Adhyaya 80

Verse 1

। अथ सुपर्णाख्यमाहात्म्यं भविष्यंति । ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तेजोवीर्यसमन्वितः । गरुडस्तेन संजज्ञे मुनीनां होमकर्मणा

Nay xin kể về Māhātmya mang danh “Suparṇa”. Các hiền triết thưa rằng: “Điều ngài đã nói—rằng Garuḍa, đầy rực sáng và dũng lực, được sinh ra nhờ nghi lễ homa của các bậc muni—chúng tôi mong được nghe cho tường tận.”

Verse 2

स कथं तत्र संभूत एतन्नो विस्तराद्वद । विनतायाः समुद्भूत इत्येषा श्रूयते श्रुतिः

“Vậy thì, Ngài đã sinh ra ở đó bằng cách nào? Xin nói cho chúng tôi tường tận. Vì truyền thống chúng tôi từng nghe nói rằng Ngài sinh từ Vinatā.”

Verse 3

सूत उवाच । योऽसावाथर्वणैर्मंत्रैः कलशश्चाभिमन्त्रितः । तैर्मंत्रैर्वालखिल्यैश्च महाऽमर्षसमन्वितैः

Sūta thưa: “Chiếc bình nước (kalaśa) kia đã được chú nguyện đúng pháp bằng các thần chú Atharvan—chính những thần chú ấy—và bởi các hiền giả Vālakhilya, những vị đầy uy lực khổ hạnh…”

Verse 4

निवारितैश्च दक्षेण सूचिते विहगाधिपे । कश्यपस्तं समादाय कलशं प्रययौ गृहम्

Khi Dakṣa ngăn lại và chỉ rõ vị chúa tể loài chim, Kaśyapa liền nâng lấy bình nước thánh ấy và lên đường trở về nhà mình.

Verse 5

ततः प्रोवाच संहृष्टो विनतां दयितां निजाम् । एतत्पिब जलं भद्रे मन्त्रपूतं महत्तरम्

Bấy giờ, lòng hoan hỷ, ngài nói với Vinatā yêu dấu của mình: “Hỡi hiền nữ cát tường, hãy uống nước này—nước đại linh thiêng đã được tịnh hóa bằng thần chú.”

Verse 6

येन ते जायते पुत्रः सहस्राक्षाधिको बली । तेजस्वी च यशस्वी च अजेयः सर्व दानवैः

“Nhờ nước ấy, nàng sẽ sinh một người con—mạnh hơn cả Đấng Ngàn Mắt (Indra): rực rỡ uy quang, lẫy lừng danh tiếng, và không một Dānava nào có thể khuất phục.”

Verse 7

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तत्क्षणादेव संपपौ । तत्तोयं सा वरारोहा सद्यो गर्भं ततो दधे

Nghe lời ấy, nàng liền uống ngay. Uống xong nước ấy, người thiếu phụ dáng đẹp lập tức thụ thai.

Verse 8

एवं तज्जलपानेन तेजोवीर्यसम न्वितः । कश्यपाद्गरुडो जज्ञे सर्वसर्पभयावहः

Vì thế, nhờ uống nước ấy, Garuḍa—đầy uy quang và dũng lực—đã sinh từ Kaśyapa, trở thành nỗi kinh hoàng của mọi loài rắn.

Verse 9

येनामृतं हृतं वीर्यात्परिभूय पुरंदरम् । मातृभक्तिपरीतेन सर्पाणां संनिवेदितम्

Nhờ dũng lực của Ngài, cam lộ (amṛta) đã bị đoạt lấy, khiến Purandara (Indra) phải nhục nhã; và với lòng hiếu kính, sùng mộ mẹ mình, Ngài đã dâng cam lộ ấy lên cho loài rắn (Nāga).

Verse 10

यो जज्ञे दयितो विष्णोर्वाहनत्वमुपागतः । ध्वजाग्रे तु रथस्यापि यः सदैव व्यवस्थितः

Ngài sinh ra là người được Viṣṇu yêu quý, đạt địa vị làm vật cưỡi (vāhana) của Ngài; và luôn đứng nơi đầu ngọn cờ trên chiến xa, ở vị trí tiên phong.

Verse 11

येन पूर्वं तपस्तप्त्वा क्षेत्रेऽत्रैव महात्मना । त्रिनेत्रस्तुष्टिमानीतो गतपक्षेण धीमता

Ngay tại thánh địa này, bậc đại hồn đầy trí tuệ—dẫu đã mất đôi cánh—vẫn tu khổ hạnh như thuở trước, và nhờ đó khiến Đấng Tam Nhãn (Śiva) hoan hỷ, mãn nguyện.

Verse 12

पक्षाप्तिर्येन संजाता यस्य भूयोऽपि तादृशी । देवदेवप्रसादेन विशिष्टा चाऽथ निर्मिता

Nhờ ân sủng của Đấng Thần của các thần, Ngài đã lấy lại đôi cánh; và đôi cánh ấy lại được tạo tác lần nữa, càng thêm ưu việt, thù thắng nhờ phúc lành thiêng liêng.

Verse 13

मुनय ऊचुः । कथं तस्य गतौ पक्षौ गरुडस्य महात्मनः । पुनर्लब्धौ कथं तेन कथं तुष्टो महेश्वरः । एतन्नो विस्तराद्ब्रूहि सूतपुत्र यथातथम्

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Vì sao đại Garuḍa lại mất đôi cánh? Ngài đã lấy lại chúng bằng cách nào? Và Maheśvara đã được làm cho hoan hỷ ra sao? Xin hãy thuật cho chúng tôi tường tận, hỡi con của Sūta, đúng như sự việc đã xảy ra.”

Verse 14

सूत उवाच । पुरासीद्ब्राह्मणो मित्रं भृगुवंशकुलोद्वहः । गरुडस्य द्विजश्रेष्ठा बालभावादपि प्रभो

Sūta nói: “Thuở xưa có một vị Bà-la-môn, bậc trang sức của dòng Bhṛgu; ôi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, ôi chúa tể, người ấy là bạn thân của Garuḍa ngay từ thuở ấu thơ.”

Verse 15

तस्य कन्या पुरा जाता माधवी नाम संमता । रूपौदार्यसमोपेता सर्वलक्षणलक्षिता

Về sau, ông sinh được một ái nữ, nổi danh với tên Mādhavī; nàng đầy đủ nhan sắc và lòng hào hiệp cao quý, mang trọn mọi tướng lành cát tường.

Verse 16

न देवी न च गन्धर्वी नासुरी न च पन्नगी । तादृग्रूपा महाभागा यादृशी सा सुमध्यमा

Nàng chẳng phải là nữ thần, chẳng phải tiên nữ Gandharva, chẳng phải Asurī, cũng chẳng phải nữ Nāga; thế nhưng người thiếu nữ phúc đức, eo thon ấy lại mang vẻ đẹp vượt ngoài họ.

Verse 17

अथ तस्या वरार्थाय गरुडं विहगाधिपम् । स प्रोवाच परं मित्रं विनयावनतः स्थितः

Rồi để cầu tìm phu quân cho nàng, ông đến gặp Garuḍa, chúa tể loài chim; đứng cúi mình cung kính, ông thưa lời với người bạn chí thiết.

Verse 18

एतस्या मम कन्याया वरं त्वं विहगाधिप । सदृशं वीक्षयस्वाद्य येन तस्मै ददाम्यहम्

“Vì ái nữ này của ta, ôi chúa tể loài chim, xin hôm nay hãy xem xét và tìm cho nàng một người chồng xứng hợp, ngang hàng với nàng, để ta có thể gả nàng cho người ấy.”

Verse 19

गरुड उवाच । मम पृष्ठं समारुह्य समस्तं क्षितिमंडलम् । त्वं भ्रमस्व द्विजश्रेष्ठ गृहीत्वेमां च कन्यकाम्

Garuḍa nói: “Hãy lên lưng ta và du hành khắp vòng tròn địa cầu, hỡi bậc Bà-la-môn tối thắng—mang theo thiếu nữ này.”

Verse 20

ततस्तस्याः कुमार्या वै अनुरूपं गुणान्वितम् । स्वयं चाहर भर्तारमेषा मैत्री ममोद्भवा

“Rồi chính ngươi hãy đem về cho thiếu nữ này một người chồng xứng hợp, đầy đủ đức hạnh; vì tình giao hảo này phát sinh từ ta, và ta sẽ trợ giúp.”

Verse 21

सूत उवाच । एवमुक्तोऽथ विप्रः स तत्क्षणात्कन्यया सह । आरूढो गारुडं पृष्ठं वरार्थाय द्विजोत्तमाः

Sūta nói: Được dặn như thế, vị Bà-la-môn ấy lập tức cùng thiếu nữ bước lên lưng Garuḍa, lên đường tìm kiếm một bậc lang quân xứng đáng.

Verse 22

यंयं पश्यति विप्रः स कुमारं तरुणाकृतिम् । स स नो तस्य चित्तांते वर्ततेस्म कथंचन

Hễ vị Bà-la-môn thấy ai—mỗi chàng trai với dáng vẻ tươi trẻ—thì chẳng một người nào thật sự an trú trong lòng ông.

Verse 23

कस्यचिद्रूपमत्युग्रं न कुलं च सुनिर्मलम् । कुलं रूपं च यस्य स्यात्तस्य नो गुणसंचयः

Có người dung mạo rực rỡ, nhưng gia tộc chẳng hoàn toàn thanh khiết; có người có cả gia tộc lẫn dung nhan, song lại thiếu kho tàng đức hạnh.

Verse 24

यस्य वा गुणसन्दोहस्तस्य नो रूपमुत्तमम् । पक्षपातं च वित्तं च तथान्यद्वरलक्षणम्

Có người tích tụ vô số đức hạnh, nhưng lại thiếu dung mạo tuyệt mỹ; kẻ khác thì có thiên vị, giàu sang và những dấu hiệu khác mà người ta thường tìm nơi một chàng rể.

Verse 25

एवं वर्षसहस्रांते भ्रमतस्तस्यभूतलम् । विप्रस्य पक्षिनाथस्य वरार्थाय द्रिजोत्तमाः

Như vậy, sau một nghìn năm lang thang khắp cõi đất để tìm chàng rể, vị Bà-la-môn tối thượng ấy vẫn tiếp tục cuộc tìm kiếm, được chúa tể loài chim chở đi.

Verse 26

कदाचिदथ तौ श्रान्तौ भ्रममाणावितस्ततः । क्षेत्रेऽत्रैव समायातौ वासुदेवदिदृक्षया

Rồi có lần, cả hai người—mệt mỏi vì rong ruổi khắp nơi—đã đến chính thánh địa (kṣetra) này, với lòng khao khát được chiêm bái Vāsudeva.

Verse 27

श्वेतद्वीपं समालोक्य तथान्यां बदरीं शुभाम् । क्षीरोदं च सवैकुण्ठं तथान्यं तस्य संश्रयम्

Họ chiêm ngưỡng Śvetadvīpa, và cả Badarī cát tường; biển Sữa cùng với Vaikuṇṭha—và những trú xứ khác là nơi Ngài nương ngự.

Verse 28

अथ ताभ्यां मुनिर्दृष्टो नारदो ब्रह्मसंभवः । सांत्वपूर्वं तदा पृष्टो विष्णुं ब्रह्म सनातनम्

Bấy giờ họ thấy hiền giả Nārada—đấng do Brahmā sinh ra; rồi sau khi trước hết nói lời an ủi, họ hỏi ngài về Viṣṇu, Thực Thể Tối Thượng vĩnh hằng.

Verse 29

क्व देवः पुंडरीकाक्षः सांप्रतं वर्तते मुने । विष्णुस्थानानि सर्वाणि वीक्षितानि समंततः । आवाभ्यां संप्रहृष्टाभ्यां न संदृष्टः स केशवः

“Bạch hiền giả, nay Đấng mắt như hoa sen (Puṇḍarīkākṣa) ở đâu? Chúng ta đã nhìn khắp mọi thánh địa của Viṣṇu; vậy mà dù tìm kiếm với niềm hân hoan, vẫn chẳng thấy Keśava.”

Verse 30

नारद उवाच । जलशायिस्वरूपेण यावन्मासचतुष्टयम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे स संतिष्ठति सर्वदा

Nārada nói: “Trong hình tướng Đấng nằm trên nước (Jalaśāyī), suốt bốn tháng, Ngài luôn an trụ trong thánh địa Hāṭakeśvara.”

Verse 31

तस्मात्तद्दर्शनार्थाय गम्यतां तत्र मा चिरम् । येन सन्दर्शनं याति द्वाभ्यामपि स चक्रधृक्

Vì thế, để được chiêm bái Ngài, hãy đi ngay đến đó, chớ chậm trễ. Đến nơi ấy, cả hai chúng ta sẽ được phúc duyên thấy Đấng cầm Luân xa (Cakradhṛk).

Verse 32

अहमप्येव तत्रैव प्रस्थितस्तस्य दर्शनात् । प्रस्थितश्च त्वया युको देवकार्येण केनचित्

Ta cũng đã lên đường đến chính nơi ấy để cầu được chiêm bái Ngài; và ta cũng đã cùng ngươi xuất phát, vì đang đảm đương một công việc nào đó của chư thiên.

Verse 33

अथ तौ पक्षिविप्रेन्द्रौ स च ब्रह्मसुतो मुनिः । प्राप्ताः सर्वे स्थितो यत्र जलशायी जनार्दनः

Rồi bấy giờ, hai vị—bậc tôn quý giữa loài chim và bậc tôn quý giữa hàng Bà-la-môn—cùng vị hiền triết, con của Phạm Thiên, đều đến nơi Janārdana nằm an nghỉ trên nước.

Verse 34

अथ दृष्ट्वा महत्तेजो वैष्णवं दूरतोऽपि तम् । ब्राह्मणं गरुडः प्राह नारदश्च मुनीश्वरः

Bấy giờ, từ xa trông thấy hào quang vĩ đại mang uy lực của Vaiṣṇava, Garuḍa liền nói với vị bà-la-môn; và Nārada, bậc chúa tể giữa các hiền thánh, cũng cất lời.

Verse 35

अत्रैव त्वं द्विजश्रेष्ठ तिष्ठ दूरेऽपि तेजसः । वैष्णवस्य सुतायुक्तः कल्पांताग्निसमम् व

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, hãy ở ngay đây—dù chỉ đứng xa hào quang ấy. Vinh quang Vaiṣṇava này, cùng với uy lực của nó, tựa như ngọn lửa vào cuối một kiếp.

Verse 36

नो चेत्संपत्स्यसे भस्म पतंग इव पावकम् । समासाद्य निशायोगे मूढं भावं समाश्रितः

Bằng không, ngươi sẽ hóa thành tro bụi—như con thiêu thân lao vào ngọn lửa—đến gần không đúng thời, vì đã rơi vào mê lầm.

Verse 37

आवाभ्यां तत्प्रसादेन सोढमेतत्सुदुःसहम् । न करोति शरीरार्ति तथान्यदपि कुत्सितम्

Nhờ ân sủng của Ngài, chúng ta—hai người—đã chịu đựng được điều cực khó chịu đựng này; nó không gây khổ đau cho thân thể chúng ta, cũng chẳng sinh ra tai hại nào khác.

Verse 38

एवं तं ब्राह्मणं तत्र मुक्त्वा दूरे सुतान्वितम् । गतौ तौ तत्र संसुप्तस्तोये यत्र जनार्दनः

Nói vậy rồi, họ để vị bà-la-môn ấy ở lại nơi xa, cùng với con trai ông; rồi cả hai tiếp tục đi đến chỗ Janārdana đang an giấc trên mặt nước.

Verse 39

दिव्यस्तुतिपरौ मूर्ध्नि धृतहस्तांजलीपुटौ । पुलकांकितसर्वांगावानन्दाश्रुप्लुताननौ

Họ chìm đắm trong thánh tụng diệu linh; chắp tay añjali cung kính nâng lên đến đỉnh đầu. Toàn thân rùng mình nổi gai vì lòng sùng kính, gương mặt đẫm lệ hoan hỷ.

Verse 40

त्रिःपरिकम्य तं देवमष्टांगं प्रणतौ हरिम् । दृष्टवन्तौ च पादांते संनिविष्टां समुद्रजाम्

Họ đi nhiễu quanh Thần ấy ba vòng, rồi phủ phục đảnh lễ Hari theo nghi thức bát chi (aṣṭāṅga). Và nơi bàn chân Ngài, họ thấy ái nữ của đại dương ngồi đó—Śrī/Lakṣmī.

Verse 41

पादसंवाहनासक्तां विष्णु वक्त्राहितेक्षणाम् । अथापरां वयोवृद्धां श्वेतवस्त्रावगुंठिताम्

Ngài thấy một vị nữ thần chuyên tâm xoa bóp bàn chân, ánh mắt đặt nơi dung nhan của Viṣṇu; rồi lại thấy một vị khác, tuổi cao đáng kính, trùm kín trong y phục trắng.

Verse 42

सन्निविष्टां तदभ्याशे सम्यग्ध्यानपरायणाम् । द्वादशार्कप्रभायुक्तां कृशांगीं पुलकान्विताम्

Ngồi gần đó, nàng chuyên nhất hướng về thiền định viên mãn. Nàng rực sáng như hào quang của mười hai mặt trời, thân thể mảnh mai, toàn thân rờn rợn vì niềm sùng kính.

Verse 43

अथ तौ विष्णुना हर्षादुभावपि प्रहर्षितौ । संभाषितौ च संपृष्टौ यदर्थं च समागतौ

Bấy giờ, Viṣṇu hoan hỷ, làm cho cả hai đều hân hoan. Ngài trò chuyện với họ và hỏi: họ đến đây vì mục đích gì.

Verse 44

श्रीनारद उवाच । अहं हि सुरकार्येण संप्राप्योऽत्र तवांतिकम् । गरुडो वै ब्राह्मणाय यन्मां पृच्छसि केशव

Thánh hiền Nārada thưa: “Con đến trước Ngài nơi đây vì công việc của chư thiên. Còn Garuḍa đến vì lợi ích của một vị Bà-la-môn—đó là điều Ngài hỏi con, ô Keśava.”

Verse 45

श्रीभगवानुवाच । कच्चित्क्षेमं मुनिश्रेष्ठ सर्वेषां त्रिदिवौकसाम् । कच्चिन्नेंद्रस्य संजातं भयं दानवसंभवम्

Đức Thế Tôn phán: “Này bậc hiền triết tối thượng, chư thiên ở cõi trời đều được an ổn chăng? Có nỗi sợ nào khởi lên cho Indra do loài daṇava gây nên chăng?”

Verse 46

यज्ञभागं लभंते स्म कच्चिद्देवाः सवासवाः । कच्चिन्न दानवः कश्चिदुत्कटोऽभूद्धरातले

“Chư thiên cùng với Vāsava (Indra) vẫn nhận phần tế tự đúng phận chăng? Và trên mặt đất có kẻ daṇava hung bạo nào trỗi dậy chăng?”

Verse 47

श्रीनारद उवाच । सांप्रतं धरणी प्राप्ता चतुर्वक्त्रस्य संनिधौ । रोरूयमाणा भारार्ता दानवैः पीडिता भृशम् । प्रोवाच पद्मजं तत्र दुःखेन महताऽन्विता

Thánh hiền Nārada thưa: “Ngay lúc ấy, Đất Mẹ đến gần đấng Bốn Mặt (Brahmā). Khóc than, mang gánh nặng, bị loài daṇava hành hạ dữ dội, nàng ở đó thưa với Đấng Sinh từ Hoa Sen, lòng tràn ngập đại sầu.”

Verse 48

धरण्युवाच । कालनेमिर्हतो योऽसौ विष्णुनाप्रभविष्णुना । उग्रसेनसुतः कंसः संभूतः स महासुरः

Đất Mẹ thưa: “Kālanemi, kẻ đã bị Viṣṇu—Đấng Viṣṇu hùng lực, bất khả chiến bại—tiêu diệt, nay lại tái sinh làm Kaṃsa, con của Ugrasena, một đại asura.”

Verse 49

अरिष्टो धेनुकः केशी प्रलम्बोनाम चापरः । तथान्या तु महारौद्रा पूतना नाम राक्षसी

Ariṣṭa, Dhenuka, Keśī và kẻ khác tên Pralamba; lại còn một kẻ vô cùng ghê rợn—nữ rākṣasī mang tên Pūtanā.

Verse 50

इतश्चेतश्च धावद्भिर्दानवैरेभिरेव च । वृथा मे जायते पीडा तथान्यैरपि दारुणैः

Bởi bọn daṇava chạy rối loạn khắp mọi phương—và bởi những kẻ tàn bạo khác nữa—nỗi đau khổ dấy lên trong ta không phút ngơi.

Verse 51

ऊर्ध्वबाहुस्तथा जातो मर्त्यलोके जनोऽधुना । बहुत्वान्न प्रमाति स्म कथंचिद्धि ममोपरि

Nay trong cõi người, quả có bao kẻ sinh ra với đôi tay giơ cao; nhưng vì quá đông, họ chẳng hề để mắt đến ta—hầu như không ai đoái hoài nỗi khốn cùng của ta.

Verse 52

भारावतरणं देव न करिष्यसि चाशु चेत् । रसातलं प्रयास्यामि तदाऽहं नात्र संशयः

Ôi Thần linh! Nếu Ngài không mau chóng khiến gánh nặng này được trút bỏ, thì ta sẽ sa xuống Rasātala—điều ấy không còn nghi ngờ gì nữa.

Verse 53

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मणा लोककर्तृणा । संमंत्र्य विबुधैः सार्धं प्रेषितोऽहं तवांतिकम्

Nghe lời nàng, Brahmā—đấng tạo tác các thế giới—sau khi cùng chư thiên bàn nghị, đã sai ta đến trước nhan Ngài.

Verse 54

प्रोक्तव्यो भगवान्वाक्यं त्वया देवो जनार्दनः । यथाऽवतीर्य भूपृष्ठे भारमस्याः प्रणाशयेत्

Ngươi phải truyền đạt lời này đến Đấng Thế Tôn Janārdana: rằng Ngài hãy giáng lâm xuống mặt đất và tiêu trừ gánh nặng của Mẹ Địa.

Verse 55

तस्माद्भूभितले देव कृत्वा जन्म स्वयं विभो । भारं नाशय मेदिन्या एतदर्थ मिहागतः

Vì thế, ôi Chúa Tể—Đấng toàn năng—xin Ngài tự ý thọ sinh trên cõi đất và trút bỏ gánh nặng cho Nữ Thần Địa. Chính vì mục đích ấy mà tôi đến đây.

Verse 56

श्रीभगवानुवाच । एवं मुने करिष्यामि संमंत्र्य ब्रह्मणा सह । भारावतरणं भूमेः साकं देवैः सवासवैः

Đấng Thế Tôn phán: “Được vậy, hỡi hiền triết. Ta sẽ làm như thế, sau khi bàn định cùng Brahmā, khiến gánh nặng của Địa cầu được trút bỏ, cùng với chư thiên, gồm cả Indra và các Marut.”

Verse 57

एवमुक्त्वाऽथ तं विष्णुर्नारदं मुनिपुंगवम् । ततश्च गरुडं प्राह त्वं किमर्थमिहागतः

Nói vậy với Nārada, bậc hiền triết tối thượng, Viṣṇu liền bảo Garuḍa: “Ngươi đến đây vì mục đích gì?”