Previous Verse
Next Verse

Markandeya Purana — Adhyaya 10, Shloka 55

Adhyaya 10Jaimini’s Questions on Birth, Death, Karma, and the Embodied Journey

अवारिदायिनो दाहं क्षुधाञ्चानन्नदायिनः ।

प्राप्नुवन्ति नराः काले तस्मिन् मृत्यावुपस्थिते ॥

avāridāyino dāhaṃ kṣudhāṃ cānannadāyinaḥ / prāpnuvanti narāḥ kāle tasmin mṛtyāv upasthite

未施水者,至彼时将受灼热之渴;未施食者,至彼时将受饥饿之苦——当死亡已然到来之时。

अ-वारि-दायिनःnon-givers of water
अ-वारि-दायिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअ (नञ्) + वारि (प्रातिपदिक) + दायिन् (प्रातिपदिक)
Formनञ्-तत्पुरुष-समास (वारि न ददाति इति), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेष्यः (नराः)
दाहम्burning (torment of heat)
दाहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
क्षुधाम्hunger
क्षुधाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
अ-न्न-दायिनःnon-givers of food
अ-न्न-दायिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअ (नञ्) + अन्न (प्रातिपदिक) + दायिन् (प्रातिपदिक)
Formनञ्-तत्पुरुष-समास (अन्नं न ददाति इति), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेष्यः (नराः)
प्राप्नुवन्तिattain
प्राप्नुवन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
नराःmen
नराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
कालेat the time
काले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण (time-locative)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘in that’
मृत्यौin death
मृत्यौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
उपस्थितेwhen (it) has arrived
उपस्थिते:
Adhikarana (सति-सप्तमी)
TypeAdjective
Rootउप + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त) ‘arrived/present’, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute) सह ‘मृत्यौ’
Unspecified in provided excerpt (didactic narration)

{ "primaryRasa": "karuna", "secondaryRasa": "bhayanaka", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

DharmaDāna (water/food charity)KarmaphalaFear and suffering at death

FAQs

Basic compassion—offering water and food—is treated as foundational dharma. Neglecting it rebounds as matching deprivation at death, when one is most vulnerable.

Ancillary dharma instruction.

Water and food symbolize the two primary supports of embodied life; refusal to sustain others hardens the psyche, producing corresponding inner ‘dryness’ and ‘lack’ at the final threshold.