Adhyaya 10

Verse 1

ईश्वर उवाच । अन्यच्च कथयिष्यामि रहस्यं तव भामिनि । यत्र कस्य चिदाख्यातं तत्ते वच्मि वरानने

Īśvara phán: Ta sẽ nói với nàng thêm một bí mật nữa, hỡi người nữ rạng ngời—điều chỉ từng được tiết lộ cho một ai đó ở nơi nào đó; nay ta nói với nàng, hỡi người có dung nhan đoan mỹ.

Verse 2

पृथ्वीभागे स्थितो ब्रह्मा अपां भागे जनार्द्दनः । तेजोभागस्थितो रुद्रो वायुभागे तथेश्वरः

Trong phần thuộc địa (đất) có Phạm Thiên (Brahmā) ngự; trong phần thuộc thủy (nước) có Janārdana (Viṣṇu). Trong phần thuộc hỏa (lửa) có Rudra ngự; và trong phần thuộc phong (gió) cũng có Īśvara ngự trị.

Verse 3

आकाशभागसंस्थाने स्थितः साक्षात्सदाशिवः

Trong cõi hư không (ākāśa), chính Sadaśiva ngự trị, hiển lộ trực tiếp.

Verse 4

यस्ययस्यैव यो भागस्तस्मिंस्तीर्थानि यानि वै । तस्यतस्य न संदेहः स स एवेश्वरः स्मृतः

Vị thần nào chủ trì phần nào của thực tại—những thánh địa (tīrtha) nào được an lập ngay trong cõi ấy—về điều đó không hề nghi ngờ: quyền năng chủ trì ấy được ghi nhớ chính là Īśvara tự thân.

Verse 5

छागलंडं दुगण्डं च माकोटं मण्डलेश्वरम् । कालिंजरं वनं चैव शंकुकर्णं स्थलेश्वरम्

Chāgalaṇḍa và Dugaṇḍa; Mākoṭa—được biết là Maṇḍaleśvara; Kāliṃjara và khu rừng thánh; cùng Śaṅkukarṇa—được biết là Sthaleśvara: những vị ấy được xưng tụng giữa các thần lực linh thiêng của kṣetra.

Verse 7

महाकालं मध्यमं च केदारं भैरवं तथा । पवित्राष्टकमेतद्धि जलसंस्थं वरानने

Mahākāla, Madhyama, Kedāra, và cũng vậy Bhairava—đó chính là ‘Pavitrāṣṭaka’ được an lập trong thủy giới, hỡi người có dung nhan mỹ lệ.

Verse 8

अमरेशं प्रभासं च नैमिषं पुष्करं तथा । आषाढिं चैव दण्डिं च भारभूतिं च लांगलम्

Amareśa và Prabhāsa; Naimiṣa và Puṣkara; lại nữa Āṣāḍhi, Daṇḍi, Bhārabhūti và Lāṅgala—tất cả cũng được kể vào những sự hiện diện của các thánh địa tīrtha trong kṣetra này.

Verse 9

आदि गुह्याष्टकं ह्येतत्तेजस्तत्त्वे प्रतिष्ठितम् । गया चैव कुरुक्षेत्रं तीर्थं कनखलं तथा

“Bát bộ Mật nghĩa Nguyên sơ” này quả thật an lập trong nguyên lý Tejas (quang lực rực sáng). Gaya, Kurukṣetra, và cả thánh địa tīrtha Kanakhala cũng được bao gồm trong đó.

Verse 10

विमलं चाट्टहासं च माहेन्द्रं भीमसंज्ञकम् । गुह्याद्गुह्यतरं ह्येतत्प्रोक्तं वाय्वष्टकं तव

Vimala và Āṭṭahāsa; Māhendra và nơi mang danh Bhīma—điều này đã được tuyên thuyết cho ngươi là “Vāyvaṣṭaka”, bí mật hơn cả bí mật.

Verse 11

वस्त्रापथं रुद्रकोटिर्ज्येष्ठेश्वरं महालयम् । गोकर्णं रुद्रकर्णं च वर्णाख्यं स्थापसंज्ञकम्

Vastrāpatha; Rudrakoṭi; Jyeṣṭheśvara; Mahālaya; Gokarṇa và Rudrakarṇa; cùng Varṇākhya, còn gọi là Sthāpa—tất cả cũng được tuyên xưng trong các sự hiển lộ của tīrtha.

Verse 12

पवित्राष्टकमेतद्धि आकाशस्थं वरानने । एतानि तत्त्वतीर्थानि सर्वाणि कथितानि वै

Hỡi người có dung nhan mỹ lệ, “Pavitrāṣṭaka” này quả thật an trụ trong ākāśa (hư không). Như vậy, tất cả các ‘tattva-tīrtha’ ấy đã được thuật bày đầy đủ.

Verse 13

यो यस्मिन्देवता तत्त्वे सा तन्माहात्म्यसूचिका । औदकं च महातत्त्वं विष्णोश्चातिप्रियं प्रिये

Vị thần nào được nói là an trụ trong tattva nào, chính sự an vị ấy chỉ bày đại vinh quang của tattva ấy. Và đại nguyên lý thuộc về nước (audaka) lại vô cùng được Viṣṇu yêu quý, hỡi người yêu dấu.

Verse 14

जलशायी स्मृतस्तेन नारायण इति श्रुतिः । आप्यतत्त्वं तु तीर्थानि यानि प्रोक्तानि ते मया

Vì thế Ngài được tưởng niệm là “Đấng nằm trên nước”; do đó trong Śruti có danh xưng “Nārāyaṇa”. Những tīrtha mà ta đã nói với ngươi quả thật nương trên Āpya-tattva, nguyên lý của nước.

Verse 15

तानि प्रियाणि देवेशि ध्रुवं नारायणस्य वै । औदकं चैव यत्तत्त्वं तस्मिन्प्राभासिकं स्मृतम्

Ô Nữ Thần, những điều ấy hẳn nhiên là điều Nārāyaṇa yêu quý. Và bất cứ nguyên lý nào mang tính “thuộc về nước” (audaka), ngay tại vùng Prabhāsa ấy được ghi nhớ là tinh túy Prābhāsika.

Verse 16

तत्र देवो लयं याति हरिर्जन्मनिजन्मनि । स वासुदेवः सूक्ष्मात्मा परात्परतरे स्थितः

Tại đó, Hari—Đấng Chúa Tể—lại đi vào sự tan hòa (laya) hết lần này đến lần khác, qua từng kiếp sinh. Vāsudeva ấy, tự tánh vi tế, an trụ nơi cảnh giới vượt cả cái vượt ngoài.

Verse 17

स शिवः परमं व्योम अनादिनिधनो विभुः । तस्मात्परतरं नास्ति सर्वशास्त्रागमेषु च

Śiva ấy là cõi hư không tối thượng—bầu trời cao nhất của ý thức—vô thủy vô chung, bậc Chúa Tể trùm khắp. Vượt trên Ngài không còn gì cao hơn, như mọi śāstra và āgama đều tuyên thuyết.

Verse 18

सिद्धांतागमवेदांतदर्शनेषु विशेषतः । तेषु चैव न भिन्नस्तु मया सार्द्धं यशस्विनि

Đặc biệt trong các quan kiến của Siddhānta, Āgama và Vedānta, chân lý ấy được tuyên dạy. Ngay trong các truyền thống ấy nữa, hỡi bậc hiển vinh, Ngài hoàn toàn không khác gì Ta.

Verse 19

तस्मिन्स्थाने हरिः साक्षात्प्रत्यक्षेण तु संस्थितः । लिंगैश्चतुर्भिः संयुक्तो ज्ञायते न च केनचित्

Ngay tại nơi ấy, Hari hiện hữu trực tiếp, hiển lộ trước mắt. Thế nhưng, dù kết hợp với bốn liṅga (dấu hiệu linh thiêng), Ngài vẫn chẳng được ai thật sự nhận ra.

Verse 20

मोक्षार्थं नैष्ठिकैर्वर्णैर्व्रतैश्चैव तु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति भल्लुकातीर्थदर्शनात्

Bất cứ quả phúc nào vì mục đích giải thoát mà người kiên định đạt được nhờ kỷ luật nghiêm mật—nhờ bổn phận theo varṇa và nhờ các lời nguyện—thì chính quả phúc ấy được thành tựu chỉ bằng darśana của Bhallukā Tīrtha.

Verse 21

गोचर्ममात्रं तत्स्थानं समंतात्परिमण्डलम् । न हि कश्चिद्विजानाति विना शास्त्रेण भामिनि

Nơi ấy chỉ rộng bằng một tấm da bò, tròn đều bốn phía. Quả thật, hỡi người đẹp, không ai có thể nhận biết nếu không nhờ sự chỉ dẫn của kinh điển (śāstra).

Verse 22

विषुवं वहते तत्र नृणामद्यापि पार्वति । पंचलिंगानि तत्रैव पंचवक्त्राणि कानि चित्

Ngay đến hôm nay, hỡi Pārvatī, người đời vẫn cử hành lễ tiết điểm phân tại đó. Và cũng chính nơi ấy có năm liṅga; một vài liṅga mang năm diện (năm mặt).

Verse 23

कुक्कुटांडकमानानि महास्थूलानि कानिचित् । सर्पेण वेष्टितान्येव चिह्नितानि त्रिशूलिभिः

Có vật rất lớn, đo như trứng gà. Chúng được rắn quấn quanh và được khắc dấu tam xoa của Thần Śiva.

Verse 24

तेषां दर्शनमात्रेण कोटिलिंगार्चनफलम् । तस्मादिदं महाक्षेत्रं ब्रह्माद्यैः सेव्यते सदा

Chỉ cần chiêm ngưỡng chúng, liền được phước quả như thờ phụng một crore liṅga. Vì thế, thánh địa vĩ đại này luôn được Brahmā và chư thiên khác kính thờ phụng sự.

Verse 25

श्रुतिमद्भिश्च विप्रेंद्रैः संसिद्धैश्च तपस्विभिः । प्रतिमासं तथाष्टम्यां प्रतिमासं चतुर्दशीम्

Các vị Bà-la-môn bậc trưởng, tinh thông Thánh điển Veda, cùng những đạo sĩ đã thành tựu, hằng tháng đều hành lễ; đặc biệt vào ngày Aṣṭamī (mồng tám) và Caturdaśī (mười bốn).

Verse 26

शशिभानूपरागे वा कार्त्तिक्यां तु विशेषतः । प्रभासस्थानि लिंगानि प्रपूज्यन्ते वरानने

Vào lúc nguyệt thực hay nhật thực—và nhất là trong tháng Kārttika—các Śiva-liṅga tại Prabhāsa được phụng thờ với lòng chí thành, hỡi người có dung nhan mỹ lệ.

Verse 27

संनिहत्यां कुरुक्षेत्रे सर्वस्तीर्थायुतैः सह । पुष्करं नैमिषं चैवं प्रयागं संपृथूदकम्

Sannihatyā tại Kurukṣetra—cùng với vô số thánh địa; Puṣkara; Naimiṣa; và Prayāga với dòng nước mênh mông—những tīrtha lừng danh ấy được gợi nhắc trong lời tán dương này.

Verse 28

षष्टि तीर्थसहस्राणि षष्टिकोटिशतानि च । माघ्यांमाघ्यां समेष्यंति सरस्वत्यब्धिसंगमे

Vào tháng Māgha hằng năm, tại nơi hợp lưu giữa sông Sarasvatī và đại dương, sáu vạn thánh địa tīrtha—lại thêm đến sáu mươi crore—đều hội tụ về đây.

Verse 29

स्मरणात्तस्य तीर्थस्य नामसंकीर्तनादपि । मृत्युकालभवाद्वापि पापं त्यक्ष्यति सुव्रते

Hỡi người nữ giữ hạnh nguyện cao quý, chỉ cần tưởng niệm thánh địa ấy, hoặc xưng tụng danh của nó—dẫu ngay trong giờ lâm chung—cũng có thể rũ bỏ tội lỗi.

Verse 30

आनर्त्तसारं सौम्यं च तथा भुवनभूषणम् । दिव्यं पांचनदं पुण्यमादिगुह्यं महोदयम्

Nơi ấy được gọi là Ānarttasāra, cũng gọi Saumya; lại nữa là Bhuvanabhūṣaṇa; là Pāñcanada thiêng liêng thanh tịnh; là Ādiguhya; và là Mahodaya.

Verse 31

सिद्ध रत्नाकरं नाम समुद्रावरणं तथा । धर्माकारं कलाधारं शिवगर्भगृहं तथा

Nơi ấy còn được biết đến là Siddha-ratnākara, và Samudrāvaraṇa; là Dharmākāra và Kalādhāra; lại nữa là Śiva-garbha-gṛha.

Verse 32

सर्वदेवनिवेशं च सर्वपातकनाशनम् । अस्य क्षेत्रस्य नामानि कल्पे कल्पे पृथक्प्रिये

Đây là nơi cư ngụ của chư thiên và là đấng diệt trừ mọi tội lỗi. Hỡi người yêu dấu, các danh xưng của thánh địa này khác nhau trong từng kalpa, từng kalpa.

Verse 33

आयामादीनि जानीहि गुह्यानि सुरसुन्दरि । आद्ये कल्पे पुरा देवि प्रमोदनमिति स्मृतम्

Hỡi mỹ nữ cõi trời, hãy biết các kích thước và những điều khác—đó là những bí mật. Thuở kalpa đầu tiên, từ thời xa xưa, hỡi Devī, nơi ấy được ghi nhớ với danh xưng “Pramodana”.

Verse 34

नन्दनं परितस्तस्य तस्यापि परतः शिवम् । शिवात्परतरं चोग्रं भद्रिकं परतः पुनः

Bao quanh nơi ấy được gọi là “Nandana”; vượt ra ngoài nữa là “Śiva”; vượt ngoài Śiva lại là “Ugra”; và vượt nữa một lần nữa là “Bhadrika”.

Verse 35

समिंधनं परं तस्मात्कामदं च ततः परम् । सिद्धिदं चापि धर्मज्ञं वैश्वरूपं च मुक्तिदम्

Vượt nữa là danh xưng “Samiṃdhana”; vượt nữa là “Kāmada”, đấng ban thành tựu mọi ước nguyện. Lại có “Siddhida”, đấng ban các siddhi; “Dharma-jña”, bậc thấu triệt dharma; “Vaiśvarūpa”, hình tướng vũ trụ; và “Muktida”, đấng ban giải thoát.

Verse 36

तथा श्रीपद्मनाभं तु श्रीवत्सं तु महाप्रभम् । तथा च पापसंहारं सर्वकामप्रदं तथा

Cũng vậy có các danh xưng “Śrīpadmanābha”; “Śrīvatsa”, đấng đại quang minh. Lại có “Pāpasaṃhāra”, đấng diệt trừ tội lỗi; và “Sarvakāmaprada”, đấng ban mọi ước nguyện.

Verse 37

मोक्षमार्गं वरा रोहे तथा देवि सुदर्शनम् । धर्मगर्भं तु धर्माणां प्रभासं पापनाशनम् । अतः परं भवन्तीह उत्पलावर्त्तिकानि च

Lại có “Mokṣamārga”, con đường giải thoát; “Varārohā”, hỡi Devī; và “Sudarśana”, thị kiến cát tường. Có “Dharmagarbha”, bào thai của mọi dharma; “Prabhāsa”, đấng diệt trừ tội lỗi. Vượt ngoài những điều ấy, tại đây còn hiện khởi các thánh địa mang tên “Utpalāvarttikā”.

Verse 38

क्षेत्रस्य मध्ये यद्देवि मम गर्भगृहं स्मृतम् । तस्य नामानि ते देवि कथितान्यनुपूर्वशः

Hỡi Devī, giữa thánh địa này có nơi được ghi nhớ là garbhagṛha—chính điện thâm nghiêm của Ta. Hỡi Devī, các danh xưng của nơi ấy đã được Ta nói cho nàng theo thứ tự.

Verse 39

श्रुत्वा नामान्यशेषाणि क्षेत्रमाहात्म्यमेव च । तेषां तु वांछिता सिद्धि र्भविष्यति न संशयः

Khi đã nghe trọn các danh xưng, lại nghe cả sự vĩ đại (māhātmya) của thánh địa, thì sở nguyện thành tựu sẽ đến—điều ấy không còn nghi ngờ.

Verse 40

एतत्कीर्त्तयमानस्य त्रिकालं तु महोदयम् । संध्याकालांतरं पापमहोरात्रं विनश्यति

Ai tụng niệm điều này vào ba thời trong ngày sẽ được thăng tiến lớn lao về tâm linh; và tội lỗi tích tụ suốt một ngày một đêm sẽ tiêu tan trong những khoảng giao thời của các sandhyā.

Verse 41

अपि वै दांभिकाश्चैव ये वसंत्यल्पबुद्धयः । मूढा जीवनिका विप्रास्तेऽपि यांति मृता दिवम्

Dẫu là kẻ giả hình, trí hiểu cạn—những Bà-la-môn mê lầm chỉ sống vì miếng cơm manh áo—họ cũng vậy, khi chết, vẫn được lên cõi trời.

Verse 42

अस्य क्षेत्रस्य मध्ये तु रवियोजनमध्यतः । उपक्षेत्राणि देवेशि संत्यन्यानि सहस्रशः

Ngay trong trung tâm của thánh địa này—trong phạm vi trung tâm đo bằng một ravi-yojana, hỡi Deveśī—còn có hàng ngàn upakṣetra, những thánh khu phụ khác.

Verse 43

कानिचित्पद्मरूपाणि यवाकाराणि कानिचित् । षट्कोणानि त्रिकोणानि दण्डाकाराणि कानिचित्

Có nơi mang hình hoa sen; có nơi như hạt lúa mạch. Có nơi hình lục giác, có nơi hình tam giác, và có nơi như hình cây gậy.

Verse 44

चंद्रबिंबार्द्धभेदानि चतुरस्रप्रभेदतः । ब्रह्मादिदैवतानीशे क्षेत्रमध्ये स्थितानि तु

Có nơi phân biệt theo dạng nửa đĩa trăng; có nơi theo nhiều loại hình tứ giác. Ôi Īśe, các thần linh bắt đầu từ Phạm Thiên (Brahmā) quả thật an vị giữa miền thánh địa này.

Verse 45

कानिचिद्योजनार्द्धानि तदर्धार्धानि कानिचित् । निवर्त्तनप्रमाणेन दण्डमानेन कानिचित्

Có nơi (thánh địa) dài nửa do-tuần (yojana); có nơi lại bằng nửa của nửa ấy. Có nơi được tính theo đơn vị nivartana, và có nơi theo đơn vị daṇḍa.

Verse 46

गोचर्ममानमध्यानि कानिचिद्धनुषांतरम् । यज्ञोपवीतमात्राणि प्रभासे संति कोटिशः

Có tīrtha có độ rộng trung bình, đo theo “mức da bò”; có nơi trải dài đến tầm bắn của một phát cung. Và tại Prabhāsa có vô số (hàng koṭi) thánh tích, nhỏ đến mức chỉ bằng độ đo của sợi dây thiêng yajñopavīta.

Verse 47

अंगुल्यष्टम भागोऽपि नभोस्ति कमलेक्षणे । न संति यस्मिंस्तीर्थानि दिव्यानि च नभस्तले

Ôi đấng mắt như hoa sen, trong “bầu trời” không có lấy dù chỉ một phần tám bề rộng ngón tay nào mà không hiện diện các tīrtha thiêng liêng—thật vậy, ngay trên vòm trời cao thẳm.

Verse 48

प्रभासक्षेत्रमासाद्य तिष्ठंति प्रलयादनु । केदारे चैव यल्लिंगं यच्च देवि महालये

Đến thánh địa Prabhāsa, họ vẫn an trụ ngay cả sau thời kỳ đại hoại. Và liṅga ở Kedāra, cùng liṅga ở Đại Tự (Mahālaya), hỡi Devī—

Verse 49

मध्यमेश्वरसंस्थं च तथा पाशुपतेश्वरम् । शंकुकर्णेश्वरं चैव भद्रेश्वरमथापि च

Lại có tòa ngự của Madhyameśvara, và cũng có Pāśupateśvara; cùng Śaṅkukarṇeśvara, và cả Bhadreśvara nữa.

Verse 50

सोमे श्वरमथैकाग्रं कालेश्वरमजेश्वरम् । भैरवेश्वरमीशानं तथा कायावरोहणम्

Rồi có Someśvara và Ekāgra; Kāleśvara và Ajeśvara; Bhairaveśvara và Īśāna; cùng cả Kāyāvarohaṇa.

Verse 51

चापटेश्वरकं पुण्यं तथा बदरिकाश्रमम् । रुद्रकोटिर्महाकोटि स्तथा श्रीपर्वतं शुभम्

Có Cāpaṭeśvaraka linh thiêng, và cũng có Badarikāśrama; Rudrakoṭi và Mahākoṭi; cùng núi Śrīparvata cát tường.

Verse 52

कपाली चैव देवेशः करवीरं तथा पुनः । ओंकारं परमं पुण्यं वशिष्ठाश्रममेव च । यत्र कोटिः स्मृता देवि रुद्राणां कामरूपिणाम्

Có Kapālī và cả Deveśa; lại có Karavīra nữa; Oṃkāra, tối thượng thanh tịnh; và cả đạo tràng của Vaśiṣṭha—nơi ấy, hỡi Devī, được ghi nhớ là có một koṭi (một crore) Rudra, có thể tùy ý hiện thân, đang ngự.

Verse 53

यानि चान्यानि स्थानानि पुण्यानि मम भूतले । प्रयागं पुरतः कृत्वा प्रभासे निवसंति च

Bao nhiêu thánh địa khác trên cõi đất của Ta—tôn Prayāga lên hàng đầu—cũng đều an trú tại Prabhāsa.

Verse 54

उत्तरे रविपुत्री तु दक्षिणे सागरं स्मृतम् । दक्षिणोत्तरमानोऽयं क्षेत्रस्यास्य प्रकीर्त्तितः

Phía bắc là Raviputrī, phía nam được nói là biển cả. Như vậy, tầm trải bắc–nam của thánh địa này được tuyên xưng.

Verse 55

रुक्मिण्याः पूर्वतश्चैव तप्ततोयाच्च पश्चिमे । पूर्वपश्चिममानोऽयं प्रभासस्य प्रकीर्त्तितः

Phía đông là tīrtha của Rukmiṇī, phía tây là tīrtha mang tên Taptatoya. Như vậy, tầm trải đông–tây của Prabhāsa được tuyên xưng.

Verse 56

एतदन्तरमासाद्य तीर्थानि सुरसुन्दरि । पातालादिकटाहांतं तानि तत्र वसंति वै

Hỡi giai nhân giữa chư thiên, đến vùng khoảng giữa này, các tīrtha quả thật an trú tại đó—trải dài đến tận những vực sâu như vạc lớn, khởi từ Pātāla.

Verse 57

एवं ज्ञात्वा महादेवि सर्वदेवमयो हरिः । प्रभासक्षेत्रमासाद्य तत्याज स्वं कलेवरम्

Biết như vậy, hỡi Đại Nữ Thần, Hari—đấng hàm chứa mọi thần linh—đến Prabhāsa-kṣetra và tại đó xả bỏ thân hình của Ngài.

Verse 58

दिव्यं ममेदं चरितं हि रौद्रं श्रोष्यंति ये पर्वसु वा सदा वा । ते चापि यास्यंति मम प्रसादात्त्रिविष्टपं पुण्यजनाधिवासम्

Thánh tích thiêng liêng và uy nghiêm này của Ta—ai lắng nghe vào những ngày lễ hội, hay thường xuyên lắng nghe—nhờ ân sủng của Ta, họ cũng sẽ đạt đến Triviṣṭapa (cõi trời), nơi cư ngụ của các chúng hữu phúc.

Verse 59

इति कथितमशेषमेव चित्रं चरितमिदं तव देवि पुण्ययुक्तम् । इतरमपि तवातिवल्लभं यद्वद कथयामि महोदयं मुनीनाम्

Vậy đó, hỡi Nữ Thần, câu chuyện kỳ diệu này—trọn vẹn không thiếu, đầy công đức—đã được kể cho Người. Nay Ta sẽ thuật thêm một chuyện khác, vô cùng được Người yêu mến, đem lại sự thăng hoa lớn lao cho các bậc hiền thánh.