Adhyaya 5

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अर्बुदस्य च माहात्म्यं विस्तरेण वदस्व नः । कौतुकं सूत नो जातं कथयस्व यथा शुभम्

Các hiền thánh nói: “Xin hãy thuật cho chúng tôi thật tường tận về đại uy linh của Arbuda. Lòng hiếu kỳ đã khởi lên trong chúng tôi, hỡi Sūta; xin kể lại theo cách cát tường.”

Verse 2

सूत उवाच । पुरासीच्च ऋषिश्रेष्ठः पुलस्त्यो भगवान्मुनिः । ययातेश्च गृहे यातस्तं नत्वा चाब्रवीन्नृपः

Sūta nói: “Thuở xưa có bậc thánh hiền tối thượng, đức Muni Pulastya đáng tôn kính. Ngài đến nhà vua Yayāti; và nhà vua, sau khi cúi lạy, liền thưa rằng.”

Verse 3

।ययातिरुवाच । स्वागतं ते मुनिश्रेष्ठ सफलं मेऽद्यजीवितम् । कथयस्व प्रसादेन कथामर्बुदसंभवाम्

Yayāti thưa: “Kính chào bậc hiền thánh tối thượng. Hôm nay đời ta đã nên viên mãn. Xin vì lòng từ mẫn mà kể cho ta nghe thánh truyện về nguồn gốc của Arbuda.”

Verse 4

अर्बुदाख्यो नगो नाम विख्यातो यो धरातले । तस्य यात्राक्रमं ब्रूहि तत्फलं द्विजसत्तम

“Có ngọn núi mang tên Arbuda, lừng danh trên cõi đất. Hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh, xin nói cho ta biết thứ tự đúng đắn của cuộc hành hương đến đó—và công đức phát sinh từ việc ấy.”

Verse 5

सर्वं विस्तरतो ब्रूहि तीर्थयात्रापरायण । तस्माद्वद मुनिश्रेष्ठ येन यात्रां करोम्यहम्

“Xin hãy giảng giải mọi điều thật tường tận, hỡi người chuyên tâm nơi việc hành hương. Vậy nên, bậc hiền thánh tối thượng, xin hãy nói để ta có thể thực hiện cuộc hành trình đúng pháp.”

Verse 6

पुलस्त्य उवाच । बहुधर्ममयो राजन्नर्बुदः पर्वतोत्तमः । अशक्तो विस्तराद्वक्तुमपि वर्षशतैरपि

Pulastya nói: “Tâu Đại vương, núi Arbuda—bậc tối thượng trong các ngọn núi—tràn đầy vô số hình thái của Dharma. Dẫu trải qua hàng trăm năm, ta cũng không thể thuật hết mọi chi tiết.”

Verse 7

संक्षेपादेव वक्ष्यामि तीर्थमुख्यानि ते तथा । नागतीर्थं तु तत्राद्यं सर्वकामप्रदं नृणाम्

“Ta sẽ nói vắn tắt về những thánh địa tối thắng ở đó. Trong số ấy, trước hết là Nāga-tīrtha, nơi ban cho con người mọi điều sở nguyện.”

Verse 8

नारीणां च विशेषेण पुत्रसौभाग्यदायकम् । शृणु राजन्पुरावृत्तं यतोऽत्याश्चर्यमुत्तमम्

“Lại nữa, đặc biệt đối với phụ nữ, nơi ấy ban phúc lành con cái. Xin nghe, tâu Đại vương, một chuyện xưa—kỳ diệu và tối thượng—nhờ đó điều này được biết đến.”

Verse 9

गौतमी ब्राह्मणी नाम्ना सती साध्वी पतिव्रता । बालवैधव्यसंप्राप्ता तीर्थयात्रापरायणा

“Có một người phụ nữ Bà-la-môn tên Gautamī—đức hạnh, hiền thánh, trọn đạo phu thê. Bị goá khi còn trẻ, bà một lòng chuyên chú hành hương đến các thánh địa.”

Verse 10

अर्बुदं सा च संप्राप्ता नागतीर्थं विवेश ह । तस्मिञ्जले निमग्ना सा स्नातुमभ्याययौ पुरा

“Bà đến núi Arbuda và bước vào Nāga-tīrtha. Một lần, sau khi dìm mình trong dòng nước ấy, bà tiến đến để cử hành nghi thức tắm gội thiêng liêng.”

Verse 11

नायका पुत्रसंयुक्ता तत्तीर्थं समुपागता । शुश्रूषां सा तस्तस्याश्चक्रे नानाविधां नृप

Tâu Đại vương, một phụ nữ tên Nāyakā đã đến chính thánh địa (tīrtha) ấy, cùng với con trai của nàng. Gautamī đã tận tình phụng sự và trợ giúp nàng bằng nhiều cách khác nhau.

Verse 12

सर्वोपकरणैर्दर्भैः सुमनोभिः पृथग्विधैः । अथ सा चिंतयामास गौतमी पुत्रदुःखिता

Với đầy đủ lễ vật cần dùng—cỏ kuśa và các loại hoa khác nhau—bấy giờ Gautamī, đau khổ vì nỗi sầu không con, bắt đầu trầm tư suy niệm.

Verse 13

धन्योऽयं तनयो ह्यस्याः शुश्रूषां कुरुते सदा । पुत्रयुक्ता त्वियं धन्या धिगहं पुत्रवर्जिता

Phúc thay cho người con trai ấy, vì luôn tận tụy phụng dưỡng mẹ mình. Phúc thay cho người đàn bà này, được ban cho một đứa con—than ôi cho ta, kẻ không con!

Verse 14

अहं भर्त्रा वियुक्ता च पुत्रहीना सुदुःखिता । अथ सा निर्गता तस्मात्सलिलान्नृपसत्तम

Ta bị lìa xa chồng, lại không con, khổ đau vô cùng. Rồi nàng bước ra khỏi làn nước ấy, tâu bậc minh quân.

Verse 15

विनाऽपि भर्तृसंयोगात्सद्यो गर्भवती ह्यभूत् । सा गर्भलक्षणैर्युक्ता सुजनव्रीडयाऽन्विता

Dẫu không hề giao hợp với chồng, nàng lập tức thụ thai. Mang đủ các dấu hiệu của thai nghén, nàng lại tràn đầy sự e thẹn đoan trang trước những bậc hiền lương.

Verse 16

चकार मरणे बुद्धिं ज्वालयामास पावकम् एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी

Nàng quyết ý đi vào cái chết và nhóm lên ngọn lửa. Ngay đúng lúc ấy, một tiếng nói vô hình cất lời.

Verse 17

वागुवाच । नो त्वं गौतमि चित्याग्नौ प्रवेशं कर्तुमर्हसि । दोषो नास्ति तवात्रार्थे तीर्थस्यास्य प्रभावतः

Tiếng nói ấy bảo: “Hỡi Gautamī, nàng không nên bước vào giàn hỏa táng. Trong việc này nàng không có lỗi—đó là do uy lực của thánh địa tirtha này.”

Verse 18

यो यद्वांछति चित्ते च जलमध्ये स्थितो नरः । चिन्तितं च तदाप्नोति नारी वा नात्र संशयः

Bất cứ ai đứng giữa dòng nước này mà khởi nguyện trong lòng điều gì, thì điều đã nguyện ấy sẽ được toại—dù là nam hay nữ, không hề nghi ngờ.

Verse 19

त्वया तस्याः सुतं दृष्ट्वा पुत्रवांछा कृता हृदि । तव गर्भगतो नूनं पुत्रः पुत्रि भविष्यति

Khi nàng thấy con trai của bà ấy, lòng nàng khởi lên ước nguyện có con. Vì thế, đứa trẻ đang trong thai nàng chắc chắn sẽ là con trai của nàng, hỡi ái nữ.

Verse 20

तस्माद्विरम भद्रं ते निर्दोषासि पतिव्रते । विरराम ततः साध्वी गौतमी मरणान्नृप

“Vì thế, hãy dừng lại—nguyện điều lành đến với nàng; nàng vô tội, hỡi người vợ trọn đạo.” Rồi bậc hiền phụ Gautamī từ bỏ ý định tìm đến cái chết, tâu cùng đức vua.

Verse 21

श्रुत्वाऽकाशगतां वाणीं देवदूतेन भाषिताम् । दृष्ट्वा पतिं विना गर्भं वाक्यमेत दुवाच ह

Nghe tiếng nói vang từ hư không do sứ giả chư thiên truyền dạy, và thấy mình mang thai mà không hề gần gũi với chồng, nàng liền thốt ra những lời này.

Verse 22

अहो तीर्थप्रभावोऽयमपूर्वः प्रतिभाति मे । यत्र संजायते गर्भः स्त्रीणां शुक्ररजोविना

“Ôi! Oai lực của thánh địa này đối với ta thật chưa từng có—tại đây, nơi người nữ có thể thụ thai ngay cả khi không có tinh dịch và huyết kinh.”

Verse 23

नाहं कुत्रापि यास्यामि मुक्त्वेदं तीर्थमुत्तमम् । एवमुक्त्वा ततः साध्वी तत्रैव न्यवसत्सदा

“Ta sẽ chẳng đi đâu, quyết không rời bỏ bến thánh tối thượng này.” Nói vậy xong, người phụ nữ hiền đức ấy từ đó ở lại ngay nơi ấy, thường hằng một mình.

Verse 24

पुत्रं वै जनयामास सर्वलक्षणलक्षितम् । तत्र पार्थिवशार्दूल कृष्णपक्षे ऽश्विनस्य च

Nàng sinh hạ một người con trai, đầy đủ mọi tướng lành cát tường. Tại chính nơi ấy, hỡi bậc vương giả như hổ, việc ấy xảy ra vào nửa tháng tối (kṛṣṇa-pakṣa) của tháng Aśvina.

Verse 25

यः पुनः कुरुते श्राद्धं तस्य वंशो न नश्यति । न प्रेतो जायते राजन्वंशे तस्य कदाचन

Hơn nữa, ai cử hành lễ śrāddha thì dòng dõi người ấy không suy diệt. Tâu Đại vương, trong gia tộc ấy, chẳng bao giờ phát sinh ‘preta’—kẻ chết trong cảnh khổ vì chưa được tế độ.

Verse 26

यः पुमान्कामरहितः स्नानं तत्र समाचरेत् । श्राद्धं च पार्थिवश्रेष्ठ तस्य लोकाः सनातनाः

Người đàn ông nào lìa mọi dục vọng, tắm gội tại nơi ấy và lại cử hành lễ śrāddha, hỡi bậc vương thượng, thì đạt đến những cõi giới vĩnh hằng.

Verse 27

या स्त्री पुष्पफलान्येव तीर्थे चास्मिन्विसर्जयेत् । सा स्यात्पुत्रवती धन्या सौभाग्यं च प्रपद्यते

Người phụ nữ nào thành kính dâng thả hoa và quả tại thánh địa này, thì sẽ được phúc có con trai, trở nên may mắn và đạt mọi điềm lành trong hôn nhân và đời sống.

Verse 28

निष्कामा स्वर्गमाप्नोति दुष्प्राप्यं त्रिदशैरपि । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन यात्रां तस्य समाचरेत्

Người vô dục đạt đến cõi trời—điều khó được ngay cả đối với chư thiên. Vì thế, hãy dốc mọi nỗ lực mà thực hiện cuộc hành hương đến thánh địa ấy.