Anuvaka 3
এই অনুবাকৰ মুখ্য বিষয় হৈছে—জীৱন্ত ঔষধ (জল, ঔষধি, গছ)ৰ দ্বাৰা ভৈষজ্য আৰু শান্তি, লগতে গৃহ-সুৰক্ষাৰ বাবে অশুভ লক্ষণ/অপশকুন নিবারণ। আপঃ (বৰষুণ, সঙ্গমস্থান, প্ৰবাহমান জল)ক দিৱ্য আৰু সদা-উপস্থিত ঔষধ বুলি স্তৱ কৰা হৈছে। ঔষধিসকলৰ শক্তি ভূমি/পৃথিৱীত নিহিত—বৃদ্ধি, পোষণ আৰু সমৃদ্ধি দান কৰে বুলি কোৱা হৈছে। পাপ্মান আৰু দেহৰ স্থানীয় ব্যাধি-দোষ দূৰ কৰাৰ মন্ত্র আছে। মধুমিশ্ৰিত যৱ/উদ্ভিদ-কৰ্মৰ দ্বাৰা আচারগত সমৃদ্ধি সাধন কৰা হয়। শেষত কপৌত, উলুক আদি অশুভ পখী আৰু গৃহ-সম্পৰ্কীয় অমঙ্গলক শামিত কৰি নিবারণ (অৰিষ্ট-নিবারণ) কৰা হয়।
Suktas in Anuvaka 3
Sukta 21
এই সংক্ষিপ্ত চিকিৎসা-আৰু-পোষণমূলক সূক্তই কেশবৰ্ধনী (চুলি-বঢ়োৱা) ঔষধিৰ শক্তিক ভূಮಿ/পৃথিৱীত নিহিত বুলি স্থাপন কৰি তাক বলৱান কৰে—যি উদ্ভিদ-জীৱন আৰু ঔষধৰ সৰ্বোচ্চ আধাৰ। ই পৃথিৱীৰ বাহিৰৰ ছাল (ত্বচ)ৰ পৰা ঔষধ “সংগ্ৰহ” কৰে, তাৰ পাছত সেই ঔষধিক সকলো প্ৰতিষেধৰ মাজত অগ্ৰগণ্য বুলি প্ৰশংসা কৰে, আৰু শেষত ঔষধিসকলক দানশীল, অজেয় কৰ্তা হিচাপে সম্বোধন কৰি চুলিক শক্তিশালী কৰি বঢ়াবলৈ আহ্বান জনায়।
Sukta 22
AV 6.22 এটা সংক্ষিপ্ত অপাম্-ভৈষজ্য সূক্ত, য’ত পানী—বিশেষকৈ মৰুতীয় শক্তিৰে আৱিষ্ট বৰষুণ—ক জীৱন্ত ঔষধ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যি পৃথিৱী আৰু দেহক মুকলি কৰে, সেঁতসেঁতে কৰে আৰু পুনৰ্জীৱিত কৰে। ই বিশ্বজনীন জলচক্ৰ (মেঘ, বৰষুণ, ঋত) ক ব্যৱহাৰিক চিকিৎসাৰ সৈতে সংযোগ কৰে: পানীয়ে ঔষধি-গছক ৰসেৰে সমৃদ্ধ কৰে, পোষণ বৃদ্ধি কৰে, আৰু শুষ্কতা তথা বিশৃঙ্খলাক ধুই আঁতৰাই দিয়ে। পানীৰ নিয়মমাফিক অৱতৰণ আৰু মধুৰতা দান কৰা শক্তিক প্ৰশংসা কৰি, সূক্তটোৱে আৰোগ্যক সঠিক প্ৰবাহৰ পুনঃস্থাপন হিচাপে চিত্ৰিত কৰে—ভূমি, উদ্ভিদ আৰু মানুহৰ ভিতৰত।
Sukta 23
AV 6.23 এটা সংক্ষিপ্ত চিকিৎসা-মন্ত্ৰ, য’ত দিৱ্য আপঃ (জল)ক সদায় উপলব্ধ ঔষধ হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে—দিনে-ৰাতিয়ে বৈ থকা—যি অশুচি দূৰ কৰি, শীতল কৰি, পুনৰুদ্ধাৰ কৰে। ইয়াত জলক কেৱল দ্ৰব্য নহয়, বৰং আচাৰত ‘বোৱা-লগোৱা’ শক্তি হিচাপে ধৰা হৈছে, যিয়ে দুখ-ৰোগক তৎক্ষণাৎ ঢিলা কৰি বাহিৰ কৰি দিয়ে। শেষত সৱিতৃৰ পবিত্ৰ প্ৰেৰণাৰ অধীনত এই ক্ৰিয়াক স্থাপন কৰি, জল আৰু ঔষধিসমূহে কল্যাণৰ বাবে মঙ্গলময়ভাৱে কাৰ্য কৰক বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Sukta 24
এই সৰু চিকিৎসা-সূক্তত আপঃ (জল)ক দেৱী-চিকিৎসক ৰূপে আহ্বান কৰা হৈছে—যাৰ প্ৰবাহমান, সংগৃহীত আৰু সংগম-উৎপন্ন শক্তি স্পৰ্শযোগ্য ঔষধ হৈ উঠে। বিশেষকৈ সংগম-জল আৰু সিন্ধুৰ অধীনস্থ নদী-ব্যৱস্থাৰ জল বিচৰা হৈছে—দাহজনিত বেদনা ধুই উলিয়াবলৈ, আৰু ‘হৃদয়-আলোকিত’ উপায়/ঔষধ দান কৰি অন্তৰৰ স্বস্তি আৰু স্পষ্টতা পুনৰ স্থাপন কৰিবলৈ।
Sukta 25
AV 6.25 এটা সংক্ষিপ্ত আথৰ্বণিক বহিষ্কাৰ-মন্ত্ৰ, যিয়ে গোট খাই থকা পীড়া-ব্যাধিসমূহক—‘বাকাঃ’ বুলি নাম দি—দূৰলৈ খেদাই পঠিয়ায়। এইবোৰক ঝাঁক বান্ধি অহা শক্তি হিচাপে কল্পনা কৰা হৈছে, যিবোৰে গলা আৰু কান্ধৰ দৰে নিৰ্দিষ্ট সন্ধিস্থলত ‘চাপ দি’ ধৰে; সেয়েহে ৰোগীৰ পৰিসৰৰ পৰা সিহঁতক নিৰ্বাসিত কৰিবলৈ আদেশ দিয়া হয়। পাঁচ/পঞ্চাশ, সাত/সত্তৰ, নৱ/নব্বই—এনেদৰে বৃদ্ধি পোৱা গোটত গণনা কৰি—হিম্নটোৱে আচাৰগতভাৱে সিহঁতক ‘গণি উলিয়াই’ ছিটাই দিয়ে, আৰু ব্ৰহ্মন (কাৰ্যকৰী বাক্শক্তি)ৰ প্ৰদৰ্শনাত্মক শক্তিৰে আৰোগ্যক সীল-মোহৰ মাৰে। ইয়াৰ শক্তি অপোত্ৰোপায়িক: ব্যাধিৰ সৈতে বুজাবুজি নকৰে; বৰঞ্চ ‘ইয়াৰ পৰা’ আঁতৰি যাবলৈ কঠোৰ বহিষ্কাৰ-সূত্ৰে আদেশ দিয়ে।
Sukta 26
AV 6.26 এটা সংক্ষিপ্ত আথৰ্বণিক বহিষ্কাৰ-মন্ত্ৰ, য’ত পাপ্মান (অশুভ, ৰোগ, দুৰ্ভাগ্য) ক সোজাকৈ সম্বোধন কৰি ৰোগীক এৰি দিবলৈ বাধ্য কৰা হয়। ইয়াত চিকিৎসাৰ উদ্দেশ্য (পীড়িতক ‘শুভ’ৰ জগতলৈ পুনৰ স্থাপন) আৰু এটা কঠোৰ স্থানান্তৰ-যুক্তি একেলগে আছে: যদি অশুভটো আঁকোৱালি ধৰে, তেন্তে তাক আঁতৰলৈ ঠেলি দিয়া হয়—শেষত শত্রুৰ ওচৰলৈ—‘সহস্ৰ-নয়ন অমৰ’ৰ বলপ্ৰয়োগে।
Sukta 27
এই সৰু অথৰ্ববেদীয় শান্তি-মন্ত্ৰে ঘৰত বা ঘৰৰ ভিতৰত কপৌত দেখা দিয়াৰ অশুভ লক্ষণক নিষ্ক্ৰিয় কৰে, যাক নিৰৃতি (বিপদ-দুৰ্যোগ)ৰ দূত বুলি ধৰা হয়। দেৱতাসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণত পখীটোক সম্ভাৱ্য শুভ ৰূপে পুনৰ্ব্যাখ্যা কৰি, আৰু অগ্নি (চুলা/গৃহাগ্নি)ত সুৰক্ষাক স্থাপন কৰি, এই সূক্তে গৃহক সেই অপশকুনৰ কবলৰ পৰা “মুক্ত” কৰে আৰু মানুহ আৰু পশুধন—দুয়োৰে বাবে শম্ (কল্যাণ) নিশ্চিত কৰে।
Sukta 28
এই সৰু অৰিষ্ট-ক্ষয়ণ সূক্তই গৃহত “লাগি” থকা অশুভ লক্ষণক—কপোত (পাৰ) ৰূপে কল্পিত—ঋচ্ (কাৰ্যকৰী ছন্দোবদ্ধ বাক্য)ৰ বল আৰু টোপ/চাৰাৰ সহায়ত ঘৰৰ পৰা খেদাই উলিয়াই নিস্ক্ৰিয় কৰে। তাৰ পিছত অগ্নি আৰু গোধনক কেন্দ্ৰ কৰি গৃহ-সীমাৰ চাৰিওফালে এক ৰক্ষাবলয় স্থাপন কৰি গৃহস্থালিৰ ক্ষেত্ৰ সুৰক্ষিত কৰে, আৰু শেষত যম/মৃত্যুক প্ৰসন্ন কৰি অশুভ গতি-ধাৰা কাটি দিয়ে—যাতে ঘৰৰ ঊৰ্জ (জীৱনীশক্তি-সমৃদ্ধি) ক্ষয় নঘটে। তিনিটা সংক্ষিপ্ত গতি-চৰণত এই সূক্তই অশুভক প্ৰস্থানত, বিপদক ৰক্ষিত শ্ৰৱস্ (যশ/মৰ্যাদা)ত, আৰু মৃত্যুভাৱনাক শান্ত দূৰতাত ৰূপান্তৰিত কৰে।
Sukta 29
AV 6.29 এটা সংক্ষিপ্ত অৰি্ষ্ট-নিবাৰণ সূক্ত, যি ঘৰত অশুভ-চিহ্ন দিয়া পখীৰ পৰা উৎপন্ন অমঙ্গলক নিস্তেজ কৰে—বিশেষকৈ উলূকাৰ ডাক আৰু কপোতৰ ঘৰুৱা অগ্নিৰ সৈতে হোৱা অশুভ সংস্পৰ্শ। ই এই লক্ষণসমূহক ‘মোঘ’ (শূন্য/নিষ্ফল) বুলি পুনৰ্ব্যাখ্যা কৰে, নিৰুতিৰ ‘দূত’সকলৰ জৰিয়তে প্ৰৱেশ ৰোধ কৰে, আৰু বছৰজুৰি ভাবুকি দিয়া শক্তিক ৰীতিগতভাৱে আঁতৰলৈ—যমৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক নিৰ্বাসন-গন্তব্য দিশলৈ—পঠাই দিয়ে।
Sukta 30
AV 6.30 এটা সৰু অথৰ্বণীয় মন্ত্র-চক্ৰ, য’ত উদ্ভিদ-শক্তিক দুটা ধৰণে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে—মধুমিশ্ৰিত যৱ-অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে প্ৰায়শ্চিত্ত আৰু সমৃদ্ধি, আৰু প্ৰতিদ্বন্দ্বী-নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ব্যক্তিৰূপী শমী গছৰ বিভ্ৰান্তিকৰ ‘মাদা’। ই একেলগে শত্রুতাপূৰ্ণ বা প্ৰতিযোগী বৃদ্ধি (প্ৰতীকী আৰু বাস্তৱ) আঁতৰাই দিয়ে, আৰু গৃহস্থালীৰ অনুগ্ৰহ নিশ্চিত কৰে—বিশেষকৈ শিশুৰ সুৰক্ষা আৰু কেশ/দেখা-শুনাক সামাজিক অসুৰক্ষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে শান্ত কৰি ৰখা।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.