Adhyaya 81
Pāśupata-vrata Māhātmya: Dvādaśa-Liṅga Mahāvrata, Month-wise Dravya, and Pūjā-krama
ঋষিসকলে বন্ধনমোচনকাৰী প্ৰাচীন পাশুপত লিঙ্গ-ব্ৰতৰ বিস্তাৰ সুধে। সূতে নন্দীৰ সংক্ষিপ্ত উপদেশ বৰ্ণনা কৰে, যি সনৎকুমাৰলৈ পূৰ্বে প্ৰকাশিত পৰম্পৰাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত; এই ব্ৰত মহাযজ্ঞতকৈও শ্ৰেষ্ঠ আৰু ভোগ-কল্যাণ তথা মোক্ষ দুয়ো প্ৰদানকাৰী বুলি প্ৰশংসিত। তাৰ পিছত পূজা-ক্রম: সৰু লিঙ্গ সাজি স্নান কৰোৱা, (উত্তম হলে) স্বৰ্ণ-ৰত্নখচিত পদ্মপীঠত স্থাপন, গায়ত্ৰীৰ সৈতে বিল্বপত্ৰ, পদ্ম আৰু অন্যান্য পুষ্প অৰ্পণ, লগতে গন্ধ-ধূপ-দীপ-নীৰাজন। দিশানুসাৰে শিৱৰ পঞ্চবক্ত্ৰ মন্ত্র (ঈশান, তৎপুৰুষ/পুৰুষ, অঘোৰ, বামদেৱ, সদ্যোজাত) মতে অৰ্পণ; পায়স, মহাচৰু আদি নৈবেদ্য আৰু ধৰ্ম্য উপহাৰ উল্লেখিত। মাহভিত্তিক লিঙ্গদ্ৰব্য—বজ্ৰ, মৰকত, মৌক্তিক, নীল, পদ্মৰাগ, গোমেদ, প্ৰৱাল, বৈদূৰ্য, পুষ্পৰাগ, সূৰ্যকান্ত, স্ফটিক—আৰু সহজ বিকল্প (ৰূপা, তামা/লোহা, শিল, কাঠ, মাটি) দিয়া হৈছে। নীতি-সংযম, পূৰ্ণিমা/অমাৱস্যাত উপবাস, বৰ্ষশেষত গোদান আৰু বৃষোৎসৰ্গ, আৰু পূজিত লিঙ্গৰ প্ৰতিষ্ঠা/দানৰ দ্বাৰা ব্ৰত সম্পূৰ্ণ; শেষত শিৱলোকপ্ৰাপ্তি আৰু ইষ্টসিদ্ধিৰ ফল প্ৰতিশ্ৰুত।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे पाशुपतव्रतमाहात्म्यं नामाशीतितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः व्रतमेतत्त्वया प्रोक्तं पशुपाशविमोक्षणम् व्रतं पाशुपतं लैङ्गं पुरा देवैर् अनुष्ठितम्
এইদৰে শ্ৰীলিঙ্গ-মহাপুৰাণৰ পূৰ্বভাগত ‘পাশুপত-ব্ৰত-মাহাত্ম্য’ নামৰ একাশি-তম অধ্যায়। ঋষিসকলে ক’লে—আপুনি কোৱা এই ব্ৰত পশু (জীৱ)ক পাশ (বন্ধন)ৰ পৰা মুক্ত কৰে; ই পाशুপত, লৈঙ্গ ব্ৰত, যি প্ৰাচীন কালত দেৱতাসকলেও পালন কৰিছিল।
Verse 2
वक्तुमर्हसि चास्माकं यथापूर्वं त्वया श्रुतम् सूत उवाच पुरा सनत्कुमारेण पृष्टः शैलादिरादरात्
“আপুনি পূৰ্বে যেনেকৈ শুনিছিল, তেনেকৈয়ে আমাক ক’ব লাগে।” সূত ক’লে—প্ৰাচীন কালত সনত্কুমাৰে আদৰেৰে সুধিলে শৈলাদিয়ে (উত্তৰ দিলে)।
Verse 3
नन्दी प्राह वचस्तस्मै प्रवदामि समासतः रेसुल्त् ओफ़् लिङ्ग wओर्स्हिप् देवैर्दैत्यैस् तथा सिद्धैर् गन्धर्वैः सिद्धचारणैः
নন্দীয়ে তেওঁক ক’লে—“মই সংক্ষেপে লিঙ্গপূজাৰ ফল ক’ম; যি ফল দেৱ, দৈত্য, সিদ্ধ, গন্ধৰ্ব আৰু সিদ্ধ-চাৰণসকলে লাভ কৰিছে।”
Verse 4
मुनिभिश् च महाभागैर् अनुष्ठितमनुत्तमम् व्रतं द्वादशलिङ्गाख्यं पशुपाशविमोक्षणम्
মহাভাগ মুনিসকলে অনুষ্ঠান কৰা এই অনুত্তম ব্ৰত ‘দ্বাদশ-লিঙ্গ’ নামে জনাজাত; ই পশু (জীৱ)ক পাশ (বন্ধন)ৰ পৰা মুক্ত কৰে।
Verse 5
भोगदं योगदं चैव कामदं मुक्तिदं शुभम् अवियोगकरं पुण्यं भक्तानां भयनाशनम्
ই ভোগ আৰু যোগ প্ৰদান কৰে, ধৰ্মসন্মত কামনা পূৰ্ণ কৰি মুক্তি দিয়ে—অতি শুভ। এই পুণ্য শিৱৰ সৈতে অবিয়োগ, অখণ্ড সংযোগ ঘটায় আৰু ভক্তসকলৰ ভয় নাশ কৰে।
Verse 6
षडङ्गसहितान् वेदान् मथित्वा तेन निर्मितम् सर्वदानोत्तमं पुण्यम् अश्वमेधायुताधिकम्
ষড়ঙ্গসহ বেদসমূহক যেন মন্থন কৰি এই পুণ্য গঢ়া হৈছে। ই সকলো দানৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ ফলদায়ী—দশ হাজাৰ অশ্বমেধ যজ্ঞতকৈও অধিক পবিত্ৰ।
Verse 7
सर्वमङ्गलदं पुण्यं सर्वशत्रुविनाशनम् संसारार्णवमग्नानां जन्तूनामपि मोक्षदम्
এই পুণ্য সৰ্বমঙ্গলদায়ক আৰু সৰ্বশত্ৰুনাশক। সংসাৰ-অৰ্ণৱত মগ্ন জীৱসকলকো ই মোক্ষ দিয়ে—পতি (শিৱ) কৃপাৰে পাশৰ পৰা মুক্তি।
Verse 8
सर्वव्याधिहरं चैव सर्वज्वरविनाशनम् देवैरनुष्ठितं पूर्वं ब्रह्मणा विष्णुना तथा
ই সকলো ব্যাধি হৰণ কৰে আৰু সকলো জ্বৰ নাশ কৰে। পূৰ্বকালে দেৱসকলে, লগতে ব্ৰহ্মা আৰু বিষ্ণুৱেও ইয়াৰ অনুষ্ঠান কৰিছিল।
Verse 9
च्रेअतिओन् ओफ़् अ लिङ्ग कृत्वा कनीयसं लिङ्गं स्नाप्य चन्दनवारिणा चैत्रमासादि विप्रेन्द्राः शिवलिङ्गव्रतं चरेत्
হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল, এটা সৰু লিঙ্গ গঢ়ি চন্দনমিশ্ৰিত জলে স্নাপন কৰাই, চৈত্রমাসৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শিৱলিঙ্গ-ব্ৰত পালন কৰা উচিত—এই নিয়মিত উপাসনাৰে পশু পতি শিৱৰ সৈতে সংযোগ পায়।
Verse 10
कृत्वा हैमं शुभं पद्मं कर्णिकाकेसरान्वितम् नवरत्नैश् च खचितम् अष्टपत्रं यथाविधि
বিধি অনুসাৰে কৰ্ণিকা আৰু কেশৰসহ শুভ স্বৰ্ণপদ্ম নিৰ্মাণ কৰি, নৱৰত্নখচিত অষ্টদলযুক্ত কৰি তুলিব লাগে।
Verse 11
कर्णिकायां न्यसेल्लिङ्गं स्फाटिकं पीठसंयुतम् तत्र भक्त्या यथान्यायम् अर्चयेद् बिल्वपत्रकैः
কৰ্ণিকাত যথাযথ পীঠসহ স্ফটিক লিঙ্গ স্থাপন কৰিব লাগে। তাত ভক্তিৰে বিধি অনুসাৰে বিল্বপাতৰে অৰ্চনা কৰিব লাগে।
Verse 12
सितैः सहस्रकमलै रक्तैर्नीलोत्पलैरपि श्वेतार्ककर्णिकारैश् च करवीरैर्बकैरपि
শ্বেত সহস্ৰদল কমল, ৰক্ত পুষ্প আৰু নীল উৎপল; লগতে শ্বেত অর্কফুল, কৰ্ণিকাৰ, কৰবীৰ আৰু বকফুলেৰোও (পূজা কৰিব লাগে)।
Verse 13
एतैरन्यैर् यथालाभं गायत्र्या तस्य सुव्रताः सम्पूज्य चैव गन्धाद्यैर् धूपैर्दीपैश् च मङ्गलैः
হে সুৱ্ৰতধাৰী ভক্তসকল! এইবোৰ আৰু যি উপলব্ধ অন্য দ্ৰব্যে গায়ত্ৰীৰ সৈতে তেখেতক সম্যক পূজা কৰা; লগতে গন্ধাদি, ধূপ, দীপ আৰু মঙ্গল দ্ৰব্যে সন্মান কৰা।
Verse 14
नीराजनाद्यैश्चान्यैश् च लिङ्गमूर्तिमहेश्वरम् अगरुं दक्षिणे दद्याद् अघोरेण द्विजोत्तमाः
নীৰাজন আদি অন্য ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰি, লিঙ্গমূর্তি মহেশ্বৰক, হে দ্বিজোত্তমসকল, অঘোৰ মন্ত্রে সোঁফালে অগৰু অৰ্পণ কৰিব লাগে।
Verse 15
पश्चिमे सद्यमन्त्रेण दिव्यां चैव मनःशिलाम् उत्तरे वामदेवेन चन्दनं वापि दापयेत्
পশ্চিম দিশত সদ্য-মন্ত্ৰে দিৱ্য মনঃশিলা অৰ্পণ কৰিব। উত্তৰ দিশত বামদেৱ-মন্ত্ৰে চন্দনলেপো অৰ্পণ কৰাব॥
Verse 16
पुरुषेण मुनिश्रेष्ठा हरितालं च पूर्वतः सितागरूद्भवं विप्रास् तथा कृष्णागरूद्भवम्
হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, পুৰুষ-মন্ত্ৰে পূব দিশত হৰিতাল সংগ্ৰহ কৰিব। হে বিপ্ৰসকল, অগৰুজাত শ্বেত আৰু কৃষ্ণ—দুয়ো সুগন্ধি দ্ৰব্যও বিধিমতে ল’ব॥
Verse 17
तथा गुग्गुलुधूपं च सौगन्धिकमनुत्तमम् सितारं नाम धूपं च दद्याद् ईशाय भक्तितः
তদ্ৰূপ অতি উত্তম সুগন্ধিযুক্ত গুগ্গুলু ধূপ আৰু ‘সিতাৰ’ নামৰ ধূপো ভক্তিভাৱে ঈশ (শিৱ)লৈ অৰ্পণ কৰিব॥
Verse 18
महाचरुर्निवेद्यः स्याद् आढकान्नमथापि वा एतद् वः कथितं पुण्यं शिवलिङ्गमहाव्रतम्
নৈবেদ্য হিচাপে মহাচৰু (পকা অন্ন) অৰ্পণ কৰিব, অথবা আঢক-পৰিমাণ অন্নো। এই পুণ্যদায়ক শিৱলিঙ্গ মহাব্ৰত তোমালোকক কোৱা হ’ল॥
Verse 19
तिमे फ़ोर् थिस् व्रत सर्वमासेषु सामान्यं विशेषो ऽपि च कीर्त्यते वैशाखे वज्रलिङ्गं च ज्येष्ठे मारकतं तथा
এই ব্ৰতৰ সময় সকলো মাহতে সাধাৰণ; তথাপি বিশেষ বিধানও কোৱা হৈছে। বৈশাখত বজ্ৰলিঙ্গ, জ্যেষ্ঠত মাৰকত-লিঙ্গ পূজা কৰিব॥
Verse 20
आषाढे मौक्तिकं लिङ्गं श्रावणे नीलनिर्मितम् मासि भाद्रपदे लिङ्गं पद्मरागमयं शुभम्
আষাঢ় মাহত মুক্তাৰে নিৰ্মিত লিঙ্গৰ পূজা কৰিব লাগে; শ্রাৱণত নীলমণি (সফাইৰ)ৰে গঢ়া লিঙ্গৰ। আৰু শুভ ভাদ্ৰপদত পদ্মৰাগ (ৰুবি)ময় লিঙ্গৰ আৰাধনা কৰিব লাগে।
Verse 21
आश्विने चैव विप्रेन्द्राः गोमेदकमयं शुभम् प्रवालेनैव कार्तिक्यां तथा वै मार्गशीर्षके
হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠসকল, আশ্বিন মাহত গোমেদক (হেসোনাইট)ময় শুভ দান অৰ্পণ কৰিব লাগে। কাৰ্তিকত প্ৰৱাল (মূঁগা)ও তদ্ৰূপ, আৰু মাৰ্গশীৰ্ষতো মাসবিধি অনুসাৰে—যাতে পশু (বদ্ধ জীৱ) শিৱপূজাৰ সহায়ক পুণ্য লাভ কৰে আৰু পতি (শিৱ)ৰ কৃপাৰে পাশ শিথিল হয়।
Verse 22
मतेरिअल् फ़ोर् अ लिङ्ग वैडूर्यनिर्मितं लिङ्गं पुष्परागेण पुष्यके माघे च सूर्यकान्तेन फाल्गुने स्फाटिकेन च
লিঙ্গ বৈডূৰ্য (ক্যাট্স-আই) ৰত্নেৰে নিৰ্মাণ কৰিব লাগে। পুষ্য মাহত পুষ্পৰাগ (টোপাজ), মাঘত সূৰ্যকান্ত (সানষ্টোন), আৰু ফাল্গুনত স্ফটিক (ক্ৰিষ্টাল)ৰে লিঙ্গ বিধেয়।
Verse 23
सर्वमासेषु कमलं हैममेकं विधीयते अलाभे राजतं वापि केवलं कमलं तु वा
সকলো মাহতে এটা স্বৰ্ণকমল অৰ্পণ বিধেয়। সেয়া নাপালে ৰৌপ্য (ৰূপা) কমল; নতুবা কেৱল কমলফুলেই অৰ্পণ কৰিব লাগে।
Verse 24
रत्नानाम् अप्यलाभे तु हेम्ना वा राजतेन वा रजतस्याप्यलाभे तु ताम्रलोहेन कारयेत्
ৰত্ন নাপালে স্বৰ্ণ বা ৰৌপ্য (ৰজত)ৰে নিৰ্মাণ কৰিব লাগে। ৰৌপ্যও নাপালে তাম্ৰ বা লোহাৰে কৰাব লাগে—যাতে পতি (শিৱ)ৰ লিঙ্গপূজাত অভাৱ বাধা নহয়।
Verse 25
शैलं वा दारुजं वापि मृन्मयं वा सवेदिकम् सर्वगन्धमयं वापि क्षणिकं परिकल्पयेत्
যথাসম্ভৱ শিল, কাঠ বা মাটিৰে বেদিকাসহ, অথবা সকলো সুগন্ধিৰে সুগন্ধিত—এনে ক্ষণস্থায়ীও পূজ্য লিঙ্গ গঢ়িব লাগে।
Verse 26
हैमन्तिके महादेवं श्रीपत्त्रेणैव पूजयेत् सर्वमासेषु कमलं हैममेकमथापि वा
হেমন্ত ঋতুত মহাদেৱক কেৱল শ্ৰী-পত্ৰেৰে পূজা কৰিব লাগে। আৰু প্ৰতিমাহত কমল—অন্তত হেমন্তকালৰ এটা কমল—অৰ্পণ কৰিব পাৰি।
Verse 27
राजतं वापि कमलं हैमकर्णिकमुत्तमम् राजतस्याप्यभावे तु बिल्वपत्रैः समर्चयेत्
উত্তম স্বৰ্ণকৰ্ণিকাযুক্ত ৰৌপ্য কমল অৰ্পণ কৰিব লাগে। ৰৌপ্য নাথাকিলে বিল্বপত্ৰেৰে বিধিপূৰ্বক সমৰ্চনা কৰিব।
Verse 28
सहस्रकमलालाभे तदर्धेनापि पूजयेत् तदर्धार्धेन वा रुद्रम् अष्टोत्तरशतेन वा
সহস্ৰ কমল নাপালে তাৰ অর্ধেকৰে ৰুদ্ৰৰ পূজা কৰিব; বা সেই অর্ধেকৰো অর্ধেকৰে (চতুৰ্থাংশৰে); অথবা অন্তত অষ্টোত্তৰ শত (১০৮) ৰে।
Verse 29
फ़्लोwएर् => देइत्य् बिल्वपत्रे स्थिता लक्ष्मीर् देवी लक्षणसंयुता नीलोत्पले ऽंबिका साक्षाद् उत्पले षण्मुखः स्वयम्
বিল্বপত্ৰত শুভলক্ষণযুক্তা দেৱী লক্ষ্মী অধিষ্ঠিতা। নীল উৎপলত সাক্ষাৎ অম্বিকা, আৰু (শ্বেত) উৎপলত স্বয়ং ষণ্মুখ (স্কন্দ) বিরাজমান।
Verse 30
पद्माश्रितो महादेवः सर्वदेवपतिः शिवः तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्रीपत्त्रं न त्यजेद्बुधः
পদ্মাসনত অধিষ্ঠিত মহাদেৱ, সকলো দেৱৰ পতি শিৱ। সেয়ে জ্ঞানী লোকে সৰ্বপ্ৰযত্নে শ্ৰী-বিল্বপত্ৰ কেতিয়াও ত্যাগ নকৰিব॥
Verse 31
नीलोत्पलं चोत्पलं च कमलं च विशेषतः सर्ववश्यकरं पद्मं शिला सर्वार्थसिद्धिदा
নীলোৎপল, শ্বেতোৎপল আৰু বিশেষকৈ কমল—এইবোৰ অৰ্পণযোগ্য। পদ্মক ‘সৰ্ববশ্যকৰ’ বোলা হয়; পূজ্য শিলা সৰ্বাৰ্থসিদ্ধি দিয়ে॥
Verse 32
कृष्णागरुसमुद्भूतं सर्वपापनिकृन्तनम् गुग्गुलुप्रभृतीनां चैव दीपानां च निवेदनम्
কৃষ্ণাগৰুৰ পৰা উৎপন্ন সুগন্ধি দ্ৰব্য, যি সকলো পাপ ছেদন কৰে, অৰ্পণ কৰা; আৰু গুগ্গুলু আদি ৰজনীৰে প্ৰস্তুত দীপো নিবেদন কৰা॥
Verse 33
सर्वरोगक्षयं चैव चन्दनं सर्वसिद्धिदम् सौगन्धिकं तथा धूपं सर्वकामार्थसाधकम्
চন্দনে সকলো ৰোগ ক্ষয় কৰে আৰু সৰ্বসিদ্ধি দিয়ে। তেনেদৰে সুগন্ধি ধূপেও সকলো কামনা আৰু উদ্দেশ্য সাধন কৰে॥
Verse 34
श्वेतागरूद्भवं चैव तथा कृष्णागरूद्भवम् सौम्यं सीतारिधूपं च साक्षान्निर्वाणसिद्धिदम्
শ্বেতাগৰু আৰু কৃষ্ণাগৰুৰ পৰা উৎপন্ন ধূপ, আৰু সৌম্য শীতল সুগন্ধি ‘সীতাৰী’ ধূপ—এইবোৰ প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাণ-সিদ্ধি দানকাৰী বুলি কোৱা হৈছে॥
Verse 35
श्वेतार्ककुसुमे साक्षाच् चतुर्वक्त्रः प्रजापतिः कर्णिकारस्य कुसुमे मेधा साक्षाद्व्यवस्थिता
শ্বেত আৰ্ক ফুলত সাক্ষাৎ চতুৰ্মুখ প্ৰজাপতি (ব্ৰহ্মা) বিৰাজমান। আৰু কৰ্ণিকাৰ ফুলত মেধা দেৱী সাক্ষাৎ প্ৰতিষ্ঠিত।
Verse 36
करवीरे गणाध्यक्षो बके नारायणः स्वयम् सुगन्धिषु च सर्वेषु कुसुमेषु नगात्मजा
কৰবীৰ ফুলত গণাধ্যক্ষ (গণপতি) বাস কৰে; বক ফুলত স্বয়ং নাৰায়ণ বিৰাজমান। আৰু সকলো সুগন্ধি ফুলত পৰ্বতকন্যা শক্তি ব্যাপ্ত।
Verse 37
तस्मादेतैर्यथालाभं पुष्पधूपादिभिः शुभैः पूजयेद्देवदेवेशं भक्त्या वित्तानुसारतः
সেয়ে এই শুভ ফুল, ধূপ আদি যি যেনেকৈ পোৱা যায়, নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে ভক্তিসহ দেৱদেৱেশ্বৰক পূজা কৰিব লাগে।
Verse 38
निवेदयेत्ततो भक्त्या पायसं च महाचरुम् सघृतं सोपदंशं च सर्वद्रव्यसमन्वितम्
তাৰ পিছত ভক্তিসহ পায়স (ক্ষীৰ) আৰু মহাচৰু নৈবেদ্য দিব লাগে—ঘৃতসহ, উপদংশ (সহ-ব্যঞ্জন) সহ, আৰু সকলো দ্ৰব্যেৰে সম্পূৰ্ণ।
Verse 39
शुद्धान्नं वापि मुद्गान्नम् आढकं चार्धकं तु वा चामरं तालवृन्तं च तस्मै भक्त्या निवेदयेत्
ভক্তিসহ তাঁক শুদ্ধ অন্ন বা মুদ্গান্ন (মুগৰ ভোজন) আঢক বা অর্ধ আঢক পৰিমাণে নৈবেদ্য দিব লাগে; আৰু চামৰ আৰু তালবৃন্ত (তালপাতৰ পাখা)ো অৰ্পণ কৰিব লাগে।
Verse 40
उपहाराणि पुण्यानि न्यायेनैवार्जितान्यपि नानाविधानि चार्हाणि प्रोक्षितान्यंभसा पुनः
ন্যায়পথে অৰ্জিত পুণ্য উপহাৰ—বহুবিধ অৰ্হ দান—পুনৰায় জলে প্ৰোক্ষণ কৰি শুদ্ধ কৰিব লাগে। এই শুদ্ধ উপহাৰসমূহ শিৱ-লিঙ্গ পূজাত বিধিপূৰ্বক নিবেদন কৰা উচিত।
Verse 41
निवेदयेच्च रुद्राय भक्तियुक्तेन चेतसा क्षीराद्वै सर्वदेवानां स्थित्यर्थममृतं ध्रुवम्
ভক্তিযুক্ত চিত্তে ৰুদ্ৰক এইটো নিবেদন কৰিব লাগে। কিয়নো ক্ষীৰৰ পৰােই সকলো দেৱতাৰ স্থিতিৰক্ষাৰ্থে ধ্ৰুৱ অমৃত উৎপন্ন হয়।
Verse 42
विष्णुना जिष्णुना साक्षाद् अन्ने सर्वं प्रतिष्ठितम् भूतानाम् अन्नदानेन प्रीतिर् भवति शङ्करे
জিষ্ণু বিষ্ণুৰ দ্বাৰা সাক্ষাৎ সকলো অন্নত প্ৰতিষ্ঠিত। সেয়ে জীৱসমূহক অন্নদান কৰিলে শংকৰ প্ৰীত হন।
Verse 43
तस्मात् सम्पूजयेद् देवम् अन्ने प्राणाः प्रतिष्ठिताः उपहारे तथा तुष्टिर् व्यञ्जने पवनः स्वयम्
সেয়ে দেৱক সম্যকভাৱে পূজা কৰিব লাগে; অন্নত প্ৰাণ প্ৰতিষ্ঠিত। উপহাৰত তৃপ্তি বাস কৰে আৰু ব্যঞ্জনত স্বয়ং পৱনদেৱ উপস্থিত।
Verse 44
सर्वात्मको महादेवो गन्धतोये ह्यपाम्पतिः पीठे वै प्रकृतिः साक्षान् महदाद्यैर्व्यवस्थिता
মহাদেৱ সৰ্বাত্মক। সুগন্ধিত জলে তেওঁ অপামপতি—জলৰ অধিপতি—ৰূপে অৱস্থিত। পবিত্ৰ পীঠত মহৎ আদি তত্ত্বৰ ব্যৱস্থাৰে প্ৰকৃতি স্বয়ং সাক্ষাৎ প্ৰতিষ্ঠিত।
Verse 45
तस्माद्देवं यजेद्भक्त्या प्रतिमासं यथाविधि पौर्णमास्यां व्रतं कार्यं सर्वकामार्थसिद्धये
সেয়ে ভক্তিভাৱে প্ৰতিমাহ বিধি অনুসাৰে সেই দেৱ শিৱক পূজা কৰিব লাগে। পূৰ্ণিমাৰ দিনা সকলো কাম্যাৰ্থ সিদ্ধিৰ বাবে ব্ৰত পালন কৰিব লাগে।
Verse 46
सत्यं शौचं दया शान्तिः संतोषो दानमेव च पौर्णमास्याममावास्याम् उपवासं च कारयेत्
সত্য, শৌচ, দয়া, শান্তি, সন্তোষ আৰু দান—এইবোৰ পালন কৰিব লাগে; লগতে পূৰ্ণিমা আৰু অমাৱস্যাত উপবাসো কৰিব লাগে।
Verse 47
संवत्सरान्ते गोदानं वृषोत्सर्गं विशेषतः भोजयेद्ब्राह्मणान्भक्त्या श्रोत्रियान् वेदपारगान्
বছৰৰ অন্তত গোদান কৰিব লাগে আৰু বিশেষকৈ বৃষোৎসৰ্গ (বৃষ মুক্তিদান) কৰিব লাগে। ভক্তিভাৱে বেদপাৰঙ্গত শ্ৰোত্ৰিয় ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰাব লাগে।
Verse 48
तल् लिङ्गं पूजितं तेन सर्वद्रव्यसमन्वितम् स्थापयेद् वा शिवक्षेत्रे दापयेद् ब्राह्मणाय वा
তেওঁ পূজা কৰা আৰু সকলো পূজা‑দ্ৰব্যেৰে সমন্বিত সেই লিঙ্গটো শিৱক্ষেত্ৰত স্থাপন কৰিব লাগে; নতুবা ব্ৰাহ্মণক প্ৰতিষ্ঠিত দান হিচাপে দিব লাগে।
Verse 49
य एवं सर्वमासेषु शिवलिङ्गमहाव्रतम् कुर्याद्भक्त्या मुनिश्रेष्ठाः स एव तपतां वरः
হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল! যি এইদৰে প্ৰতিমাহ ভক্তিভাৱে শিৱলিঙ্গ মহাব্ৰত পালন কৰে, সেয়েই তপস্বীসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ।
Verse 50
सूर्यकोटिप्रतीकाशैर् विमानै रत्नभूषितैः गत्वा शिवपुरं दिव्यं नेहायाति कदाचन
কোটি সূৰ্যৰ দীপ্তিৰ দৰে উজ্জ্বল, ৰত্নেৰে ভূষিত দিব্য বিমানত গৈ যি শিৱৰ দিব্য পুৰ লাভ কৰে, সি পুনৰ কেতিয়াও এই লোকলৈ নাহে।
Verse 51
अथवा ह्येकमासं वा चरेदेवं व्रतोत्तमम् शिवलोकमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा
অথবা কোনোবাই যদি কেৱল এক মাহো এই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰত পালন কৰে, তেন্তে সি নিঃসন্দেহে শিৱলোক লাভ কৰে; ইয়াত সন্দেহ বা বিচাৰৰ প্ৰয়োজন নাই।
Verse 52
अथवा सक्तचित्तश्चेद् यान्यान् संचिन्तयेद्वरान् वर्षमेकं चरेदेवं तांस्तान्प्राप्य शिवं व्रजेत्
অথবা একাগ্ৰচিত্তে যি যি বৰ কামনা কৰে সেয়া ধ্যান কৰি, এইদৰে এক বছৰ আচৰণ কৰিলে, সি সেই সেই ফল লাভ কৰি শেষত পাশবিমোচক পতি শিৱক প্ৰাপ্য হয়।
Verse 53
देवत्वं वा पितृत्वं वा देवराजत्वमेव च गाणपत्यपदं वापि सक्तो ऽपि लभते नरः
শিৱত দৃঢ় আসক্তি থকা মানুহে নিজৰ আসক্তি অনুসাৰে দেবত্ব, পিতৃপদ, দেৱৰাজত্ব, অথবা শিৱগণৰ মাজত গাণপত্য পদো লাভ কৰে।
Verse 54
विद्यार्थी लभते विद्यां भोगार्थी भोगमाप्नुयात् द्रव्यार्थी च निधिं पश्येद् आयुःकामश् चिरायुषम्
বিদ্যা বিচৰা জনে বিদ্যা লাভ কৰে, ভোগ বিচৰা জনে ভোগ পায়। ধন বিচৰা জনে নিধি দৰ্শন কৰে, আৰু দীঘলীয়া আয়ু কামনা কৰা জনে চিৰায়ু লাভ কৰে—লিঙ্গৰূপ পতি পৰমেশ্বৰৰ ভক্তিত এই ফল মেলে।
Verse 55
यान्यांश्चिन्तयते कामांस् तांस्तान्प्राप्येह मोदते एकमासव्रतादेव सो ऽन्ते रुद्रत्वमाप्नुयात्
মানুহে যি যি কামনা মনত চিন্তা কৰে, সেই সেই ইহলোকতে লাভ কৰি আনন্দিত হয়। কেৱল এক মাহৰ ব্ৰততে অন্তত সি ৰুদ্রত্ব—পাশবদ্ধ পশুক পাশৰ পৰা মুক্ত কৰা পতিৰুদ্রৰ সৈতে ভাব-ঐক্য—প্ৰাপ্ত কৰে।
Verse 56
इदं पवित्रं परमं रहस्यं व्रतोत्तमं विश्वसृजापि सृष्टम् हिताय देवासुरसिद्धमर्त्यविद्याधराणां परमं शिवेन
ই পৰম পবিত্ৰ আৰু সৰ্বোচ্চ ৰহস্য—ব্ৰতসমূহৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—বিশ্বস্ৰষ্টাৰ দ্বাৰাও বিধিত। দেৱ, অসুৰ, সিদ্ধ, মর্ত্য আৰু বিদ্যাধৰসকলৰ হিতাৰ্থে পৰমেশ্বৰ শিৱে ইয়াক পৰম শুভৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।
Verse 57
सम्पूज्य पूज्यं विधिनैवमीशं प्रणम्य मूर्ध्ना सह भृत्यपुत्रैः व्यपोहनं नाम जपेत्स्तवं च प्रदक्षिणं कृत्य शिवं प्रयत्नात्
বিধি অনুসাৰে পূজ্য ঈশৰ পূজা কৰি, ভৃত্য আৰু পুত্ৰসকলৰ সৈতে শিৰ নত কৰি প্ৰণাম কৰিব। তাৰ পাছত ‘ব্যপোহন’ নামৰ স্তৱটি যত্নসহ জপ কৰিব; আৰু প্ৰদক্ষিণা কৰি শিৱক একাগ্ৰতাৰে আৰাধনা কৰিব।
Verse 58
पुराकृतं विश्वसृजा स्तवं च हिताय देवेन जगत्त्रयस्य पितामहेनैव सुरैश्च सार्धं महानुभावेन महार्घ्यम् एतत्
এই স্তৱ পুৰাতন কালত বিশ্বস্ৰষ্টাই ৰচনা কৰিছিল। ত্ৰিলোকৰ হিতাৰ্থে পিতামহ ব্ৰহ্মাই নিজে দেৱসকলৰ সৈতে মহাত্মা প্ৰভুক ইয়াক অৰ্পণ কৰিছিল; ই অতি মূল্যবান পৰম অৰ্ঘ্য।
Frequently Asked Questions
Prepare a Liṅga and bathe it (candana-vāri), place it on a lotus pedestal, worship with bilva and available flowers while reciting gāyatrī, offer gandha–dhūpa–dīpa–nīrājana, make direction-specific offerings using the five-faced (pañcabrahma) mantras, present naivedya (pāyasa/mahācaru/anna), observe purity and fasting on Paurṇimā/Amāvāsyā, and conclude with dāna (go-dāna, vṛṣotsarga) and installation/donation of the worshipped Liṅga.
Vaiśākha: vajra; Jyeṣṭha: marakata; Āṣāḍha: mauktika; Śrāvaṇa: nīla; Bhādrapada: padmarāga; Āśvina: gomeda; Kārtika: pravāla; Mārgaśīrṣa: (pravāla continues per verse); Pauṣya: vaidūrya; Māgha: sūryakānta; Phālguna: sphāṭika—while allowing substitutes such as gold/silver/copper/iron, stone, wood, or clay when unavailable.
The text assigns special auspiciousness and deity-associations to offerings and explicitly advises not to abandon śrī-pattra (bilva), presenting it as a high-efficacy offering in Liṅga worship even when rare flowers or costly materials are not obtainable.
It promises iṣṭa-siddhis such as learning (vidyā), enjoyment (bhoga), wealth (nidhi), longevity, divine statuses (including gaṇapatya-pada), and ultimately attainment of Śivaloka; even a one-month observance is said to yield Śiva-loka, while a full year culminates in desired boons and final approach to Śiva.