Anuvaka 7
মুখ্য বিষয়: শুদ্ধিকৰণ, সামাজিক সমন্বয়, আৰু শত্রুবলৰ বিৰুদ্ধে দৃঢ় সুৰক্ষাৰ জৰিয়তে আয়ুস/বৰ্চস (জীৱনীশক্তি–তেজ) পুনঃস্থাপন আৰু সুৰক্ষিত কৰা। উপবিষয়: (১) জল, সূৰ্য, অগ্নি, বায়ু, দ্যাবা–পৃথিৱীৰ পৰা শুদ্ধি আৰু মাধুৰ্য/প্ৰসাদ। (২) নিৰৃতিৰ বাঁধনি/পাশজনিত দুৰ্যোগৰ পৰা মুক্তি আৰু প্ৰাণশক্তিলৈ পুনৰ প্ৰত্যাৱর্তন। (৩) যুদ্ধক্ষেত্ৰ আৰু পৰিসীমা-সুৰক্ষা; শত্রুক অক্ষম কৰি পলাই যাবলৈ বাধ্য কৰা। (৪) সম্মনস্য (সমষ্টিগত ঐক্যমত) আৰু একত্ৰিত সংকল্প। (৫) বৰ্চস, যশ, আৰু প্ৰভাৱশালী/প্ৰত্যয়কাৰী বাক্ (বাণী) লাভ।
Kinds of charm
Suktas in Anuvaka 7
Sukta 61
এই সৰু অথৰ্ববৈদিক সূক্তটোৱে আৰোগ্য-সমৃদ্ধিৰ প্ৰাৰ্থনাক মন্ত্ৰ-অধিকাৰৰ দৃঢ় প্ৰতিষ্ঠাৰ সৈতে একেলগে আনে। জল আৰু সূৰ্যক মাধুৰ্য, শুদ্ধি, আনন্দ আৰু তেজ প্ৰদান কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰা হয়, আৰু সৱিতৃ বিস্তৃত বল-উদ্যম প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তাৰ পিছত ই বাচ্ (দিব্য বাক্)ৰ আত্ম-ঘোষণালৈ সৰি যায়, য’ত বাক্য়ে বিশ্ব-ব্যৱস্থাপনা/নিয়ম স্থাপনৰ শক্তি দাবী কৰে আৰু পাঠকৰ উচ্চাৰণক সামাজিক আৰু যজ্ঞীয়ভাৱে কাৰ্যকৰী কৰি তোলে—‘অস্তিত্ব’ দান কৰিব পৰা আৰু যজ্ঞীয় সমৰ্থন নথকা প্ৰতিদ্বন্দ্বীক স্থিতি/মৰ্যাদা অস্বীকাৰ কৰিব পৰা।
Sukta 62
এই সৰু অথৰ্ববেদীয় সূক্তটো শুদ্ধিকৰণ আৰু আৰোগ্যৰ এক সংক্ষিপ্ত মন্ত্র, য’ত বিশ্বানৰ (অগ্নি), বাতা (বায়ু/শ্বাস) আৰু দ্যাৱা–পৃথিৱী (স্বৰ্গ–পৃথিৱী) আদি বিশ্বজনীন শুদ্ধিকাৰক শক্তিক আহ্বান কৰি দেহগত আৰু যজ্ঞীয় কলুষতা ধুই পেলোৱা হয়। ইয়াত অপবিত্ৰতা দূৰ কৰাৰ সৈতে সুনৃতা (কৃপাময় সত্য/বাক্য), বৰ্চস (দীপ্ত জীৱনীশক্তি), সমৃদ্ধি আৰু দীঘায়ুৰ লাভ একেলগে কামনা কৰা হৈছে—যাক “দীঘদিন সূৰ্য উঠা দেখা” বুলি প্ৰকাশ কৰা হৈছে।
Sukta 63
এই সংক্ষিপ্ত অথৰ্ববেদীয় সূক্তটো এক সংকট-মন্ত্ৰ, যাৰ উদ্দেশ্য নিৰৃতিৰ মাৰাত্মক বন্ধন ঢিলা কৰা—যাক গলাৰ দড়ি বা লোহাৰ শিকলিৰ দৰে কল্পনা কৰা হয়—আৰু ৰোগীক পুনৰায় আয়ুস (জীৱন-কাল), বৰ্চস (দীপ্তিমান তেজ), আৰু বল (শক্তি) ঘূৰাই দিয়া। ইয়াত বন্ধন-মোচন আৰু উদ্ধাৰৰ ভাষাৰ সৈতে যম আৰু পিতৃসকললৈ নিয়মিত/সংযত আহ্বান সংযুক্ত, আৰু গৃহ্য অগ্নিৰ পৰিসৰত অগ্নি প্ৰজ্বলিত কৰি নব সমৃদ্ধি আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে এই বিধিক সীলমোহৰ কৰা হয়।
Sukta 64
এই সংক্ষিপ্ত সন্মনস্য সূক্তটি সামাজিক ঐক্যৰ বাবে এক লক্ষ্যভেদী মন্ত্র: ই এটা গোটক একেটা উদ্দেশ্য, হৃদয় আৰু মনত বান্ধি ৰাখে, যাতে সিদ্ধান্ত আৰু কৰ্ম দলাদলি নোহোৱাকৈ উদ্ভৱ হয়। ই মানৱ একতাক “পুৰণি কালৰ” দেৱসকলৰ আদৰ্শত গঢ়ে—যিসকলে পাৰস্পৰিক সন্মতিত নিজৰ অংশ ভাগ-বতৰা কৰে—আৰু দিৱ্য সন্মতিক সামুদায়িক সংহতিৰ নমুনা কৰি তোলে।
Sukta 65
AV 6.65 এটা সংক্ষিপ্ত যুদ্ধমুখী-অপত্ৰাপীয় মন্ত্র, যিয়ে জাদুবলে শত্রুৰ ক্ৰোধ দমন কৰে, আঘাত কৰাৰ শক্তি অক্ষম কৰে (তাক “হাতবিহীন” কৰি), আৰু পিছু হটিবলৈ বাধ্য কৰে। ইয়াৰ কাৰ্যক্ষমতা এটা পৌৰাণিক দৃষ্টান্তত স্থাপন কৰা হৈছে—ইন্দ্ৰই আদিকালত অসুৰসকলক নিৰস্ত্ৰ কৰিছিল—তাৰ পাছত মুক্ত হোৱা শক্তিক বিজয় আৰু যজমানৰ ধন-সম্পদ বৃদ্ধিৰ দিশে পুনৰ নিৰ্দেশিত কৰে।
Sukta 66
অথৰ্ববেদ ৬.৬৬ হৈছে যুদ্ধক্ষেত্ৰত সুৰক্ষাৰ বাবে এক সংক্ষিপ্ত ইন্দ্ৰ-মন্ত্ৰ, যি বৈৰী শক্তিক “নিৰস্ত্ৰ” কৰি ইন্দ্ৰৰ নিৰ্ণায়ক প্ৰহাৰৰ বাবে তেওঁৰ হাতত সঁপে। তিনিটা ক্ষিপ্ৰ ঋচাত এই সূক্তই আক্ৰমণকাৰীক স্থবিৰ কৰে, তেওঁলোকৰ অংগ-প্ৰত্যংগ দুৰ্বল কৰে, আৰু তেওঁলোকৰ কৌশলগত পৰামৰ্শ ভাঙি পেলায়—যাৰ ফলত সংস্পৰ্শৰ আগতেই ভাবুকি ভাঙি পৰে। ইয়াৰ শক্তি এই ঘোষণাত যে শত্রু ইতিমধ্যে চূৰ্ণ—ফলত আসন্ন আক্রমণ পলায়নমুখী বিভ্ৰান্তিত পৰিণত হয়।
Sukta 67
এই সংক্ষিপ্ত আথৰ্বণিক সূক্তটি এক সংহত ৰক্ষামূলক-আক্রমণাত্মক মন্ত্র; ই সকলো দিশৰ আগমন-পথ সুৰক্ষিত কৰে, শত্রুসেনাক বিভ্ৰান্তি আৰু বিশৃঙ্খলাত পেলাই দিয়ে, আৰু তেওঁলোকৰ নেতৃত্ব ভাঙি দিয়ে। ইন্দ্ৰ আৰু পূষণক চাৰিওফালৰ পথসমূহ পহৰা দিবলৈ আহ্বান কৰা হয়; ভয় আৰু দিশভ্ৰম শত্রুপক্ষলৈ ঘূৰাই দিয়া হয়, যাতে সমৃদ্ধি—গোধনৰ প্ৰতীক—গায়কৰ পক্ষলৈ সুৰক্ষিতভাৱে উভতি আহে।
Sukta 68
এই সংক্ষিপ্ত বপন (শেভিং/মুণ্ডন) সূক্তে দেহ-সজ্জাৰ এক সাধাৰণ কৰ্মক সুৰক্ষামূলক সংস্কাৰ হিচাপে পবিত্ৰ কৰা হৈছে, আৰু আঘাত আৰু অশুচিতা নোহোৱা কৰিবলৈ দিৱ্য কৌশল আহ্বান কৰা হৈছে। সৱিতাৰে সোম (আৰু বৰুণ)ক ৰাজকীয় আদৰ্শ অনুসাৰে মুণ্ডন কৰাৰ দৃষ্টান্তৰ সৈতে মানুহৰ শেভিংক মিলাই, সম্ভাৱ্য বিপদজনক কৰ্মটোক এনে এক ৰীতিত ৰূপান্তৰ কৰে যিয়ে বৰ্চস (দীপ্তি), দীঘলীয়া আয়ু, স্পষ্ট দৃষ্টি, আৰু গৰু-ঘোঁৰা-সন্তানৰ সমৃদ্ধি দান কৰে।
Sukta 69
AV 6.69 এটা সংক্ষিপ্ত পৗষ্টিক সূক্ত, যাৰ উদ্দেশ্য হৈছে বৰ্চস্ (উজ্জ্বল উপস্থিতি), যশস্ (সাৰ্বজনীন খ্যাতি) আৰু ভৰ্গস্-ভৰা বাচ্ (দীপ্ত, প্ৰভাৱশালী বাক্) লাভ কৰা। এই সূক্তই মূল্যবান সামাজিক ক্ষেত্ৰসমূহ—বাক্, সোণ, গোধন, উৎসৱীয় পানীয়, মাধুৰ্য—ৰ পৰা শ্ৰী-তেজ আহৰণ কৰি সেই দীপ্তিক আবেদনকাৰীৰ ভিতৰত একাগ্ৰ কৰে; শেষত অশ্বিনীদ্বয়ৰ অভিষেকৰ দ্বাৰা এনে অৱস্থা হয় যে মানুহে তেওঁৰ কথাক অনুসৰণ কৰে।
Sukta 70
এই সৰু পুষ্টিক সূক্তটো এটা ব্যৱহাৰিক পশুচিকিৎসা-ধৰণৰ মন্ত্র, যাৰ উদ্দেশ্য মাতৃগাই (অঘ্ন্যা—“বধ নকৰিবলগীয়া”) ক নিজৰ পোৱালিক গ্ৰহণ কৰা, তাক অনুসৰণ কৰা আৰু দুধ খুৱাবলৈ বাধ্য/প্ৰেৰিত কৰা। পুনঃপুন ‘যথা’ (“যেনে… তেনে…”) উপমা—অপ্ৰতিৰোধ্য আসক্তি, অনুসন্ধান কৰি ধৰা, আৰু যান্ত্ৰিকভাৱে বন্ধা—ৰ জৰিয়তে মন্ত্রই গাইৰ মনস (মনোযোগ/স্নেহ) পোৱালিৰ ওপৰত ‘বন্ধি’ দিয়ে, ফলত যথাযথ মাতৃত্ব আচৰণ আৰু গৃহ-সমৃদ্ধি পুনৰ স্থাপন হয়।
Inside Anuvaka 7
The theme
Restoring and safeguarding vitality (āyus/varcas) through purification, social concord, and decisive protection against hostile forces
Threads through it
- Purification and sweetness from Waters, Sun, Agni, Wind, Heaven–Earth
- Release from Nirṛti’s binding/fettering calamity and return to life-force
- Battlefield and perimeter protection; disabling and routing enemies
- Collective concord (saṃmanasya) and unified intention
- Acquisition of varcas, yaśas, persuasive vāc (radiant speech)
- Ritualized bodily grooming (vapanam) as protective saṃskāra
- Veterinary prosperity: cow accepting and nursing the calf
Who it serves
Crisis moments (illness, danger, misfortune), communal decision-making and harmony, personal charisma and speech, wartime/security needs, everyday purity rites, and livestock management.
The deities
- Indraprotector-destroyer (smites foes; secures victory and safety)
- Pūṣanprotector-guide (guards paths and approaches; supports order)
- Āpas (Waters)healer-purifier (cleanses, sweetens, restores wellbeing)
- Sūrya (Sun)revitalizer-illuminator (radiance, joy, purification)
- Agni Vaiśvānarapurifier-healer (burns away impurity; restores order in the body)
- Vāta (Wind/Breath)healer-reviver (animates, clears, rebalances breath/vitality)
- Dyāvā-Pṛthivī (Heaven–Earth)stabilizer-purifier (cosmic support; cleansing and grounding)
- Nirṛtiafflicter (calamity-bond to be loosened and expelled)
What it heals
- General impurity/inner pollution needing cleansing and sweetness (śuddhi, mādhurya, prasāda)Sukta 6.61, 6.62
- Life-threatening calamity or wasting affliction imagined as Nirṛti’s bond/fetter (release for āyus, bala, varcas)Sukta 6.63
- Psychosocial discord, factionalism, and lack of shared resolve (group cohesion)Sukta 6.64
- Acquiring radiant presence, fame, and compelling speech (varcas/yaśas/vāc)Sukta 6.69
- Risk of injury/impurity during shaving or grooming; need for protective bodily riteSukta 6.68
- Livestock issue: mother-cow refusing calf; failure to follow/nurse (herd prosperity)Sukta 6.70
- Threat from enemies/attackers; need for protection, immobilization, and routing of hostile forcesSukta 6.65, 6.66, 6.67
Frequently Asked Questions
It concentrates on restoring and safeguarding vitality through purification (Waters, Sun, Agni, Wind), loosening calamity-bonds (Nirṛti), building social concord, and deploying strong protective/martial charms—alongside prosperity rites for varcas and cattle.
The most explicitly martial-apotropaic set is AV 6.65–6.67, with Indra central (and Pūṣan assisting in 6.67) to disable, confuse, and rout hostile forces and secure approaches.
Prosperity is sought as varcas, yaśas, and brilliant speech in AV 6.69, while practical household/ritual needs are addressed through the vapanam (shaving) protection in 6.68 and the veterinary cow–calf nursing charm in 6.70.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
