Sukta 6
Rishi: Atharvanic tradition (attribution varies by anukramaṇī)
Devata: Viṣaghna power; Soma as antidotal paradigm; Brahman as sacral agent
Chandas: Likely anuṣṭubh (Atharvanic; may be metrically loose)
AV 4.6 এটা বিষ-নিষ্ক্ৰিয়কাৰী (viṣaghna) মন্ত্র, য’ত বিষক আঁতৰাব পৰা আৰু স্থানান্তৰ কৰিব পৰা পদাৰ্থ হিচাপে কল্পনা কৰা হৈছে, আৰু তাক এক আদিম পবিত্ৰ প্ৰতিবিষ-আদৰ্শেৰে প্ৰতিহত কৰা হয়—আদি ব্ৰাহ্মণে প্ৰথমে পান কৰা সোম। এই সূক্তৰ বাক্-ক্ৰিয়া বাৰে বাৰে ‘কথা কৈ বাহিৰ কৰে’—ডংগ/দংশ, লেপ, পাত-ধাৰক, বাণৰ দণ্ড/শলাকা, শিং, খোল/ভুচি আদি সম্ভাৱ্য সকলো ঠাইৰ পৰা বিষ উলিয়াই দিয়ে; আৰু ‘বধ্ৰি’ নামৰ বন্ধনকাৰী ঔষধিক শক্তি দি বিষক স্থবিৰ কৰি ধৰি ৰাখে, কল্পিত উৎস—শিলা আৰু পৰ্বত—ত আবদ্ধ কৰি থয়।
Mantras
Mantra 1
विषघ्नम्। ब्रा॒ह्म॒णो ज॑ज्ञे प्रथ॒मो दश॑शीर्षो॒ दशा॑स्यः । स सोमं॑ प्रथ॒मः प॑पौ॒ स चकारार॒सं वि॒षम्
বিষ-নাশক (এই মন্ত্র)। ব্ৰাহ্মণ প্ৰথমে জন্মিল—দশ-মূৰ, দশ-মুখ। তেওঁ প্ৰথমে সোম পান কৰিলে; তেওঁ বিষক ৰস-স্বাদশূন্য কৰি দিলে।
Mantra 2
याव॑ती॒ द्यावा॑पृथि॒वी व॑रि॒म्णा यावत् स॒प्त सिन्ध॑वो वितष्ठि॒रे। वाचं॑ वि॒षस्य॒ दूष॑णीं॒ तामि॒तो निर॑वादिषम्
যিমান বিস্তৃত আকাশ-পৃথিৱী নিজৰ প্ৰসাৰত, যিমান দূৰলৈ সাত সিন্ধু বিস্তাৰিত—সিমান দূৰলৈ মই বিষৰ দুষণকাৰী বাক্য উচ্চাৰি ইয়াৰ পৰা দূৰ কৰি দিলোঁ।
Mantra 3
सु॒प॒र्णस्त्वा॑ ग॒रुत्मा॒न्विष॑ प्रथ॒ममा॑वयत्। नामी॑मदो॒ नारू॑रुप उ॒तास्मा॑ अभवः पि॒तुः
সুপৰ্ণ গৰুত্মান্ প্ৰথমে তোমাক—হে বিষ—দূৰলৈ খেদাই দিলে। তুমি ন বিভ্ৰান্ত কৰিলা, ন আঘাত কৰিলা; আৰু এই মানুহৰ বাবে তুমি পিতৃসদৃশ হৈ উঠিলা।
Mantra 4
यस्त॒ आस्य॒त् पञ्चा॑ङ्गुरिर्व॒क्राच्चि॒दधि॒ धन्व॑नः । अ॒प॒स्क॒म्भस्य॑ श॒ल्यान्निर॑वोचम॒हं वि॒षम्
যিজনে তোমাক নিক্ষেপ কৰিলে—পাঁচ আঙুলীয়া জনে—বাঁকা ধনুৰ পৰাও; অপস্কম্ভৰ শল্য-বাণৰ পৰা মই বিষটোক বাহিৰলৈ উচ্চাৰণ কৰি দিলোঁ।
Mantra 5
श॒ल्याद्वि॒षं निर॑वोचं प्राञ्ज॑नादु॒त प॒र्ण॒धेः । अ॒पा॒ष्ठाच्छृङ्गा॒त्कुल्म॑ला॒न्निर॑वोचमहं वि॒ष॑म्
শল্য (কাঁটা/বাণৰ ফলা)ৰ পৰা মই বিষ বাহিৰলৈ উচ্চাৰণ কৰিলোঁ; প্ৰাঞ্জন (লেপ/অভিষেক)ৰ পৰা, আৰু পৰ্ণধি (পাত-আধাৰ)ৰ পৰাও। আপাষ্ঠ (দণ্ড/শলাকা)ৰ পৰা, শৃঙ্গ (শিং)ৰ পৰা, কুল্মল (খোল/আৱৰণ)ৰ পৰা—মই বিষ বাহিৰলৈ উচ্চাৰণ কৰিলোঁ।
Mantra 6
अ॒र॒सस्त॑ इषो श॒ल्योऽथो॑ ते अ॒र॒सं वि॒षम्। उ॒तार॒सस्य॑ वृ॒क्षस्य॒ धनु॑ष्टे अरसार॒सम्
তোৰ তীৰৰ শল্য (কাঁটা) ৰসশূন্য হওক; আৰু তোৰ বিষো ৰসশূন্য হওক। ৰসশূন্য গছৰ ধনুও ৰসশূন্য হওক; তই ৰসশূন্য হও—নিশ্চয়েই সম্পূৰ্ণ ৰসশূন্য।
Mantra 7
ये अपी॑ष॒न् ये अदि॑ह॒न् य आस्य॒न् ये अ॒वासृ॑जन्। सर्वे॒ ते वध्र॑यः कृ॒ता वध्रि॑र्विषगि॒रिः कृतः
যিসকলে তাক নিঙৰাই চেপি উলিয়ালে, যিসকলে লেপিলে, যিসকলে নিক্ষেপ কৰিলে, যিসকলে উৰুৱাই দিলে—সকলোকে ‘বধ্ৰয়’ ৰূপে কৰা হ’ল; আৰু ‘বধ্ৰি’ বিষ-পৰ্বত (বিষগিৰি) ৰূপে কৰা হ’ল।
Mantra 8
वध्र॑यस्ते खनि॒तारो॒ वध्रि॒स्त्वम॑स्योषधे । वध्रिः॒ स पर्व॑तो गि॒रिर्यतो॑ जा॒तमि॒दं वि॒षम्
তোৰ খননকাৰীসকল ‘বধ্ৰয়’; হে ঔষধি, তই ‘বধ্ৰি’। ‘বধ্ৰি’ সেই পৰ্বত, সেই শিলা-গিৰি—য’ৰ পৰা এই বিষ জন্ম লৈছে।
Frequently Asked Questions
It is a healing and protection hymn used to neutralize and expel poison from stings, bites, or poisoned wounds, and to prevent the toxin from ‘staying’ in any medium like salve or bandage.
Soma functions as the archetypal antidote, and Brahman represents sacral authority: the hymn cites a primordial precedent where poison is made ‘arasa’—without potency—through consecrated power.
The text treats Vadhri as a ‘binding’ medicinal power; practitioners typically select a locally trusted anti-venom herb and consecrate it with recitation, using it to immobilize and contain the poison.
Ask anything about Sukta 6 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.