Śokanivāraṇa: Non-brooding, Impermanence, Contentment, and Śuka’s Renunciation

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अशोकं शोकनाशार्थं शास्त्रं शांतिकरं शिवम् । निशम्य लभ्यते बुद्धिर्लब्धायां सुखमेधते ॥ १ ॥

善那俱摩罗说：聆听此吉祥、赐安宁、善妙之圣典——离忧而为灭忧——便得正智；正智既得，安乐便渐次增长。

Verse 2

हर्षस्थानसहस्राणि शोकस्थानशतानि च । दिवसे दिवसे मूढमाविशंति न पंडितम् ॥ २ ॥

日复一日，喜缘千般、忧缘百种纷至——却只攫住愚迷之人，不攫住智者。

Verse 3

अनिष्टसंप्रंयोगाश्च विप्रयोगात्प्रियस्य च । मनुष्या मानसैर्दुःखैर्युज्यन्ते येऽल्पबुद्धयः ॥ ३ ॥

慧浅之人被心中忧苦所系：因遭遇不愿之境，亦因与所爱分离。

Verse 4

द्रव्येषु समतीतेषु ये गुणास्तेन्न चिंदयेत् । ताननाद्रियमाणश्च स्नेहबन्धाद्विमुच्यते ॥ ४ ॥

不应反复追念已成往昔之物的种种美质；不再珍执它们，便从爱著之缚中解脱。

Verse 5

दोषदर्शी भवेत्तत्र यत्र रागः प्रवर्त्तते । अनिष्टबुद्धितां यच्छेत्ततः क्षिप्रं विराजते ॥ ५ ॥

贪爱执著（rāga）生起之处，便易成挑剔过失之人。若能制止把万事视为不悦不祥的习气，便会迅速显现清明与安定之光。

Verse 6

नार्थो न धर्मो न यशो योऽतीतमनुशोचति । अस्याभावेन युज्येतं तञ्चास्य तु निवर्तते ॥ ६ ॥

若人不断哀叹已逝之事，便无财富、无法（dharma）、亦无美名。他与这些的缺失相系，连现有之物也将离他而去。

Verse 7

गुणैर्भूतानि युज्यंते तथैव च न युज्यते । सर्वाणि नैतदेकस्य शोकस्थानं हि विद्यते ॥ ७ ॥

众生因诸性德（guṇa）而系缚，也同样能由诸性德而解脱；然而这一切不及于那唯一者。于祂之中，并无悲苦的立足之地。

Verse 8

मृतं वा यदि वा नष्टं योऽतीतमनुशोचति । दुःखेन लभते दुःखं महानर्थे प्रपद्यते ॥ ८ ॥

无论是人已亡故，或物已失落，若仍执著哀悼过去，只会以苦增苦，终至陷入大不幸。

Verse 9

दुःखोपघाते शारीरे मानसे चाप्युपस्थिते । यस्मिन्न शक्यते कर्तुं यत्नस्तन्नानुर्चितयेत् ॥ ९ ॥

当苦受现前——或在身，或在心——若于彼境确无可施之对治之力，便不应反复思量、徒增烦恼。

Verse 10

भैषज्यमेतद्दःखस्य यदेतन्नानुचिंतयेत् । चिंत्यमानं हि न व्येति भूयश्चाभिप्रवर्द्धते ॥ १० ॥

这是治愁苦的良药：不要反复沉思它。因为一旦执著于思量，它不但不离去，反而愈加增长。

Verse 11

प्रज्ञया मानसं दुःखं हन्याच्छारीरमौषधैः । एतद्विज्ञाय सामर्थ्यं न वान्यैः समतामियात् ॥ ११ ॥

以明辨之慧当灭除心中的忧苦；以药物当祛除身上的病患。了知各自于其领域的真实功用，切莫混淆而强求等同。

Verse 12

अनित्यं जीवितं रूपं यौवनं द्रव्यसञ्चयः । आरोग्यं प्रियसंवासं न मृध्येत्पंडितः क्वचित् ॥ १२ ॥

生命无常；容貌、青春、积聚的财物、健康，以及与所爱之人的相伴，也皆无常。明了此理，智者不应为其中任何一项所迷惑。

Verse 13

नाज्ञानप्रभवं दुःखमेकं शोचितुमर्हति । अशोचन्प्रतिकुर्वीत यदि पश्येदुपक्रमम् ॥ १३ ॥

对于由无明所生的任何一分苦，也不应哀叹。若能见到着手对治之道，当即行动以对抗之——不以悲泣自缚。

Verse 14

सुखात्प्रियतरं दुःखं जीविते नात्र संशयः । जरामरणदुःखेभ्यः प्रियमात्मानमुद्धरेत् ॥ १४ ॥

在有身之世，痛苦竟比快乐更为亲近、更具牵引——对此无疑。是故当从衰老与死亡之苦中，提拔并救度自己所珍爱的真我。

Verse 15

भजंति हि शारीराणि रोगाः शरीरमानसाः । सायका इव तीक्ष्णाग्राः प्रयुक्ता दृढधन्विभिः ॥ १५ ॥

确实，身与心的诸般疾病会袭击有身之众生，如同坚稳强弓手所射出的锐利箭矢。

Verse 16

व्याधितस्य चिकित्साभिस्त्रस्यतो जीवितैषिणः । आमयस्य विनाशाय शरीरमनुकृष्यते ॥ १६ ॥

对于被病所困、心怀恐惧而求生者，为了灭除病患，身体被牵引去接受诸般疗治，被约束并加以调伏。

Verse 17

स्रंसंति न निवर्तंते स्रोतांसि सरितामिव । आयुरादाय मर्त्यानां रात्र्यहानि पुनःपुनः ॥ १७ ॥

如同江河之流奔涌不返，黑夜与白昼反复流逝，夺走世人的寿命。

Verse 18

अपयंत्ययमत्यंतं पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः । जातं मर्त्यं जरयति निमिषं नावतिष्टते ॥ १८ ॥

时光在明半月与暗半月之间无尽流逝；它使出生的凡人渐老，连一刹那也不曾停驻。

Verse 19

सुखदुःखाभिभूतानामजरो जरयत्यसून् । आदित्यो ह्यस्तमभ्येति पुनः पुनरुदेति च ॥ १९ ॥

即便那本无衰老者，也令沉溺于乐与苦的人们之生命气息渐渐枯萎；而太阳确实一次又一次落下，又一次又一次升起。

Verse 20

अदृष्टपूर्वानादाय भावानपरिशंकितान् । इष्टानिष्टा मनुष्याणां मतं गच्छन्ति रात्रयः ॥ २० ॥

夜晚流逝，携带前所未见的经历与未曾预料的心境；仿佛把人们所认作可喜与不可喜的果报一并带来。

Verse 21

यो यदिच्छेद्यथाकामं कामानां तत्तदाप्नुयात् । यदि स्यान्न पराधीनं पुरुषस्य क्रियाफलम् ॥ २१ ॥

若人的行为之果不依赖于任何他缘，那么随心所欲想要什么，就必定在所欲之境中如愿得之。

Verse 22

संयताश्चैव तक्षाश्च मतिमंतश्च मानवाः । दृश्यंते निष्फलाः संतः प्रहीनाश्च स्वकर्मभिः ॥ २२ ॥

即便是自持之人、巧匠与智者，也可见其人生无果；因为他们已背离自身应行之业与本分。

Verse 23

अपरे निष्फलाः सन्तो निर्गुणाः पुरुषाधमाः । आशाभिरण्यसंयुक्ता दृश्यन्ते सर्वकामिनः ॥ २३ ॥

另有一些人亦被见为人生无果：德行匮乏，堕为人中下劣；纠缠于希冀与财货，被种种欲望所驱使。

Verse 24

भूतानामपरः कश्चिद्धिंसायां सततोत्थितः । वंचनायां च लोकेषु ससुखेष्वेव जीयते ॥ २४ ॥

又有人恒常起意伤害众生，并在世间欺诳于人；然而他也可能显得安住于享乐之中。

Verse 25

अचेष्टमानमासीनं श्रीः कंचिदुपतिष्टति । कश्चित्कर्माणि कुरुते न प्राप्यमधिगच्छति ॥ २५ ॥

即使有人安坐不动、毫不努力，有时也会被圣吉祥天女室利·拉克什米（福德）所亲近；而另有人虽作诸多业行，却仍不得其所当得。

Verse 26

अपराधान्समाच्ष्टुं पुरुषस्य स्वभावतः । शुक्रमन्यत्र संभूतं पुनरन्यत्र गच्छति ॥ २६ ॥

人依其本性，往往易犯过失；而生成之种在一处形成，又复往他处（入胎）——于是生死轮回不断延续。

Verse 27

तस्य योनौ प्रसक्तस्य गर्भो भवति मानवः । आम्रपुष्पोपमा यस्य निवृत्तिरुपलभ्यते ॥ २७ ॥

凡执著于彼“胎门”（yoni）者，便生为人胎之身；而能得离著退转者，其止息之境，譬如芒果树之花开，清净而可喜。

Verse 28

केषांचित्पुत्रकामानामनुसन्तानमिच्छताम् । सिद्धौ प्रयतमानानां नैवांडमुपजायते ॥ २८ ॥

有些人渴求得子、愿家系绵延不绝；纵然依所规定之法勤勉求成，却仍全然不见受胎。

Verse 29

गर्भादुद्विजमानानां क्रुद्धादशीविषादिव । आयुष्मान् जायते पुत्रः कथं प्रेतः पितेव सः ॥ २९ ॥

即便有人对入胎亦惊惧退缩，如畏怒毒之蛇；却仍能生出吉祥长寿之子。既如此，父亲又怎会成为饿鬼般不安的“普雷塔”(preta)呢？

Verse 30

देवानिष्ट्वा तपस्तप्त्वा कृपणैः पुत्रहेतुभिः । दशमासान्परिधृता जायते कुलपांसनाः ॥ ३० ॥

即使礼敬诸天、修行苦行——若吝啬之人只为求得儿子而为之——怀胎十月之后，所生之子反成“宗族之尘垢与玷污”。

Verse 31

अपरे धनधान्यानि भोगांश्च पितृसंचितान् । विमलानभिजायन्ते लब्ध्वा तैरेव मङ्गलैः ॥ ३१ ॥

另有人得享祖先所积之财宝、谷粮与诸般受用；因获得这些吉祥之得，他们便出生为清净无瑕之人。

Verse 32

अन्योन्य समभिप्रेत्य मैथुनस्य समागमे । उपद्रवइवादृष्टो योनौ गर्भः प्रपद्यते ॥ ३२ ॥

当二人彼此同意而合于交合之时，有一种不可见之力——如扰动般的推动——使胚胎进入子宫并在其中安住。

Verse 33

स्निग्धत्वादिंद्रियार्थेषु मोहान्मरणमप्रियम् । परित्यजति यो दुःखं सुखमप्युभयं नरः ॥ ३३ ॥

由于贪著诸根境界并为迷妄所覆，人便觉得死亡可厌；而能舍离苦与乐二者者，便超越二者。

Verse 34

अत्येति ब्रह्म सोऽत्यन्तं सुखमप्यश्नुते परम् । दुःखमर्था हि त्यज्यंते पालने च न ते सुखाः ॥ ३४ ॥

他超越乃至于梵（Brahman），得享无尽至上的大乐。因为世间之利（artha）实应舍弃：它带来苦恼；即便费力守持，也无真实之乐。

Verse 35

श्रुत्वैव नाधिगमनं नाशमेषां न चिंतयेत् । अन्यामन्यां धनावस्थां प्राप्य वैशेषिका नराः ॥ ३५ ॥

仅仅听闻教诲，不应自以为已得真实证悟；也不必为这些世间境况的失去而忧思。众生随各自的见解与追逐，反复经历财富境遇的无常变迁。

Verse 36

अतृप्ता यांति विध्वंसं सन्तोषं यांति पंडिताः । सर्वे क्षयांता निचयाः पतनांताः समुच्छ्रयाः ॥ ३६ ॥

不知足者走向毁灭，智者归于知足安然。凡积聚者终归耗尽，凡高举者终归坠落。

Verse 37

संयोगा विप्रयोगांता मरणांतं हि जीवितम् । अन्तो नास्ति पिपासायास्तुष्टिस्तु परमं सुखम् ॥ ३७ ॥

一切相会终归别离，生命确实终归死亡。贪渴无有尽头；唯有知足，才是至上的安乐。

Verse 38

तस्मात्संतोषमेवेह धनं शंसन्ति पंडिताः । निमेषमात्रमपि हि योऽधिगच्छन्न तिष्टति ॥ ३८ ॥

因此，智者在此宣说：唯有知足才是真正的财富；因为所得之物，连一瞬如眨眼也不能久住。

Verse 39

सशरीरेष्वनित्येषु नित्यं किमनुचिंतयेत् । भूतेषु भावं संचिंत्य ये बुद्ध्या तमसः परम् ॥ ३९ ॥

在一切具身众生之中——其身皆无常——还有什么“常住”之物值得恒常系念？智者洞察万类内在的真实，以慧智证知那超越黑暗（tamas）者。

Verse 40

न शोचंति गताध्वानः पश्यंति परमां गतिम् । संचिन्वन्नेकमेवैनं कामानावितृप्तकम् ॥ ४० ॥

行程已毕者不复哀伤；他们得见至上的归趣。唯有不断积聚此一物——欲望——的人，终究常不知足。

Verse 41

व्याघ्र पशुमिवासाद्य मृत्युरादाय गच्छति । अथाप्युपायं संपश्येद्दुःखस्यास्य विमोक्षणे ॥ ४१ ॥

如虎攫兽而衔去，死神亦擒人而携去。是故当切实寻求解脱此苦之道。

Verse 42

अशोचन्नारभेन्नैव युक्तश्चाव्यसनी भवेत् । शब्दे स्पर्शे रसे रूपे गंधे च परमं तथा ॥ ४२ ॥

不以忧悲而起事；当自持调御，远离诸瘾。于声、触、味、色、香五境，当守至上的克制。

Verse 43

नोपभोगात्परं किंचिद्धनिनो वाऽधनस्य वा । वाक्संप्रयोगाद्भृतानां नास्ति दुःखमनामयम् ॥ ४३ ॥

无论富者贫者，似乎都以享乐为至上。然而对依人而生者，恶言厉语会生起难以疗愈的痛苦。

Verse 44

विप्रयोगश्च सर्वस्य न वाचा न च विद्यया । प्रणयं परिसंहृत्य संस्तुतेष्वितरेषु च ॥ ४४ ॥

离一切执著，非但凭言辞，亦非仅靠学识可成。收摄亲昵与爱恋，于受赞者与其余众人之前，心当平等。

Verse 45

विचरेदसमुन्नद्धः स सुखी स च पंडितः । अध्यात्मगतमालीनो निरपेक्षो निरामिषः ॥ ४५ ॥

当无傲慢而行；如是之人真得安乐，亦真为智者——沉入自我（我性、阿特曼）之中，内心坚住，不依不待，离于诸根境之贪求。

Verse 46

आत्मनैव सहायेन चश्चरेत्स सुखी भवेत् । सुखदुःखविपर्यासो यदा समुपपद्यते ॥ ४६ ॥

若以自我（阿特曼）唯为助伴而行于世，则得安乐——尤其当乐与苦的更替翻转不可避免地现前之时。

Verse 47

नैनं प्रज्ञा सुनियतं त्रायते नापि पौरुषम् । स्वभावाद्यत्नमातिष्ठेद्यत्नवान्नावसीदति ॥ ४७ ॥

仅凭聪慧，乃至严谨自制，也不能救人；单靠勇力亦然。故当从自身本性起，恒常精进；勤行者不至沉沦败亡。

Verse 48

उपद्रव इवानिष्टो योनिं गर्भः प्रपद्यते । तानि पूर्वशरीराणि नित्यमेकं शरीरिणम् ॥ ४८ ॥

如同不受欢迎的灾厄，胎儿入于母胎；然而具身之我（阿特曼）恒为同一，那些诸身不过是先前之身，已被舍离。

Verse 49

प्राणिनां प्राणसंरोधे मांसश्लेष्मविचेष्टितम् । निर्दग्धं परदेहेन परदेंहं बलाबलम् ॥ ४९ ॥

当众生之命息（普拉那）被阻断时，此身仅凭血肉与痰液而挣动；继而因他身（外力与他众具身者）而被焚毁——显明其强与弱同样依赖于他身。

Verse 50

विनश्यति विनाशांते नावि नावमिवाचलाम् । संगत्या जठरे न्यस्तं रेतोबिंदुमचेतनम् ॥ ५० ॥

在劫坏之时，终将灭失——如海中之舟，虽似安稳。亦复如是，仅因交合，无知之精滴被置入母胎。

Verse 51

केन यत्नेन जीवंतं गर्भं त्वमिह पश्यसि । अन्नपानानि जीर्यंते यत्र भक्ष्याश्च भक्षिताः ॥ ५१ ॥

你凭何等作为，竟能在此见到有生命的胎儿——在那食与饮被消化之处，连可食之物也终被吞噬殆尽？

Verse 52

तस्मिन्नेवोदरे गर्भः किं नान्नमिव जीर्यति । गर्भे मूत्रपुरीषाणां स्वभावनियता गतिः ॥ ५२ ॥

就在同一腹中，胎儿难道不也会如食物般被消化吗？而在胎内，尿与粪的流动依其自性而行，受先天之律所制。

Verse 53

धारणे वा विसर्गे च न कर्तुं विद्यतेऽवशः । प्रभवंत्युदरे गर्भा जायमानास्तथापरे ॥ ५३ ॥

无论是留住还是排出，那无助之身都无力另作他为。胎在腹中生起，亦有众生相继出生——皆随此不可抗之驱迫。

Verse 54

आगमेन महान्येषां विनाश उपपद्यते । एतस्माद्योनिसंबंधाद्यो जीवन्परिमुच्यते ॥ ५४ ॥

凭依具权威之阿伽摩（Āgama）圣教，伟大之人得以成就束缚的彻底毁灭。凡于生时即全然解脱于与生门相系（yoni-saṃbandha）者，彼即得自由。

Verse 55

पूजां न लभते कांचित्पुनर्द्धंद्वेषु मज्जति । गर्भस्य सह जातस्य सप्तमीमीदृशीं दशाम् ॥ ५५ ॥

他全然得不到任何礼敬与供奉，又再度沉没于对待之二相（乐与苦、得与失）。这便是具身之众生在第七阶段的境况：自与胎生之身同生之刹那起便如此。

Verse 56

प्राप्नुवंति ततः पंच न भवंति शतायुषः । नाभ्युत्थाने मनुष्याणां योगाः स्युर्नात्र संशयः ॥ ५६ ॥

由此缺乏修持之故，只得五年之寿，不能成就百岁长年。若人不以恳切之心奋起、以戒律精进用功，则瑜伽之成就不生——对此毫无疑问。

Verse 57

व्याधिभिश्च विवध्यंते व्याघ्रैः क्षुद्रमृगा इव । व्याधिभिर्भक्ष्यमाणानां त्यजतां विपुलंधनम् ॥ ५७ ॥

他们为诸病所逼，如小兽遭虎所噬。疾病吞啮之时，他们也只得舍弃那丰厚的财宝。

Verse 58

वेदना नापकर्षंति यतमानास्चिकित्सकाः ॥ ५८ ॥

纵使医者竭力施治，也不能除去那痛苦。

Verse 59

ते चापि विविधा वैद्याः कुशला संमतौषधाः । व्याधिभिः परिकृष्यंते मृगा ज्याघ्रैरिवार्दिताः ॥ ५९ ॥

即便那些众多医师——技艺娴熟、药方亦为人所认可——也同样被疾病拖拽摧折，如鹿被虎所逼。

Verse 60

ते पिबंति कषायांश्च सर्पीषि विविधानि च । दृश्यंते जरया भग्ना नागैर्नागा इवोत्तमाः ॥ ६० ॥

他们饮服诸般药汤与种种酥油（ghee）；然而仍见其为老迈所摧折——如最上之象，亦被他象所击倒。

Verse 61

कैर्वा भुवि चिकित्स्येंत रोगार्त्ता मृगपक्षिणः । श्वापदाश्च दरिद्राश्च प्रायो नार्ता भवंति ते ॥ ६१ ॥

世间又有谁会医治患病的鹿与飞鸟？至于野兽与贫困之人——多半确实无人援手，仍在苦恼中挣扎。

Verse 62

घोरानपि दुराधर्षान्नृपतीनुग्रतेजस । आक्रम्य रोग आदत्ते पशून्पशुपचो यथा ॥ ६२ ॥

即便是可怖难制、威光炽盛的君王，疾病也会猛然侵袭并夺其性命——如屠夫攫取群畜一般。

Verse 63

इति लोकमनाक्रंदं मोहशोकपरिप्लुतम् । स्रोतसा महसा क्षिप्रं ह्रियमाणं बलीयसा ॥ ६३ ॥

于是此世间——连呼号都不能，沉没于迷妄与忧悲——被那浩大而强猛的洪流迅疾卷走。

Verse 64

न धनेन न राज्येन नोग्रेण तपसा तथा । स्वभावा ह्यतिवर्तंते ये निर्मुक्ताः शरीरिषु ॥ ६४ ॥

非以财富，非以王权，亦非以严酷苦行，便能超越与生俱来的习性；唯有真正解脱于“我即此身”之执者，方能越过自身之性。

Verse 65

उपर्यपरि लोकस्य सर्वो भवितुमिच्छति । यतते च यथाशक्ति न च तद्वर्तते तथा ॥ ६५ ॥

众人都愿在世间人群之上为最胜；各自随力精勤，然诸事并不总如其所愿而成。

Verse 66

न म्रियेरन्नजीर्येरन्सर्वे स्युः सार्वकामिकाः । नाप्रियं प्रतिपद्येरन्नुत्थानस्य फलं प्रति ॥ ६६ ॥

若一切众生皆具坚固精进，则无人死亡亦无人衰老；皆能成就一切所愿，且不因如此奋起而遭遇任何不悦之果。

Verse 67

ऐश्वर्यमदमत्ताश्च मानान्मयमदेन च । अप्रमत्ताः शठाः क्रूरा विक्रांताः पर्युपासते ॥ ६७ ॥

为权势与财富所醉，又为傲慢与虚荣所迷者——不知警醒，狡诈、残忍而跋扈——常紧盯善人，伺机而伏。

Verse 68

शोकाः प्रतिनिवर्तंते केषांचिदसमीक्षताम् । स्वं स्वं च पुनरन्येषां न कंचिदतिगच्छति ॥ ६८ ॥

忧苦会反弹回到那些不以明辨而省察的人身上；诚然，各自只承担自己的份量——无人真正能越界，或夺取他人的那一份。

Verse 69

महञ्च फलवैषम्यं दृश्यते कर्मसंधिषु । वहंति शिबिकामन्ये यांत्यन्ये शिबिकारुहः ॥ ६९ ॥

在业力的运作关节处，可见果报极不均等：有人抬轿，有人乘轿而行。

Verse 70

सर्वेषामृद्धिकामानामन्ये रथपुरः सराः । मनुजाश्च गतश्रीकाः शतशो विविधाः स्त्रियाः ॥ ७० ॥

凡渴求富贵者，亦见他人拥有车乘与奢华城邑，乃至享乐之湖；又有男子福泽尽失，并有百般种类的女子成群。

Verse 71

द्वंद्वारामेषु भूतेषु गच्छन्त्येकैकशो नराः । इदमन्यत्परं पश्य नात्र मोहं करिष्यसि ॥ ७१ ॥

在喜爱对待之戏（乐与苦、得与失）的众生之中，人们各自孤身前行。观此超越之真理，迥异于一切；如此，你于此事不致陷入迷妄。

Verse 72

धर्मं चापि त्यजा धर्मं त्यज सत्यानृतां धियम् । सर्वं त्यक्त्वा स्वरूपस्थः सुखी भव निरामयः ॥ ७२ ॥

舍弃乃至世俗之法（dharma）；舍弃把法当作自我与执著。弃除在真与伪之间摇摆的心识。万缘尽舍，安住自性——当得安乐，离诸病恼。

Verse 73

एतत्ते परमं गुह्यमाख्यातमृषिसत्तम । येन देवाः परित्यज्य भर्त्यलोकं दिवं गताः ॥ ७३ ॥

噫，最胜仙者，我已向你宣说此至上秘要；凭此，诸天舍离役使之世，而得升至天界。

Verse 74

सनंदन उवाच । इत्युक्त्वा व्यासतनयं समापृच्छ्य महामुनिः । सनत्कुमारः प्रययौ पूजितस्तेन सादरम् ॥ ७४ ॥

萨难陀那曰：如是言毕，大牟尼善达库玛罗向毗耶娑之子辞别；彼以恭敬供养之，善达库玛罗遂庄重而去。

Verse 75

शुकोऽपि योगिनां श्रेष्टः सम्यग्ज्ञात्वा ह्यवस्थितम् । ब्रह्मणः पदमन्वेष्टुमुत्सुकः पितरं ययौ ॥ ७५ ॥

舒迦亦然——诸瑜伽行者中最胜者——既已如实了知既定之真理，便怀着渴慕前往父亲处，为求探寻梵（Brahman）之至上住处。

Verse 76

ततः पित्रा समागम्य प्रणम्य च महामुनिः । शुकः प्रदक्षिणीकृत्य ययौ कैलासपर्वतम् ॥ ७६ ॥

随后，他与父亲相会并顶礼后，大牟尼舒迦以恭敬之心绕行一周作礼，遂启程前往凯拉萨山。

Verse 77

व्यासस्तद्विरहाद्दूनः पुत्रस्नेहसमावृतः । क्षणैकं स्थीयतां पुत्र इति च क्रोश दुर्मनाः ॥ ७७ ॥

毗耶娑因与他离别而悲恸，被对儿子的深情所笼罩，心神忧苦地呼喊道：“孩子啊，且停留一刹那吧！”

Verse 78

निरपेक्षः शुको भूत्वा निःस्नेहो मुक्तबन्धनः । मोक्षमेवानुसंचित्य गत एव परं पदम् ॥ ७८ ॥

如同舒迦一般——无所依赖、无所执著、解脱一切系缚——他唯以解脱（mokṣa）为唯一所求，确实证得至上境地。

Verse 79

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वितीयपादे एकषष्टितमोऽध्यायः ॥ ६१ ॥

至此，《圣大那罗陀往世书》前分之“大叙事”（Bṛhad-upākhyāna）第二品中，第六十一章圆满结束。