসসকলৰ ৰীতি অনুসাৰে, তোমাক ধূপিত কৰক। আদিত্যসকলে জগতী ছন্দে, অঙ্গিরসসকলৰ ৰীতি অনুসাৰে, তোমাক ধূপিত কৰক। সকলো দেৱতা—বৈশ্বানৰ সমূহে—অনুষ্টুভ ছন্দে, অঙ্গিরসসকলৰ ৰীতি অনুসাৰে, তোমাক ধূপিত কৰক। ইন্দ্ৰে তোমাক ধূপিত কৰক; বৰুণে তোমাক ধূপিত কৰক; বিষ্ণুৱে তোমাক ধূপিত কৰক।
Mantra 61
अदि॑तिष्ट्वा दे॒वी वि॒श्वदे॑व्यावती पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वत् ख॑नत्ववट दे॒वानां॑ त्वा॒ पत्नी॑र्दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वद्द॑धतूखे धि॒षणा॑स्त्वा दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वद॒भी॒न्धतामुखे॒ वरू॑त्रीष्ट्वा दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वच्छ्र॑पयन्तूखे॒ ग्नास्त्वा॑ दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वत्प॑चन्तूखे॒ जन॑य॒स्त्वाच्छि॑न्नपत्रा दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वत्प॑चन्तूखे
সৰ্বদেৱী-সহিতা দেবী অদিতি, পৃথিৱীৰ দৃঢ় আসনত, অঙ্গিরসসকলৰ দৰে, তোমাৰ বাবে গহ্বৰ/গর্ত খনন কৰক। সৰ্বদেৱী-সহিতা দেবীগণ—দেৱতাসকলৰ পত্নীসকল—পৃথিৱীৰ দৃঢ় আসনত, অঙ্গিরসসকলৰ দৰে, তোমাক উখা-পাত্ৰত স্থাপন কৰক। ধীষণা দেবীগণ সৰ্বদেৱী-সহিতা, পৃথিৱীৰ দৃঢ় আসনত, অঙ্গিরসসকলৰ দৰে, উখাৰ মুখত তোমাক প্ৰজ্বলিত কৰক। বরূত্রী দেবীগণ সৰ্বদেৱী-সহিতা, পৃথিৱীৰ দৃঢ় আসনত, অঙ্গিরসসকলৰ দৰে, উখাৰ মুখত তোমাক উত্তপ্ত কৰক। গ্না দেবীগণ সৰ্বদেৱী-সহিতা, পৃথিৱীৰ দৃঢ় আসনত, অঙ্গিরসসকলৰ দৰে, উখাত তোমাক ৰান্ধক। জনয়সকল—ছিন্নপত্ৰা—সৰ্বদেৱী-সহিতা দেবীগণ, পৃথিৱীৰ দৃঢ় আসনত, অঙ্গিরসসকলৰ দৰে, উখাত তোমাক ৰান্ধক।
Mantra 62
मि॒त्रस्य॑ चर्षणी॒धृतोऽवो॑ दे॒वस्य॑ सान॒सि । द्यु॒म्नं चि॒त्रश्र॑वस्तमम्
মানৱৰ ধাৰক দেৱ মিত্ৰৰ সহায় লাভত, (আমাক) সেই দ্যুতি দিয়া—যি বিচিত্ৰ কীৰ্তিত সৰ্বোত্তম।
Mantra 63
दे॒वस्त्वा॑ सवि॒तोद्व॑पतु सुपा॒णिः स्व॑ङ्गु॒रिः सु॑बा॒हुरु॒त शक्त्या॑ । अव्य॑थमाना पृथि॒व्यामाशा॒ दिश॒ आ पृ॑ण
দেৱ সৱিতা তোমাক আগবঢ়াওক—সু-হস্ত, সু-অঙুলি, সু-বাহু আৰু শক্তিসম্পন্ন কৰি। অব্যথিত হৈ পৃথিৱীত আশা-দিশসমূহ, চতুৰ্দিশা পূৰ্ণ কৰা।
Mantra 64
उ॒त्थाय॑ बृह॒ती भ॒वोदु॑ तिष्ठ ध्रु॒वा त्वम् । मित्रै॒तां त॑ उ॒खां परि॑ ददा॒म्यभि॑त्त्या ए॒षा मा भे॑दि
উঠা; বৃহৎ হোৱা; হে ধ্ৰুৱা, তুমি দৃঢ়ভাৱে থিয় হোৱা! অখণ্ডতাৰ বাবে মিত্ৰসহ মই তোমাৰ এই উখা চাৰিওফালে স্থাপন কৰোঁ; ই যেন নাভাঙে—তুমি নাফাটিবা।
Mantra 65
वस॑व॒स्त्वाऽऽछृ॑न्दन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्रुद्रास्त्वा॒ऽऽछृ॑न्दन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्दसाऽङ्गिर॒स्वदा॑दि॒त्यास्त्वाऽऽछृ॑न्दन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्विश्वे॑ त्वा दे॒वा वै॑श्वान॒रा आछृ॑न्द॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्
বসুগণে তোমাক গায়ত্ৰী ছন্দে, অঙ্গিরসসদৃশ, গঢ়ি তুলক; ৰুদ্রগণে তোমাক ত্ৰৈষ্টুভ ছন্দে, অঙ্গিরসসদৃশ, গঢ়ি তুলক; আদিত্যগণে তোমাক জাগতী ছন্দে, অঙ্গিরসসদৃশ, গঢ়ি তুলক; আৰু বৈশ্বানৰ দেবতাসহ সকলো দেৱে তোমাক অনুষ্টুভ ছন্দে, অঙ্গিরসসদৃশ, গঢ়ি তুলক।
Mantra 66
आकू॑तिम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । मनो॑ मे॒धाम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । चि॒त्तं विज्ञा॑तम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । वा॒चो विधृ॑तिम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । प्र॒जाप॑तये॒ मन॑वे॒ स्वाहा॑ । ऽग्नये॑ वैश्वान॒राय॒ स्वाहा॑ ॥
আকূতি (সংকল্প)ৰ উদ্দেশে—যোজক অগ্নিক স্বাহা! মন আৰু মেধাৰ উদ্দেশে—যোজক অগ্নিক স্বাহা! চিত্ত আৰু স্পষ্ট জ্ঞানৰ উদ্দেশে—যোজক অগ্নিক স্বাহা! বাক্ৰ ধাৰণ-শক্তিৰ উদ্দেশে—যোজক অগ্নিক স্বাহা! প্ৰজাপতি আৰু মনুৰ উদ্দেশে স্বাহা! অগ্নি বৈশ্বানৰৰ উদ্দেশে স্বাহা!
Mantra 67
विश्वो॑ दे॒वस्य॑ ने॒तुर्मर्तो॑ वुरीत स॒ख्यम् । विश्वो॑ रा॒य इ॑षुध्यति द्यु॒म्नं वृ॑णीत पु॒ष्यसे॒ स्वाहा॑ ॥
দেৱতাৰ নেতা (নেতৃ)ৰ সৈতে সখ্য লাভ কৰিবলৈ প্ৰতিটো মৰ্ত্যই চেষ্টা কৰে। প্ৰতিজনে ধনৰ বাবে উদ্যম কৰে, আৰু পুষ্টি লাভ কৰিবলৈ দ্যুম্ন (যশ-প্ৰভা) বাছি লয়—স্বাহা!
Mantra 68
मा सु भि॑त्था॒ मा सु रि॒षोऽम्ब॑ धृ॒ष्णु वी॒रय॑स्व॒ सु । अ॒ग्निश्चे॒दं क॑रिष्यथः ॥
ভাঙি নাযাবা, আঘাত নাপাবা, হে অম্বা (মাতা); দৃঢ় হওঁক, সত্যই বীৰ্যৱতী হওঁক। কিয়নো অগ্নিও—তোমালোক দুয়ো—এইটো সম্পন্ন কৰিবা।
Mantra 69
दृᳪह॑स्व देवि पृथिवि स्व॒स्तय॑ आसु॒री मा॒या स्व॒धया॑ कृ॒तासि॑ । जुष्टं॑ दे॒वेभ्य॑ इ॒दम॑स्तु ह॒व्यमरि॑ष्टा॒ त्वमुदि॑हि य॒ज्ञे अ॒स्मिन् ॥
হে দেবী পৃথিৱী, কল্যাণৰ বাবে দৃঢ় হওঁক। নিজস্ব স্বধা-শক্তিৰে তুমি আসুৰী মায়াৰে গঢ়া। এই হব্য দেৱতাসকলৰ বাবে প্ৰিয় হওঁক; অক্ষত হৈ তুমি এই যজ্ঞত উদিত হওঁক।
Mantra 70
द्र्व॑न्न: स॒र्पिरा॑सुतिः प्र॒त्नो होता॒ वरे॑ण्यः । सह॑सस्पु॒त्रो अद्भु॑तः ॥
আমাৰ বাবে ঘৃতৰ ধাৰা প্ৰবাহিত হয়; প্ৰাচীন হোতা, বৰণীয়, সহসৰ পুত্ৰ—অদ্ভুতজন।
Mantra 71
पर॑स्या॒ अधि॑ सं॒वतोऽव॑राँ२ अ॒भ्या त॑र । यत्रा॒हम॑स्मि॒ ताँ२ अ॑व
বছৰৰ পৰিক্ৰমাৰ ওপৰৰ দূৰ সীমাৰ পৰা তুমি তলৰ অঞ্চলসমূহ অতিক্ৰম কৰি ইয়ালৈ আহা; আৰু য’ত মই আছোঁ, সেইসমূহক তুমি ৰক্ষা কৰা।
Mantra 72
प॒र॒मस्या॑: परा॒वतो॑ रो॒हिद॑श्व इ॒हा ग॑हि । पु॒री॒ष्य॒: पुरुप्रि॒योऽग्ने॒ त्वं त॑रा॒ मृध॑:
সৰ্বোচ্চ দূৰ অঞ্চলৰ পৰা ইয়ালৈ আহা, ৰোহিত অশ্বযুক্ত অগ্নি; পুরীষ্য, বহুজনৰ প্ৰিয়—হে অগ্নি, বৈৰিতাসমূহৰ ওপৰেৰে আমাক পাৰ কৰোৱা।
Mantra 73
यद॑ग्ने॒ कानि॒ कानि॑ चि॒दा ते॒ दारू॑णि द॒ध्मसि॑ । सर्वं॒ तद॑स्तु ते घृ॒तं तज्जु॑षस्व यविष्ठ्य
হে অগ্নি, তোমাৰ বাবে আমি যি যি কাঠ-খৰি স্থাপন কৰোঁ—সেই সকলো তোমাৰ বাবে ঘৃত যেন হওক; হে যৱিষ্ঠ্য (সৰ্বকনিষ্ঠ), সেইটো তুমি অনুগ্ৰহেৰে গ্ৰহণ কৰা।
Mantra 74
यदत्त्यु॑प॒जिह्वि॑का॒ यद्व॒म्रो अ॑ति॒सर्प॑ति । सर्वं॒ तद॑स्तु ते घृ॒तं तज्जु॒षस्व॑ यविष्ठ्य
উপজিহ্বিকা যি খায়, পিঁপৰা যাৰ ওপৰেৰে সৰি যায়—সেই সকলো তোমাৰ বাবে ঘৃত যেন হওক; হে যৱিষ্ঠ্য, সেইটো তুমি অনুগ্ৰহেৰে গ্ৰহণ কৰা।
Mantra 75
अह॑रह॒रप्र॑यावं॒ भर॒न्तोऽश्वा॑येव॒ तिष्ठ॑ते घा॒सम॑स्मै । रा॒यस्पोषे॑ण॒ समि॒षा मद॒न्तोऽग्ने॒ मा ते॒ प्रति॑वेशा रिषाम
দিনে দিনে অবিচল সেৱা লৈ আহি, আমি তেওঁৰ কাষত তেনেকৈ থিয় দিওঁ যেন ঘাঁহ লৈ অশ্বৰ কাষত মানুহ থিয় থাকে। ধন-সমৃদ্ধিৰ বৃদ্ধিত আনন্দিত হৈ, সমিধাকেই তেওঁৰ ভাগ কৰি—হে অগ্নি, তোমাৰ প্ৰতিবেশীসকলে তোমাক (বা আমাক) ক্ষতি নকৰক।
Mantra 76
नाभा॑ पृथि॒व्याः स॑मिधा॒ने अग्नौ रा॒यस्पोषा॑य बृह॒ते ह॑वामहे । इ॒र॒म्म॒दं बृ॒हदु॑क्थ्यं॒ यज॑त्रं॒ जेता॑रम॒ग्निं पृत॑नासु सास॒हिम्
পৃথিৱীৰ নাভিস্থানে, অগ্নি সমিধান হ’লে, ধন-সমৃদ্ধিৰ বৃদ্ধি বাবে আমি মহত্তমজনক আহ্বান কৰোঁ। সি ইৰাম্মদ—পোষণত আনন্দিত, বৃহৎ উক্তিৰ যোগ্য, যজ্য, জয়ী অগ্নি; যি যুদ্ধসমূহত শত্রুক দমন কৰা বিজয়ী।
Mantra 77
याः सेना॑ अ॒भीत्व॑रीराव्या॒धिनी॒रुग॑णा उ॒त । ये स्ते॒ना ये च॒ तस्क॑रा॒स्ताँस्ते॑ अ॒ग्नेऽपि॑ दधाम्या॒स्ये॑
যি যি সেনাদল আক্রমণকাৰী, আঘাতকাৰী আৰু ভয়ংকৰ; আৰু যি যি চোৰ আৰু ডাকাত আছে—সেইসকলক, হে অগ্নি, মই তোমাৰ মুখৰ ভিতৰত স্থাপন কৰোঁ।
Mantra 78
दᳪष्ट्रा॑भ्यां म॒लिम्लू॒ञ्जम्भ्यै॒स्तस्क॑राँ२ उ॒त । हनु॑भ्याᳪ स्ते॒नान् भ॑गव॒स्ताँस्त्वं खा॑द॒ सुखा॑दितान्
তোমাৰ দন্তদ্বাৰা দুষ্ট-মলিম্লুকক গিলি খোৱা; তোমাৰ জম্ভদ্বাৰা তস্কৰক; আৰু তোমাৰ হনুদ্বয়দ্বাৰা স্তেন (চোৰ) সকলক, হে ভাগৱন্—তুমি সিহঁতক সুখে খোৱা, সহজে ভক্ষণযোগ্য কৰি।
Mantra 79
ये जने॑षु म॒लिम्ल॑व स्ते॒नास॒स्तस्क॑रा॒ वने॑ । ये कक्षे॑ष्वघा॒यव॒स्ताँस्ते॑ दधामि॒ जम्भ॑योः
যিসকল মানুহৰ মাজত দুষ্ট-অশুচি স্বভাৱৰ, অৰণ্যত চোৰ-ডাকাত, আৰু ঝোপ-ঝাড়ত লুকাই থকা পাপবুদ্ধিসম্পন্ন—সেইসকলক মই তোমাৰ চোয়ালৰ ভিতৰত স্থাপন কৰোঁ।
Mantra 80
यो अ॒स्मभ्य॑मराती॒याद्यश्च॑ नो॒ द्वेष॑ते॒ जन॑: । निन्दा॒द्यो अ॒स्मान्धिप्सा॑च्च॒ सर्वं॒ तं भ॑स्म॒सा कु॑रु
যি কোনোবাই আমাৰ ক্ষতি কৰিব খোজে, আৰু যি কোনো মানুহে আমাক ঘৃণা কৰে; নিন্দাৰ দ্বাৰা বা আঘাত কৰাৰ অভিপ্ৰায়ে যি আমাক আক্রমণ কৰে—সেই সকলোকে তুমি ভস্ম কৰি দিয়া।
Mantra 81
सᳪशि॑तं मे॒ ब्रह्म॒ सᳪशि॑तं वी॒र्यं बल॑म् । सᳪशि॑तं क्ष॒त्रं जि॒ष्णु यस्या॒हमस्मि॑ पु॒रोहि॑तः
মোৰ ব্ৰহ্ম (পবিত্ৰ শক্তি) তীক্ষ্ণ-ধাৰ; মোৰ বীৰ্য আৰু বল তীক্ষ্ণ-ধাৰ। জয়ী ক্ষত্ৰও তীক্ষ্ণ-ধাৰ—যাৰ মই পুৰোহিত।
Mantra 82
उदे॑षां बा॒हू अ॑तिर॒मुद्वर्चो॒ अथो॒ बल॑म् । क्षि॒णोमि॒ ब्रह्म॑णा॒ऽमित्रा॒नुन्न॑यामि॒ स्वाँ२ अ॒हम्
মই তেওঁলোকৰ বাহু উচলাই দিওঁ, তেওঁলোকক অতিক্ৰম কৰোঁ; তেজ আৰু বলো উচলাই তুলি ধৰি। ব্ৰহ্মশক্তিৰে মই শত্রুসকলক ক্ষয় কৰোঁ; মোৰ নিজৰ লোকসকলক মই ওপৰলৈ উঠাই লৈ যাওঁ—হাঁ, মই।
Mantra 83
अन्न॑प॒तेऽन्न॑स्य नो देह्यनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिण॑: । प्र-प्र॑ दा॒तारं॑ तारिष॒ ऊर्जं॑ नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे
হে অন্নপতি, আমাক অন্ন দিয়া—ৰোগমুক্ত, কল্যাণকৰ, শৌষ্মে পূৰ্ণ। দাতাকো অতিক্ৰম কৰি আমি অধিক অধিক আগবাঢ়ো; দ্বিপদ আৰু চতুষ্পদৰ বাবে আমালৈ পোষণ-ঊৰ্জা স্থাপন কৰা।
Frequently Asked Questions
It focuses on Agnicayana preparations—establishing and activating Agni for the fire-altar sequence—along with extensive protective and purificatory formulas that secure the rite from disruption and defilement.
Because the altar-building and fire-establishment are treated as a vulnerable liminal phase; the mantras explicitly ward Rakṣas, hostility, theft, slander, and even minute impurities so the sacrifice proceeds in uncontaminated order (ṛta).
Ukhya Agni is the sacrificial fire maintained in a pot during the Agnicayana process; it represents a controlled, portable continuity of Agni while the altar and fire-setting are being prepared and stabilized.