Adhyaya 122: The Greatness of Kokāmukha (Sacred Site Eulogy and Salvific Narrative)

Verse 1

अथ कोकामुखमाहात्म्यम् ॥ वराह उवाच ॥ गुह्यानां परमं गुह्यं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ तिर्यग्योनिगताश्चापि येन मुच्यन्ति किल्बिषात्

Nay bắt đầu phần Māhātmya về Kokāmukha. Varāha phán: ‘Hỡi Vasundharā, hãy lắng nghe bí mật tối thượng trong mọi bí mật; nhờ đó, ngay cả những kẻ sinh trong loài phi nhân cũng được giải thoát khỏi kilbiṣa (vết nhơ tội lỗi).’

Verse 2

अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां मैथुनं यो न गच्छति ॥ भुक्त्वा परस्य चान्नानि यश्चैव न विकुत्सति

Người nào vào ngày mồng tám và ngày mười bốn (tithi) không hành dâm, và người nào sau khi ăn thức ăn của người khác mà không khinh miệt người cho hay món ăn ấy.

Verse 3

बाल्ये वयस्यपि च यो मम नित्यमनुव्रतः ॥ येन केनापि सन्तुष्टो यो मातापितृपूजकः

Người nào từ thuở ấu thơ và cả thời thanh xuân luôn là kẻ theo phụng Ta; người nào bằng lòng với bất cứ điều gì đến với mình; và người nào tôn kính, phụng thờ cha mẹ.

Verse 4

आयासे जीवति न यः प्रविभागी गुणान्वितः ॥ दाता भोक्ता च कार्येषु स्वतन्त्रो नित्यसंयतः

Người ấy không sống chỉ trong nhọc nhằn; là bậc phân chia công bằng, đầy đủ đức hạnh; trong các bổn phận vừa biết bố thí vừa thọ hưởng đúng mực; tự chủ và luôn luôn tự chế.

Verse 5

विकर्म नाभिकुर्वीत कौमारव्रतसंस्थितः ॥ सर्वभूतदयायुक्तः सत्त्वेन च समन्वितः

Người ấy không nên làm vikarma, tức các hành vi trái với dharma; an trú trong giới nguyện brahmacarya (phạm hạnh); có lòng từ bi đối với mọi loài, và đầy đủ sattva—tính thanh tịnh, sáng trong.

Verse 6

मत्या च निःस्पृहःऽत्यन्तं परार्थेष्वस्पृहः सदा ॥ ईदृग्बुद्धिं समादाय मम लोकाय गच्छति ॥ इमं गुह्यं वरारोहे देवैरपि दुरासदम्

Và trong ý hướng, người ấy hoàn toàn vô dục—luôn không ham muốn tài vật của kẻ khác; thọ trì tâm thế như vậy, người ấy đi đến thế giới của Ta. Bí mật này, hỡi bậc có dáng vẻ cao quý, ngay cả chư thiên cũng khó đạt được.

Verse 7

तच्छृणुष्वानवद्याङ्गि कथ्यमानं मयाऽनघे ॥ जरायुजाण्डजोद्भिज्जस्वेदजानि कदाचन

Hỡi người có các chi phần không tì vết, hỡi bậc vô nhiễm, hãy lắng nghe điều Ta đang thuật: vào một thời, về các loài sinh từ thai (jarāyuj), sinh từ trứng (aṇḍaja), sinh từ mầm mọc (udbhijja), và sinh từ mồ hôi (svedaja).

Verse 8

ततः पूर्वोत्तरे पार्श्वे नित्यं यो हृदि तिष्ठति ॥ अस्थीनि दर्शयामास अवशिष्टानि यानि तु

Rồi ở phía đông bắc—Đấng hằng ngự trong tâm—Ngài đã chỉ bày những xương cốt còn sót lại, bất kể còn lại những gì.

Verse 9

एतानि मम चास्थानि पूर्वदेहोद्भवानि च ॥ अहं पुराभवं मत्स्यः कोकेषु विचरन् जले

Đây là xương cốt của ta, sinh từ thân thể trước. Thuở xưa ta từng hóa làm cá, rong ruổi trong dòng nước ở Kokā.

Verse 10

ये न हिंसन्ति भूतानि शुद्धात्मानो दयापराः ॥ यस्तु कोकामुखे देवि ध्रुवं प्राणान्परित्यजेत्

Những ai không làm hại các loài hữu tình—tâm thanh tịnh, chuyên về lòng từ bi; nhưng ai, hỡi Nữ Thần, tại ‘cửa miệng/lối vào Kokā’ ắt hẳn phải lìa bỏ hơi thở mạng sống…

Verse 11

मनसा न चलत्येव मम वल्लभतां व्रजेत् ॥ ततो विष्णुवचः श्रुत्वा सा मही संशितव्रता

Ai không dao động trong tâm ý thì quả thật đạt đến địa vị được ta yêu mến. Bấy giờ, nghe lời của Viṣṇu, Đất Mẹ—kiên định trong lời nguyện—(đáp lời/tiếp tục).

Verse 12

धरण्युवाच ॥ अहं शिष्या च दासी च भक्ता च त्वयि माधव

Dharāṇī thưa: “Con là đệ tử của Ngài, là kẻ hầu của Ngài, và cũng là người sùng kính Ngài, hỡi Mādhava.”

Verse 13

एवं मे परमं गुह्यं त्वद्भक्त्या वक्तुमर्हसि ॥ चक्रं वाराणसीं चैव अट्टहासं च नैमिषम्

Vì vậy, nhờ lòng bhakti đối với Ngài, Ngài nên nói cho con biết bí mật tối thượng—về Cakra, Vārāṇasī, Aṭṭahāsa và Naimiṣa.

Verse 14

भद्रकर्णह्रदं चैव हित्वा कोकां प्रशंससि ॥ नगरं च द्विरण्डं च मुकुटं मण्डलेश्वरम्

Bỏ qua Bhadrakarṇa-hrada, vì sao nàng lại ca ngợi Kokā? Lại còn ca tụng Nagara, Dviraṇḍa, Mukuṭa và Maṇḍaleśvara…

Verse 15

केदारं च ततो मुक्त्वा कि कोकां च प्रशंससि ॥ देवदारुवनं मुक्त्वा तथा जालेश्वरं विभुम्

Sau khi bỏ Kedāra, vì sao nàng còn ca ngợi Kokā? Bỏ Devadāruvana, và cũng vậy (bỏ) Jāleśvara, bậc đại uy lực…

Verse 16

दुर्गं महाबलं मुक्त्वा किं वै कोकां प्रशंससि ॥ गोकर्णं च ततो मुक्त्वा शुद्धजाल्मेश्वरं तथा

Bỏ Durgā (hay Durgā-tīrtha) đầy đại lực, vì sao quả thật nàng lại ca ngợi Kokā? Rồi bỏ Gokarṇa, cũng vậy (bỏ) Śuddhajālmeśvara…

Verse 17

एकलिङ्गं ततो मुक्त्वा किं वा कोकां प्रशंससि ॥ एवं पृष्टस्तथा भक्त्या माधवश्च महाप्रभुः

Bỏ Ekaliṅga rồi, vì sao nàng lại ca ngợi Kokā? Được hỏi như vậy với lòng sùng kính, Mādhava—Đấng Đại Chúa—(liền chuẩn bị) đáp lời.

Verse 18

वराहरूपी भगवान्प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवमेतन्महाभागे यन्मां त्वं भीरु भाषसे

Đức Bhagavān trong hình tướng Varāha đáp lời Vasundharā. Śrī Varāha phán: “Đúng như vậy, hỡi bậc đại phúc; điều nàng, hỡi người e sợ, thưa với Ta.”

Verse 19

कथयिष्यामि ते गुह्यं कोका येन विशिष्यते ॥ एते रुद्राश्रिताः क्षेत्रा ये त्वया परिकीर्तिताः

Ta sẽ nói cho ngươi bí mật khiến Kokā trở nên đặc biệt. Đây là những thánh địa nương tựa Rudra mà ngươi đã thuật lại.

Verse 20

एते पाशुपताश्चैषां कोका भागवतस्य ह ॥ तत्रान्यत्ते प्रवक्ष्यामि महाख्यानं वरानने

Trong số ấy, có những nơi thuộc phái Pāśupata; và quả thật Kokā thuộc truyền thống Bhāgavata. Tại đó ta sẽ kể cho nàng một đại truyện khác, hỡi người có dung nhan mỹ lệ.

Verse 21

तत्राल्पेनाम्बुना युक्ते ह्रदे मत्स्यस्तु तिष्ठति ॥ दृष्ट्वा तं लुब्धकस्तूर्णं बडिशेनाजहार ह ॥ तस्य हस्ताच्च बलवान् मत्स्यस्तूर्णं विनिर्गतः ॥ अथ श्येनस्तु तं हर्त्तुं मन्त्रयित्वा नभश्चरः

Tại đó, trong một ao chỉ có ít nước, có một con cá còn ở lại. Thấy vậy, người thợ săn liền dùng lưỡi câu kéo nó lên. Nhưng con cá mạnh mẽ ấy lập tức tuột khỏi tay hắn. Rồi một con diều hâu—bay lượn giữa hư không—đã quyết đoạt lấy nó mà tiến đến.

Verse 22

निपत्य तं गृहीत्वैव प्रोद्दीनस्त्वरयान्वितः ॥ अशक्तस्य ततो नेतुं मत्स्यः कोकामुखेऽपतत्

Diều hâu sà xuống chộp lấy rồi vút bay lên. Nhưng vì không thể mang đi xa hơn, con cá rơi xuống ngay nơi cửa miệng Kokā.

Verse 23

तत्क्षेत्रस्य प्रभावेण राजपुत्रोऽभवत्प्रभुः ॥ रूपवान् गुणवान् शुद्धः कुलेन वयसान्वितः

Nhờ oai lực của thánh địa ấy, chàng trở thành một vương tử, một bậc chủ tể—dung mạo tuấn tú, đức hạnh đầy đủ, thanh tịnh, và được ban cho dòng dõi cao quý cùng tuổi tác thích hợp.

Verse 24

अथ कालेन तस्यैव मृगव्याधस्य चाङ्गना ॥ गृहीत्वा चैव मांसानि गच्छन्ती याति तत्र वै

Rồi theo thời gian, vợ của người thợ săn mang theo vài miếng thịt và đi tới, đến đúng nơi ấy.

Verse 25

एका चिल्ली मांसलुब्धा तद्धस्तान्मांसगर्द्धिनी ॥ आगत्यागत्य तरसा हर्त्तुं समुपचक्रमे

Một con diều hâu tham thịt, thèm miếng thịt trong tay nàng, cứ bay đến bay đi liên tiếp và vội vã bắt đầu chộp lấy để giật đi.

Verse 26

मृगव्याधा बलान्मांसं हर्तुकामां तु चिल्लिकाम् ॥ बाणेनैकेन संहत्य पातिता भुवि तत्क्षणात्

Người thợ săn thấy con diều hâu toan dùng sức cướp thịt, liền bắn một mũi tên; tức khắc nó rơi xuống đất.

Verse 27

आकाशात्पातिता भद्रे कोकायां मम सन्निधौ ॥ जाता चन्द्रपुरे रम्ये राजपुत्री यशस्विनी

Hỡi phu nhân hiền quý, bị quăng rơi từ hư không xuống tại Kokā gần bên ta, nàng đã sinh ra ở Candrapura xinh đẹp, thành một công chúa lừng danh.

Verse 28

सा व्यवर्द्धत कन्या तु वयोरूपगुणान्विता ॥ चतुःषष्टिकलायुक्ता पुरुषं सा जुगुप्सति

Thiếu nữ ấy lớn lên đầy đủ tuổi xuân, dung sắc và đức hạnh. Tinh thông sáu mươi bốn nghệ thuật, nhưng nàng vẫn sinh tâm chán ghét đối với nam nhân.

Verse 29

रूपवाङ्गुणवाञ्छूरो युद्धकार्यार्थनिश्चितः ॥ सौम्यश्च पुरुषश्चैव सा च नेति जुगुप्सति

Chàng dung mạo tuấn tú, đức hạnh và dũng mãnh, quyết chí vì mục đích chiến trận và bổn phận theo Dharma; hiền hòa và trọn vẹn bậc nam tử—thế nhưng nàng lại rùng mình lùi lại, nói: “Không.”

Verse 30

अथ केनचित्कालेन शक आनन्दपूरके ॥ सम्बन्धो जायते तयोर् मध्यमे वयसि स्थयोः

Rồi sau một thời gian, trong bối cảnh thời kỳ Śaka, giữa niềm hoan hỷ tràn đầy, một mối liên hệ đã nảy sinh giữa hai người khi họ đang ở độ trung niên.

Verse 31

तथा तु तौ समासाद्य परस्परम् अथ क्रमात् ॥ यथान्यायं स विप्रोक्तं विधिदृष्टेन कर्मणा

Vì thế, khi đã đến gần nhau, rồi dần dần, họ hành xử đúng theo phép tắc—như bậc học giả đã tuyên thuyết—bằng nghi lễ được chuẩn nhận theo quy định.

Verse 32

स वै तथा समं नित्यं सा च तेन समं शुभा ॥ अन्योन्यं रममाणौ तौ मुहूर्तमपि नोज्झतः

Quả thật chàng luôn ở trong sự hòa hợp như thế, và nàng—cát tường—cũng hòa hợp cùng chàng; vui thích nơi nhau, hai người không rời nhau dù chỉ một khoảnh khắc.

Verse 33

गच्छत्येवं बहुतरे काले चैवाप्यनिन्दिता ॥ समप्रेम्णा च संयुक्ता सौहृदेन च नायकम्

Thời gian trôi qua như vậy rất lâu, và nàng—không điều đáng chê—vẫn gắn bó với vị lãnh tụ bằng tình yêu ngang bằng và bằng tình bằng hữu.

Verse 34

राजपुत्रस्तस्तोऽप्यत्र शकानां नन्दवर्द्धनः ॥ तस्या जायते मध्याह्ने शिरोरुगतिपीडिनी

Tại đây cũng vậy, trong hàng người Śaka có một vương tử tên Nandavardhana; vào giữa trưa, nơi ông khởi lên cơn đau đầu dữ dội, hành hạ khôn nguôi.

Verse 35

ये केचिद्भिषजस्तत्र गदेषु कुशलाः शुभे ॥ ते तत्रौषधयोगं च चक्रुस्तेनापि वेदना

Hỡi người hiền mỹ, các lương y ở đó, tinh thông về bệnh tật, đã bày ra các phép phối dược và cách dùng thuốc; nhưng ngay cả thế, cơn đau vẫn chẳng dứt.

Verse 36

ननाश नैव संयातः कालो बहुतिथस्ततः ॥ न संबुध्यति चात्मानं विष्णुमायाविमोहितः

Bệnh ấy chẳng hề thuyên giảm, và suốt lâu cũng không đến lúc kết liễu; bị māyā của Viṣṇu làm mê hoặc, ông không thể tỉnh giác lại về chính mình.

Verse 37

भजमाना विनीता च सौहृदाच्च विशेषतः ॥ एवं बहुगतः कालः कामभोगेषु सक्तयोः

Nàng phụng sự với lòng khiêm nhu, và nhất là do tình bằng hữu; như thế, nhiều thời gian đã trôi qua cho cả hai, khi họ đắm nhiễm trong lạc thú của dục vọng.

Verse 38

पूर्णे हि समये तत्तु उभयोश्च तदन्तरम् । तस्य कालः संवृतस्य योऽसौ पूर्वप्रतिस्तवः

Nhưng khi kỳ hạn đã viên mãn—và trong khoảng xen giữa thuộc về cả hai—thì đến thời khắc ông phải ẩn mình, như lời dạo đầu trước đó cho điều sắp diễn ra.

Verse 39

ततः सर्वानवद्याङ्गी भर्तारमिदमब्रवीत् ॥ किमिदं तव भद्रं ते वेदना जायते शिरॆ ॥

Bấy giờ người phụ nữ có thân thể không tì vết nói với chồng: “Thưa người thương, điều này là gì? Dường như cơn đau đang khởi lên nơi đầu của chàng.”

Verse 40

एतदाचक्ष्व तत्त्वेन यद्यहं च तव प्रिया ॥ बहवो भिषजश्चैव नानाशास्त्रविशारदाः ॥

“Xin hãy nói cho thiếp đúng theo chân lý, nếu thiếp quả thật là người chàng yêu. Có nhiều lương y, tinh thông các luận thư khác nhau.”

Verse 41

कुर्वन्ति तव कर्माणि वेदना च न गच्छति ॥ एवं स प्रियया प्रोक्तस्तां प्रियां पुनरब्रवीत् ॥

“Họ chữa trị cho chàng, nhưng cơn đau vẫn không lui.” Được người yêu nói như vậy, chàng lại nói với nàng lần nữa.

Verse 42

इदं किं विस्मृता भद्रे सर्वव्याधिसमन्वितम् ॥ यल्लब्धं मानुषत्वं च सुखदुःखसमन्वितम् ॥

Chàng nói: “Này hiền thê, nàng đã quên sao: thân phận làm người đạt được nơi đời này vốn đi kèm mọi thứ bệnh tật, và cũng đi kèm cả vui lẫn khổ?”

Verse 43

संसारसागरारूढं नातिप्रष्टुं त्वमर्हसि ॥ तेनैवं भाषिता बाला श्रोतुकामा वरानना ॥

“Người đã bước lên biển lớn luân hồi (saṃsāra) thì không nên hỏi quá nhiều.” Nghe chàng nói vậy, thiếu nữ mặt mày xinh đẹp, lòng ham nghe, vẫn chăm chú lắng nghe.

Verse 44

ततः कदाचिच्छयने सुप्तौ तौ दम्पती किल ॥ गते बहुतिथे काले पुनः पप्रच्छ सा प्रियम् ॥

Rồi vào một lúc nào đó, khi đôi vợ chồng ấy đang ngủ trên giường, sau khi nhiều ngày đã trôi qua, nàng lại hỏi người yêu dấu của mình.

Verse 45

कथयस्व तमेवार्थं यन्मया पूर्वपृच्छितम् ॥ किं मां न भाषसे नाथ साभिप्रायं वचस्तव ॥

“Xin hãy nói rõ chính điều ấy mà thiếp đã hỏi trước đây. Vì sao, thưa Chúa tể, người không nói với thiếp? Lời của người dường như hàm chứa một ý định.”

Verse 46

गोप्यं वा किमचिदस्तीह किं गोपयसि मे पुरः ॥ अवश्यं चैव वक्तव्यं यद्यहं तव वल्लभा ॥

“Ở đây có điều gì cần giữ kín chăng? Vì sao người che giấu trước mặt thiếp? Nếu thiếp là người yêu của người, hẳn người phải nói ra.”

Verse 47

इति निर्बन्धतः पृष्टः स शक्राधिपतिर्नृपः ॥ तां प्रियां प्रणयात्प्राह बहुमानपुरःसरम् ॥

Bị nàng thúc hỏi như thế, vị vua—chúa tể của người Śaka—đã nói với người yêu của mình bằng tình ân ái, lấy sự kính trọng làm lời mở đầu.

Verse 48

मन्मातापितरौ गत्वा प्रसादय शुचिस्मिते ॥ मानार्हौ मानयित्वा तौ ययाहं जठरे धृतः ॥

“Hỡi người có nụ cười thanh khiết, hãy đến với mẹ và cha của ta mà cầu được ân thuận. Sau khi kính trọng hai vị đáng kính ấy—những người đã cưu mang ta trong dạ—(hãy làm như vậy).”

Verse 49

तयोराज्ञां पुरस्कृत्य मानयित्वा यथार्हतः ॥ अथ कोकामुखे गत्वा कथयिष्याम्यसंशयम् ॥

Tôn trọng mệnh lệnh của họ như điều tối thượng và kính lễ đúng phép, rồi ta sẽ đến Kokāmukha và thuật lại việc ấy không chút nghi ngờ.

Verse 50

स्वपूर्वजन्मवृत्तं तु देवानामपि दुर्लभम् ॥ तत्र ते कथयिष्यामि सर्ववृत्तमनिन्दिते ॥

Ta sẽ kể cho nàng nghe chuyện đời trước của ta—điều khó được biết ngay cả đối với chư thiên; tại đó, hỡi người không tì vết, ta sẽ thuật lại toàn bộ sự việc.

Verse 51

ततः सा ह्यनवद्याङ्गी श्वश्रूश्वशुरयोः पुरः ॥ गत्वा गृहीत्वा चरणौ ततस्ताविदमब्रवीत् ॥

Bấy giờ người phụ nữ có thân thể không tì vết ấy đến trước mặt mẹ chồng và cha chồng; nắm lấy chân của hai vị rồi thưa những lời này.

Verse 52

किञ्चिद्विज्ञप्तुकामास्मि तत्र वामवधी्यताम् ॥ भवदाज्ञां पुरस्कृत्य भवद्भ्यामनुमानितौ ॥

Thiếp muốn kính trình một lời thỉnh cầu nhỏ—xin hai vị vui lòng lắng nghe. Lấy mệnh lệnh của hai vị làm tối thượng, xin ban sự thuận cho chúng thiếp.

Verse 53

पुण्ये कोकामुखे गन्तुमिच्छावस्तत्र वां गुरू ॥ कार्यगौरवभावेन न निषेध्यौ कथञ्चन ॥

Chúng con muốn đến thánh địa đầy công đức mang tên Kokāmukha—tại đó, hỡi các bậc trưởng thượng đáng tôn kính. Vì mục đích hệ trọng, xin đừng ngăn trở chúng con بأي cách nào.

Verse 54

अद्य यावत्किमपि वां याचितं न मया क्वचित् ॥ पुरस्ताद्ध्यावयोस्तन्मे याचितं दातुमर्हतः ॥

Cho đến hôm nay, tôi chưa từng xin hai vị điều gì vào bất cứ lúc nào; vì vậy, khi chúng tôi đang đứng trước mặt hai vị, xin hãy từ bi ban cho lời thỉnh cầu mà nay tôi dâng lên.

Verse 55

शिरावेधेनया युक्तः सदा तव सुतो ह्ययम् ॥ मध्याह्ने मृतकल्पो वै जायते ह्यचिकित्सकम् ॥

Người con trai của hai vị luôn bị hành hạ bởi cơn đau nhói như bị xuyên ở đầu; đến giữa trưa thì trở nên như người đã chết—quả thật tình trạng ấy vượt ngoài chữa trị.

Verse 56

सुखानि सर्वविषयान्विसृज्य परिपीडितः ॥ कोकामुखं विना कष्टं न निवृत्तं भविष्यति ॥

Từ bỏ mọi an lạc thường tình và các khoái lạc giác quan, người ấy bị dày vò nặng nề; nếu không có Kokāmukha thì khổ đau này sẽ chẳng thể chấm dứt.

Verse 57

दम्पतिभ्यां हि मननं रोचतां सर्वथैव हि ॥ ततो वधूवचः श्रुत्वा शकानामधिपो नृपः ॥

Sự bàn định ấy làm đôi vợ chồng hài lòng mọi bề; rồi khi nghe lời của nàng dâu, nhà vua—chúa tể của người Śaka—(liền đáp lời).

Verse 58

करेण स्वयमादाय वधूं पुत्रमुवाच ह ॥ किमिदं चिन्तितं वत्स कोकामुखगमं प्रति ॥

Nhà vua tự tay nắm lấy tay nàng dâu rồi nói với con trai: “Con ơi, con đã toan tính điều gì về chuyến đi đến Kokāmukha vậy?”

Verse 59

हस्त्यश्वरथयानानि स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः ॥ सर्वमेतत्तु सप्ताङ्गं कोशकोष्ठादिसंयुतम्

Voi, ngựa, chiến xa, các loại xe cộ, cùng những nữ nhân sánh như Apsarā—tất thảy đều thuộc về bảy yếu tố của vương quốc, lại đầy đủ kho tàng, kho lẫm và các cơ sở tương tự.

Verse 60

शरणं वित्तयो राज्यं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥ मित्रं वरासनं चैव गृह्णीष्व सुतसत्तम

Nơi nương tựa, của cải và vương quyền—tất cả đều đặt vững nơi con. Hỡi bậc tối thắng trong hàng con, hãy nhận cả minh hữu và ngai báu tối thượng.

Verse 61

त्वयि प्रतिष्ठिताः प्राणाः सन्तानं च तदुत्तरम् ॥ ततः पितुर्वचः श्रुत्वा राजपुत्रो यशस्विनि

Sinh mệnh của chúng ta nương nơi con, và cả dòng dõi nối tiếp về sau cũng vậy. Bấy giờ, sau khi nghe lời của phụ vương, vị vương tử lẫy lừng…

Verse 62

पितुः पादौ गृहीत्वा च प्रोवाच विनयान्वितः ॥ अलं राज्येन कोशेन वाहनेन बलेन वा

Nắm lấy chân phụ vương, chàng khiêm cung thưa rằng: “Đủ rồi; con chẳng cần vương quốc, kho tàng, xe cộ hay cả binh lực.”

Verse 63

गन्तुमिच्छामि तत्राहं तूर्णं कोकामुखं महत् ॥ शिरोवेदनया युक्तो यदि जीवाम्यहं पितः

Con muốn lập tức đến nơi ấy—đến Kokāmukha vĩ đại. Thưa phụ thân, nếu con còn sống, dẫu mang nỗi đau nơi đầu…

Verse 64

तदा राज्यं बलं कोशो ममैवैतन्न सशंयः ॥ तत्रैव गमनान्मह्यं वेदना नाशमेष्यति

Bấy giờ vương quốc, quân đội và kho tàng quả thật sẽ thuộc về ta—không còn nghi ngờ. Chỉ cần đến chính nơi ấy, nỗi đau của ta sẽ tiêu tan.

Verse 65

पुत्रोक्तमवधार्यैव शकानामधिपो नृपः ॥ अनुजज्ञे ततः कोकां गच्छ पुत्र नमोऽस्तु ते

Nghe và suy xét kỹ lời con trai, nhà vua—chúa tể của người Śaka—bèn cho phép: “Con hãy đi đến Kokā; xin kính lễ con.”

Verse 66

अथ दीर्घेण कालेन प्राप्तः कोकामुखं त्विदम् ॥ तत्र गत्वा वरारोहा भर्त्तारमिदमब्रवीत् १७३॥ पूर्वपृष्टं मया यत्ते वक्ष्यामीति च मां प्रति ॥ कोकामुखे त्वयाप्युक्तं तदेतन्मम कथ्यताम्

Rồi sau một thời gian dài, chàng đến được Kokāmukha này. Đến nơi, người phụ nữ có dáng thắt đáy lưng ong nói với chồng: “Điều trước kia thiếp đã hỏi chàng, và điều chàng đã nói với thiếp rằng ‘ta sẽ giải bày’, cùng điều chàng cũng đã nói tại Kokāmukha—xin nay hãy kể lại cho thiếp.”

Verse 67

निशम्येति प्रियाप्रोक्तं राजपुत्रो यशस्विनि ॥ प्रहस्याह भिया तां तु समालिङ्ग्य वसुन्धरे

Nghe lời người yêu nói, vị vương tử lừng danh mỉm cười rồi cất lời; và ôm lấy nàng đang sợ hãi ấy, hỡi Vasundharā.

Verse 68

रजनी सम्प्रवृत्तेयं सुखं स्वापो विधीयताम् ॥ श्वः सर्वं कथयिष्यामि यत्ते मनसि वर्त्तते

Đêm nay đã bắt đầu; hãy an giấc trong sự an lạc. Ngày mai ta sẽ kể hết mọi điều đang ở trong tâm trí nàng.

Verse 69

व्याधेन निगृहीतोऽस्मि बडिशेन जलेचरः॥ तद्धस्तान्निर्गतस्तत्र बलेन पतितो भुवि

Ta là loài thủy sinh, bị thợ săn bắt bằng lưỡi câu; rồi tuột khỏi tay hắn, ta rơi mạnh xuống mặt đất ngay tại đó.

Verse 70

प्रभातायां तु शर्वर्यां स्नातौ क्षौमविभूषितौ॥ प्रणम्य शिरसा विष्णुं हस्ते गृह्य ततः प्रियाम्

Khi bình minh lên, đêm đã tàn, cả hai tắm gội và khoác y phục vải lanh; cúi đầu đảnh lễ Viṣṇu, rồi chàng nắm lấy tay người yêu dấu.

Verse 71

श्येनेनामिषलुब्धेन नखैर्विद्धोऽस्मि सुन्दरि॥ नीत आकाशमार्गेण तस्माच्च पतितोऽत्र वै

Ôi người đẹp, ta bị móng vuốt của chim ưng tham mồi thịt đâm xuyên; bị mang theo lối trời cao, rồi quả thật ta rơi xuống đây.

Verse 72

एतत्ते कथितं भद्रे पूर्वपृष्टं च यत्त्वया॥ गच्छ सुन्दरि भद्रं ते यत्र ते वर्त्तते मनः

Hỡi phu nhân cát tường, điều nàng đã hỏi trước đây ta đã thuật lại. Hãy đi, ô người đẹp—nguyện điều lành thuộc về nàng—đến nơi tâm nàng hướng đến.

Verse 73

ततः साप्यनवद्याङ्गी रक्तपद्मशुभानना॥ करुणं स्वरमादाय भर्त्तारं पुनरब्रवीत्

Bấy giờ nàng—thân thể không tì vết, dung nhan cát tường như đóa sen đỏ—cất giọng đầy từ mẫn, lại thưa cùng phu quân.

Verse 74

एतदर्थं मया भद्र गुह्यं नोक्तं तथा स्वकम्॥ अहं च यादृशी पूर्वमभवं तच्छृणुष्व मे

Vì lẽ ấy, hỡi bậc hiền thiện, trước đây ta không nói ra bí mật của chính mình. Và ta thuở trước là người nữ như thế nào—hãy nghe từ ta.

Verse 75

स्थापयित्वा मांसभारान्प्रियायाः सविधे स्वयम्॥ काष्ठान्यानयितुं यातः क्षुधितो मांसपाचने

Tự tay đặt những bó thịt cạnh người yêu, ông ta đi kiếm củi, trong cơn đói và một lòng muốn nấu thịt.

Verse 76

क्षुत्पिपासापरिश्रान्ता चिल्ली गगनगामिनी॥ वृक्षोपरी समासीना भक्ष्यं चैव विचिन्वती

Kiệt sức vì đói và khát, con chim cillī bay lượn giữa hư không đậu trên ngọn cây, dò tìm thức ăn.

Verse 77

अथ कश्चिन्मृगव्याधो हत्वा वनचरान्बहून्॥ संगृह्य मांसभारान्वै तेन मार्गेण संगतः

Rồi một kẻ thợ săn nai, sau khi giết nhiều loài sống trong rừng, gom các bó thịt lại; đi theo con đường ấy, hắn gặp người ấy.

Verse 78

प्रवृत्तोऽग्निमुपादाय तावदुड्डीय सत्वरम्॥ मांसपिण्डो मया विद्धो दृढैर्वज्रमयैर्नखैः

Khi hắn vừa đi lấy lửa, ta lập tức bay vút lên; và khối thịt ấy bị ta đánh trúng bằng những móng vuốt rắn chắc, cứng như kim cang.

Verse 79

न च सक्तास्मि संहर्तुं मांसभारप्रपीडिता ॥ अशक्ता दूरगमने सविधे हि व्यवस्थिताः ॥

Và ta không thể tiêu diệt hắn, vì bị đè nặng bởi gánh thịt. Không thể đi xa, ta chỉ ở lại ngay gần đó.

Verse 80

भक्षयित्वा ततो मांसं व्याधः संहृष्टमानसः ॥ अपश्यन्मांसपिण्डं तु मृगयामास पार्श्वतः ॥

Rồi sau khi ăn thịt xong, người thợ săn—lòng hân hoan—trông thấy một cục thịt và bắt đầu lùng săn quanh vùng lân cận.

Verse 81

विद्धा बाणेन मां तत्र भक्षयन्तमिपातयत् ॥ ततोऽहं भ्रममाणा वै निश्चेष्टा गतजीविता ॥

Ngay tại đó, khi ta đang ăn, hắn bắn tên trúng ta và quật ngã ta. Rồi ta choáng váng quay cuồng, bất động—sinh khí đã lìa.

Verse 82

पतितास्म्यवशा भद्र कालतन्त्रे दुरासदे ॥ एतत्क्षेत्रप्रभावेण त्वकामापि नृपात्मजा ॥

Hỡi người hiền, ta đã ngã xuống bất lực trong cỗ máy của Thời gian, khó bề vượt thoát. Nhưng nhờ uy lực của thánh địa này, dẫu chẳng muốn, ta vẫn trở thành ái nữ của một vị vua.

Verse 83

जातास्मि त्वत्प्रिया चापि स्मरन्ती पूर्वजन्म तत् ॥ एतानि पश्य चास्थीनि शेषाणि बहुकालतः ॥

Ta đã sinh ra và cũng trở thành người yêu của chàng, vẫn nhớ rõ kiếp trước ấy. Và hãy nhìn những bộ xương này—tàn tích còn lại sau bao lâu dài.

Verse 84

गलितान्यल्पशेषाणि प्राणनाथ समीपतः ॥ एवं सा दर्शयित्वा तु भर्तारं पुनरब्रवीत् ॥

Hỡi đấng là chúa tể sinh mệnh của thiếp, những thứ này nằm gần đây đã mục rữa, chỉ còn lại chút tàn dư. Nói vậy, nàng cho phu quân thấy rồi lại cất lời.

Verse 85

आनीतोऽसि मया भद्र स्थानं कोकामुखं प्रति ॥ एतत्क्षेत्रप्रभावेण तिर्यग्योनिगताऽपि ॥

Hỡi người hiền, ta đã đưa ngươi đến nơi gọi là Kokāmukha. Nhờ uy lực của thánh địa này, dẫu kẻ đã rơi vào thai loài súc sinh cũng…

Verse 86

उत्तमे तु कुले जाता मानुषी जातिमाश्रिताः ॥ यं यं प्रवक्ष्यसे धर्मं विष्णुप्रोक्तं यशोधन ॥

…sẽ sinh vào dòng tộc thượng hảo và đạt thân phận làm người. Hỡi Yaśodhana, bất cứ pháp (dharma) nào ngươi sẽ tuyên thuyết—do chính Viṣṇu đã dạy—

Verse 87

तं तमेव करिष्यामि विष्णुलोके सुखावहम् ॥ ततस्तस्या वचः श्रुत्वा लब्धपूर्वस्मृतिर्नृपः ॥

—chính pháp ấy ta sẽ thực hành, đem an lạc trong cõi Viṣṇu. Rồi khi nghe lời nàng, nhà vua khôi phục ký ức của đời trước.

Verse 88

विस्मयं परमं गत्वा साधु साध्वित्यपूजयत् ॥ तस्मिन् क्षेत्रे च यत्कर्म कर्तव्यं धर्मसंहितम् ॥

Đạt đến sự kinh ngạc tột bậc, ông tôn kính nàng và thốt: “Lành thay, lành thay!” Rồi ông suy xét trong thánh địa ấy nên làm việc gì phù hợp với dharma.

Verse 89

तच्छ्रुत्वा कानिचिद्देवी स्वयं चक्रे पतिव्रता॥ अन्येऽपि सर्वे तच्छ्रुत्वा यस्य यद्रोचते प्रियम्॥

Nghe vậy, Nữ Thần tự mình—an trú trong hạnh pativrata (trọn đạo với phu quân)—đã thực hành pháp ấy. Những người khác cũng vậy, sau khi nghe, mỗi người dâng cúng điều mình cho là đáng ưa và quý mến.

Verse 90

ददतुḥ परमप्रीतौ पात्रेभ्यश्च यथार्हतः॥ येऽन्ये तत्सार्थमासाद्य यातास्तेऽपि वसुन्धरे॥

Họ hoan hỷ tột bậc mà bố thí cho những người thọ nhận xứng đáng, đúng theo điều hợp lẽ. Hỡi Vasundharā, những người khác đến đó vì mục đích ấy cũng vậy, đều ra đi sau khi đã hoàn thành.

Verse 91

ब्राह्मणेभ्यो ददुḥ स्वानि विष्णुभक्त्या यतव्रताḥ॥ तत्र स्थित्वा वरारोहे मम कर्मव्यवस्थितः॥

Giữ gìn giới hạnh trong các lời nguyện, do lòng sùng kính Viṣṇu, họ đem tài vật của mình bố thí cho các bà-la-môn. Hỡi người có dáng hông đẹp, ở lại nơi ấy, họ được an bài theo sự sắp đặt nghiệp của ta.

Verse 92

तत्क्षेत्रस्य प्रभावेण श्वेतद्वीपमुपागताः॥ एवं स राजपुत्रोऽपि मम कर्मव्यवस्थितः॥

Nhờ oai lực của thánh địa ấy, họ đã đến Śvetadvīpa. Cũng như vậy, vị vương tử kia được an bài theo sự sắp đặt nghiệp của ta.

Verse 93

मुक्त्वा तु मानुषं भावं श्वेतद्वीपमुपागतः॥ सर्वे च पुरुषास्तत्र आत्मनात्मानुदर्शनात्॥

Rũ bỏ thân phận làm người, ông đã đến Śvetadvīpa. Và mọi người ở đó đều như thế, do tự ngã tự mình chiêm kiến tự ngã (tự chứng ngộ).

Verse 94

शुक्लाम्बरधरा दिव्यभूषणैश्च विभूषिताḥ॥ दीप्तिमन्तो महाकायाḥ सर्वे च शुभदर्शनाः॥

Họ khoác y phục trắng và được trang nghiêm bằng các bảo sức thần diệu; rực sáng, thân hình vĩ đại, và tất thảy đều có dung mạo cát tường.

Verse 95

स्त्रियोऽपि दिव्या यत्रत्या दिव्यभूषणभूषिताḥ॥ तेजसा दीप्तिमत्यश्च शुद्धसत्त्वविभूषिताḥ॥

Các phụ nữ ở đó cũng đều mang tính thần diệu, được trang sức bằng bảo sức thần diệu; rạng ngời bởi oai quang, và mang đặc tính sattva thanh tịnh (tính trong sáng).

Verse 96

मयि शुद्धं परं भावमारूढाः सत्यवर्च्चसः॥ एतत्ते कथितं देवि कोकामुखमनुत्तमम्॥

Khi đã vươn lên đến tâm thái thanh tịnh và tối thượng hướng về Ta, họ rực sáng bởi quang huy của chân thật. Hỡi Nữ Thần, điều này đã được nói với nàng: bản tường thuật Kokāmukha vô song.

Verse 97

यत्र मत्स्यश्च चिल्ली च सकामा ये समागताः॥ केचिच्चान्द्रायणं कुर्युḥ केचिच्चैव जलाशनम्॥

Nơi ấy, những người còn mang dục vọng tụ hội—cùng các phẩm vật như cá và cillī; có người hành trì giới Cāndrāyaṇa, và có người quả thật chỉ sống bằng nước.

Verse 98

ते च विष्णुमयान्धर्मान्द्विजस्तांस्तान्त्समाचरेत्॥ बहुधान्यवरं रत्नं दम्पत्योऽथ यशस्विनि॥

Và một dvija (người hai lần sinh) nên thực hành các pháp dharma đa dạng, thấm nhuần bởi Viṣṇu. Hỡi phu nhân hiển danh, từ đôi vợ chồng có các bố thí như lương thực dồi dào và châu báu thượng hạng; rồi (lời kể) tiếp diễn.

Verse 99

कुर्वन्तो मम कर्माणि भाव्यं पञ्चत्वमागताः ॥ ततः क्षेत्रप्रभावेन मम कर्मप्रभावतः ॥

Khi thực hành các nghi lễ do Ta truyền dạy, họ theo thời gian đạt đến trạng thái “ngũ phần” (pañcatva), tức là chết và tan hòa vào năm đại. Sau đó, nhờ uy lực của thánh địa ấy và nhờ hiệu lực của pháp lệnh của Ta, (lộ trình của họ tiếp tục tiến onward).

Verse 100

मम चैव प्रसादेन श्वेतद्वीपमुपागतः ॥ एवं स राजपुत्रोऽथ सर्वभूतगुणान्वितः ॥ ११२ ॥ भुक्त्वा तु मानुषं भावमूर्ध्वशाखोऽनुतिष्ठति ॥ योऽसौ परिजनस्तस्य मम कर्मव्यवस्थितः ॥ ११३ ॥ मानुषं भावमुत्सृज्य मम लोकमुपागतः ॥ सर्वशो द्युतिमांस्तत्र आत्मनानात्मदर्शनात् ॥

Và quả thật, nhờ ân sủng của Ta, người ấy đã đến Śvetadvīpa. Như vậy, vị vương tử ấy, đầy đủ các phẩm tính của mọi loài hữu tình, sau khi trải qua thân phận con người thì tiến lên cõi cao (như kẻ có ‘cành nhánh hướng thượng’). Còn người tùy tùng của ông, an trú trong pháp lệnh của Ta, từ bỏ thân phận con người mà đến thế giới của Ta—tại đó rực sáng mọi bề, do tuệ kiến về ngã và vô ngã.

Verse 101

याश्च तत्र स्त्रियः काश्चित्सर्वाश्चोत्पलगन्धिनीः ॥ मायया मतिमन्मुक्ताः सर्वाश्चैव प्रियावृताः ॥

Và những người nữ ở đó—tất thảy thơm ngát như hoa sen—nhờ māyā mà được giải thoát cùng với năng lực phân biệt của trí (buddhi), và tất thảy được bao bọc trong điều đáng yêu, tức trạng thái an lành được che chở.

Verse 102

प्रसादान्मम सुश्रोणि श्वेतद्वीपमुपागताः ॥ एष धर्मश्च कीर्तिश्च शक्तिश्चैव महद्यशः ॥

Nhờ ân sủng của Ta, hỡi người có hông đẹp, họ đã đến Śvetadvīpa. Lời dạy này là dharma, là danh tiếng, là śakti (năng lực), và là đại vinh hiển.

Verse 103

कर्मणां परमं कर्म तपसां च महत्तपः ॥ आख्यानानां च परमं कृतीनां परमा कृतीः ॥

Trong các hành động, đây là hành động tối thượng; trong các khổ hạnh, đây là khổ hạnh vĩ đại nhất; trong các truyện thuật, đây là truyện thuật tối thượng; và trong các thành tựu, đây là thành tựu ưu việt nhất.

Verse 104

धर्माणां च परो धर्मस्तवार्थं कीर्तितो मया ॥ क्रोधनाय न तं दद्यान्मूर्खाय पिशुनाय च ॥

Trong các pháp (dharma), đây là pháp tối thượng, do ta tuyên thuyết vì lợi ích của ngươi. Chớ trao cho kẻ nóng giận, kẻ ngu si, hay kẻ gièm pha vu cáo.

Verse 105

अभक्ताय न तं दद्यादश्रद्धाय शठाय च ॥ दीक्षितायैव दातव्यं सुप्रपन्नाय नित्यशः ॥

Chớ trao cho kẻ không sùng kính, kẻ thiếu tín tâm (śraddhā), và kẻ gian trá. Hãy luôn chỉ ban cho người đã thọ dīkṣā, người đã quy y đúng pháp.

Verse 106

सोऽपि मुच्येत पूतात्मा गर्भाद्योनिभवाद्भयात् ॥ एतत्ते कथितं भद्रे महाख्यानं महौजसम् ॥

Người ấy cũng sẽ được giải thoát—với tự tâm thanh tịnh—khỏi nỗi sợ phát sinh từ việc sinh trong bào thai và tồn tại hữu thân. Hỡi bậc cát tường, đại truyện đầy uy lực này ta đã thuật cho nàng như vậy.

Verse 107

य एतेन विधानॆन गत्वा कोकामुखं महत् ॥ तेऽपि यान्ति परां सिद्धिं चिल्लीमत्स्यौ यथा पुरा ॥

Những ai theo đúng pháp thức này mà đi đến Kokāmukha vĩ đại, thì họ cũng đạt được thành tựu tối thượng, như thuở xưa hai loài cá Cillī và Matsya đã đạt.

Verse 108

वराहरूपिणं देवं प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥

Vasundharā (Địa Mẫu) liền đáp lời vị thần mang hình tướng Varāha (Heo Rừng thánh).

Verse 109

तत्तत्सर्वेऽपि कुर्वन्ति विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ तत्र तौ दम्पती द्रव्यमन्नं रत्नं द्विजेषु च

Tất cả đều thực hành các việc ấy theo nghi lễ đã được quy định bởi phép tắc. Tại đó, đôi vợ chồng ấy bố thí của cải, lương thực và châu báu cho các bậc dvija (những vị học giả nghi lễ).

Verse 110

तेऽपि कुर्वन्ति कर्माणि मम भक्ताः व्यवस्थिताः ॥ तेऽपि दीर्घेण कालेन अटमानाः इतस्ततः

Họ cũng vậy—những người sùng kính của Ta, vững vàng trong kỷ luật—thực hành các nghiệp sự đã được quy định. Thế nhưng trong thời gian dài, họ cũng lang thang đây đó.

Verse 111

पण्डिताय च दातव्यं यश्च शास्त्रविशारदः ॥ एतन्मरणकालेऽपि धारयेद्यः समाहितः

Nên trao (giáo huấn này) cho bậc học giả, người tinh thông các śāstra. Ai với tâm định tĩnh và chú niệm, vẫn gìn giữ lời dạy này ngay cả lúc lâm chung, người ấy đáng được tán thán.

Verse 112

कृतं कोकामुखे चैव मम क्षेत्रे हि सुन्दरि ॥ कश्चिल्लुब्धो मिषाहारश्चरन् वै कोक-मण्डले

Hỡi người đẹp, việc này đã xảy ra tại Kokāmukha, thật ở trong thánh địa của Ta. Có một kẻ thợ săn tham lam, sống bằng thịt, đang lang thang trong vùng Kokā.

Verse 113

रूपवाङ्गुणवाञ्छूरः युदकार्यार्थनिष्ठितः ॥ सौम्यं च पुरुषं चैव सर्वानभिजुगुप्सति

Người ấy dung mạo đoan chính, có đức hạnh và dũng mãnh, kiên định với mục đích của việc mình làm. Người ấy cũng kính trọng bậc nam tử hiền hòa và cao quý, và không khinh miệt bất cứ ai.

Verse 114

अयने गत एतेषां वृत्तं कौतूहलं भुवि ॥ अन्योऽन्यप्रीतियुक्तौ तु नान्योऽन्यं जहतुः क्वचित्

Khi dòng chảy thời gian tiếp diễn, câu chuyện của họ trở thành điều khiến thế gian hiếu kỳ. Gắn bó bởi tình thương mến lẫn nhau, họ chưa từng rời bỏ nhau vào bất cứ lúc nào.

Verse 115

मुच्यतां मानुषं भावं तां जातिं स्मर पौर्‌विकीम् ॥ अथ कौतूहलं भद्रे श्रवणे पूर्वजन्मनः

Hãy gác lại thân phận làm người; hãy nhớ đến chủng loại và sự sinh ra thuở trước. Rồi này hiền nương, sẽ khởi lên lòng hiếu kỳ muốn nghe chuyện về đời trước.

Verse 116

कदाचिन्नोक्तपूर्वं ते रहस्यं परमं महत् ॥ त्वरितं गन्तुमिच्छामि विष्णोस्तत्परमं पदम्

Có lúc, một bí mật tối thượng và thâm sâu đã từng được nói với nàng. Ta muốn mau chóng đi đến cảnh giới tối cao của Viṣṇu.

Verse 117

वणिजश्चैव पौराश्च वैश्याश्चापि वराङ्गनाः ॥ अनुजग्मू राजपुत्रं कोकामुखपथे स्थितम्

Các thương nhân, dân thành thị và cả giới Vaiśya nữa—cùng với những phụ nữ dòng dõi cao quý—đều theo chân vị vương tử đang ở trên con đường đến Kokāmukha.

Verse 118

तेन तस्य प्रहारेण जाता शिरसि वेदना ॥ अहमेव विजानामि नान्यो जानाति मां विना

Do cú đánh của người ấy, cơn đau phát sinh nơi đầu ta. Chỉ một mình ta biết điều này; ngoài ta ra không ai biết.

Verse 119

तावद्ददर्श मां तत्र खादन्तीं मांसपिण्डिकाम्॥ ततः स धनुरुद्यम्य सशरं च व्यकर्षत॥

Ngay lúc ấy, ông ta thấy ta ở đó đang ăn một cục thịt; rồi ông ta giương cung, kéo dây cùng với mũi tên.