Adhyaya 46

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । अन्यानि तत्र तीर्थानि यानि संति महामते । तानि कीर्तय सर्वाणि परं कौतूहलं हि नः

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Bậc đại trí ơi, tại vùng ấy còn những thánh địa tắm gội nào khác? Xin kể hết, vì chúng tôi vô cùng hiếu kỳ.”

Verse 2

सूत उवाच । तत्र सारस्वतं तीर्थमन्यदस्ति सुशोभनम् । यत्र स्नातोऽतिमूकोऽपि भवेद्वाक्यविचक्षणः

Sūta thưa: “Ở đó còn có một thánh địa khác rất huy hoàng, gọi là Sārasvata Tīrtha. Ai tắm tại đây, dù câm lặng đến đâu, cũng trở nên khéo léo và sáng suốt trong lời nói.”

Verse 3

लभते चेप्सितान्कामान्मानुषान्दैविकानपि । ब्रह्मलोकादिपर्यतांस्तथालोकान्द्विजोत्तमाः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh, người ấy đạt các điều mong cầu—cả của nhân gian lẫn cõi trời—và còn đạt đến những thế giới cho đến tận Brahmaloka.

Verse 4

पुरासीत्पार्थिवो ना्ना विख्यातो बलवर्धनः । समुद्रवलयामुर्वीं बुभुजे यो भुजार्जिताम्

Thuở xưa có một vị vua lừng danh tên Balavardhana; ngài hưởng trị và an vui trên cõi đất được biển cả bao quanh, do chính sức mạnh cánh tay mình chinh phục được.

Verse 5

तस्य पुत्रः समुत्पन्नः सर्वलक्षणसंयुतः । तस्य नाम पिता चक्रे संप्राप्ते द्वादशेऽहनि । अम्बुवीचिरिति स्पष्टं समाहूय द्विजोत्तमान्

Ngài sinh được một hoàng tử, đầy đủ mọi tướng tốt cát tường. Đến ngày thứ mười hai, nhà vua làm lễ đặt tên, mời các bậc nhị sinh tối thượng, và tuyên rõ danh hiệu “Ambuvīci”.

Verse 6

ततः स ववृधे बालो लालितस्तेन भूभुजा । मूकभावं समापन्नो न शक्रोति प्रजल्पितुम्

Sau đó, cậu bé lớn lên, được nhà vua yêu thương nuôi dưỡng; nhưng lại rơi vào cảnh câm lặng, hoàn toàn không thể thốt lời.

Verse 7

ततोऽस्य सप्तमे वर्षे संप्राप्ते बलवर्धनः । पंचत्वं समनुप्राप्तः संग्रामे शत्रुभिर्हतः

Rồi khi cậu bé tròn bảy tuổi, vua Balavardhana đã mệnh chung—bị kẻ thù giết trong chiến trận, ngài trở về với trạng thái của năm đại.

Verse 8

ततो मूकोऽपि बालोपि मंत्रिभिस्तस्य भूपतेः । स सुतः स्थापितो राज्ये अभावेऽन्यसुतस्य च

Bấy giờ, tuy hoàng tử câm lặng và còn thơ ấu, các đại thần của nhà vua vẫn tôn lập ngài lên ngôi, vì không có người con trai nào khác.

Verse 9

एवं तस्य महीपस्य राज्यस्थस्य जडात्मनः । बालत्वे वर्तमानस्य राज्यं विप्लवमध्यगात्

Vì thế, vị vua ấy tuy ngự trên ngai vàng nhưng tâm trí u mê, còn ở tuổi thơ ấu, khiến vương quốc rơi vào cơn biến loạn và rối ren.

Verse 10

ततो जलचरन्यायः संप्रवृत्तो महीतले । पीड्यंते सर्वलोकास्तु दुर्बला बलवत्तरैः

Rồi trên mặt đất, “luật loài thủy tộc” lan tràn: kẻ mạnh áp bức kẻ yếu, và muôn dân đều chịu khổ não.

Verse 11

ततस्ते मंत्रिणः प्रोचुर्वसिष्ठं स्वपुरोहितम् । वचोऽर्थं नृपतेरस्य कुरूपायं महामुने

Bấy giờ các đại thần thưa với Vasiṣṭha, vị quốc sư của triều đình: “Bạch Đại Thánh hiền, xin bày phương kế cứu chữa nỗi khốn cùng của đức vua này.”

Verse 12

पश्य कृत्स्नं धरापृष्ठे शून्यतां समुपस्थितम् । जडत्वान्नृपतेरस्य तस्मात्कुरु यथोचितम्

“Xin hãy nhìn—khắp mặt đất dường như trống rỗng, rối loạn đã hiện ra; vì đức vua này u mê, bất lực, nên xin Ngài làm điều hợp lẽ.”

Verse 13

ततस्तु सुचिरं ध्यात्वा दीनान्प्रोवाच मंत्रिणः । सर्वानार्तिसमोपेताञ्छृण्वतस्तस्य भूपतेः

Rồi Ngài trầm tư rất lâu, đoạn nói với các đại thần đang u sầu, mang đủ mọi khổ não, trong khi đức vua ấy lắng nghe.

Verse 14

अस्ति सारस्वतं तीर्थं सर्वकामप्रदं नृणाम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तत्रायं स्नातु भूपतिः

Có một bến thánh mang tên Sārasvata, ban cho con người mọi điều sở nguyện. Trong thánh địa của Hāṭakeśvara, xin nhà vua hãy đến tắm gội tại đó.

Verse 15

अथ तद्वचनात्सद्यः स गत्वा तत्र सत्वरम् । स्नानात्तीर्थेऽथ संजातस्तत्क्षणात्स कल स्वनः

Nghe lời ấy, ông lập tức vội vã đến nơi. Và nhờ tắm gội tại tīrtha ấy, ngay trong khoảnh khắc, lời nói của ông trở nên trong sáng, trọn vẹn.

Verse 16

तत्प्रभावं सरस्वत्याः स विज्ञाय महीपतिः । श्रद्धया परया युक्तो ध्यायमानः सरस्वतीम्

Nhận biết uy lực linh thiêng lớn lao của Sarasvatī, nhà vua—đầy đủ niềm tin tối thượng—bắt đầu thiền quán về Nữ thần Sarasvatī.

Verse 17

ततस्तूर्णं समादाय मृत्तिकां स नदीतटात् । चकार भारतीं देवीं स्वयमेव चतुर्भुजाम्

Rồi ông vội lấy đất sét ở bờ sông, và tự tay nắn tạo tượng Nữ thần Bhāratī, hiện thân bốn tay.

Verse 18

दधतीं दक्षिणे हस्ते कमलं सुमनोहरम् । अक्षमालां तथान्यस्मिञ्जिततारक वर्चसम्

Ông làm cho Ngài cầm nơi một tay phải đóa sen tuyệt mỹ; và nơi một tay khác cầm chuỗi hạt (akṣamālā) rực sáng, lấn át cả ánh sao.

Verse 19

कमण्डलुं तथान्यस्मिन्दिव्यवारिप्रपूरितम् । पुस्तकं च तथा वामे सर्वविद्यासमुद्भवम्

Và ở một tay khác, ngài đặt một bình kamaṇḍalu đầy nước thiêng; còn nơi tay trái của Nàng là một quyển sách—chính nguồn phát sinh mọi học thuật.

Verse 20

ततो मेध्ये शिलापृष्ठे तां निवेश्य प्रयत्नतः । पूजयामास सद्भक्त्या धूपमाल्पानुलेपनैः

Rồi ngài cẩn trọng đặt Nàng trên mặt đá thanh tịnh, và chí thành lễ bái—dâng hương cùng những thứ xoa hương giản dị.

Verse 21

चकार च स्तुतिं पश्चाच्छ्रद्धापूतेन चेतसा । तदग्रे प्रयतो भूत्वा स्वरेण महता नृपः

Sau đó, với tâm đã được thanh lọc bởi đức tin, nhà vua—đứng cung kính trước Nàng—cất lời tụng tán bằng giọng lớn, trong sáng.

Verse 22

सदसद्देवि यत्किञ्चिद्बन्धमोक्षात्मकं पदम् । तत्सर्वं गुप्तया व्याप्तं त्वया काष्ठं यथाग्निना

Ôi Nữ Thần, bất cứ điều gì hiện hữu—thiện hay ác—bất cứ cảnh giới nào thuộc về trói buộc hay giải thoát: tất cả đều được Nàng thấm nhuần, ẩn kín bên trong, như lửa ẩn trong gỗ.

Verse 23

सर्वस्य सिद्धिरूपेण त्वं जनस्य हृदि स्थिता । वाचारूपेण जिह्वायां ज्योतीरूपेण चक्षुषि

Với hình tướng của sự thành tựu, Nàng ngự trong tim của muôn loài; với hình tướng của lời nói, Nàng ở nơi đầu lưỡi; và với hình tướng của ánh sáng, Nàng ở trong đôi mắt.

Verse 24

भक्तिग्राह्यासि देवेशि त्वमेका भुवनत्रये । शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणे

Ôi Nữ Thần Tối Thượng, chỉ nhờ lòng sùng kính mà người ta đạt đến Ngài; Ngài là Đấng Duy Nhất trong ba cõi—luôn chuyên tâm che chở kẻ nương tựa, người nghèo khổ và kẻ đau đớn.

Verse 25

त्वं कीर्तिस्त्वं धृतिर्मेधा त्वं भक्तिस्त्वं प्रभा स्मृता । त्वं निद्रा त्वं क्षुधा कीर्तिः सर्वभूतनिवासिनी

Ngài là danh tiếng; Ngài là sự kiên định và trí tuệ; Ngài là lòng sùng kính, và được tưởng niệm như ánh quang huy. Ngài là giấc ngủ; Ngài là cơn đói; Ngài là tiếng thơm—ngự trong mọi loài hữu tình.

Verse 26

तुष्टिः पुष्टिर्वपुः प्रीतिः स्वधा स्वाहा विभावरी । रतिः प्रीतिः क्षितिर्गंगा सत्यं धर्मो मनस्विनी

Ôi Nữ Thần Tối Thượng, Ngài là sự mãn nguyện và sự nuôi dưỡng; Ngài là vẻ đẹp hình dung và tình yêu. Ngài là Svadhā (lễ phẩm dâng tổ tiên) và Svāhā (lễ phẩm dâng chư thiên), và là đêm tối. Ngài là niềm hoan lạc và ân tình; Ngài là Đất Mẹ và sông Hằng; Ngài là Chân lý và Dharma, là sức mạnh của tâm trí kiên định, sáng suốt.

Verse 27

लज्जा शांतिः स्मृतिर्दक्षा क्षमा गौरी च रोहिणी । सिनीवाली कुहू राका देवमाता दितिस्तथा

Ngài là sự đoan trang và an hòa; Ngài là ký ức và tài khéo; Ngài là lòng nhẫn nhục. Ngài là Gaurī và Rohiṇī; Ngài là Sinīvālī, Kuhū và Rākā (những tuần tướng của trăng), và Ngài là Devamātā, cũng chính là Diti.

Verse 28

ब्रह्माणी विनता लक्ष्मीः कद्रूर्दाक्षायणी शिवा । गायत्री चाथ सावित्री कृषिर्वृष्टिः श्रुतिः कला

Ngài là Brahmāṇī và Vinatā; Ngài là Lakṣmī và Kadrū; Ngài là Dākṣāyaṇī, là Śivā. Ngài là Gāyatrī và cũng là Sāvitrī; Ngài là nông nghiệp và mưa thuận; Ngài là Śruti (mặc khải thánh điển) và mọi nghệ thuật thiêng liêng.

Verse 29

बलानाडी तुष्टिकाष्ठा रसना च सरस्वती । यत्किञ्चित्त्रिषु लोकेषु बहुत्वाद्यन्न कीर्तितम्

Ôi Nữ Thần! Ngài là Balānāḍī, Tuṣṭikāṣṭhā và Rasānā; chính Ngài là Sarasvatī. Mọi điều trong ba cõi, vì quá bao la vô lượng, ta chưa thể xưng danh kể hết.

Verse 30

इंगितं नेंगितं तच्च तद्रूपं ते सुरेश्वरि । गन्धर्वाः किन्नरा देवाः सिद्धविद्याधरोरगाः

Ôi Nữ Chúa của chư Thiên! Cả động và tĩnh—chính trạng thái ấy—là hình tướng của Ngài. Các Gandharva, Kinnara, chư Deva, các Siddha, Vidyādhara và Nāga…

Verse 31

यक्षगुह्यकभूताश्च दैत्या ये च विनायकाः । त्वत्प्रसादेन ते सर्वे संसिद्धिं परमां गताः

Các Yakṣa, Guhyaka và Bhūta, các Daitya, cùng những Vināyaka nữa—hết thảy đều nhờ ân sủng của Ngài mà đạt đến sự thành tựu tối thượng.

Verse 32

तथान्येऽपि बहुत्वाद्ये न मया परिकीर्तिताः । आराधितास्तु कृच्छ्रेण पूजिताश्च सुविस्तरैः । हरंतु देवताः पापमन्ये त्वं कीर्तिताऽपि च

Cũng vậy, còn nhiều bậc khác nữa—vì vô số—ta chưa thể tán dương trọn vẹn. Có vị chỉ được thỉnh cầu bằng nhọc nhằn, và được thờ phụng bằng nghi lễ rộng lớn. Xin các thần linh khác trừ tội; còn Ngài—chỉ cần được ca tụng—cũng trừ tội như thế.

Verse 33

एवं स्तुता सा देवेशी भूभुजा तेन भारती । ययौ प्रत्यक्षतां तूर्णं प्राह चेदं सुहर्षिता

Được vị vua ấy tán thán như vậy, Nữ Chúa của chư Thiên—Bhāratī—liền mau chóng hiện ra trước mắt; lòng hoan hỷ, Ngài nói những lời này:

Verse 34

सरस्वत्युवाच । स्तोत्रेणानेन भूपाल भक्त्या सुस्थिरया सदा । परितुष्टास्मि तेनाशु वरं वृणु यथेप्सितम्

Nữ thần Sarasvatī nói: Hỡi Đại vương, nhờ bài thánh tụng này và lòng sùng kính bền vững, kiên định của ngài, ta hoàn toàn hoan hỷ. Hãy mau chọn một ân phúc đúng theo điều ngài mong cầu.

Verse 35

राजोवाच । अद्यप्रभृति मद्वाक्यात्त्वया स्थेयमसंशयम् । अत्रार्चायां त्रिलोकेस्मि न्यावत्कीर्तिर्मम स्थिरा

Nhà vua thưa: Từ hôm nay trở đi, theo lời ta, nàng hãy an trú tại đây, không chút nghi ngờ—ngay trong thánh tượng này—khắp cõi tam giới, chừng nào danh tiếng của ta còn bền vững.

Verse 36

यस्त्वामाराधयेत्सम्यगत्रस्थां मन्निमित्ततः । भक्त्यानुरूपमेवाशु तस्मै देयं त्वया हि तत्

Ai phụng thờ nàng đúng pháp ngay tại đây, vì ta, thì xin nàng mau ban cho người ấy ân phúc tương xứng với lòng sùng kính của họ.

Verse 37

सरस्वत्युवाच । यो मामत्र स्थितां नित्यं स्नात्वाऽत्र सलिले शुभे । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां पूजयिष्यति मानवः

Nữ thần Sarasvatī nói: Ai mỗi ngày tắm gội trong dòng nước cát tường nơi đây rồi thờ phụng ta, khi ta an trú tại chốn này—đặc biệt vào ngày mồng tám và ngày mười bốn theo lịch trăng—

Verse 38

तस्याहं वांछितान्कामान्संप्रदास्यामि पार्थिव । सूत उवाच । एवं तत्र स्थिता देवी स्वयमेव सरस्वती

Hỡi Đại vương, ta sẽ ban cho người ấy mọi điều mong ước. Sūta nói: Thế rồi chính nữ thần Sarasvatī đã an vị tại nơi thánh địa ấy.

Verse 39

ततःप्रभृति लोकानां हिताय परमेश्वरी । अष्टम्यां च चतुर्दश्यामुपवासपरायणः

Từ đó về sau, vì lợi ích của muôn loài, Đấng Tối Thượng Nữ Thần đã lập pháp môn này: vào ngày mồng tám và ngày mười bốn âm lịch, người ta nên chuyên tâm trì giới nhịn ăn.

Verse 40

यस्तां पूजयते मर्त्यः श्वेतपुष्पानुलेपनैः । स स्याद्वाग्ग्मी सुमेधावी सदा जन्मनिजन्मनि

Phàm người nào thờ phụng Ngài bằng hoa trắng và hương liệu xoa thoa, người ấy sẽ được lời nói lưu loát, trí tuệ sắc bén, đời đời kiếp kiếp không dứt.

Verse 41

सरस्वत्याः प्रसादेन जायमानः पुनःपुनः । अन्वयेऽपि न तस्यैव कश्चिन्मूर्खः प्रजायते

Nhờ ân phúc của Nữ thần Sarasvatī, dẫu sinh ra hết lần này đến lần khác, trong dòng tộc của người ấy cũng chẳng bao giờ có kẻ ngu muội xuất hiện.

Verse 42

यो धर्मश्रवणं तस्याः पुरतः कुरुते नरः । स नूनं वसति स्वर्गे तत्प्रभावाद्युगत्रयम्

Ai ở trước mặt Ngài mà thực hành việc nghe pháp, người ấy chắc chắn được ở cõi trời, nhờ oai lực ấy, suốt ba thời yuga.

Verse 43

विद्यादानं नरो यश्च तस्या ह्यायतने सदा । करोति श्रद्धया युक्तः सोऽश्वमेधफलं लभेत्

Và ai, với lòng tin thanh tịnh, thường xuyên bố thí pháp học (tặng trao tri thức) tại thánh điện của Ngài, người ấy sẽ đạt công đức ngang với lễ tế Aśvamedha.

Verse 44

यो यच्छति द्विजेन्द्राय धर्मशास्त्रसमुद्भवम् । पुस्तकं वाजिमेधस्य स समग्रं फलं लभेत्

Ai dâng cúng cho vị Bà-la-môn tối thượng một quyển sách phát sinh từ truyền thống Dharmaśāstra, người ấy sẽ thọ trọn vẹn quả báo của tế lễ Vājimedha.

Verse 458

यो वेदाध्ययनं तस्याः करोति पुरतः स्थितः । सोऽग्निष्टोमस्य यज्ञस्य कृत्स्नं फलमवाप्नुयात्

Ai đứng trước sự hiện diện của Ngài mà tụng đọc và học tập Veda, người ấy sẽ đạt trọn vẹn quả báo của tế lễ Agniṣṭoma.