Adhyaya 270

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि यत्र प्राची सरस्वती । तत्र स्थाने स्थितं लिंगं मंकीश्वरमिति श्रुतम्

Īśvara phán: “Rồi, hỡi Đại Nữ Thần, hãy đến nơi sông Sarasvatī chảy về hướng đông. Tại chốn ấy có một liṅga đứng vững, được nghe danh là Maṃkīśvara.”

Verse 2

तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि सर्वपातकनाशिनीम् । शृणु देवि महाभागे ह्याश्चर्यं यदभूत्पुरा

Ta sẽ thuật lại nguồn gốc của sự tích ấy, vốn tiêu trừ mọi tội lỗi. Hãy lắng nghe, hỡi Nữ Thần cát tường, điều kỳ diệu lạ lùng đã xảy ra thuở xưa.

Verse 3

ऋषिर्मंकणको नाम स तेपे परमं तपः । प्राचीमेत्य यताहारो नित्यं स्वाध्यायतत्परः

Có một vị hiền triết tên Maṅkaṇaka; ngài tu khổ hạnh tối thượng. Đến phương đông, tiết chế ẩm thực, ngài hằng ngày chuyên tâm vào svādhyāya—học tụng và trì niệm thánh điển.

Verse 4

बहुवर्षसहस्राणि तस्यातीतानि भामिनि । कस्यचित्त्वथ कालस्य विद्धादस्य वरानने

Nhiều ngàn năm đã trôi qua đối với ngài, hỡi bậc rạng ngời. Rồi vào một lúc nào đó, hỡi Nữ Thần dung nhan mỹ lệ, ngón tay của ngài bị mũi cỏ kuśa đâm thủng.

Verse 5

कराच्छाकरसो जातः कुशाग्रेणेति नः श्रुतम् । स तं दृष्ट्वा महाश्चर्यं विस्मयं परमं गतः

Chúng ta đã nghe rằng, khi bị mũi cỏ kuśa chạm đâm, từ bàn tay ông tuôn ra dòng nước ngọt. Thấy kỳ tích lớn lao ấy, ông bàng hoàng, kinh ngạc tột bậc.

Verse 6

मेने सिद्धिं परां प्राप्तो हर्षान्नृत्यमथाकरोत् । तस्मिन्संनृत्यमाने च जगत्स्थावरजंगमम्

Ông tưởng mình đã đạt được siddhi tối thượng, nên trong niềm hân hoan liền bắt đầu múa. Và khi ông múa, cả thế gian—kẻ bất động lẫn hữu động—đều bị lay chuyển.

Verse 7

अनर्त्तत वरारोहे प्रभावात्तस्य वै मुनेः । ततो देवा महेंद्राद्या ब्रह्मविष्णुपुरस्सराः । ऊचुस्त्रिपुरहंतारं नायं नृत्येत्तथा कुरु

Hỡi Nàng thắt lưng kiều diễm, do uy lực của vị hiền triết ấy, muôn loài đều bắt đầu múa. Bấy giờ chư thiên—đứng đầu là Đại Đế Indra, với Brahmā và Viṣṇu dẫn trước—thưa cùng Đấng Diệt Tripura: “Xin đừng để kẻ này múa nữa; hãy làm điều gì để ngăn lại.”

Verse 8

चलिताः पर्वताः स्थानात्क्षुभितो मकरालयः । धरणी खण्डशो देव वृक्षाश्च निधनं गताः

Núi non rung chuyển khỏi chỗ; đại dương—nơi cư ngụ của loài makara—cuộn lên hỗn loạn. Đất đai vỡ thành từng mảnh, ôi Chúa Tể, và cây cối cũng bị hủy diệt.

Verse 9

उत्पथाश्च महानद्यो ग्रहा उन्मार्गसंस्थिताः । त्रैलोक्यं व्याकुलीभूतं यावत्प्राप्नोति संक्षयम्

Những con sông lớn chảy lệch khỏi dòng chính, và các hành tinh rời khỏi quỹ đạo đã định. Ba cõi trở nên rối loạn, như thể đang tiến gần đến diệt vong.

Verse 10

तावन्निवारयस्वैनं नान्यः शक्तो निवारणे

Vì vậy, hãy lập tức ngăn giữ người ấy—không ai khác có đủ quyền lực để dừng lại.

Verse 11

स तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा तस्य समीपतः । द्विजरूपं समास्थाय तमृषिं वाक्यमब्रवीत्

Ông đáp: “Xin vâng,” rồi thề hứa như vậy và đến gần vị ṛṣi. Mang hình dạng một bà-la-môn, ông cất lời nói với vị hiền thánh ấy.

Verse 12

को हर्षविषयः कस्मात्त्वयैतन्नृत्यते द्विज । तस्मात्कार्यं वदाशु त्वं परं कौतूहलं द्विजः

“Niềm vui của ngài do đâu mà có, và vì sao ngài đang múa, hỡi bậc nhị sinh? Vậy xin mau nói cho ta biết việc gì—vì ta vô cùng hiếu kỳ, hỡi bà-la-môn.”

Verse 13

ऋषिरुवाच । किं न पश्यसि मे ब्रह्मन्कराच्छाकर सं च्युतम् । अत एव हि मे नृत्यं सिद्धोऽहं नात्र संशयः

Vị hiền thánh nói: “Ngài không thấy sao, hỡi bà-la-môn, cục đường đã rơi khỏi tay ta? Chính vì thế ta múa—không nghi ngờ gì, ta đã thành tựu siddhi.”

Verse 14

ईश्वर उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भगवांस्त्रिपुरांतकः । अंगुष्ठं ताडयामास अंगुल्यग्रेण भामिनि

Īśvara phán: “Nghe lời ấy, Đấng Thế Tôn—Tripurāntaka—đã dùng đầu ngón tay gõ vào ngón cái của chính mình, hỡi người đẹp.”

Verse 15

ततो विनिर्गतं भस्म तत्क्षणाद्धिमपांडुरम् । अथाब्रवीत्प्रहस्यैनं भगवान्भूतभावनः

Rồi tro bụi tuôn ra, tức khắc trắng như sương giá. Bấy giờ Đức Thế Tôn, Đấng nuôi dưỡng muôn loài, mỉm cười và phán bảo với ông.

Verse 16

पश्य मेंऽगुष्ठतो ब्रह्मन्भूरि भस्म विनिर्गतम् । न नृत्येऽहं न मे हर्षस्तथापि मुनिसत्तम

“Hãy nhìn, hỡi Bà-la-môn—từ ngón tay cái của Ta, tro bụi tuôn ra dồi dào. Thế nhưng Ta chẳng múa, cũng chẳng hân hoan; hỡi bậc hiền thánh tối thượng.”

Verse 17

तद्दृष्ट्वा सुमहाश्चर्यं विस्मयं परमं गतः । अब्रवीत्प्रांजलिर्भूत्वा हर्षगद्गदया गिरा

Thấy điều kỳ diệu vô cùng lớn lao ấy, ông tràn ngập kinh ngạc tột bậc. Rồi chắp tay cung kính, ông thưa, giọng run run vì hoan hỷ.

Verse 18

नान्यं देवमहं मन्ये त्वां मुक्त्वा वृषभध्वजम् । नान्यस्य विद्यते शक्तिरीदृशी धरणीतले

“Con chẳng nghĩ có vị thần nào khác ngoài Ngài, hỡi Đấng mang cờ Bò. Trên mặt đất này, không ai có được uy lực như thế.”

Verse 19

भगवानुवाच । ज्ञातोऽस्मि मुनिशार्दूल त्वया वेदविदां वर । वरं वरय भद्रं ते नित्यं यन्मनसेप्सितम्

Đức Thế Tôn phán: “Ta đã được ông nhận biết, hỡi bậc hùng mãnh giữa hàng hiền thánh, hỡi người tối thắng trong các bậc thông Vệ-đà. Hãy chọn một ân phúc—phúc lành cho ông—điều mà lòng ông hằng ước nguyện.”

Verse 20

ऋषिरुवाच । प्रसादाद्देवदेवस्य नृत्येन महता विभो । यथा न स्यात्तपोहानिस्तथा नीतिर्विधीयताम्

Đạo sĩ thưa: “Ôi bậc hùng lực! Nhờ ân phúc của Đấng Thần của chư thần, ta đã múa một điệu lớn lao. Xin hãy định lập phương cách thích đáng để khổ hạnh (tapas) của ta không bị tổn giảm.”

Verse 21

शंभुरुवाच । तपस्ते वर्द्धतां विप्र मत्प्रसादात्सहस्रधा । प्राचीमन्विह वत्स्यामि त्वया सार्द्धमहं सदा

Śambhu phán: “Này Bà-la-môn, nhờ ân sủng của ta, khổ hạnh của ngươi hãy tăng trưởng gấp ngàn lần. Ta sẽ luôn ngự tại đây, hướng về phương Đông, cùng với ngươi mãi mãi.”

Verse 22

सरस्वती महापुण्या क्षेत्रे चास्मिन्विशेषतः । सरस्वत्युत्तरे तीरे यस्त्यजेदात्मनस्तनुम्

Sarasvatī là đấng tối thượng công đức, nhất là tại thánh địa (kṣetra) này. Ai xả bỏ thân này trên bờ bắc sông Sarasvatī sẽ đạt sự thanh tịnh đặc biệt nhờ uy lực của nơi chốn ấy.

Verse 23

प्राचीने ह्यृषिशार्दूल न चेहागच्छते पुनः । आप्लुतो वाजिमेधस्य फलं प्राप्नोति पुष्कलम्

Hỡi bậc hổ trong hàng đạo sĩ, ai tắm gội nơi đây sẽ không còn trở lại phương Đông—tức vòng lưu lạc thế gian. Khi đã dìm mình, người ấy được phước quả dồi dào, ngang với lễ tế Aśvamedha.

Verse 24

नियमैश्चोप वासैश्च शोषयन्देहमात्मनः । जलाहारा वायुभक्षाः पर्णाहाराश्च तापसाः । तथा च स्थंडिलशया ये चान्ये नियताः पृथक्

Bằng các giới hạnh và những kỳ trai giới, các bậc khổ hạnh làm thân mình hao mòn—kẻ chỉ dùng nước, kẻ như ‘ăn gió,’ kẻ chỉ ăn lá; cũng vậy, có người nằm trên đất trần, và những người khác giữ các kỷ luật riêng biệt theo nhiều cách khác nhau.

Verse 25

ये स्नानमाचरिष्यंति तीर्थेऽस्मिन्नियमान्विताः । ते यांति परमां सिद्धिं ब्रह्मणः परमं पदम्

Ai tắm gội tại thánh địa (tīrtha) này, giữ trọn giới hạnh và nghi lễ, sẽ đạt thành tựu tối thượng—đến nơi an trụ tối cao của Phạm (Brahman).

Verse 26

अस्मिंस्तीर्थे तु यो दानं त्रुटिमात्रं च कांचनम् । ददाति द्विजमुख्याय मेरुतुल्यं भवेत्फलम्

Nhưng tại tīrtha này, ai bố thí dù chỉ một chút vàng cho vị Bà-la-môn bậc thượng, phước báo sẽ lớn lao như núi Tu-di (Meru).

Verse 27

अस्मिंस्तीर्थे तु ये श्राद्धं करिष्यंतीह मानवाः । एकविंशत्कुलोपेताः स्वर्गं यास्यंति ते ध्रुवम्

Và những ai làm lễ śrāddha tại tīrtha này—cùng với hai mươi mốt đời trong dòng tộc—chắc chắn sẽ được lên cõi trời.

Verse 28

पितॄणां वल्लभं तीर्थं पिंडेनैकेन तर्पिताः । ब्रह्मलोकं गमिष्यंति सुपुत्रेणेह तारिताः

Tīrtha này được tổ tiên yêu quý. Chỉ với một lễ vật piṇḍa cũng khiến các ngài mãn nguyện; nhờ người con hiền đức cứu độ tại đây, các ngài sẽ đến cõi Phạm thiên (Brahmaloka).

Verse 29

भूयश्चान्नं प्रयच्छंति मोक्षमार्गं व्रजंति ते

Hơn nữa, ai bố thí thức ăn sẽ bước đi trên con đường giải thoát (mokṣa).

Verse 30

अत्र ये शुभ कर्माणः प्रभासस्थां सरस्वतीम् । पश्यंति तेपि यास्यंति स्वर्गलोकं द्विजोत्तमाः

Tại đây, những người có hạnh lành, được chiêm bái Nữ thần Sarasvatī ngự tại Prabhāsa—thì chính họ nữa, hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh, sẽ đến cõi trời.

Verse 31

ये पुनस्तत्र भावेन नराः स्नानपरायणाः । ब्रह्मलोकं समासाद्य ते रमिष्यंति सर्वदा

Còn những người, với lòng thành kính, chuyên tâm tắm gội tại đó—đến được Phạm thiên giới (Brahmaloka), họ sẽ hoan hỷ mãi mãi.

Verse 32

दधि प्रदद्याद्योऽपीह ब्राह्मणाय मनोरमम् । सोऽप्यग्निलोकमासाद्य भुंक्ते भोगान्सुशोभनान्

Ai ở đây (Prabhāsa) dâng cúng sữa chua ngon lành cho một vị Bà-la-môn—người ấy cũng đạt đến cõi Agni và thọ hưởng những lạc thú rực rỡ, cát tường.

Verse 33

ऊर्णाप्रावरणं योऽपि भक्त्या दद्याद्द्विजोत्तमे । सोऽपि याति परां सिद्धिं मर्त्यैरन्यैः सुदुर्लभाम्

Ai, với lòng sùng kính, dâng tặng tấm choàng len cho một vị Bà-la-môn ưu tú—người ấy cũng đạt thành tựu tối thượng, vô cùng khó được đối với những phàm nhân khác.

Verse 34

ये चात्र मलनाशाय विशेयुर्मानवा जलम् । गोप्रदानफलं तेषां सुखेन फलमादिशेत्

Và những người bước xuống dòng nước nơi đây để trừ diệt ô uế—nên tuyên bố rằng họ dễ dàng đạt được quả phúc của việc bố thí một con bò.

Verse 35

भावेन हि नरः कश्चित्तत्र स्नानं समाचरेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते

Quả thật, nếu có người tắm tại nơi ấy với lòng chí thành, người ấy được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và được tôn vinh trong cõi của đức Viṣṇu.

Verse 36

तर्पणात्पिंडदानाच्च नरकेष्वपि संस्थिताः । स्वर्गं प्रयांति पितरः सुपुत्रेणेह तारिताः

Nhờ lễ dâng nước (tarpaṇa) và cúng bánh piṇḍa, ngay cả tổ tiên đang ở địa ngục cũng được lên trời—được người con hiếu thảo cứu độ ngay tại đời này.

Verse 37

ते लभंतेऽक्षयांल्लोका न्ब्रह्मविष्ण्वीशशब्दितान् । भूयस्त्वन्नं प्रयच्छन्ति मोक्षमार्गं लभंति ते

Họ đạt được những cõi bất hoại mang danh Brahmā, Viṣṇu và Īśa; rồi lại ban phát lương thực dồi dào—nhờ vậy họ nắm được con đường giải thoát (mokṣa).

Verse 38

स्वर्गनिश्रेणिसंभूता प्रभासे तु सरस्वती । नापुण्यवद्भिः संप्राप्तुं पुंभिः शक्या महानदी

Tại Prabhāsa, đại hà Sarasvatī hiện khởi như từ bậc thang dẫn lên cõi trời; dòng sông hùng vĩ ấy không thể đến được đối với kẻ thiếu công đức.

Verse 39

प्राची सरस्वती चैव अन्यत्रैव तु दुर्लभा । विशेषेण कुरुक्षेत्रे प्रभासे पुष्करे तथा

Sarasvatī chảy về phương Đông (Prācī) quả thật hiếm thấy ở nơi khác; nhưng đặc biệt hiện diện tại Kurukṣetra, tại Prabhāsa và cũng tại Puṣkara.

Verse 40

प्राचीं सरस्वतीं प्राप्य योन्यत्तीर्थं हि मार्गते । स करस्थं समुत्सृज्य कूर्परेण समाचरेत्

Khi đã đến sông Sarasvatī ở phương Đông (Prācī Sarasvatī), người ấy nên tìm thánh địa Yonyat-tīrtha; tại đó, hãy đặt xuống vật đang cầm trong tay và cử hành nghi lễ theo pháp dùng khuỷu tay (kūrpra).

Verse 41

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नानं च विहितं सदा । पिण्याकेंगुदकेनापि पिंडं तत्र ददाति यः । पितॄणामक्षयं भूयात्पितृलोकं स गच्छति

Vào ngày mười bốn của nửa tháng tối (kṛṣṇa-pakṣa), việc tắm gội luôn được truyền dạy. Ai tại đó dâng lễ piṇḍa—even chỉ với nước pha bã bánh dầu (piṇyāka)—thì đem lợi ích bất hoại cho tổ tiên, và người ấy sẽ đến cõi Pitṛ (Pitṛloka).

Verse 42

सरस्वतीवाससमा कुतो रतिः सरस्वतीवाससमाः कुतो गुणाः । सरस्वतीं प्राप्य गता दिवं नराः पुनः स्मरिष्यंति नदीं सरस्वतीम्

Niềm hoan lạc nào sánh được với việc cư ngụ bên Sarasvatī? Đức hạnh nào sánh được với đời sống trong chốn của Sarasvatī? Đã đạt đến Sarasvatī, con người lên cõi trời—thế nhưng hết lần này đến lần khác, họ vẫn nhớ dòng sông Sarasvatī.

Verse 43

ईश्वर उवाच । उक्त्वैवं भगवान्देवस्तत्रैवांतरधीयत । सांनिध्यमकरोत्तत्र ततःप्रभृति शंकरः

Īśvara phán: Nói xong như vậy, Đấng Thế Tôn liền ẩn mất ngay tại chỗ ấy. Từ đó về sau, Śaṅkara thiết lập sự hiện diện thường trụ của Ngài tại nơi ấy.

Verse 44

अत्र गाथा पुरा गीता विष्णुना प्रभविष्णुना । स्नेहार्द्रेण च चित्तेन धर्मपुत्रं प्रति प्रिये

Tại đây có một bài kệ xưa do chính Viṣṇu—Viṣṇu hùng lực, đấng khởi nguyên của muôn loài—từng cất lên. Với tâm nhu hòa vì tình thương, Ngài nói cùng con của Dharma (Dharmaputra), hỡi người yêu dấu.

Verse 45

मा गंगां व्रज कौंतेय मा प्रयागं च पुष्करम् । तत्र गच्छ कुरुश्रेष्ठ यत्र प्राची सरस्वती

Hỡi con của Kuntī, chớ đến sông Gaṅgā; chớ đến Prayāga hay Puṣkara. Hỡi bậc tối thắng trong dòng Kuru, hãy đi đến nơi có Prācī Sarasvatī.

Verse 46

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । माहात्म्यं च सरस्वत्या भूयः किं श्रोतुमिच्छसि

Tất cả điều ấy ta đã giảng cho ngươi, đúng như điều ngươi hỏi. Cả sự vĩ đại của Sarasvatī nữa—ngươi còn muốn nghe thêm điều gì?

Verse 270

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये प्राचीसरस्वतीमंकीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Như vậy kết thúc, trong Thánh Skanda Mahāpurāṇa—bộ hợp tuyển tám mươi mốt nghìn câu—ở phần thứ bảy, Prabhāsa Khaṇḍa, và trong tiểu phần thứ nhất, Prabhāsakṣetra Māhātmya, chương mang tên “Mô tả sự vĩ đại của Prācī Sarasvatī và Maṅkīśvara”, tức Chương 270.