Adhyaya 157
Anushasana ParvaAdhyaya 15725 Verses

Adhyaya 157

Chapter Arc: युधिष्ठिर का प्रश्न उठता है—कौन पूज्य हैं, किसे नमस्कार करना चाहिए, और मनुष्य को किनके प्रति कैसा आचरण रखना चाहिए? → भीष्म ब्राह्मण-तेज की सीमा रेखांकित करते हैं—ब्राह्मणों का परिभव देवताओं तक को पीड़ा दे सकता है; उनके शाप और क्रोध की अग्नि लोक-व्यवस्था को हिला देती है। साथ ही यह कठिन प्रश्न उभरता है कि यदि ब्राह्मण अनिष्ट कर्मों में भी प्रवृत्त हो, तब भी समाज का व्यवहार क्या हो? → निर्णायक वचन आता है—‘सर्वथा ब्राह्मणो मान्यः; दैवतं विद्धि तत्परम्’—अर्थात् ब्राह्मण को हर स्थिति में मान देना चाहिए, उसे दैवत-तुल्य जानना चाहिए; क्योंकि वे आदि-मध्य-अन्त के ज्ञाता, संशयरहित, परावर-विशेषज्ञ और लोक-धारण करने वाले मनीषी हैं। → भीष्म युधिष्ठिर को व्यवहार-नीति देते हैं—ब्राह्मणों की पूजा और नमस्कार करो, उनके प्रति पुत्रवत् विनय रखो; उनके तेज को अग्नि की तरह समझो जो श्मशान में भी दूषित नहीं होता, और यज्ञ में विधिपूर्वक शोभित होता है।

Shlokas

Verse 1

ऑपनआ का बा 2 एकपज्चाशर्दाधकशततमो< ध्याय: ब्राह्मणोंकी महिमाका वर्णन युधिषछ्िर उवाच के पूज्या: के नमस्कार्या: कथं वर्तेत केषु च । किमाचार: कीदृशेषु पितामह न रिष्यते

由提施提罗说道:“祖父,在这世间,谁才真正值得敬奉?应向谁致礼?当如何自处,又当以何种方式对待何类之人?与何种人交往时,采取何种行止,才不致招致祸害或道德过失?”

Verse 2

भीष्म उवाच ब्राह्मणानां परिभव सादयेदपि देवता: । ब्राह्मणांस्तु नमस्कृत्य युधिष्ठिर न रिष्यते

毗湿摩说道:“噢,由提施提罗,羞辱婆罗门,甚至能使诸天陷入忧苦与败落;但凡向婆罗门俯首致敬,并以恭敬谦卑相待者,永不遭祸。”

Verse 3

ते पूज्यास्ते नमस्कार्या वर्तेथास्तेषु पुत्रवत्‌ । ते हि लोकानिमान्‌ सर्वान्‌ धारयन्ति मनीषिण:

毗湿摩说道:“他们值得敬奉,也当受礼拜。你当如贤子事父一般对待他们;因为有智的婆罗门支撑并维系着这一切世界。”

Verse 4

ब्राह्मणा: सर्वलोकानां महान्तो धर्मसेतव: । धनत्यागाभिरामाक्ष वाक्संयमरताक्षू ये

毗湿摩说道:“婆罗门至为伟大——如同桥梁,为诸世界维系达摩的界限。他们以舍弃财物为乐,并专注于约束言语。”

Verse 5

रमणीयाश्व भूतानां निधानं च धृतव्रता: । प्रणेतारशक्षु लोकानां शास्त्राणां च यशस्विन:

毗湿摩说道:“他们为一切众生所喜爱、所亲近;他们是高贵的宝藏。坚守誓戒,他们作为世间的引导者——撰述并护持诸《沙斯特拉》(śāstra)——而具大名闻。”

Verse 6

तपो येषां धन नित्यं वाक्‌ चैव विपुलं बलम्‌ | प्रभवश्वैव धर्माणां धर्मज्ञा: सूक्ष्मदर्शिन:,सदा तपस्या उनका धन और वाणी उनका महान्‌ बल है। वे धर्मोंकी उत्पत्तिके कारण, धर्मके ज्ञाता और सूक्ष्मदर्शी हैं

毗湿摩说道:“对于那些以苦行为恒常之财、以言语本身为充沛之力的人,他们便成为法(dharma)生起之源。他们通达法,具微妙洞见。”

Verse 7

धर्मकामा: स्थिता धर्मे सुकृतैर्धर्मसेतव: । यान्‌ समाश्रित्य जीवन्ति प्रजा: सर्वाश्चितुर्विधा: ७ ।।

他们唯愿法(dharma),以善业安住于法,成为法之桥梁。众生四类之民,皆依凭他们而得以存续。

Verse 8

पन्थान: सर्वनेतारो यज्ञवाहा: सनातना: । पितृपैतामहीं गुर्वीमुद्गहन्ति धुरं सदा

毗湿摩说道:“婆罗门是众人的示道者——领袖,也是永恒祭祀(yajña)传统的承载者。他们常常担负起由父祖相传的沉重法度之轭。”

Verse 9

धुरि ये नावसीदन्ति विषये सदगवा इव । पितृदेवातिथिमुखा हव्यकव्याग्रभोजिन:

毗湿摩说道:“那些在世间事务的责任之轭下不沉沦、不退缩的人——如同善牛负重而不稍懈——在承担法(dharma)之重时亦不觉艰辛。这样的人,仿佛成为诸神、祖灵与宾客的‘口’:无论是献给诸神的供分(havya),还是献给祖先的供分(kavya),他们都最先有资格受取其初分。”

Verse 10

भोजनादेव लोकांस्त्रींस्त्रायन्ते महतो भयात्‌ | दीप: सर्वस्य लोकस्य चक्षुश्क्षुष्मतामपि

毗湿摩说道:“仅凭施食之举,婆罗门便能护持三界,使其免于大怖畏。他们如同明灯,照耀整个世界;他们亦是眼目,甚至为那些本已有眼的人作眼。”

Verse 11

सर्वशिक्षा श्रुतिधना निपुणा मोक्षदर्शिन: । गतिज्ञा: सर्वभूतानामध्यात्मगतिचिन्तका:

毗湿摩说道:“婆罗门教导众人以正行与学问;吠陀乃其真实之财。精通诸般圣典之学,常以解脱为念;他们洞悉一切众生之归趣,并恒常思惟自我之内在道途。”

Verse 12

आदिमध्यावसानानां ज्ञातारश्छिन्नसंशया: । परावरविशेषज्ञा गन्तार: परमां गतिम्‌,ब्राह्मण आदि, मध्य और अन्तके ज्ञाता, संशयरहित, भूत-भविष्यका विशेष ज्ञान रखनेवाले तथा परम गतिको जानने और पानेवाले हैं

毗湿摩说道:“婆罗门知诸事之始、中、终;其疑网已断。他们能辨别高下之别——至上与世间之别;并且知晓——且能证得——最高之归宿。”

Verse 13

विमुक्ता धूतपाप्मानो निर्द्धन्द्धा निष्परिग्रहा: । मानार्हा मानिता नित्य ज्ञानविद्धिर्महात्मभि:

毗湿摩说道:“最上等的婆罗门解脱一切系缚,净除诸罪;对立之二相不能动摇其心。他们舍弃一切财物与执著,堪受敬礼。具智的圣贤与大心之士恒常尊崇他们。”

Verse 14

चन्दने मलपड़्के च भोजने5भोजने समा: । सम॑ येषां दुकूलं च तथा क्षौमाजिनानि च,वे चन्दन और मलकी कीचड़में, भोजन और उपवासमें समान दृष्टि रखते हैं। उनके लिये साधारण वस्त्र, रेशमी वस्त्र और मृगछाला समान हैं

毗湿摩说道:“若有人于檀香涂身与污泥秽淖之间心境平等,于进食与断食之间亦复平等;若对其而言,粗布与细绢、麻衣与鹿皮皆无差别——此等之人,以内在安住与不著于安乐或苦恼而为标志。”

Verse 15

तिष्ठेयुरप्यभुज्जाना बहूनि दिवसान्यपि । शोषयेयुश्च गात्राणि स्वाध्यायै: संयतेन्द्रिया:,वे बहुत दिनोंतक बिना खाये रह सकते हैं और अपनी इन्द्रियोंको संयममें रखकर स्वाध्याय करते हुए शरीरको सुखा सकते हैं

毗湿摩说道:即使不进食,他们也能坚守不动,历经多日;又能收摄诸根,以严谨的自修诵习(svādhyāya)使身躯枯槁——显出克制与圣学所具的苦行之力。

Verse 16

अदैवं दैवतं कुर्युर्दवतं चाप्पदैवतम्‌ । लोकानन्यान्‌ सृजेयुस्ते लोकपालांश्ष कोपिता:

毗湿摩说道:凭借苦行之力,婆罗门能使非神者亦成神;若被激怒,甚至能夺去诸神的神性。在其忿怒之中,他们还能生出别样世界,创造新的护世者(lokapāla)——表明灵力若由克制统御,便能扶持秩序;若与嗔怒相合,亦能颠覆秩序。

Verse 17

अपेय: सागरो येषामपि शापान्महात्मनाम्‌ | येषां कोपाग्निरद्यापि दण्डके नोपशाम्यति,उन्हीं महात्माओंके शापसे समुद्रका पानी पीनेयोग्य नहीं रहा। उनकी क्रोधाग्नि दण्डकारण्यमें आजतक शान्त नहीं हुई

毗湿摩说道:“因那些大魂圣者的诅咒,连大海之水也变得不可饮;而他们的嗔火在檀陀迦森林中,直至今日仍未熄灭。”此偈强调苦行清净所具的道德威力:当达摩被违犯时,具灵力者的义愤被描绘为长久不息、足以改易世间。

Verse 18

देवानामपि ये देवा: कारणं कारणस्य च । प्रमाणस्य प्रमाणं च कस्तानभिभवेद्‌ बुध:

毗湿摩说道:“婆罗门仿佛是诸神之上的‘神’,是因中之因,是准则之准则。既如此,哪一个智者还会想要压倒或羞辱他们呢?”

Verse 19

येषां वृद्धश्न बालश्न सर्व: सम्मानमरहति । तपोविद्याविशेषात्तु मानयन्ति परस्परम्‌

毗湿摩说道:在婆罗门之中,无论年长或年幼,人人皆当受敬。然在其群体内部,他们尤以苦行与学识之卓越而相互尊崇——以灵修之纪律与知识为真正的高下尺度。

Verse 20

अविद्वान ब्राह्माणो देव: पात्र वै पावनं महत्‌ । विद्वान्‌ भूयस्तरो देव: पूर्णमसागरसंनिभ:

毗湿摩说道:即使是不通学问的婆罗门,也被视为神圣之人,是极能净化的伟大器皿,堪受敬礼。更何况那博学的婆罗门应当如何尊崇——他如更高的神明,犹如充盈而浩瀚的大海,德行丰足。

Verse 21

अदिद्वांश्चैव दिद्वांश्न ब्राह्मणो दैवतं महत्‌ । प्रणीतश्नाप्रणीतश्न॒ यथानि्निर्देवतं महत्‌

毗湿摩说道:婆罗门无论有学或无学,皆为此世间的大天神。正如火——不论是否依仪轨受灌顶而安立——仍旧是大天神;婆罗门亦当如是敬奉。

Verse 22

श्मशाने हापि तेजस्वी पावको नैव दुष्यति । हविर्यज्ञे च विधिवद्‌ गृह एवातिशोभते

毗湿摩说道:即便在火葬场,光辉的火神也不为污秽所染。于祭祀中依仪轨如法献供,亦于家中同样如此,那同一团火便愈加灿然——此示真德不因不净之境而受玷,且当依达摩正用之时,尤为吉祥,堪受尊崇。

Verse 23

एवं यद्यप्यनिष्टेषु वर्तते सर्वकर्मसु । सर्वथा ब्राह्मुणो मान्यो दैवतं विद्धि तत्परम्‌,इस प्रकार यद्यपि ब्राह्मण सब प्रकारके अनिष्ट कर्मोमें लगा हो तो भी वह सर्वथा माननीय है। उसे परम देवता समझो

毗湿摩说道:“因此,即便婆罗门从事种种不善之业,也仍应在一切方面加以敬奉。应知他为神明——实为至上所当敬礼者。”

Verse 150

इस प्रकार श्रीमह्ाा भारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें सावित्रीमन्त्रकी महिमाविषयक एक सौ पचासवाँ अध्याय पूरा हुआ

至此,《大摩诃婆罗多》之《教诫篇》(Anuśāsana Parva)中“布施之法”一节,论述娑毗特丽(Sāvitrī)真言之威德与效验的第一百五十章圆满结束。

Verse 151

इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि ब्राह्मणप्रशंशायामेकपञ्चाशदधिकशततमो< ध्याय:

毗湿摩说道:“至此,在《圣摩诃婆罗多》中,于《阿努沙萨那篇》之内,在论施舍之法(檀那法,Dāna-dharma)的章节中,关于赞颂婆罗门的这一章——即第一百五十一章——已告终结。”这段结语的题记将教诲置于更宏阔的伦理论述之中:以法(dharma)为准绳的慷慨施与,以及对肩负学识与祭仪职责者的敬重。