Adhyaya 124: Ritual Observances Aligned with the Seasons (Seasonal Devotional Procedure)

Verse 1

अथ ऋतूपस्करम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ फाल्गुनस्य तु मासस्य शुक्लपक्षस्य द्वादशीम् ॥ गृहीत्वा वासन्तिकान् पुष्पान् सुगन्धा ये क्रमागताः ॥

Nay nói về các vật dụng theo mùa. Śrī Varāha phán: Vào ngày dvādaśī của nửa tháng sáng trong tháng Phālguna, sau khi hái gom các hoa mùa xuân thơm ngát, được thu nhận theo đúng thứ tự, (hãy tiến hành nghi lễ).

Verse 2

श्वेतं पाण्डुरकं चैव सुगन्धं शोभनं बहु ॥ विधिना मन्त्रयुक्तेन सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥

Những hoa trắng và nhạt màu, thơm ngát và rất mỹ lệ—hãy dâng cúng đúng theo pháp, kèm theo thần chú, với nội tâm an tịnh và hoan hỷ.

Verse 3

तत एवं विधिं कृत्वा सर्वं भागवतं शुचिः ॥ यस्तु जानाति कर्माणि सर्वं मन्त्रविनिश्चितः ॥

Như vậy, sau khi thực hành đúng nghi thức, trong trạng thái thanh tịnh, người ấy hoàn tất toàn bộ hạnh nguyện Bhāgavata. Nhưng ai hiểu rõ các nghi lễ—mọi điều đã được quyết định bởi thần chú—thì người ấy mới đủ tư cách thực hành cho đúng.

Verse 4

तदाहरति कर्माणि विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ विधिना मन्त्रपूतेन कुर्याच्छान्तमनोऽमलः ॥

Rồi người ấy tiến hành các hành vi nghi lễ bằng hành động đã được quy tắc chuẩn nhận. Theo nghi thức được thanh tịnh hóa bởi thần chú, người trong sạch nên thực hành với tâm an tĩnh, không nhiễm cấu uế.

Verse 5

सपुष्पितस्येह वसन्तकाले वनस्पतेर्गन्धरसप्रयुक्ताः ॥ पश्यंश्च मां पुष्पितपादपेन्द्रं वसन्तकाले समुपागते च ॥

Tại đây, vào mùa xuân, giữa những cây cối đang nở hoa—đầy hương thơm và vị ngọt—khi mùa xuân đã đến trọn vẹn, người ấy thực hành (hạnh nguyện) trong khi chiêm ngưỡng Ta, bậc chúa tể giữa các cây đang trổ hoa.

Verse 6

यश्चैतेन विधानॆन कुर्यान्मासे तु फाल्गुने ॥ न स गच्छति संसारं मम लोकाय गच्छति ॥

Và ai thực hành theo pháp thức này trong tháng Phālguna thì không còn đi vào saṃsāra; người ấy đi đến thế giới của Ta.

Verse 7

यत्तु पृच्छसि सुश्रोणि मासे वैशाख उत्तमे ॥ शुक्लपक्षे तु द्वादश्यां यत्फलं तच्छृणुष्व मे ॥

Còn điều nàng hỏi, hỡi người có vòng hông mỹ lệ: trong tháng Vaiśākha tối thắng, vào ngày dvādaśī của nửa tháng sáng (śukla-pakṣa), hãy nghe từ Ta về quả báo của hạnh nguyện ấy.

Verse 8

नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ मन्त्रः— नमोऽस्तु देवदेवेश शङ्खचक्रगदाधर ॥ नमोऽस्तु ते लोकनाथ प्रवीराय नमोऽस्तु ते ॥

Sau khi xưng “Nam mô Nārāyaṇa”, hãy tụng thần chú này: “Kính lễ Ngài, Đấng Tối Thượng giữa chư thiên, bậc cầm ốc tù và, đĩa thần (cakra) và chùy. Kính lễ Ngài, Chúa tể muôn cõi; kính lễ Ngài, vị anh hùng dũng mãnh.”

Verse 9

पुष्पितेषु च शालेशु तथान्येषु द्रुमेषु च ॥ गृहीत्वा शालपुष्पाणि मम कर्मणि संस्थिताः ॥

Giữa những cây śāla đang nở hoa, và cả giữa các loài cây khác, họ hái lấy hoa śāla rồi vẫn chuyên tâm gắn bó trong nghi lễ của ta.

Verse 10

ऋषयः स्तुवन्ति मन्त्रेण वेदोक्तेन च माधवि ॥ गन्धर्वाप्सरसश्चैव गीतनृत्यैः सवादितैः ॥

Hỡi Mādhavī, các bậc hiền triết tán dương Ngài bằng thần chú và bằng những lời được nêu trong Veda; các Gandharva và Apsaras cũng tán dương bằng ca hát và vũ điệu, có nhạc khí hòa tấu.

Verse 11

स्तुवन्ति देवलोकाश्च पुराणं पुरुषोत्तमम् ॥ सिद्धाविद्याधरा यक्षाः पिशाचोरगराक्षसाः ॥

Chư vị ở các cõi trời tán dương bộ Purāṇa nói về Puruṣottama, Đấng Tối Thượng; các Siddha, Vidyādhara, Yakṣa, Piśāca, Nāga và Rākṣasa cũng dâng lời ca ngợi.

Verse 12

स्तुवन्ति देवं भूतानां सर्वलोकस्य चेश्वरम् ॥ आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च मरुद्गणाः ॥

Họ tán dương vị Thần là Chúa tể của muôn loài và Đấng cai quản mọi thế giới: các Āditya, Vasu, Rudra, đôi Aśvin và các đoàn Marut.

Verse 13

स्तुवन्ति देवदेवेशं युगानां सङ्क्षयेऽक्षयम् ॥ ततो वायुश्च विश्वे च अश्विनौ च समन्विताः ॥

Họ tán dương Đấng Devadeveśa, Chúa tể của chư thiên—Đấng bất hoại ngay cả khi các yuga tan rã. Rồi đến Vāyu, các Viśvedevas và đôi Aśvin, cùng hợp nhất trong lời ca tụng, cũng tôn vinh Ngài.

Verse 14

स्तुवन्ति केशवं देवमादिकालमयं प्रभुम् ॥ ततो ब्रह्मा च सोमश्च शक्रश्चाग्निसमन्वितः ॥ स्तुवन्ति नाथं भूतानां सर्वलोकमहेश्वरम् ॥

Họ tán dương Keśava, vị Thần, Đấng Chủ tể mang hình thái của thời nguyên sơ. Rồi Brahmā và Soma, Śakra cùng với Agni, cũng tán dương Đấng che chở muôn loài, Đại Chúa tể của mọi thế giới.

Verse 15

नारदः पर्वतश्चैव असितो देवलस्तथा ॥ पुलहश्च पुलस्त्यश्च भृगुश्चाङ्गिर एव च ॥

Nārada và Parvata, cùng với Asita và Devala; Pulaha và Pulastya, Bhṛgu và Aṅgiras nữa—các bậc hiền triết ấy đều hiện diện (tại đó).

Verse 16

एते चान्ये च बहवो मित्रावसुपरावसू ॥ स्तुवन्ति नाथं भूतानां योगिनां योगमुत्तमम् ॥

Những vị này và nhiều vị khác—Mitrāvasu và Parāvasu—tán dương Đấng che chở muôn loài, Đấng là thành tựu yoga tối thượng giữa các yogin.

Verse 17

श्रुत्वा तु प्रतिनिर्घोषं देवानां तु महौजसाम् ॥ ततो नारायणो देवः प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

Nhưng khi nghe tiếng tán tụng vang dội của các chư thiên đại uy lực, Thần Nārāyaṇa liền đáp lời Vasundharā (Đất Mẹ).

Verse 18

किमयं श्रूयते शब्दो ब्रह्मघोषेण संयुतः ॥ देवानां च महाभागे महाशब्दोऽत्र श्रूयते ॥

Âm thanh gì đang vang lên, kèm theo lời xướng tụng trang nghiêm (brahma-ghoṣa)? Hỡi bậc đại phúc, nơi đây cũng vang tiếng lớn của chư thiên.

Verse 19

देवाः काङ्क्षन्ति ते देव वाराहीं रूपसंस्थितिम् ॥ त्वन्नियोगनियुक्ताश्च तदर्थं लोकभावन ॥

Muôn tâu Chúa tể, chư thiên mong cầu sự hiển lộ trong hình tướng Vārāhī (Dã Trư). Và hỡi Đấng nuôi dưỡng thế gian, họ được sai phái theo mệnh lệnh của Ngài vì mục đích ấy.

Verse 20

ततो नारायणो देवः पृथिवीं प्रत्युवाच ह ॥ अहं जानामि तान्देवि मार्गमाणानुपस्थितान् ॥

Bấy giờ Thần Nārāyaṇa đáp lời Pṛthivī: “Hỡi Nữ thần, Ta biết họ—những kẻ đang tìm kiếm và đã đến gần đây.”

Verse 21

दिव्यं वर्षसहस्रं वै धारितासि वसुन्धरे ॥ मया लीलायमानैने एकदंष्ट्राग्रकेण वै ॥

Hỡi Vasundharā, suốt một ngàn năm thiêng liêng, quả thật ngươi đã được Ta nâng giữ—như một cuộc thần hí—trên đầu mút của một chiếc ngà duy nhất.

Verse 22

इहागच्छामि भद्रं ते द्रष्टुकामा दिवौकसः ॥ आदित्या वसवो रुद्राः स्कन्देन्द्रौ सपितामहाः ॥

Ta đến đây—cầu phúc lành cho ngươi—và các cư dân cõi trời cũng đến, mong được chiêm kiến: các Āditya, các Vasu, các Rudra, Skanda và Indra, cùng với Pitāmaha (Phạm Thiên).

Verse 23

एवं तस्य वचः श्रुत्वा माधवस्य वसुन्धरा ॥ शिरस्यञ्जलिमाधाय ततस्तु चरणेऽपतत् ॥

Như vậy, nghe lời của Mādhava, Vasundharā chắp tay đặt lên đỉnh đầu; rồi nàng phủ phục ngã xuống dưới chân Ngài.

Verse 24

वाराहं पुरुषं देवं विज्ञापयति सा धरा ॥ उद्धृतासि त्वया देव रसातलगता ह्यहम् ॥

Đất Mẹ ấy bạch với Đấng Thần Nhân trong hình Varāha: “Bạch Chúa, chính Ngài đã nâng con lên, vì con đã chìm xuống Rasātala.”

Verse 25

शरणं त्वां प्रपन्नाहं त्वद्भक्ता त्वं गतिः प्रभुः ॥ किं कर्म कर्मणा केन किं वा जन्मपरायणम् ॥

“Con nương tựa nơi Ngài; con là kẻ sùng kính Ngài; bạch Prabhu, Ngài là nơi quy hướng và là bậc dẫn đạo tối thượng. Hành nghiệp nào—bằng loại hành động nào—đưa đến điều lành? Và nên giữ định hướng nào đối với đời sống và sự sinh ra?”

Verse 26

कथं वा तुष्यसे देव पूज्यसे केन कर्मणा ॥ तवाऽहं कर्तुमिच्छामि यच्च मुख्यं सुखावहम् ॥

“Bạch Thần, làm sao Ngài được hoan hỷ? Nên tôn thờ Ngài bằng hành nghiệp nào? Con muốn làm điều ấy vì Ngài—nhất là điều cốt yếu và đem lại an lạc, phúc lợi.”

Verse 27

न च मेऽस्ति व्यथा काचित्तव कर्मणि नित्यशः ॥ न ग्लानिर्न जरा काचिन्न जन्ममरणे तथा ॥

“Và đối với công hạnh của Ngài, trong con không hề có chút khổ não nào, luôn luôn. Không mỏi mệt, không già nua; cũng vậy, không có tình trạng sinh và tử.”

Verse 28

कानि कर्माणि कुर्वन्ति ये त्वां पश्यन्ति माधव ।। किमाहाराः किमाचारास्त्वां पश्यन्तीह माधव ॥

Hỡi Mādhava! Những ai được chiêm bái Ngài thì họ thực hành những nghiệp hạnh nào? Hỡi Mādhava! Những người chiêm bái Ngài nơi đây ăn gì, và có hạnh kiểm (ācāra) ra sao?

Verse 29

ब्राह्मणस्य च किं कर्म क्षत्रियस्य च किं भवेत् ।। वैश्यः किं कुरुते कर्म शूद्रः किं कर्म कारयेत् ॥

Vậy bổn phận của một brāhmaṇa là gì, và của một kṣatriya nên như thế nào? Vaiśya làm công việc gì, và śūdra nên thực hiện công việc gì?

Verse 30

योगो वै प्राप्यते केन तपो वा केन निश्चितम् ।। किं चात्र फलमाप्नोति तव कर्मपरायणः ॥

Yoga được thành tựu bằng phương tiện nào, và khổ hạnh (tapas) được xác lập vững chắc bằng phương tiện nào? Và trong điều này, người tận tụy hành động vì Ngài sẽ đạt được quả báo gì?

Verse 31

किं च दुःखनिवासं वा भोजनं पानकं तथा ।। किं च कर्म प्रयोक्‍तव्यं तव भक्तैश्च माधव ॥

Và hơn nữa, điều gì cần tránh như là ‘chốn trú của khổ đau’? Những thức ăn và đồ uống nào là thích hợp? Và hỡi Mādhava, các tín đồ của Ngài nên thực hành những hành động nào?

Verse 32

प्रापणं कीदृशं चापि कासु दिक्षु तथा प्रभो ।। कथं योनिं न गच्छेत वियोनिं न च गच्छति ॥

Hỡi Đấng Chủ Tể! ‘Sự chứng đắc’ ấy là như thế nào, và được nói đến theo những phương hướng (các phương) nào? Làm sao để không đi vào bào thai (tức không tái sinh), và làm sao để không rơi vào sự sinh ra không đúng pháp/không thích đáng (viyoni)?

Verse 33

तिर्यग्योनिं न गच्छेत कर्मणा केन केशव ।। तन्ममाचक्ष्व सकलं येन चैव सुखं भवेत् ॥

Hỡi Keśava, do hành nghiệp nào mà người ta không rơi vào thai sinh loài súc sinh? Xin hãy nói cho tôi trọn vẹn, nhờ đó quả thật an lạc và phúc lợi được sinh khởi.

Verse 34

जरा वा केन गच्छेत जन्म वा केन गच्छति ।। गर्भवासं न गच्छेत कर्मणा केन वाऽच्युत ॥

Hỡi Acyuta, nhờ phương cách nào mà sự già nua rời đi, hoặc nhờ phương cách nào mà sự sinh ra rời đi? Do hành nghiệp nào mà người ta không phải vào ở trong thai (thời kỳ cư trú trong bào thai)?

Verse 35

संसारस्य न गच्छेत केन कर्मप्रभावतः ।। इत्युक्तो भगवांस्तत्र प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

Do hiệu lực của nghiệp, nhờ điều gì mà người ta không bước vào luân hồi (saṁsāra)? Được thưa hỏi như vậy, bậc Thế Tôn tại đó đã đáp lời Vasundharā (Đất Mẹ).

Verse 36

शृण्वन्तु मे भागवता ये च मोक्षे व्यवस्थिताः ।। तान्मन्त्रान्कीर्त्तयिष्यामि यैस्तोषं याति नित्यशः ॥

Hỡi những người bhāgavata, các tín đồ của Chúa—và những ai an trú trong chí hướng cầu giải thoát—hãy lắng nghe ta. Ta sẽ tuyên xướng những thần chú ấy, nhờ đó luôn đạt được sự mãn nguyện thiêng liêng (sự chuẩn thuận của Thần).

Verse 37

एवं ग्रीष्मे विधिं चैव कुर्यात्सर्वं ममोक्तितः।। इममुच्चारयेन्मन्त्रं सर्वभागवतप्रियम् ॥

Cũng vậy, vào mùa hạ, người ấy nên thực hành trọn vẹn nghi thức theo lời ta dạy. Nên xướng tụng thần chú này, điều được tất cả các bhāgavata (tín đồ) yêu kính.

Verse 38

मासेषु सर्वेष्वपि मुख्यभूतो मासो भवान्ग्रीष्म एकः प्रपन्नः ॥ पश्येद्भवन्तं वर्तमानं च ग्रीष्मे तेनैव सर्वं दुःखमेतु प्रशान्तिम् ॥

Trong mọi tháng, tháng tối thắng là tháng được gọi là mùa hạ (grīṣma). Nên chiêm ngưỡng Ngài như đang hiện diện trong mùa hạ; nhờ sự quán niệm/giữ gìn ấy, mọi khổ đau đều được an tịnh.

Verse 39

एवं ग्रीष्मे वरारोहे मम चैवार्चनं कुरु ॥ न जन्ममरणं येन मम लोके गतिर्भवेत् ॥

Vì vậy, hỡi người có vòng hông mỹ lệ, trong mùa hạ hãy cúng dường (arcanā) Ta nữa; nhờ đó không còn sinh tử luân hồi, và được đạt đến cõi của Ta.

Verse 40

यावन्तः पुष्पिताः शालाः पृथिव्यां यावत्सुगन्धकाः ॥ अर्च्चितः स भवेत्सर्वैः कृतो येन ह्ययं विधिः ॥

Trên mặt đất có bao nhiêu cây śāla đang trổ hoa và có bao nhiêu hoa thơm, thì người thực hành nghi thức này cũng được mọi người tôn kính bấy nhiêu.

Verse 41

एवं वर्षास्वपि धरे मम कर्म च कारयेत् ॥ निष्कला भवतो बुद्धिः संसारे च न जायते ॥

Cũng vậy, hỡi Đấng nâng đỡ địa cầu, trong mùa mưa hãy khiến nghi lễ của Ta được cử hành. Trí tuệ của ngươi trở nên không bị xao động, và sự chấp trước vào saṃsāra không khởi lên.

Verse 42

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि कर्म संसारमोक्षणम् ॥ कदम्बमुकुलाश्चैव सरलार्जुनपादपाः ॥

Và Ta sẽ dạy ngươi một nghi thức khác đưa đến giải thoát khỏi saṃsāra: dùng nụ kadamba, cùng các cây sarala và arjuna.

Verse 43

एतेषां सुमनोभिश्च पूजनीयो महादरात् ॥ मम संस्थापनं कृत्वा विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ नमो नारायणायेति इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

Với những đóa hoa của (các cây) ấy, nên phụng thờ bằng sự cung kính lớn lao. Sau khi an vị hình tượng/sự hiện diện của Ta đúng theo nghi thức đã định, hãy tụng thần chú này: “namo nārāyaṇāya”.

Verse 44

पश्यन्ति ये ध्यानपरा घनाभं त्वामाश्रिताः पूज्यमानं महिम्ना ॥ निद्रां भवान् भजतां लोकनाथ वर्षास्विमं पश्यतु मेघवर्णम् ॥

Những ai chuyên chú thiền định, nương tựa nơi Ngài—đen sẫm như mây mưa—và phụng thờ Ngài trong uy quang của Ngài, đều được chiêm bái Ngài. Ôi Đấng Chúa tể của thế gian! Với những người an nghỉ/ngủ, xin cho trong mùa mưa này họ được thấy Ngài với sắc mây.

Verse 45

आषाढमासे द्वादश्यां सर्वशान्तिकरं शुभम् ॥ य एतेन विधानॆन मम कर्म तु कारयेत् ॥

Vào ngày Dvādaśī (mồng mười hai) của tháng Āṣāḍha—cát tường, đem lại an hòa cho muôn loài—ai thực hiện nghi lễ/karma của Ta theo đúng pháp thức này…

Verse 46

तरन्ति येन संसारं नराः कर्मपरायणाः ॥ एतद्गुह्यं महाभागे देवाः केऽपि न जानते ॥

Nhờ điều này, những người chuyên tâm vào nghi lễ và nghiệp hạnh vượt qua biển saṃsāra. Ôi bậc đại phúc! Bí mật này ngay cả một số chư thiên cũng không biết.

Verse 47

मुक्त्वा नारायणं देवं वाराहं रूपमास्थितम् ॥ नादीक्षिताय दातव्यं मूर्खाय पिशुनाय च ॥

Gác bỏ mọi điều khác, giáo huấn này liên hệ đến thần Nārāyaṇa, Đấng đã thọ nhận hình tướng Varāha. Không được truyền cho người chưa thọ dīkṣā, cho kẻ ngu muội, hay cho kẻ ác ý gièm pha.

Verse 48

कुशिष्याय न दातव्यं ये च शास्त्रार्थदूषकाः ॥ न पठेद्गोघ्नमध्ये वै न पठेच्छठमध्यतः ॥

Không nên truyền dạy cho đệ tử bất xứng, cũng không cho những kẻ làm hoại nghĩa lý của kinh điển. Không nên tụng đọc giữa kẻ sát hại bò, cũng không nên tụng đọc trong hội chúng gian trá.

Verse 49

धनधर्मक्षयस्तेषां पठनादाशु जायते ॥ पठेद्भागवतानां च ये च धर्मेण दीक्षिताः ॥

Đối với họ, do sự tụng đọc như thế, sự hao tổn tài sản và sự suy giảm dharma nhanh chóng phát sinh. Nên tụng đọc vì lợi ích của các bhāgavata (những người sùng kính), và cho những ai đã thọ pháp nhập môn đúng theo dharma.

Verse 50

एतत्ते कथितं भद्रे पूर्वं यत्पृष्टवत्यसि ॥ कार्त्स्न्येन कथितं ह्येतत्किमन्यत्परिपृच्छसि ॥

Hỡi người cát tường, điều nàng đã hỏi trước đây ta đã nói cho nàng. Quả thật điều này đã được giải thích trọn vẹn—nàng còn muốn hỏi thêm điều gì nữa?

Verse 51

कृत्वा तु मम कर्माणि शुभानि तरुणानि च ॥ पूज्य भागवतान्सर्वान् स्थापयित्वा ततोऽग्रतः ॥

Sau khi thực hành các nghi lễ cát tường của ta, kể cả những nghi lễ mới được quy định, và đã tôn kính cúng dường tất cả các bhāgavata, thì tiếp đó nên an vị họ ở phía trước, tại chỗ tôn quý.

Verse 52

ततः कमलपत्राक्षी सर्वरूपगुणान्विता ॥ वराहरूपिणं देवं प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥

Bấy giờ Vasundharā—mắt như cánh sen, đầy đủ mọi hình tướng và phẩm tính—đáp lời, thưa với vị Thiên thần mang hình Varāha.

Verse 53

सर्वे सुरासुरा लोकाः सरुद्रेन्द्रपितामहाः ॥ क्वेष्टं निवासं कुर्वन्ति एकैकं च यशोधर ॥

Hỡi Yaśodhara! Tất cả các thế giới của chư thiên và a-tu-la, cùng với các Rudra, Indra và các Pitāmaha—mỗi vị một, họ lập nơi cư trú của mình ở đâu?

Verse 54

मन्त्रः— मासेषु सर्वेषु च मुख्यभूतस्त्वं माधवो माधवमास एव ॥ पश्येद्देवं तं तु वसन्तकाले उपागतं गन्धरसप्रयुक्त्या ॥ नित्यं च यज्ञेषु तथेज्यते यो नारायणः सप्तलोकेषु वीरः ॥

Chân ngôn: Trong mọi tháng, Ngài—Mādhava—là bậc tối thượng, quả thật hiển lộ trong tháng Mādhava. Vào mùa xuân, nên chiêm bái vị Thần ấy, được thỉnh đến bằng lễ vật hương thơm và vị ngon. Và Đấng là Nārāyaṇa, bậc anh hùng khắp bảy cõi, cũng được thờ phụng không ngừng trong các tế lễ yajña.

Verse 55

स मर्त्यो न प्रणश्येत संसारेऽस्मिन् युगेयुगे ॥ एतत्ते कथितं देवि ऋतूनां कर्म चोत्तमम् ॥

Người phàm ấy sẽ không bị diệt vong trong vòng luân hồi này, hết yuga này đến yuga khác. Hỡi Nữ Thần, điều này đã được nói với nàng—đó là pháp chế tối thượng về các bổn phận theo mùa.