Adhyaya 123: The Greatness of Fragrant Flowers and Leaves: Prabodhinī (Awakening) Observances and Seasonal Rites

Verse 1

अथ सुमनोगन्धादिमाहात्म्यम्॥ सूत उवाच॥ श्रुत्वा तु कोकामाहात्म्यं पृथिवी धर्मसंहितम्॥ विस्मयं परमं याता श्रुत्वा धर्मं महौजसम्॥

Nay bắt đầu thuật về đại oai đức của Sumanogandhā và các đề mục liên hệ. Sūta nói: Nghe đại oai đức của Kokā—một bản thuật gắn liền với dharma—Pṛthivī tràn đầy kinh ngạc tột bậc, khi nghe dharma có đại uy lực ấy.

Verse 2

धरण्युवाच॥ अहो प्रभावः कोकाया माहात्म्यं क्रोडरूपिणः॥ तिर्यग्योनिगतो वापि प्राप्तो यत्परमां गतिम्॥

Dharaṇī nói: “Ôi, oai lực biết bao—đó là đại oai đức của Kokā, và của Đấng mang hình tướng heo rừng! Vì ngay cả kẻ đã vào loài súc sinh cũng có thể nhờ đó mà đạt cảnh giới tối thượng.”

Verse 3

तव देव प्रसादेन किञ्चिदिच्छामि वेदितुम्॥ यन्मया पूर्वपृष्टोऽसि केन धर्मेण मानवाः॥

Nhờ ân sủng của Ngài, bạch Thần, con muốn biết thêm đôi điều: khi trước con đã hỏi Ngài—con người nhờ dharma nào mà đạt được mục đích?

Verse 4

तपसा कर्मणा वापि पश्यन्ति त्वां हि माधव॥ प्रसादसुमुखो भूत्वा निखिलं वक्तुमर्हसि॥

Hỡi Mādhava, nhờ khổ hạnh hoặc nhờ hành nghiệp, họ quả thật được chiêm bái Ngài; xin Ngài với dung nhan từ mẫn mà thuyết trọn vẹn giáo pháp ấy.

Verse 5

एवं पृष्टस्तदा देव्याः माधव्याः स तु माधवः॥ प्रहस्य पुनरेवेदं वक्तुं समुपचक्रमे॥

Được nữ thần Mādhavī hỏi như vậy, Mādhava mỉm cười và lại bắt đầu thuyết giảng lời dạy này.

Verse 6

श्रीवराह उवाच॥ एवमेतन्महाभागे यथा त्वं भीरु भाषसे॥ कथयिष्यामि ते धर्मं गुह्यं संसारमोक्षणम्॥

Śrī Varāha phán: ‘Đúng như vậy, hỡi bậc đại phúc, như nàng rụt rè thưa. Ta sẽ nói cho nàng một pháp (dharma) thâm mật, đưa đến giải thoát khỏi luân hồi (saṃsāra).’

Verse 7

गते मेघागमे काले प्रसन्नशरदाशये॥ अम्बरे विमले जाते विमले शशिमण्डले॥

Khi mùa mây mưa đã qua và những ngày thu trở nên trong sáng an hòa, khi bầu trời không tì vết và vầng trăng rực rỡ tinh khiết—

Verse 8

नातिशीतं न चात्युष्णे काले हंसविराविणि॥ कुमुदोत्पलकह्लारपद्मसौरभनिर्भरे॥

Trong thời khắc không quá lạnh cũng không quá nóng ấy, vang vọng tiếng ngỗng trời, và tràn đầy hương thơm của hoa kumuda, utpala, kahlāra và sen (padma)—

Verse 9

कुमुदस्य च मासस्य भवेद्या द्वादशी शुभा॥ तस्यां मामर्चयेद्यस्तु तत्प्रभावं शृणुष्व मे॥

Và khi đến ngày Dvādaśī cát tường của tháng Kumuda—ai thờ phụng Ta trong ngày ấy, hãy nghe từ Ta về oai lực và quả báo của việc ấy.

Verse 10

कृत्वा ममैव कार्याणि द्वादश्यां तत्र माधवि॥ ममैवाराधनार्थाय इमं मन्त्रमुदीरयेत्॥

Hỡi Mādhavī, sau khi thực hành các việc được quy định cho Ta vào ngày Dvādaśī (ngày trăng thứ mười hai), người ấy nên tụng niệm thần chú này để phụng thờ Ta.

Verse 11

मन्त्रः— ब्रह्मणा च रुद्रेण यः स्तूयमानो भवानृषिवन्दितो वन्दनीयश्च प्राप्ता द्वादशीयं ते प्रबुध्यस्व जागृष्व मेघा गताः पूर्णश्चन्द्रः शारदानि पुष्पाणि लोकनाथ तुभ्यमहं ददानीति धर्महेतोस्तव प्रीतये प्रबुद्धं जाग्रतं लोकनाथ त्वां भजमाना यज्ञेन यजन्ते सत्रेण सत्रिणो वेदैः पठन्ति भगवन्तः शुद्धाः प्रबुद्धा जाग्रतो लोकनाथ।

Thần chú: “Đấng được Brahmā và Rudra ca ngợi, được các ṛṣi tôn kính và đáng được tôn kính—ngày Dvādaśī của Ngài đã đến; xin hãy tỉnh thức, hãy đứng dậy. Mây đã tan; trăng đã tròn; hoa mùa thu đã nở. Hỡi Bậc Chúa Tể của thế gian, con xin dâng những điều này lên Ngài. Vì lợi ích của dharma và để làm Ngài hoan hỷ—hỡi Chúa Tể thế gian, Đấng đã tỉnh thức và đứng dậy—người thờ phụng Ngài cúng bái bằng yajña; những người hành sattra thực hiện bằng các kỳ sattra; và người thanh tịnh tụng đọc Veda. Xin hãy tỉnh thức và đứng dậy, hỡi Chúa Tể thế gian.”

Verse 12

एवं कर्माणि कुर्वन्ति द्वादश्यां वै यशस्विनि॥ मम भक्ताः व्रतं श्रेष्ठं ते यान्ति परमां गतिम्॥

Hỡi bậc hiển vinh, các tín đồ của Ta thực hành như vậy vào ngày Dvādaśī; giữ gìn lời nguyện tối thượng này, họ đạt đến cảnh giới tối cao.

Verse 13

एवं वै शारदं कर्म निखिलं कथितं मया॥ देवि संसारमोक्षार्थं मम भक्तसुखावहम्॥

Hỡi Nữ Thần, như vậy Ta đã trình bày trọn vẹn nghi lễ mùa thu—nhằm giải thoát khỏi saṃsāra và đem lại an lạc cho các tín đồ của Ta.

Verse 14

इति प्रबोधिनी कर्म॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि शैशिरं कर्म शोभनम्॥ यानि कर्माणि कुर्वन्ति पुंसो यान्ति परां गतिम्॥

Như vậy nghi lễ Prabodhinī kết thúc. Tiếp theo, Ta sẽ giảng cho nàng nghi lễ mùa đông cát tường—những việc làm nhờ đó con người đạt đến cảnh giới tối cao.

Verse 15

शीतवाताभिसन्तप्ता मम भक्त्या व्यवस्थिताः॥ अनन्यमनसो भूत्वा योगाय कृतनिश्चयाः॥

Dẫu bị gió lạnh hành hạ, họ vẫn an trú trong lòng sùng kính đối với Ta; tâm không hai, nhất hướng, lập quyết tâm kiên cố để tu trì kỷ luật yoga.

Verse 16

शिशिरे यानि कर्माणि पुष्पिताश्च वनस्पतिः॥ तैरेव चार्चनं कृत्वा जानुभ्यां पतितः क्षितौ॥

Vào mùa đông, hãy thực hành các nghi thức ấy và dùng những loài thảo mộc đang trổ hoa để cúng dường; rồi quỳ gối, phủ phục xuống đất trong sự tôn kính.

Verse 17

कराभ्यामञ्जलिं कृत्वा इमं मन्त्र मुदीरयेत्॥

Chắp hai tay theo ấn añjali, rồi nên tụng đọc thần chú này.

Verse 18

मन्त्रः— शिशिरो भवान् धातरिमं लोकनाथ हिमं दुस्तरं दुष्प्रवेशं कालं संसारान्मां तारयेमं धर्ता त्रिलोकनाथ।

Thần chú: “Lạy Dhātṛ, Đấng gìn giữ, chính Ngài là mùa śiśira; lạy Lokanātha, Chúa tể thế gian—xin đưa con vượt qua saṃsāra, qua thời kỳ băng giá khó vượt, khó vào này; lạy Dhartṛ, Đấng nâng đỡ, lạy Trilokanātha, Chúa tể ba cõi.”

Verse 19

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ मासं मार्गशिरं चैव वैशाखं च मम प्रियम्॥

Lại nữa, Ta sẽ nói cho nàng—hãy lắng nghe, hỡi Vasundharā—về tháng Mārgaśīrṣa, và cả tháng Vaiśākha, vốn là điều Ta yêu quý.

Verse 20

अहं तत्र प्रवक्ष्यामि पुष्पादीनां च यत्फलम् ॥ नववर्षसहस्राणि नववर्षशतानि च

Tại đó, Ta sẽ giảng rõ quả (phala) của các lễ cúng dường như hoa v.v.; nhờ công đức ấy, người ấy an trụ chín nghìn năm và thêm chín trăm năm nữa.

Verse 21

तिष्ठते विष्णुलोकेऽस्मिन् यो ददाति स्म निश्चलम् ॥ एकैकं गन्धपत्रं च दानमेतन्महत्फलम्

Trong cõi Viṣṇu này, ai bố thí với chí nguyện kiên định thì được an trụ nơi ấy. Dẫu chỉ một chiếc lá thơm—món thí này cũng được nói là cho quả lớn.

Verse 22

मतिमान्धृतिमान्भूत्वा गन्धपुष्पाणि दापयेत् ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि गन्धपत्रस्य यत्फलम्

Hãy trở nên người có trí và kiên định, rồi khiến việc bố thí các hoa thơm được thực hiện. Lại nữa, Ta sẽ nói thêm: quả báo riêng của việc dâng cúng một chiếc lá thơm.

Verse 23

द्वादश्यां चैव यो दद्यात्त्रीन्मासांश्च समाहितः ॥ कौमुदस्य तु मासस्य मार्गशीर्षस्य वै तथा

Và ai, với tâm an định, bố thí vào ngày Dvādaśī (mồng mười hai âm lịch) suốt ba tháng—tức trong tháng gọi là Kaumuda, và cũng vậy trong tháng Mārgaśīrṣa—

Verse 24

वैशाखस्य तु मासस्य वनमालां सुपुष्पिताम् ॥ एकचित्तं समाधाय गन्धपुष्पाणि यो न्यसेत्

Và trong tháng Vaiśākha, dâng cúng vòng hoa rừng (vanamālā) nở rộ; ai nhiếp tâm nhất điểm rồi đặt các hoa thơm để cúng dường—

Verse 25

वर्षाणि द्वादशैवेह तेन पूजा कृता भवेत् ॥ शालपुष्पेण मिश्रेण कौमुद्यां गन्धकेन च

Trong mười hai năm tại đây, sự thờ phụng của người ấy được xem là đã hoàn thành. Vào kỳ Kaumudī, hãy dâng cúng với hỗn hợp có hoa śāla, và kèm theo hương thơm nữa.

Verse 26

मासि मार्गशिरे भद्रे दद्यादुत्पलमिश्रितम् ॥ एवं महत्फलं भद्रे गन्धपत्रस्य च स्मृतम्

Vào tháng Mārgaśīrṣa, hỡi bậc cát tường, nên dâng cúng vật phẩm có trộn utpala (hoa sen). Như vậy, hỡi bậc cát tường, quả báo lớn của chiếc lá thơm ấy được truyền thống ghi nhớ.

Verse 27

श्रुत्वेति वचनं तस्य प्रश्रयेण तु माधवि ॥ प्रहस्य प्रणयाद्वाक्यमित्युवाच वसुन्धरा

Nghe lời của ngài, hỡi Mādhavī, Vasundharā với lòng kính cẩn mỉm cười và thốt ra lời nói đầy ân tình.

Verse 28

द्वादशीं चापि देवेश प्रशंससि सदा मम ॥ इति पृष्टस्तदा देव्याः धरिण्या स तु माधवः

“Bạch Đấng Chúa tể chư thiên, Ngài luôn ca ngợi ngày Dvādaśī với thiếp.” Được Nữ thần Dharaṇī hỏi như vậy, bấy giờ Mādhava (Viṣṇu/Varāha) được thỉnh đáp.

Verse 29

प्रहस्य तामुवाचेदं वचनं धर्मसंश्रितम् ॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि येनेमौ मम च प्रियौ

Mỉm cười, Ngài nói với nàng những lời nương nơi dharma: “Hãy lắng nghe đúng như thật, hỡi Nữ thần; nhờ đó mà hai điều này cũng là điều khả ái đối với Ta.”

Verse 30

तिथीनां द्वादशी चापि सर्वयज्ञफलाधिका ॥ त्वया द्विजसहस्रेभ्यो यत्फलं प्राप्नुयान्नरः

Trong các tithi, Dvādaśī được nói là vượt hơn quả báo của mọi tế lễ; nhờ tôn kính và phụng thờ Ngài, người ta đạt công đức ngang với việc bố thí cho hàng ngàn vị Bà-la-môn.

Verse 31

तदेकं संप्रदायैव द्वादश्यामभिविन्दति ॥ कौमुद्यां च प्रबुद्धोऽस्मि वैशाख्यां च समुद्घृतः

Chỉ cần dâng một lễ vật/hiến cúng ấy, người ta quả thật đạt được quả báo vào ngày Dvādaśī. ‘Trong tháng Kārtika (Kaumudī) Ta được đánh thức, và trong tháng Vaiśākha Ta được nâng lên lại,’ như lời đã nói.

Verse 32

महानाधिहरॊ योगस्तेनैतत्प्रभवो धरे ॥ अतः कौमुदिकायां तु वैशाख्यां यतमानसः

Hỡi Đất Mẹ, pháp hành này là một yoga trừ diệt những khổ não lớn; từ đó phát sinh lợi ích này. Vì vậy, trong Kaumudī (Kārtika) và trong Vaiśākha, nên tinh cần với tâm chuyên nhất.

Verse 33

गन्धपत्रं करे गृहीय इमं मन्त्र मुदीरयेत् ॥ मन्त्रः — भगवन्नाज्ञापय इमं बहुतरं नित्यं वैशाखं चैव कार्तिकम्

Cầm một chiếc lá thơm trong tay, hãy tụng thần chú này: ‘Bạch Bhagavān, xin truyền lệnh/xin thọ nhận sự cúng dường dồi dào này—Vaiśākha thường hằng và cả Kārtika nữa.’

Verse 34

गृहीाण गन्धपत्राणि धर्ममेव प्रवर्धय ॥ नमो नारायणेत्युक्त्वा गन्धपत्रं प्रदापयेत्

‘Xin thọ nhận những lá thơm này; xin làm cho chánh pháp (dharma) tăng trưởng.’ Nói ‘Namo Nārāyaṇa’ rồi, hãy dâng chiếc lá thơm ấy.

Verse 35

पुष्पाणां च प्रवक्ष्यामि यो गुणो यच्च वै फलम् ॥ दत्त्वा वै गन्धपत्राणि पुष्पहस्तः शुचिर्नरः ॥ ॐ नमो वासुदेवायेत्युक्त्वा मन्त्र मुदीरयेत्

Ta sẽ giảng về phẩm tính của các loài hoa và quả báo mà chúng đem lại. Sau khi dâng những lá thơm, người đã thanh tịnh, tay cầm hoa, nên xướng mantra: “Oṃ, kính lễ Vāsudeva,” rồi tụng tiếp (bài sau).

Verse 36

मन्त्रः — भगवन्नाज्ञापय सुमनांसीमानि अर्चयितुं मां सुमनसङ्कुरु गृहीष्व सुमनस्कं देव सुगन्धेन ते नमः

Mantra: “Bạch Bhagavān, xin cho phép con được thờ phụng bằng những đóa hoa này; xin khiến tâm con trở nên thiện lành, hoan hỷ. Lạy Deva, xin nhận lễ dâng này với tâm vui; con kính lễ Ngài cùng hương thơm.”

Verse 37

दिव्यं वर्षसहस्रं वै मम लोकेषु तिष्ठति ॥ एकैकस्य तु पुष्पस्य पुण्यमेतन्महाफलम्

Người dâng cúng được an trú trong các cõi của Ta suốt một ngàn năm thiêng; và với mỗi một đóa hoa, công đức ấy cho quả báo lớn lao.

Verse 38

सुमनो गन्धसम्भूतं यत्त्वया पूर्वपृच्छितम्

Về ‘sumanas’, đóa hoa sinh từ hương thơm mà trước đây ngươi đã hỏi—nay Ta sẽ nói đến.

Verse 39

यावल्लोकाश्च धार्यन्ते तावत्कालं वसुन्धरे ॥ मद्भक्तो जायते धन्यो नान्यभक्तः कदाचन

Chừng nào các thế giới còn được duy trì, hỡi Đất Mẹ, trong chừng ấy thời gian, người sùng kính Ta được sinh ra là bậc hữu phúc; kẻ không có bhakti đối với Ta thì không bao giờ được như vậy.

Verse 40

यस्त्वथैतेन मन्त्रेण शिशिरे कर्म कारयेत् ॥ स गच्छेत्परमां सिद्धिं मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥

Ai dùng thần chú này để cử hành nghi lễ vào mùa đông, kiên định trong lòng bhakti đối với Ta, sẽ đạt được siddhi tối thượng.

Verse 41

प्रभो द्वादश मासाश्च षष्ट्युत्तरशतत्रयम् ॥ तत्र द्वावेव किं मह्यं भगवन् किं प्रशंससि ॥

Bạch Chúa tể, có mười hai tháng và cũng có ba trăm sáu mươi ngày. Trong đó, hai điều nào đặc biệt đem lợi ích cho con? Bạch Bhagavān, Ngài tán dương điều nào?

Verse 42

प्राप्नोति ददमानस्तु मम कर्मपरायणः ॥ न जन्ममरणं चैव न ग्लानिं न च वै क्षुधाम् ॥

Nhưng người bố thí đúng theo nghi thức, chuyên tâm thực hành các hành sự Ta đã quy định, sẽ đạt quả báo ấy: không còn sinh tử, không mệt mỏi, và cũng không đói khát.