Adhyaya 10: Jaimini’s Questions on Birth, Death, Karma, and the Embodied Journey

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे … नाम नवमोऽध्यायः । दशमोऽध्यायः । जैमिनिरुवाच— संशयं द्विजशार्दूलाः प्रब्रूत मम पृच्छतः । आविर्भावतिरोभावौ भूतानां यत्र संस्थितौ ॥

至此，《圣·摩尔迦ṇḍeya往世书》中叙述阿ḍi与Baka之战的第九章告终。今开第十章。阇弥尼说道：“噢，二次生者中如虎者，请为我解此疑问：众生之显现与隐没（显化与消融）究竟依凭何种根基？”

Verse 2

कथं सञ्जायते जन्तुः कथं वा सविवर्धते । कथं वोदरमध्यस्थस्तिष्ठत्यङ्गनिपीडितः ॥

众生如何受胎，又如何增长？并且它如何在胎中居于其中，被诸肢体所挤压（母体之肢与自身囚局之迫）？

Verse 3

निष्क्रान्तिमुदरात् प्राप्य कथं वा वृद्धिमृच्छति । उत्क्रान्तिकाले च कथञ्चिद्भावेन वियुज्यते ॥

既从胎中出生之后，它如何获得成长？而在离去之时（死亡），凭何种状态而与身体分离？

Verse 4

कृत्स्नो मृतस्तथाश्नाति उभे सुकृतदुष्कृते । कथं ते च तथा तस्य फलं सम्पादयन्त्युत ॥

虽已全然死去，它仍‘受用’（经历）二者——福德与罪过。那么这些业行如何为他招感其果报？

Verse 5

कथं न जीर्यते तत्र पिण्डीकृत इवाशये । स्त्रीकोष्ठे यत्र जीर्यन्ते भुक्तानि सुगुरूण्यपि । भक्ष्याणि यत्र नो जन्तुर्जीर्यते कथमल्पकः ॥

为何它在那里不被消化——如同容器（子宫）中的一团？在女子腹中，连所食之重物亦能消化；然而那众生虽微小、似可食，却不被消化于彼处——这是为何？

Verse 6

एतन्मे ब्रूत सकलं सन्देहोक्तिविवर्जितम् । तदेतत् परमं गुह्यं यत्र मुह्यन्ति जन्तवः ॥

请将这一切完整地告诉我，不要用会留下疑惑的话语。因为这是至上的秘密——在此处，众生皆会迷惘困惑。

Verse 7

पक्षिण ऊचुः प्रश्नभारोऽयमतुलस्त्वयास्मासु निवेशितः । दुर्भाव्यः सर्वभूतानां भावाभावसमाश्रितः ॥

群鸟说道：“你把这无与伦比的疑问之重担加在我们身上。对一切众生而言都难以思量，因为它系于‘有’与‘无’之奥秘。”

Verse 8

तं शृणुष्व महाभाग यथा प्राह पितुः पुरा । पुत्रः परमधर्मात्मा सुमतिर्नाम नामतः ॥

有福者啊，请聆听那段叙述：久远以前，曾有一子对其父如是陈说；其性至为正直，名曰苏摩提（Sumati）。

Verse 9

ब्राह्मणो भार्गवः कश्चित् सुतमाह महामतिः । कृतोपनयनं शान्तं सुमतिं जडरूपिणम् ॥

有一位出自婆罗伽婆（Bhārgava）族的婆罗门，胸怀宏大，便对其子苏摩提说道——他已行受戒礼（upanayana），性情沉静，却似乎显得迟钝。

Verse 10

वेदानधीष्व सुमते यथानुक्रममादितः । गुरुशुश्रूषणे व्यग्रो भैक्षान्नकृतभोजनः ॥

（他说：）“苏摩提啊，当从起始依次研习诸吠陀。应专心事师，并依戒律唯以乞食所得为食。”

Verse 11

ततो गार्हस्थ्यमास्थाय चेष्ट्वा यज्ञाननुत्तमान् । इष्टमुत्पादयापत्यमाश्रयेथा वनं ततः ॥

随后，进入居家之期（家住期），行无上祭祀，得所愿子嗣之后，应当继而归依林野（即入林栖期）。

Verse 12

वनस्थश्च ततो वत्स परिव्राड् निःपरिग्रहः । एवमाप्स्यसि तद्ब्रह्म यत्र गत्वा न शोचसि ॥

然后，亲爱的啊，住于林中，当成为无所执取的游行出家者。如此你将证得梵（Brahman）；既至彼处，便不复忧悲。

Verse 13

पक्षिण ऊचुः इत्येवमुक्तो बहुशो जडत्वान्नाह किञ्चन । पितापि तं सुबहुशः प्राह प्रीत्या पुनः पुनः ॥

群鸟说道：虽如此多次教诲，他因显得迟钝而默然不语。连他的父亲也因慈爱而屡屡对他说，一遍又一遍。

Verse 14

इति पित्रा सुतस्नेहात् प्रलोभि मधुराक्षरम् । स चोद्यमानो बहुशः प्रहस्येदमथाब्रवीत् ॥

于是，父亲因爱子之故，以甘美而劝诱之言相告。那人被再三催促，便微笑，继而说道如下。

Verse 15

तातैतद्बहुशोऽभ्यस्तं यत् त्वयाद्योपदिश्यते । तथैवान्यानि शास्त्राणि शिल्पानि विविधानि च ॥

父亲啊，今日你所传授的这同一教诲，我已多次修习（亦多次听闻）；同样，其他经典与种种技艺亦复如是。

Verse 16

जन्मनामयुतं साग्रं मम स्मृतिपथं गतम् । निर्वेदाः परितोषाश्च क्षयवृद्ध्युदये गताः ॥

万余次转生皆在我记忆之中。随着衰落、增长与繁荣，厌离与满足一次又一次地生起。

Verse 17

शत्रुमित्रकलत्राणां वियोगाः सङ्गमास्तथा । मातरो विविधा दृष्टाः पितरो विविधास्तथा ॥

与敌人、朋友和配偶有过分离与重逢。见过了各种各样的母亲，也见过了各种各样的父亲。

Verse 18

अनुभूतानि सौख्यानि दुःखानि च सहस्रशः । बान्धवा बहवः प्राप्ताः पितरश्च पृथग्विधाः ॥

经历过成千上万的欢乐与悲伤。获得了许多亲眷，以及不同种类的父亲。

Verse 19

विण्मूत्रपिच्छिले स्त्रीणां तथा कोष्ठे मयोषितम् । पीडाश्च सुभृशं प्राप्ता रोगाणां च सहस्रशः ॥

在女身之中，身体涂满了粪便与尿液；同样在腹中，有一个肉做的“女人”。忍受了巨大的折磨，以及成千上万种疾病。

Verse 20

गर्भदुःखान्यनेकानि बालत्वे यौवने तथा । वृद्धतायां तथाप्तानि तानि सर्वाणि संस्मरे ॥

在胎中的许多痛苦，以及童年和青年时期的痛苦，还有老年时所遭受的痛苦——所有这些我都记得。

Verse 21

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणाञ्चापि योनिषु । पुनश्च पशुकीटानां मृगाणामथ पक्षिणाम् ॥

我曾在婆罗门、刹帝利、吠舍与首陀罗的胎中出生；又曾转生于诸兽、昆虫、鹿等野生之类，以及群鸟之中。

Verse 22

तथैव राजभृत्यानां राज्ञाञ्चाहवशालिनाम् । समुत्पन्नोऽस्मि गेहेषु तथैव तव वेश्मनि ॥

同样地，我也曾生于王家臣仆之家，生于拥有军旅之王的宫室；同样地，我也曾在你们自家之中出现。

Verse 23

भृत्यतां दासतां चैव गतोऽस्मि बहुशो नृणाम् । स्वामित्वमीश्वरत्वं च दरिद्रत्वं तथा गतः ॥

我曾多次在人间堕为仆役与奴隶之境；同样地，我也曾获得主宰与领主之位——亦曾遭逢贫困。

Verse 24

हतं मया हतश्चान्यैर्हतं मे घातितं तथा । दत्तं ममाऽन्यैरन्येभ्यो मया दत्तमनेकशः ॥

我曾杀人，也曾被他人所杀；亦曾使他人被杀。属于我的，被他人转赠他人；而我自己也曾多次施与。

Verse 25

पितृमातृसुहृद्भ्रातृकलत्रादिकृतेन च । तुष्टोऽसकृत् तथा दैन्यमश्रुधौताऽननो गतः ॥

因父、母、友人、兄弟、妻子等缘故，我屡屡欢喜；同样地，我也曾陷入凄苦，泪水洗面。

Verse 26

एवं संसारचक्रेऽस्मिन् भ्रमता तात सङ्कटे । ज्ञानमेतन्मया प्राप्तं मोक्षसम्प्राप्तिकारकम् ॥

亲爱的，当我在险恶的轮回（saṃsāra）之轮中漂游时，我已获得此智，此智能导向解脱（mokṣa）的成就。

Verse 27

विज्ञाते यत्र सर्वोऽयमृग्यजुः सामसंज्ञितः । क्रियाकलापो विगुणो न सम्यक् प्रतिभाति मे ॥

在那真理被了知之处——凭此而通达称为《梨俱》(Ṛg)、《夜柔》(Yajus)与《娑摩》(Sāman)的全部祭仪行持——于彼处，我见此一切仪轨之聚似乎缺乏究竟功德，亦不显得圆满足够。

Verse 28

तस्मादुत्पन्नबोधस्य वेदैः किं मे प्रयोजनम् । गुरुविज्ञानतृप्तस्य निरीहस्य सदात्मनः ॥

因此，对我——觉醒已生者——吠陀又有何用？我以师长之智为足，离欲无求，恒安住于真实自我（Ātman）。

Verse 29

षट् प्रकारक्रियादुःखसुखहर्षरसैश्च यत् । गुणैश्च वर्जितं ब्रह्म तत् प्राप्स्यामि परं पदम् ॥

彼梵（Brahman）离诸德性（guṇa），超越六种业行差别，超越苦、乐、欢悦与诸情之“味”——我将证得彼为至上之境。

Verse 30

रसहर्षभयोद्वेगक्रोधामर्षजरातुराम् । विज्ञातां स्वमृगग्राहिसंघपाशशताकुलाम् ॥

我已了知此具身之有为存在，为诸情之“味”、喜、惧、扰动、嗔怒、怨恨与老迈所逼恼——如同被成群猎者为擒其猎物而布下的百般罗网所充塞。

Verse 31

तस्माद्यास्याम्यहं तात त्यक्त्वेमां दुःखसन्ततिम् । त्रयीधर्ममधर्माढ्यं किं पापफलसन्निभम् ॥

因此，亲爱的父亲，我将离去，舍弃这连绵的忧苦。那被三部吠陀所称颂的世间法（dharma），若充满非法（adharma），并如罪业之果一般，又有何用？

Verse 32

पक्षिण ऊचुः तस्य तद्वचनं श्रुत्वा हर्षविस्मयगद्गदम् । पिता प्राह महाभागः स्वसुतं हृष्टमानसः ॥

群鸟说道：听到他那因欢喜与惊异而哽咽的话语，福德具足的父亲心中欣悦，便对自己的儿子开口。

Verse 33

पितोवाच किमेतद्वदसे वत्स कुतस्ते ज्ञानसम्भवः । केन ते जडता पूर्वमिदानीञ्च प्रबुद्धता ॥

父亲说道：孩子，你为何如此言说？这般知见从何而生于你心？因何缘故先前昏钝，而今却得觉醒？

Verse 34

किन्नु शापविकारोऽयं मुनिदेवकृतस्तव । यत्ते ज्ञानं तिरोभूतमाविर्भावमुपागतम् ॥

这莫非是因仙人或神祇所下的诅咒而起的转变，使你先前隐覆的知识如今显现出来吗？

Verse 35

पुत्र उवाच शृणु तात ! यथा वृत्तं ममेदं सुख-दुःखदम् । यश्चाहमासमन्यस्मिन् जन्मन्यस्मत्परन्तु यत् ॥

儿子说道：父亲，请听我细说此事如何临到我身——既带来喜悦也带来痛苦——以及在与此生不同的另一世中，我曾为何者。

Verse 36

अहमासं पुरा विप्रो न्यस्तात्मा परमात्मनि । आत्मविद्याविचारेषु परां निष्ठामुपागतः ॥

往昔我为婆罗门，安置自我于至上真我之中；于自我之智的探求里，我已证得最高的坚定安住。

Verse 37

सततं योगयुक्तस्य सतताभ्याससङ्गमात् । सत्संयोगात् स्वस्वभावाद्विचारविधिशोधनात् ॥

对于恒常奉行瑜伽者——由持续亲近修持、由与善者相接、由自身（已净化的）性向、并由探究之法所带来的涤净——

Verse 38

तस्मिन्नवे परा प्रीतिर्ममासीद्युञ्जतः सदा । आचार्यताञ्च सम्प्राप्तः शिष्यसन्देहहृत्तमः ॥

在那修行中，我恒常修习而得无上喜乐；并证得师者之位，善于除遣弟子之疑。

Verse 39

ततः कालेन महता ऐकान्तिकमुपागतः । अज्ञानाकृष्टसद्भावो विपन्नश्च प्रमादतः ॥

其后经久，我抵达独处之境；然我真实的性情为无明所牵引而偏离，并因放逸而趋于败落。

Verse 40

उत्क्रान्तिकालादारभ्य स्मृतिलोपो न मेऽभवत् । यावदब्दं गतं चैव जन्मनां स्मृतिमागताम् ॥

自我离身之时起，我未曾失忆；而随时日推移（乃至一年），诸生之记忆便向我显现。

Verse 41

पूर्वाभ्यासेन तेनैव सोऽहं तात जितेन्द्रियः । यतिष्यामि तथा कर्तुं न भविष्ये यथा पुनः ॥

正因往昔诸生所修之行，慈父啊，我已得自制。我将努力行持，使我不再如前那般复生受生。

Verse 42

ज्ञानदानफलं ह्येतद्यज्जातिस्मरणं मम । न ह्येतत्प्राप्यते तात त्रयीधर्माश्रितैर्नरैः ॥

我对前生诸有的忆念，确是智慧与布施之果。因为，慈父啊，那些唯奉吠陀三部之法（偏于仪轨祭祀）的人，并不能获得此境。

Verse 43

सोऽहं पूर्वाश्रमादेव निष्ठाधर्ममुपाश्रितः । एकान्तित्वमुपागम्य यतिष्याम्यात्ममोक्षणे ॥

因此，自我前一阶段之生起，我便归依于坚固之法；得一向专注之境（ekāntitva）后，我将为自性（Ātman）之解脱而精进。

Verse 44

तद्ब्रूहि त्वं महाभाग यत्ते संशयिकं हृदि । एतावता॑पि ते प्रीतिमुत्पाद्यानृण्यमाप्नुयाम् ॥

因此，吉祥者啊，请告诉我你心中尚存何疑。如此，我愿令你满足，并得以解除我对你的恩债。

Verse 45

पक्षिण ऊचुः पिता प्राह ततः पुत्रं श्रद्धधत् तस्य तद्वचः । भवता यद्वयं पृष्टाः संसारग्रहणाश्रयम् ॥

群鸟说道：于是父亲信其子之言，便对儿子开口。（说道：）“既然你问及那导致对轮回（saṃsāra）之执取与缠缚的根本……”

Verse 46

पुत्र उवाच शृणु तात यथा तत्त्वमनुभूतं मयासकृत् । संसारचक्रमजरं स्थितिर्यस्य न विद्यते ॥

儿子说道：“慈爱的父亲，请听我屡次亲身经历的真实：轮回（saṃsāra）之轮不老不衰，亦无任何固定可安住之境。”

Verse 47

सोऽहं वदामि ते सर्वं तवैवानुज्ञया पितः । उत्क्रान्तिकालादारभ्य यथा नान्यो वदिष्यति ॥

因此，父亲，蒙你许可，我将把一切都告诉你——从离身之时起——以一种他人所不能如是叙述的方式。

Verse 48

ऊष्मा प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीृतः । भिनत्ति मर्मस्थानानि दीप्यमानो निरिन्धनः ॥

体内之热，若被激发并为猛烈之风（vāyu）所驱使，便穿刺诸生命要穴；其炽然如无薪之火。

Verse 49

उदानो नाम पवनस्ततश्चोर्ध्वं प्रवर्तते । भुक्तानामम्बुभक्ष्याणामधोगतिनिरोधकृत् ॥

随后，名为优陀那（Udāna）之风开始上行，抑制所食所饮之物向下的运行。

Verse 50

ततो येनाम्बुदानानि कृतान्यन्नरसास्तथा । दत्ताः स तस्य आह्लादमापदि प्रतिपद्यते ॥

随后，凭借布施清水之功德，以及布施饮食与美味资养之功德，他在困厄之时得以清凉与安慰。

Verse 51

अन्नानि येन दत्तानि श्रद्धापूतेन चेतसा । सोऽपि तृप्तिमवाप्नोति विनाप्यन्नेन वै तदा ॥

凡以信心（śraddhā）净化其心而施食者，即于彼时亦得满足，纵使自身无食亦然。

Verse 52

येनानृतानि नोक्तानि प्रीतिभेदः कृतो न च । आस्तिकः श्रद्धधानश्च स सुखं मृत्युमृच्छति ॥

不说虚妄之言，亦不致亲爱离散者——为有信之人（āstika），具足信心——彼将安然迎受死亡。

Verse 53

देवब्राह्मणपूजायां ये रता नानसूयवः । शुक्ला वदान्या ह्रीमन्तस्ते नराः सुखमृत्यवः ॥

凡乐于敬奉诸神与婆罗门，离嫉妒而清净，慷慨且谦逊者——如是之人得安详之死。

Verse 54

यो न कामान्न संरम्भान्न द्वेषाद्धर्ममुत्सृजेत् । यथोक्तकारी सौम्यश्च स सुखं मृत्युमृच्छति ॥

不因欲望、躁怒或憎恨而舍弃法（dharma），依教奉行且性情柔和者——彼将安然迎死。

Verse 55

अवारिदायिनो दाहं क्षुधाञ्चानन्नदायिनः । प्राप्नुवन्ति नराः काले तस्मिन् मृत्यावुपस्थिते ॥

未施水者，至彼时将受灼热之渴；未施食者，至彼时将受饥饿之苦——当死亡已然到来之时。

Verse 56

शीतं जयन्तीन्धनदास्तापं चन्दनदायिनः । प्राणघ्नीं वेदनां कष्टां ये चानुद्वेगकारिणः ॥

施与柴薪者能胜寒；施与檀香者能解热。然而使他人受苦者，将遭受严酷之痛，甚至夺其性命。

Verse 57

मोहाज्ञानप्रदातारः प्राप्नुवन्ति महद्भयम् । वेदनाभिरुदग्राभिः प्रपीड्यन्तेऽधमा नराः ॥

散布迷妄与无明者，必遭大怖畏；卑劣之人被剧痛所折磨。

Verse 58

कूटसाक्षी मृषावादी यश्चासदनुशास्ति वै । ते मोहमृत्यवः सर्वे तथा वेदविन्दकाः ॥

伪证者、说谎者与教人邪道者，皆遭迷乱之死；诋毁吠陀者亦复如是。

Verse 59

विभीषणाः पूतिगन्धाः कूटमुद्गरपाणयः । आगच्छन्ति दुरात्मानो यमस्य पुरुषास्तदा ॥

继而阎摩之使者前来——可怖而腥臭，手执沉重铁杵——皆是恶心之辈。

Verse 60

प्राप्तेषु दृक्पथं तेषु जायते तस्य वेपथुः । क्रन्दत्यविरतं सोऽथ भ्रातृ-मातृसुतानथ ॥

当他们进入其目力所及之处，他便战栗恐惧；继而不住啼哭，呼唤其兄、其母与诸子。

Verse 61

सास्य वागस्फुटा तात एकवर्णा विभाव्यते । दृष्टिश्च भ्राम्यते त्रासाच्छ्वासाच्छुष्यत्यथाननम् ॥

于是，亲爱的，他的言语变得含混不清，仿佛坍缩为一个单一的声音；他的目光因恐惧而摇晃，因喘息艰难，口与面皆干枯。

Verse 62

ऊर्ध्वश्वासान्वितः सो ’थ दृष्टिभङ्गसमन्वितः । ततः स वेदनाविष्टस्तच्छरीरं विमुञ्चति ॥

随后他向上提气而息；目光断裂而失灵；为痛苦所攫，他舍弃了那具身体。

Verse 63

वाय्वग्रसारी तद्रूपं देहमन्यत् प्रपद्यते । तत्कर्मजं यातनार्थं न मातृ-पितृसम्भवम् । तत्प्रमाणवयो ’वस्था-संस्थानैः प्राग्भवं यथा ॥

在风（vāyu）居首引导之下，他获得另一具形相相似的身体——由自身业力所生，为受诸苦而设，并非由父母所生。就其尺度、年龄状态与形构而言，它与前身相类。

Verse 64

ततो दूतॊ यमस्याशु पाशैर्बध्नाति दारुणैः । दण्डप्रहारसम्भ्रान्तं कर्षते दक्षिणां दिशम् ॥

随后，阎摩的使者迅疾以可怖的绳索将他缚住；他被杖击打得昏乱，遂被拖向南方。

Verse 65

कुश-कण्टक-वलमीक-शङ्कु-पाषाणकर्कशे । तथा प्रदीप्तज्वलने क्वचिच्छृभ्रशतोत्कटे ॥

沿着一条严酷之路，其上遍布库沙草（kuśa）之刺、蚁丘、木桩与石块而崎岖难行——有处烈火炽燃，有处又因数百尖锐之点而可怖——

Verse 66

प्रदीप्तादित्यतप्ते च दह्यमाने तदंशुभिः । कृष्यते यमदूतैश्चाशिवसन्नादभीषणैः ॥

And on ground scorched by a blazing sun, burning under its rays, he is dragged by Yama’s messengers—terrifying with inauspicious, dreadful cries.

Verse 67

विकृष्यमाणस्तैर्घोरैर्भक्ष्यमाणः शिवाशतैः । प्रयाति दारुणे मार्गे पापकर्मा यमक्षयम् ॥

Dragged by those dreadful (messengers), and being eaten by hundreds of jackals, the doer of sinful deeds proceeds along the terrible road to Yama’s abode.

Verse 68

छत्रोपानत्प्रदातारो ये च वस्त्रप्रदा नराः । ये यान्ति मनुजा मार्गं तं सुखेन तथान्नदाः ॥

Those men who give umbrellas and footwear, and those who give garments—such people travel that road with ease; likewise, those who give food.

Verse 69

एवं क्लेशाननुभवन्नवशः पापपीडितः । नीयते द्वादशाहेन धर्मराजपुरं नरः ॥

Thus, experiencing afflictions, helpless and tormented by sin, a man is taken to the city of Dharmarāja within twelve days.

Verse 70

कलेवरे दह्यमाने महान्तं दाहमृच्छति । ताड्यमाने तथैवार्तिं छिद्यमाने च दारुणाम् ॥

When the body is being burned, he experiences great burning; when it is struck, he feels pain likewise—and when it is cut, dreadful agony.

Verse 71

क्लिद्यमाने चिरतरं जन्तुर्दुःखमवाप्नुते । स्वेन कर्मविपाकेन देहान्तरगतोऽपि सन् ॥

当此众生久处于凄苦衰败之境时，便因自身业力成熟而被驱使受苦，纵然已进入另一种状态或身躯亦复如是。

Verse 72

तत्र यद्वान्धवास्तोयं प्रयच्छन्ति तिलैः सह । यच्च पिण्डं प्रयच्छन्ति नीयमानस्तदश्नुते ॥

在那里，亲族所献之水（并佐以芝麻）以及所供之 piṇḍa（团食），被引导而行的亡者皆得享用。

Verse 73

तैलाभ्यङ्गो बान्धवानामङ्गसंवाहनञ्च यत् । तेन चाप्याय्यते जन्तुर्यच्चाश्नन्ति सबान्धवाः ॥

由亲族所行的涂油与按摩诸肢，亡者之身亦得清凉振作而受资养；同样，也因亲族在仪式中所食之物而得其益。

Verse 74

भूमौ स्वपद्भिर्नात्यन्तं क्लेशमाप्नोति बान्धवैः । दानं ददद्भिश्च तथा जन्तुराप्याय्यते मृतः ॥

在世间，他以自身双足行走时，并不因亲族而过度受苦；同样，当亲族以其名施舍布施时，亡者亦得资养与护持。

Verse 75

नीयमानः स्वकं गेहं द्वादशाहं स पश्यति । उपभुङ्क्ते तथा दत्तं तोयपिण्डादिकं भुवि ॥

当他被继续引导前行时，十二日之间得见自家宅第；而在世间，他亦享受所供之物——水、piṇḍa 及诸如此类。

Verse 76

द्वादशाहात् परं घोरमायसं भीषणाकृतिम् । याम्यं पश्यत्यथो जन्तुः कृष्यमाणः पुरं ततः ॥

十二日之后，那众生在被拖拽前行时，见到可怖的阎摩之城（Yāmya）——以铁铸成，形相骇人——正被牵引至彼城。

Verse 77

गतमात्रोऽतिरक्ताक्षं भिन्नाञ्जनचयप्रभम् । मृत्युकालान्तकादीनां मध्ये पश्यति वै यमम् ॥

及至到达，他确见阎摩（Yama）居于摩利底优（Mṛtyu）、迦罗（Kāla）、安多迦（Antaka）等之中——阎摩双目赤红炽烈，光耀如一堆捣碎的黑色眼粉（collyrium）。

Verse 78

दंष्ट्राकरालवदनं भ्रकुटीदरुणाकृतिम् । विरूपैर्भोषणैर्वक्त्रैर्वृतं व्याधिशतैः प्रभुम् ॥

他见那位主宰：獠牙外突，使其面容可怖；眉间紧蹙，令人战栗；周遭尽是丑恶咆哮之口，又被数百种疾病环绕围困。

Verse 79

दण्डासक्तं महाबाहुं पाशहस्तं सुभैरवम् । तन्निर्दिष्टां ततो याति गतिं जन्तुः शुभाशुभाम् ॥

见到那位臂力雄伟、极其可怖者——执杖并持绳索（套索）——那众生便趋向由其所判定的归趣，无论吉祥或不吉祥。

Verse 80

रौरवे कूटसाक्षी तु याति यश्चानृतो नरः । तस्य स्वरूपं गदतो रौरवस्य निशामय ॥

作伪证者与说妄语之人将堕入饶罗婆（Raurava）。如今且听我所述，关于彼饶罗婆地狱之形相的描绘。

Verse 81

योजनानां सहस्रे द्वे रौरवो हि प्रमाणतः । जानुमात्रप्रमाणश्च ततः श्वभ्रः सुदुस्तरः ॥

罗罗婆（Raurava）地狱按度量计有二千由旬之广。其外更有一处极其可怖、难以逾越的深壑，名为室婆婆罗（Śvabhra），其尺度仅至膝高而已。

Verse 82

तत्राङ्गारचयोपेतं कृतञ्च धरणीसमम् । जाज्वल्यमानस्तीव्रेण तापिताङ्गारभूमिना ॥

其处地面平整如人间大地，却遍布炽红燃烧的煤堆——烈焰猛炽，遍地为灼热余烬所焦烤。

Verse 83

तन्मध्ये पापकर्माणं विमुञ्चन्ति यमानुगाः । स दह्यमानस्तीव्रेण वह्निना तत्र धावति ॥

在那处中央，阎摩（Yama）的使者将作恶之人放入其中。为猛烈之火所焚，他在彼处奔走不止。

Verse 84

पदे पदे च पादो 'स्य शीर्यते जीर्यते पुनः । अहोरात्रेणोद्धरणं पादन्यासं च गच्छति ॥

每迈一步，他的脚便碎裂，又一再腐坏。整整一昼一夜之间，他仅能完成一次抬起并落下的一步。

Verse 85

एवं सहस्रमुत्तीर्णो योजनानां विमुच्यते । ततो 'न्यं पापशुद्ध्यर्थं तादृङ्निरयमृच्छति ॥

如是，行过一千由旬之后，他才得以解脱（离彼苦刑）。随后，为涤除其余诸罪，他又前往另一同类地狱。

Verse 86

ततः सर्वेषु निस्तीर्णः पापी तिर्यक्त्वमश्नुते । कृमिकीटपतङ्गेषु श्वापदे मशकादिषु ॥

随后，在经历了这一切地狱之后，罪人便获得畜生之身——投生于蠕虫、昆虫与飞蛾之类；又投生于野兽、蚊蚋等诸类之中。

Verse 87

गत्वा गजद्रुमाद्येषु गोष्वश्वेषु तथैव च । अन्यासु चैव पापासु दुःखदासु च योनिषु ॥

既已进入如象与树木之类的生，又同样进入牛与马之类的生，他也会出生于其他诸多罪恶而致哀苦的胎藏之中。

Verse 88

मानुषं प्राप्य कुब्जो वा कुत्सितो वामनो 'पि वा । चण्डालपुक्कसाद्यासु नरो योनिषु जायते ॥

再得人身之时，他或成驼背，或受轻蔑，甚至为侏儒；男子也会生于如旃陀罗（Caṇḍāla）、补迦娑（Pukkasa）等类的胎中。

Verse 89

अवशिष्टेन पापेन पुण्येन च समन्वितः । ततश्चारोहणीं जातिं शूद्रवैश्यनृपादिकाम् ॥

具足残余之罪，亦兼有福德，于是他获得上升的出生——如生于首陀罗（Śūdra）、吠舍（Vaiśya）、诸王等类之中。

Verse 90

विप्रदेवेन्द्रतां चापि कदाचिदवरोहणीम् । एवन्तु पापकर्माणे नरकेषु पतन्त्यधः ॥

有时他甚至可以（上升）至婆罗门之位，或在诸天中得为因陀罗（Indra）；有时又（下堕）入下行之生。是故，沉溺于恶业者，皆堕诸地狱。

Verse 91

यथा पुण्यकृतो यान्ति तन्मे निगदतः शृणु । ते यमेन विनिर्दिष्टां यान्ति पुण्यां गतिं नराः ॥

请听我说明：行诸功德者如何离去——世人循阎摩（Yama）所制定的吉祥命途而行。

Verse 92

प्रगीतगन्धर्वगणाः प्रवृत्ताप्सरसाङ्गणाः । हारनूपुरमाधुर्य-शोभितान्युत्तमानि च ॥

有众多乾闼婆高歌吟唱，又有阿普萨罗（天女）成群嬉游欢宴——种种上妙之乐，以花鬘与足铃的柔美甜丽而庄严。

Verse 93

प्रयान्त्याशु विमानानि नानादिव्यास्त्रगुज्ज्वलाः । तस्माच्च प्रच्युता राज्ञामन्येषां च महात्मनाम् ॥

诸天飞车（vimāna）迅疾而至，辉耀着种种天界花鬘与庄严；而自彼天界之境，诸王及其他大心者，待福业耗尽，便从中坠落。

Verse 94

जायन्ते च कुले तत्र सद्वृत्तपरिपालकाः । भोगान् सम्प्राप्नुवन्त्युग्रांस्ततो यान्त्यूर्ध्वमन्यथा ॥

他们在那里投生于守持善行的家族；得享强盛之乐，继而复又上升——或反之（随其行持而定）。

Verse 95

अवरोहणीं च सम्प्राप्य पूर्ववद्यान्ति मानवाः । एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा जन्तुर्विपद्यते । अतः शृणुष्व विप्रर्षे यथा गर्भं प्रपद्यते ॥

既至下行之途，人类复如先前而行。此一切已告汝——有情如何遭遇堕落；今，婆罗门圣见者啊，请听其如何入于母胎。