Adhyaya 67

Verse 1

। सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो रामो भ्रातृभिरन्वितः । फलानि कन्दमूलानि गृहीत्वाऽश्रमसम्मुखः

Sūta nói: Trong lúc ấy, Rāma đến nơi, có các em trai đi cùng, tay mang trái cây và củ rễ, tiến về phía trước am thất.

Verse 2

स दृष्ट्वा स्वाश्रमं ध्वस्तं पुलिन्दैर्बहुशो वृतम् । लकुटाश्मप्रहारैस्तु तां धेनुं जर्जरीकृताम्

Ngài thấy chính am thất của mình bị tàn phá, lại bị nhiều Pulinda vây kín bốn phía; và cũng thấy con bò ấy bị đánh đập đến tả tơi bởi gậy gộc và đá ném.

Verse 3

पप्रच्छ किमिदं सर्वं व्याकुलत्वमुपागतम् । आश्रमास्पदमाभीरैः पुलिन्दैश्च समावृतम्

Ngài hỏi: “Cớ sao mọi sự lại náo loạn như thế? Vì sao khu vực am thất bị bọn Ābhīra và Pulinda chiếm giữ và vây quanh?”

Verse 4

केनैषा मामिका धेनुः प्रहारैर्जर्जरीकृता । तापस्यस्तापसाः सर्वे कस्मादेते रुदन्ति च

Ai đã đánh đập con bò của ta đến nông nỗi này? Và tại sao tất cả các vị khổ hạnh nam nữ đều đang khóc than?

Verse 5

क्व स मेऽद्य पिता वृद्धो माता च सुतवत्सला । न मामद्य यथापूर्वं स्नेहाच्चायाति सम्मुखी

Cha già và mẹ hiền yêu thương con của ta đâu rồi? Tại sao bà không ra đón ta với tình thương yêu như mọi khi?

Verse 6

अथ तस्य समाचख्युर्वृत्तांतं सर्वतापसाः । यथादृष्टं सुदुःखार्ता सहस्रार्जुनचेष्टितम्

Sau đó, tất cả các vị khổ hạnh, lòng đầy đau đớn, đã kể lại toàn bộ sự việc chính xác như họ đã chứng kiến về hành động của Sahasrārjuna.

Verse 7

ततस्ते भ्रातरः सर्वे वज्रपातोपमं वचः । श्रुत्वा दृष्ट्वा च तं शस्त्रैः खंडितं जनकं निजम्

Nghe những lời như sét đánh ngang tai và nhìn thấy cha mình bị vũ khí chặt đứt, tất cả anh em đều bàng hoàng tột độ.

Verse 8

मातरं क्षतसर्वाङ्गीं प्राणशेषां व्यथान्विताम् । रुरुदुः शोकसन्तप्ता मुक्त्वा रामं महाबलम्

Nhìn thấy mẹ bị thương khắp mình mẩy, chỉ còn chút hơi tàn và đau đớn tột cùng, họ khóc than trong nỗi đau xót xa, để mặc Rama hùng mạnh sang một bên.

Verse 9

रुदित्वाथ चिरं कालं विप्रलप्य मुहुर्मुहुः । अन्त्येष्टिं चक्रिरे तस्य वेदोक्तविधिना ततः

Sau khi khóc lóc thảm thiết và than van hồi lâu, họ đã cử hành tang lễ cho ông theo đúng nghi thức được quy định trong kinh Vệ Đà.

Verse 10

अथ दाहावसाने ते कृत्वा गर्तां यथोचिताम् । मुक्त्वा रामं ददुस्तोयं पितुः पुत्रास्तिलान्वितम्

Khi lễ hỏa táng hoàn tất, họ đào một cái hố theo đúng nghi thức; và ngoại trừ Rama, các người con trai đã dâng nước trộn hạt mè lên cha mình.

Verse 11

अथान्यैस्तापसैः प्रोक्तो रामः शस्त्रभृतां वरः । न प्रयच्छसि कस्मात्त्वं प्रेतपित्रे जलांजलिम्

Sau đó, các vị khổ hạnh khác hỏi Rama, người giỏi nhất trong những người cầm vũ khí: "Tại sao ngài không dâng nước cúng tế cho người cha quá cố của mình?"

Verse 12

अथासौ बहुधा प्रो क्तस्तापसैर्जमदग्निजः । प्रहारान्गणयन्मातुः शितशस्त्रविनिर्मितान्

Do đó, con trai của Jamadagni, bị các vị khổ hạnh hỏi đi hỏi lại, bắt đầu đếm những đòn đánh giáng xuống mẹ mình—những vết thương do vũ khí sắc bén gây ra.

Verse 13

ततस्तानब्रवीद्रामो विनिःश्वस्य मुनीश्वरान् । निषेधस्तोयदानस्य श्रूयतां यन्मया कृतः

Sau đó, Rama thở dài thườn thượt và nói với các vị hiền triết cao quý: "Hãy nghe lý do tại sao ta từ chối dâng nước cúng tế."

Verse 14

अपराधं विना तातः क्षत्रियेण हतोमम । एकविंशतिः प्रहाराणां मातुरंगे स्थिता मम

“Dẫu không hề có lỗi, phụ thân ta đã bị một kṣatriya sát hại; và trên thân thể mẫu thân ta còn lưu lại cho ta hai mươi mốt vết đánh (để ta phải tính trả).”

Verse 15

तस्मान्निःक्षत्रियामुर्वीं यद्यहं न करोमि वै । प्रहारसंख्यया विप्रास्तन्मे स्यात्सर्वपातकम्

“Vì thế, hỡi các brāhmaṇa, nếu quả thật ta không làm cho mặt đất này vắng bóng kṣatriya—đúng theo số vết đánh ấy—thì đối với ta sẽ thành sự sa đọa trọn vẹn trong tội lỗi.”

Verse 16

पितृमातृवधाज्जातं यत्कृतं तेन पाप्मना । क्षत्रियापसदेनात्र तथान्यदपि कुत्सितम्

“Bất cứ điều gì đã bị kẻ tội nhân ấy làm tại đây—kẻ sinh ra từ tội ác sát hại cha và mẹ—kẻ hạ tiện, bị ruồng bỏ trong hàng kṣatriya ấy, cùng mọi hành vi ô nhục khác nữa…”

Verse 17

ततस्तस्यैव चान्येषां क्षत्रियाणां दुरात्मनाम् । रुधिरैः पूरयित्वेमां गर्तां पितृजलोचिताम् । तर्पयिष्यामि रक्तेन पितरं नाहमंभसा

“Vì thế, lấy máu của chính kẻ ấy và của những kṣatriya ác tâm khác mà đổ đầy hố này—hố vốn đáng dành cho lễ dâng nước cho tổ tiên—ta sẽ làm lễ tarpaṇa, làm thỏa lòng phụ thân ta bằng máu, chứ không bằng nước.”

Verse 19

सूत उवाच । श्रुत्वा ते दारुणां तस्य प्रतिज्ञां तापसोत्तमाः । परं विस्मयमापन्ना नोचुः किंचित्ततः परम्

Sūta nói: “Nghe lời thệ nguyện ghê gớm của ông ấy, các bậc khổ hạnh tối thượng đều kinh ngạc tột cùng và từ đó không nói thêm lời nào nữa.”

Verse 20

सर्वैस्तैः शबरैः सार्धं पुलिन्दैर्मेदकैस्तथा । बद्धगोधांगुलित्राणैर्वरबाणधनुर्धरैः

Cùng với tất cả người Śabara ấy, lại có cả Pulinda và Medaka—những cung thủ tinh nhuệ, tay cầm cung tên thượng hạng, mang miếng bảo vệ ngón tay buộc bằng da kỳ đà—

Verse 21

तथाऽर्जुनोऽपि तं श्रुत्वा समायातं भृगूत्तमम् । सैन्येन महता युक्तं प्रतिज्ञाधारिणं तथा

Arjuna cũng vậy, nghe tin bậc tối thượng trong dòng Bhṛgu đã đến—người giữ vững lời thệ nguyện và có đại quân hộ tống—liền chuẩn bị theo lẽ phải.

Verse 22

ततस्तु सम्मुखो दृष्टो युद्धार्थं स विनिर्ययौ । सार्धं नानाविधैर्योधैः सर्वैर्देवासुरोपमैः

Rồi khi thấy kẻ địch đứng đối diện, chàng tiến ra vì chiến trận, cùng đi với muôn loại dũng sĩ—tất thảy oai lực sánh như chư thiên và a-tu-la.

Verse 23

अथाभवन्महायुद्धं पुलिन्दानां द्विजोत्तमाः । हैहयाधिपतेर्योधैः सार्धं देवासुरोपमैः

Bấy giờ, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, một đại chiến bùng lên—giữa Pulinda và các chiến binh của chúa Haihaya, những kẻ giao tranh oai lực như chư thiên và a-tu-la.

Verse 24

ततस्ते हैहयाः सर्वे शरैराशीविषोपमैः । वध्यन्ते शबरैः संख्ये गर्जमानैर्मुहुर्मुहुः

Bấy giờ toàn thể quân Haihaya bị người Śabara đánh gục giữa chiến địa, bởi những mũi tên như rắn độc; họ gầm vang hết lần này đến lần khác.

Verse 25

ब्रह्महत्यासमुत्थेन पातकेन ततश्च ते । जाता निस्तेजसः सर्वे प्रपतंति धरातले

Rồi do tội lỗi phát sinh từ brahma-hatyā (sát hại một Bà-la-môn), tất cả đều mất hết hào quang và ngã rạp xuống mặt đất.

Verse 26

न कश्चित्पौरुषं तत्र संप्रदर्शयितुं क्षमः । पलायनपरा सर्वे वध्यन्ते निशितैः शरैः

Tại đó, không ai có thể phô bày dũng khí. Tất cả chỉ lo tháo chạy nên bị những mũi tên sắc bén chém hạ.

Verse 27

अथ भग्नं बलं दृष्ट्वा हैहयाधिपतिः क्रुधा । स्वचापं वाञ्छयामास सज्यं कर्तुं त्वरान्वितः । शक्नोति नारोपयितुं सुयत्नमपि चाश्रितः

Thấy quân mình tan vỡ, chúa tể Haihaya nổi giận, vội giương cung của chính mình; nhưng dẫu gắng sức hết mức, ông vẫn không thể đặt mũi tên lên cung.

Verse 28

ततश्चाकर्षयामास खङ्गं कोशात्सुनिर्मलम् । आक्रष्टुं न च शक्रोति वैलक्ष्यं परमं गतः

Rồi ông toan rút thanh kiếm tinh sạch khỏi vỏ, nhưng không thể kéo ra, liền rơi vào nỗi bẽ bàng tột độ.

Verse 29

गदया निर्जितो रौद्रो रावणो लोकरावणः । यया साप्यपतद्धस्तात्तत्क्षणात्पृथिवीतले

Bởi cây chùy ấy, Rāvaṇa hung bạo—nỗi kinh hoàng của các cõi—đã bị khuất phục; và chính cây chùy ấy tuột khỏi tay, tức khắc rơi xuống mặt đất.

Verse 30

नर्मदायाः प्रवाहो यैः सहस्राख्यैः करैः शुभैः । विधृतस्तेन ते सर्वे बभूवुः कम्पविह्वलाः

Những kẻ đã dùng đôi tay cát tường—đếm như “một nghìn”—mà ngăn dòng Narmadā, thảy đều run rẩy, chấn động và bàng hoàng.

Verse 31

न शस्त्रं शेकुरुद्धर्तुं दैवयोगात्कथंचन । दिव्यास्त्राणां तथा सर्वे मन्त्रा विस्मृतिमागताः

Do sự xoay vần của định mệnh, họ chẳng thể nào nhấc nổi vũ khí; và các thần chú để phóng những thần khí cũng đồng loạt rơi khỏi trí nhớ.

Verse 32

एतस्मिन्नंतरे रामः संप्राप्तः क्रोधमूर्छितः । तीक्ष्णं परशुमुद्यम्य ततस्तं प्राह निष्ठुरम्

Ngay lúc ấy, Rāma đến nơi, bị cơn phẫn nộ làm cho mê mờ. Chàng giương cao lưỡi rìu sắc bén, rồi nghiêm khắc cất lời với hắn.

Verse 33

हैहयाधिपते पाप यैः करैर्जनको मम । त्वया विनिहतस्तान्मे शीघ्रं दर्शय सांप्रतम्

“Hỡi chúa tể Haihaya tội lỗi! Hãy lập tức cho ta thấy chính đôi tay mà ngươi đã dùng để sát hại phụ thân ta—Janaka.”

Verse 34

ब्रह्मतेजोहतः सोऽपि प्रोक्तस्तेन सुनिष्ठुरम् । नोवाच चोत्तरं किंचिदालेख्ये लिखितो यथा

Dẫu bị quở trách nặng lời, hắn—bị hào quang Brahman đánh gục—vẫn không thốt một lời đáp, như hình vẽ trên vách tường.

Verse 35

ततो भुजवनं तस्य रामः शस्त्रभृतां वरः । मुहुर्मुहुर्विनिर्भर्त्स्य प्रचकर्त शनैःशनैः

Sau đó, Rama, người giỏi nhất trong những người cầm vũ khí, đã nhiều lần khiển trách hắn và từ từ chặt đứt "rừng" cánh tay của hắn.

Verse 36

ततश्छित्त्वा शिरस्तस्य कुठारेण भृगूद्वहः । जग्राह रुधिरं यत्नात्प्रहारेभ्यः स्वयं द्विजाः

Sau đó, hậu duệ của Bhrigu chặt đầu hắn bằng rìu; người sinh hai lần ấy tự mình cẩn thận thu thập máu từ những vết thương do các đòn đánh gây ra.

Verse 37

पूरयित्वा महाकुम्भाञ्छबरेभ्यो ददौ ततः । म्लेच्छेभ्यो लुब्धकेभ्यश्च ततः प्रोवाच सादरम्

Sau khi đổ đầy những chiếc bình lớn, ngài trao chúng cho người Shabara, cũng như người Mleccha và những thợ săn; sau đó ngài nói chuyện với họ một cách kính trọng.

Verse 38

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे गर्ता मे भ्रातृभिः कृता । पितृसंतर्पणार्थाय सलिलेन परिप्लुता

"Tại vùng đất thiêng Hatakesvara, có một cái hố do các anh em ta đào cho ta, chứa đầy nước nhằm mục đích làm hài lòng tổ tiên."

Verse 39

प्रक्षिपध्वं द्रुतं गत्वा तस्यां रक्तमिदं महत् । पापस्यास्य सपत्नस्य ममादेशादसंशयम्

"Hãy đi nhanh và đổ lượng máu lớn này vào cái hố đó - máu của kẻ thù tội lỗi này - theo lệnh của ta, không chút nghi ngờ."

Verse 40

येन तातं निजं भक्त्या तर्पयित्वा विधानतः । ऋणस्य मुक्तिर्भवति येन मे पैतृकस्यच

Nhờ pháp này, ai lấy lòng thành kính mà làm cho cha mình được thỏa mãn đúng theo nghi thức, người ấy được giải thoát khỏi món nợ; cũng vậy, (được giải) khỏi nghĩa vụ tổ tiên của ta nữa.