Adhyaya 111

Verse 1

ऋषय ऊचुः । शिवक्षेत्राणि यैर्विप्रैः समानीतानि तत्र च । तेषां सर्वाणि गोत्राणि वद सूतज विस्तरात्

诸仙人曰：“噢，苏多之子，请详说那些婆罗门的诸族系（gotra）；正是他们将湿婆的圣地带至彼处，并加以安立。”

Verse 2

कस्य गोत्रोद्भवैर्विप्रैः किं क्षेत्रं समुपार्जितम् । शंकरस्य प्रसादेन तस्मिन्काल उपस्थिते

“那些婆罗门出自哪些族系（gotra）？又在当时，蒙商羯罗（Śaṅkara）恩典，获得并安立了哪一处圣域？”

Verse 3

कियत्यपि च गोत्राणि चमत्कारपुरोत्तमे । स्थापितानि सुभक्तेन तेनानर्तेन सूतज

“噢，苏多之子，在那最胜的奇妙之城迦摩特迦罗（Camatkāra）中，由那位虔敬的阿那尔塔（Ānarta）君王所安立的族系（gotra）共有多少？”

Verse 4

त्वया प्रोक्तं पुरा दत्तं पुरं कृत्वा द्विजन्मनाम् । न च तेषां कृता संख्या तस्मात्तां परिकीर्तय

先前你曾说：建成一座供“二次生”（婆罗门等）居住的聚落后，便赐予了一座城；但他们的人数并未统计。因此，请再述说那人数。

Verse 5

सूत उवाच । उपदेशः पुरा दत्तो द्विसप्ततिमुनीश्वरैः । आनर्ताधिपतिः पूर्वं कुष्ठरोग प्रपीडितः । शंखतीर्थं समागत्य स्नानं चक्रे त्वरान्वितः

苏多说道：“久远以前，七十二位大圣仙曾赐下教诲。昔日，阿那尔塔之主为麻风所苦，来到商迦圣渡（Śaṃkha-tīrtha），急切之间行了净浴。”

Verse 6

तेन नाशं गतः कुष्ठो भूपतेस्तस्य तत्क्षणात् । तस्य तीर्थस्य माहात्म्यान्निर्वि ण्णस्य तनुं प्रति

因那一举，国王的麻风当下便被摧灭——凭借那圣渡的伟大威德——使他对自身之躯深深警醒、心生惭惧。

Verse 7

ततः स नीरुजो भूत्वा तोषेण महतान्वितः । तानुवाच मुनिश्रेष्ठान् प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

于是他无病而安，满怀大喜；他一再顶礼，向诸位最胜圣仙开口说道。

Verse 8

सुवर्णं वा गजाश्वं वा राज्यं सकलमेव वा । भवद्भ्यः संप्रदास्यामि तस्मादब्रूत द्विजोत्तमाः

“无论是黄金，或象马，乃至我整个国土——我都愿奉献给诸位。因此，噢最胜二次生者，请开示（我当如何行）。”

Verse 9

यद्यस्य रोचते यावन्मात्रमन्यदपि द्विजाः । प्रसादः क्रियतां मह्यं दीनस्य प्रणतस्य च

“诸位婆罗门啊，你们各自所喜所愿——无论多少，乃至另有所求——愿赐我恩慈；我困苦卑微，已俯首顶礼于你们之前。”

Verse 10

ब्राह्मणा ऊचुः । निष्परिग्रहधर्माणो वानप्रस्था वयं द्विजाः । सद्यःप्रक्षालकाः किं नो राज्येन विभवेन च

婆罗门们说：“我们是二次出生的林居者（vānaprastha），奉持无取无蓄之法。我们即刻自净——王国与世间荣华，对我们有何用处？”

Verse 11

राजोवाच उपकारं समासाद्य यः करोति न पापकृत् । उपकारं पुनस्तस्य स कृतघ्न उदाहृतः

国王说：“人既受人恩惠，而不以罪行相报（即不以伤害回报），便不算作恶者；但若对这份恩惠不以恩回施者，便被称为‘忘恩负义者’（kṛtaghna）。”

Verse 12

ब्रह्मघ्नं च सुरापे च चौरे भग्नव ते शठे । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

“对于杀害婆罗门者、饮酒者、盗贼、毁誓者与奸诈之人，贤善者皆已制定忏悔赎罪之法；唯独对忘恩负义者，却无任何赎罪之道。”

Verse 16

तस्मात्त्वं गच्छ राज्यं स्वं स्वधर्मेण प्रपालय । इह लोके परे चैव येन सौख्यं प्रजायते

“因此，你当回到自己的国土，依你的本分正法（svadharma）守护治理。由此行持，今世与来世皆得安乐。”

Verse 18

तत्र गत्वा प्रहृष्टा त्माकृत्वा रम्यं महेश्वरम् । गीतनृत्यसवाद्यैश्च रात्रिजागरणादिभिः । चकार पूर्ववद्राज्यं समंताद्धतकंटकम्

他到达那里，心中欢喜，建立并礼敬一座庄严秀美的摩诃伊湿伐罗（湿婆）圣所。以歌咏、舞蹈、器乐与守夜等修持，他又使国土如昔——四方无“荆棘”（忧患）侵扰。

Verse 19

चिंतयानो दिवानक्तं ब्राह्मणान्प्रति तत्सदा । कथं तेषां द्विजेंद्राणामुपकारो भविष्यति । मदीयो मम यैर्दत्तं गात्रमेतत्पुनर्नवम्

他昼夜不断思念那些婆罗门：“我当如何报答并侍奉这些最胜的二生者？正是他们使我此身得以再获新生。”

Verse 20

तेऽपि सर्वे मुनिश्रेष्ठाः खेचरत्व समन्विताः । तपःशक्त्या यांति नानातीर्थेषु भक्तितः

那些最胜的牟尼亦然——具足行空之力——凭借苦行的威德，以虔敬之心巡游诸多圣渡处（提尔塔）。

Verse 21

तेषु स्नानं जपं कृत्वा तथैव पितृतर्पणम् । प्राणयात्रां पुनश्चक्रुस्तत्रागत्य स्व आश्रमे

在那里，他们沐浴、持诵（japa），并向祖灵行供献（tarpaṇa）；随后再度续行其生命之道，归返各自的隐修林。

Verse 22

अन्ये तत्रैव कुर्वंति नित्यकृत्यानि ये द्विजाः । तथान्ये दूरमासाद्य तीर्थं दृष्ट्वा मनोहरम्

有些二生者就在当地行持日常必行之仪（nitya-kṛtya）；另一些从远方而来，得见那清丽可喜的圣渡处（tīrtha）。

Verse 23

उषित्वा रजनीं तत्र द्विरात्रं वा पुनर्गृहम् । समागच्छंति चान्ये तु त्रिरात्रेण समाययुः

有人在彼处住了一夜，或住了两夜，便回到家中；另一些人则在三夜之后才归来。

Verse 24

वाराणस्यां प्रयागे वा पुष्करे वाथ नैमिषे । प्रभासे वाऽथ केदारे ह्यन्यस्मिन्नहि वांछ्यते

无论在瓦拉纳西，或在普拉亚伽，或在补湿迦罗，或在奈弥沙；无论在普拉婆娑，或在计达罗——确然，再无他处可被希求为胜过这些著名的圣地（tīrtha）。

Verse 25

कदाचिदथ ते सर्वे कार्तिक्यां पुष्करत्रये । गता विनिश्चयं कृत्वा स्नानार्थं द्विजसत्तमाः

有一次，在迦尔提迦月，那些最上等的两次生婆罗门都已下定决心，前往补湿迦罗三处圣地（Puṣkara-traya），为行神圣沐浴。

Verse 26

पंचरात्रं वसिष्यामो वयं तत्र समाहिताः । तस्माद्वह्निषु दारेषु रक्षा कार्या स्वशक्तितः

“我们将于彼处安住五夜，心神摄持、专注不散；因此，尽你所能，务必护持祭火与家室（妻眷）之安。”

Verse 27

एवं ते समयं कृत्वा गता यावद्द्विजोत्तमाः । तावद्ध पतिना ज्ञाता न कश्चित्तत्र तिष्ठति

他们如此约定之后，那些最上等的婆罗门便启程而去；随后，丈夫才得知那里竟无一人留下。

Verse 28

तेषां मध्ये मुनींद्राणां सुतीर्थाश्रमवासिनाम् । दमयंतीति विख्याता चंद्रबिंबसमानना

在住于苏提尔塔修院的诸大牟尼之中，有一位名闻遐迩的女子，名为达摩延蒂，容颜皎美如满月之轮。

Verse 29

तामुवाच रहस्येवं व्रज त्वं चारुहासिनि । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे ममादेशोऽधुना ध्रुवम्

他暗中对她说道：“去吧，甜笑之人；前往哈塔凯湿伐罗的圣域，我此刻的命令确然坚定不移。”

Verse 30

तत्र तिष्ठंति याः पत्न्यो मुनीनां भावितात्मनाम् । भूषणानि विचित्राणि तासां यच्छ यथेच्छया

“那里住着诸位心志调御之牟尼的妻室；你可随意将种种奇妙的饰物赠与她们。”

Verse 31

न तासां पतयोऽस्माकं प्रकुर्वंति प्रतिग्रहम् । कथंचिदपि सुश्रोणि लोभ्यमानापि भूरिशः

“她们的丈夫——我们的牟尼——不受供赠；即便以百般方式强烈诱引，哦，腰胯娴美者，他们也绝不取受。”

Verse 32

स्त्रीणां भूषणजा चिन्ता सदा चैवाधिका भवेत् । लौल्यं च कौतुकं चैव सदा भूषणजं भवेत्

“由饰物引起的牵念，在女子之中往往尤为强烈；而飘忽的贪求与好奇之心，也屡屡因饰物而被搅动。”

Verse 33

अपि मृन्मयकं किंचित्काष्ठसूत्रमयं च वा । जतुकाचमयं वापि नारी धत्ते विभूषणम्

即便只是些许泥制小饰物，或木与线所成之物，乃至树脂与玻璃所作——女子仍将其佩为饰品。

Verse 34

एष एव भवेत्तेषामुपकारस्यसंभवः । उपायः पद्मपत्राक्षि न चान्योऽस्ति कथंचन

唯有此道，方能成就对他们的援助；此即方法，噢莲瓣之眼者——别无他途。

Verse 35

सा तथेति प्रतिज्ञाय विचित्राभरणानि च । गृहीत्वा हर्षसंयुका ततस्तत्क्षेत्रमाययौ

她应允道：“如是。”遂取那奇妙的饰物，心怀欢喜，继而启程前往那神圣的刹土（kṣetra）。

Verse 36

मणिमुक्तामयान्येव कुण्डलानि शुभानि च । तथा चन्द्रोज्ज्वलाहारान्नूपुराणि बृहंति च

宝石与珍珠所成的耳环，吉祥殊胜；又有如月辉般明耀的项链，以及宽大的脚镯。

Verse 37

इन्द्रनीलमहानीलवैडूर्यखचितानि च । पद्मरागैस्तथा वज्रैर्माणिक्यैश्च मनोरमैः

其上镶嵌因陀罗尼罗与摩诃尼罗之蓝宝，又嵌以吠琉璃（猫眼石）；并饰以红宝、金刚钻，以及悦目晶莹的宝石。

Verse 38

केशैः कंकणैर्दिव्यैः शक्रचापनिभैः शुभैः । हेमसूत्रैश्च जात्यैश्च मेखलाभिस्तथैव च

佩以神圣手镯，吉祥辉耀，如因陀罗之虹弓；又以金线、上等饰物，并系以腰带。

Verse 39

अथ सा बोधने विष्णोः संप्राप्ते दिवसे शुभे । उपवासपरा स्नाता एकस्मिन्सलिलाशये

随后，当吉祥的“菩陀那”之日——毗湿奴苏醒之辰——到来时，她专心持斋，在一处水池中沐浴净身。

Verse 40

तीरदेशे निवेश्यैव महाभूषणपर्वतम् । यस्य प्रभाभिरुग्राभिर्व्याप्तं गगनमंडलम्

又在河岸安置了一座巨大的“宝饰之山”，其炽盛光辉弥漫四方，充满天穹。

Verse 41

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तास्तापस्यः कौतुकान्विताः । कीदृशा राजपत्नी सा किंरूपा किंविभूषणा

其间，诸位苦行女前来，满怀好奇：“那王后究竟如何？容貌怎样？又以何等饰物庄严？”

Verse 42

अथ तास्तां समालोक्य दिव्यभूषणभूषिताम् । सुरूपांगीं समाधिस्थां चित्ते चिन्तां प्रचक्रिरे

随后，她们见她以天赐宝饰庄严，肢体端丽，安住禅定，便在心中默然思量。

Verse 43

धन्येयं भूपतेर्भार्या यैवं भूषणभूषिता । दमयंती सुरूपाढ्या सर्वलक्षणलक्षिता

此王之妃实为有福，如是以诸宝严饰——达摩延蒂，容色殊妙，具足一切吉祥相。

Verse 44

समाध्यंतं समासाद्य तापसीर्वीक्ष्य साऽपि च । दमयंती नमश्चक्रे ताः सर्वा विधिपूर्वकम्

她出定而起，见诸女苦行者在前，达摩延蒂亦依仪如法，恭敬顶礼于众。

Verse 45

ताः कृतांजलिना प्राह वल्गुवाक्यं मनोहरम् । मयायं भूषणस्तोम उद्दिश्य गरुडध्वजम् । कल्पितोऽद्य दिने स्नात्वा समुपोष्य दिने हरेः

她合掌而语，言辞柔美动人：“此诸宝饰，乃我为供献而备，专为奉献于竖伽楼罗幢之诃利。今日我已沐浴，并于诃利圣日守持斋戒……”

Verse 46

तस्माद्गृह्णंतु तापस्यो मया दत्तानि वांछया । भूषणानि विचित्राणि प्रसादः क्रियतां मम

“是故，诸位女苦行者，请收受我以至诚所施的这些奇妙宝饰；愿诸位垂恩，以受纳为我作成慈许。”

Verse 47

ततश्चैकाऽब्रवीत्तासामेषा मुक्तावली मम । इमां देहि न मे वांछा विद्यतेऽन्या नृपप्रिये

于是其中一人说道：“此串珠璎珞乃我所有；请赐与我。我别无所求，噫，王所钟爱者。”

Verse 48

ततस्तया विहस्योच्चैः प्रक्षाल्य चरणौ स्वयम् । दत्ता मुक्तावली तस्या वस्त्रैर्दिव्यैः समन्विता । यस्याः षण्माषतुल्यानि मौक्तिकान्यमलानि च

随后她放声而笑，亲自洗净双足，将那串珍珠项链连同天赐妙衣一并赠与她；其珠莹净无瑕，每一颗皆重六摩沙。

Verse 49

शरत्काले यथा व्योम्नि नक्षत्राणि द्विजोत्तमाः । तथान्या स्पर्द्धया युक्ता ययाचेऽमलवर्चसम् । हारं निर्मूल्यतायुक्तं चित्ताह्लादकरं परम्

噢，最胜的二生者啊，正如秋空群星灿然；同样，另一位因争胜之心而祈求一串光辉洁净的项链，价值无量，最能悦慰人心。

Verse 50

अथ सा तं करे कृत्वा तस्या हारं प्रयच्छति । तावदन्या प्रजग्राह हारं शृंगारलालसा

于是她将项链置于她掌中，正要交付；就在那一刻，另一位贪恋妆饰的女子猛然夺走了项链。

Verse 51

ततः शेषाश्च तापस्यो भूषणार्थं समुत्सुकाः । सस्पर्द्धा जगृहुस्तानि भूषणानि स्वयं द्विजाः

随后其余的苦行女亦为饰物所动，怀着争竞之心，噢二生者，便将那些饰品各自取为己有。

Verse 52

अन्याश्चान्याकरे कृत्वा भूषणं सुमनोहरम् । बलादाकृष्य जग्राह धर्षयित्वा ततः परम्

又有一人将一件极其悦目的饰物放入他人手中，旋即又以强力夺回并据为己有，继而更行无礼之举。

Verse 53

यथायथा प्रगृह्णंति तापस्यो भूषणार्चिताः । तथातथास्याः संजज्ञे दमयंत्या मुदा हृदि

那些苦行女众如今佩戴着饰物，越是接连收取，那达摩延蒂的心中也就一次又一次生起欢喜。

Verse 54

अन्यानि च प्रचिक्षेप शतशोऽथ सहस्रशः । न तृप्तिर्जायते तासां तथापि द्विजसत्तमाः

她又不断施出别的赠礼，或百或千；然而她们仍不生满足，噢，最胜的二生者啊。

Verse 55

भूषणाभावमासाद्य ततः सा पार्थिवप्रिया । हृष्टा प्रोवाच ताः सर्वाः संतोषः क्रियतामिति

当她发现自己已无饰物在身，那位国王的爱后欣然对众人说道：“当修习知足。”

Verse 56

पुनश्चैवानयिष्यामि प्रभाते नात्र संशयः । अन्यानि च विचित्राणि यस्या रोचंति यानि च

“明晨我还会再带来——毫无疑虑——并带来其他奇妙之物，凡你们所喜者皆可。”

Verse 57

ततस्ताः सकलाः प्रोचुर्गच्छ त्वं पार्थिवप्रिये । आगंतव्यं च भूयोऽपि प्रगृह्याभरणानि च

于是她们众人说道：“去吧，国王所钟爱者；并且你还须再来一次，也要带来饰物。”

Verse 58

एवमुक्ता ततस्ताभिः प्रणिपत्य नृपप्रिया । प्रहृष्टा प्रययौ तूर्णं स्वपुरं प्रति सद्द्विजाः

她们如此劝告之后，国王所钟爱的王后俯首礼拜，心生欢喜，迅速启程返回自己的城邑，噢高贵的婆罗门们。

Verse 59

तापस्योपि गृहं गत्वा वस्त्राणि विविधानि च । भूषणानि च गात्रेषु सस्पर्द्धा निदधुस्तदा

随后她们来到女苦行者的住处，穿上各式衣裳，又在身上佩戴饰物，仿佛彼此争胜一般。

Verse 60

तापसीनां चतुष्कं च परित्यज्य यतव्रतम् । शेषाभिः प्रगृहीतानि मण्डनानि यथेच्छया

然而有四位苦行女，坚守誓戒，舍弃了这些装饰；其余的人则随各自喜好收下了饰物。

Verse 61

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । भूयोपि राजपत्नी सा भूषणान्यंबराणि च

随后在清净的黎明，当日轮升起之时，那位王后又一次带来了饰物与衣裳。

Verse 62

तथैव प्रददौ तासां जगृहुश्च तथैव ताः । एवं तस्याः प्रयच्छंत्या अहन्यहनि भक्तितः

她仍如先前那样施与，她们也仍如先前那样领受。就这样，她以虔敬之心日复一日地布施，

Verse 63

पंचरात्रमतिक्रांतं तृप्तास्तास्तापसप्रियाः । न राज्ञी तृप्तिमायाति प्रयच्छंती प्रभक्तितः

五夜既过，那些苦行女已心满意足；唯王后仍未觉满足，因为她以深切的奉爱之心不断施与。

Verse 64

ततः शुश्राव तापस्यश्चतस्रोऽत्र सुनिःस्पृहाः । वल्कलाजिनधारिण्यो न तस्याः पार्श्वमागताः । न चान्या भूषिता दृष्ट्वा चक्रुरीर्ष्यां कथंचन

随后听闻：此处有四位女苦行者，澹然无欲，身披树皮衣、鹿皮裘，并未近她左右。其余女子即便见到有人佩饰华美，也丝毫不生嫉妒。

Verse 65

अथ सा त्वरितं गत्वा तासां पार्श्वमनिंदिता । भूषणानि महार्हाणि गृहीत्वा पंचमीदिने

于是那位无瑕的女子急忙前往她们身旁；在月相第五日（pañcamī），她取来极其珍贵的饰物。

Verse 66

ततः प्रोवाच ताः सर्वाः प्रसादः क्रियतामिति । इमानि भूषणार्थाय भूषणानि प्रगृह्यताम्

随后她对众人说道：“愿诸位垂慈赐恩。请收下这些饰物，用以庄严装饰。”

Verse 67

तापस्य ऊचुः । नास्माकं भूषणैः कार्यं भूषिता वल्कलैर्वयम् । तस्माद्गच्छ निजं हर्म्यमर्थिभ्यः संप्रदीयताम्

苦行女说道：“我们不需饰物；树皮之衣已是我们的庄严。故请回到你的宫邸，将这些如法施与贫乏之人。”

Verse 68

वदन्तीनां तया सार्धमेवं तासां द्विजोत्तमाः । चत्वारः पतयः प्राप्ता एकैकस्याः पृथक्पृथक्

当她们正与她如此交谈之时，四位最上等的婆罗门——那些女子的夫君——相继来到，各自分开前来寻自己的妻子。

Verse 69

शुनःशेपोऽथ शाक्रेयो बौद्धो दान्तश्चतुर्थकः । वियन्मार्गं हि चत्वारः स्वाश्रममाययुः

他们分别是：舒那舍波（Śunaḥśepa）、沙克雷耶（Śākreya）、鲍达（Bauddha），以及第四位檀多（Dānta）；四人皆循天路返回各自的住林（āśrama）。

Verse 70

शेषाः सर्वे गतिभ्रंशं प्राप्य भूमार्गमाश्रिताः । अथ ते स्वाश्रमं दृष्ट्वा विकृताकारभूषणम् । किमिदंकिमिदं प्रोचुर्यत्तापस्यो विडंबिताः

然而其余的人因失却旧日的行行之力，只得循地上之路而行。及至望见自家住林竟被怪异改易，仿佛以扭曲之态作“装饰”，便连声惊呼：“这是何物——这是何物？”只因苦行女众遭人戏弄。

Verse 71

केनैवं पाप्मनाऽस्माकमाश्रमोऽयं विडंबितः । प्रदत्त्वा तापसीनां च भूषणान्यंबराणि च

“是何等罪人竟如此玷辱我等住林——在已将饰物与衣裳施与苦行女众之后？”

Verse 72

अनया संप्रदत्तानि सर्वासां भूषणानि वै

确然，正是因她之故，众人的饰物都被施与他人。

Verse 73

अस्माकमपि संप्राप्ता गृहे वै नृपवल्लभा । दातुं विभूषणान्येव निषिद्धाऽस्माभिरद्य सा

国王所钟爱的王后也来到我们家中。今日我们禁止她施舍那一件件饰物。

Verse 74

सूत उवाच । तासां तद्वचनं श्रुत्वा ततस्ते कोप मूर्च्छिताः । ऊचुस्तां नृपतेर्भार्यां शापं दातुं मुहुर्मुहुः

苏多说道：听到那些话后，他们被怒火所制，屡屡提及要对国王之妻降下诅咒。

Verse 75

द्विसप्ततिर्वयं पापे स्नानार्थं पुष्करे गताः । कार्तिक्यां व्योममार्गेण मनोमारुतरंहसा

“我等虽有罪业，仍有七十二人前往补湿迦罗，为求圣浴。于迦尔提迦月，我们循天路而行，疾如心念与风。”

Verse 76

चत्वारस्त इमे प्राप्ता येषां दारैः प्रतिग्रहः । न कृतस्तस्य भूपस्य कुभार्यायाः कथंचन

“这四人已至——他们从未以妻子为媒而受取供施。至于那国王的恶妻，更是全然没有如法的受纳。”

Verse 78

अथ सा तत्क्षणादेव शिलारूपा बभूव ह । निश्चेष्टा तत्क्षणादेव मुनिवाक्यादनंतरम्

于是就在那一刹那，她确然化作石形；因圣者之言方落，便立刻凝然不动。

Verse 79

ततः स परिवारोऽस्यास्तद्दुःखेन समाकुलः । वाष्पपूर्णेक्षणो दीनः प्रस्थितः स्वपुरं प्रति

于是，她的家人被那悲痛所压倒，凄然含泪，双目盈泪，启程返回自己的城邑。

Verse 80

कथयामास तत्सर्वं दमयंत्याः समुद्भवम् । वृत्तांतं ब्राह्मणश्रेष्ठास्तस्याः शापसमुद्भवम्

诸位最尊贵的婆罗门详述了全部经过——此事如何因达摩延蒂而起——以及降临在她身上的诅咒之缘由。

Verse 81

श्रुत्वा स पार्थिवस्तूर्णं वृत्तांतं शापजं तदा । प्रसादनाय विप्राणां दुःखितः स वनं ययौ

国王当即听闻那由诅咒而生的始末，心中悲恸，遂入森林，为求婆罗门息怒赐安。

Verse 82

ततस्ते मुनयस्तूर्णं चत्वारोऽपि महीपतिम् । ज्ञात्वा प्रसादनार्थाय भार्यार्थं समुपस्थितम्

随后那四位牟尼迅速明了：国王为其王后而来，求得安抚与宽宥，便上前与之相会。

Verse 83

अग्रिहोत्राणि दारांश्च समादाय ततः परम् । कुरुक्षेत्रं समाजग्मुः खमार्गेण द्रुतं तदा

其后，他们携带阿耆尼霍多罗的圣火，并偕同诸位妻室，当时便循天路疾行，前往俱卢之野（Kurukṣetra）。

Verse 85

ततो जगाम तं देशं यत्र भार्या शिलामयी । सा स्थिता तापसीवृन्दैः सर्वतोऽपि समन्विता

随后他前往那处地方，他那化为石像的妻子立于其间，四面皆为女苦行者的众群所环绕。

Verse 87

ततः कृच्छ्रात्समासाद्य संज्ञां तोयसमुक्षितः । प्रलापमकरोत्पश्चात्स्मृत्वास्मृत्वा प्रियान्गुणान्

随后他被洒以清水，艰难地恢复了知觉；继而哀号悲叹，一遍又一遍追忆爱妻的诸般德行。

Verse 88

हा प्रिये मृगशावाक्षि मम प्राणविनाशिनि । मां मुक्त्वाऽद्य प्रियं कांतं क्व गतासि शुभानने

“哀哉，我的爱人——鹿子般的眼眸——夺我性命之息者！今日离我而去，弃你所爱的夫君，你往何处去了，吉祥容颜者？”

Verse 89

नाभुक्ते मयि भुक्तासि निद्रां नाऽनिद्रिते गता । न सौभाग्यस्य गर्वेण ममाज्ञा लंघिता क्वचित्

“我未进食时你从不先食；我未入睡时你从不先眠。你也从未因自恃福分而违越我的吩咐。”

Verse 90

न स्मरामि त्वया प्रोक्तं कदाचिद्वि कृतं वचः । रहस्यपि विशालाक्षि किमु भोजनसंसदि

“我不记得你曾说过一句粗厉或不当之言；即便在私下里亦不曾，明眸大眼者——更何况在众人同席用餐之时。”

Verse 91

सूत उवाच । एवं प्रलपतस्तस्य भूपतेः करुणं बहु । आयाता मंत्रिणस्तस्य श्रुत्वा भूपं तथाविधम्

苏多说道：“当那位国王以无数凄恻之辞哀叹时，他的群臣闻知君主竟至此境，便赶来相见。”

Verse 92

ततः संबोध्य तं कृच्छाद्दृष्टान्तैर्वहुविस्तरैः । राजर्षीणां पुराणानां महद्व्यसनसंभवैः

随后，他们费尽周折，以许多广博的譬喻来唤醒他——取自往昔《往世书》中诸王圣（王仙）之事，以及降临其身的重大灾厄。

Verse 93

निन्युस्तं भूपतिं दीनं वाष्पव्याकुललोचनम् । निश्वसंतं यथानागं तेजसा परिवर्जितम्

他们扶引那凄苦的国王离去——双目为泪所扰——如象长叹，昔日威光尽失。

Verse 94

पार्थिवोऽपि समन्वेष्य यत्नात्तान्सर्वतो मुनीन् । निर्विण्णः श्रमार्तश्च भार्याव्यसनदुःखितः

国王亦然：他竭力四方寻访那些牟尼圣者，终至心灰意倦、疲惫不堪——因王后遭难而生的痛苦折磨着他。

Verse 96

अथ तां तादृशीं दृष्ट्वा सेवकैः सकलैर्वृतः । हाहेति स मुहुः प्रोच्य मूर्च्छितः प्रापतत्क्षितौ

于是，他见她竟至如此境地，又被众侍从环绕，便一再呼喊“哀哉！”，随即昏厥，扑倒在地。

Verse 111

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये दमयन्त्युपाख्याने दमयन्त्या विप्रशापेन शिलात्वप्राप्तावानर्ताधिपतिकृतशोककथनंनामैकादशोत्तर शततमोऽध्यायः

至此，尊贵的《室建陀摩诃往世书》（八万一千颂）之第六《那伽罗分部》中，《室利哈塔凯湿伐罗圣域功德》（Śrīhāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya）所载“达摩衍蒂传”之第111章圆满，章名为《因婆罗门诅咒而化为石的达摩衍蒂：阿那尔塔王哀恸之记》。

Verse 707

तस्माद्विडंबितो यस्मादाश्रमोऽयं तपस्विनाम् । शिलारूपा च भवती तस्माद्भवतु कुत्सिता

因此——既然这苦行者的精舍已遭戏弄——又既然你已呈石之形——故当受羞辱，被判为可憎。