Adhyaya 41

Verse 1

। सूत उवाच । तस्यैवोत्तरदिग्भागे देवस्य जलशायिनः । स्थानमस्ति सुविख्यातं सर्वपातकनाशनम्

Sūta thưa: Ở phương bắc của chính vùng ấy có một thánh địa lừng danh của Đấng nằm trên nước (Jalaśāyī); nơi ấy được ca tụng là diệt trừ mọi tội lỗi.

Verse 2

यस्तत्पूजयते भक्त्या शयने बोधने हरेः । उपवासपरो भूत्वा स गच्छेद्वैष्णवं पदम्

Ai thành kính thờ phụng Đấng ấy vào lúc Hari an nghỉ và lúc Ngài thức dậy, lại chuyên tâm giữ chay, người ấy sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng của Vaiṣṇava.

Verse 3

अशून्यशयनानाम द्वितीया दयिता तिथिः । सदैव देवदेवस्य कृष्णा सुप्तस्य या भवेत्

Ngày tithi thứ hai, gọi là “Aśūnyaśayanā”, là ngày trăng được yêu kính; ngày ấy luôn gắn với Đấng Thần của chư thần—Kṛṣṇa—khi Ngài an trú trong giấc ngủ thiêng.

Verse 4

तस्यां यः पूजयेत्तत्र तं देवं जलशायिनम् । शास्त्रोक्तेन विधानेन स गच्छति हरेः पदम्

Vào tithi ấy, ai tại nơi đó phụng thờ Đức Chúa nằm trên nước (Jalaśāyī) theo nghi thức được kinh điển truyền dạy, người ấy sẽ đạt đến cảnh giới của Hari.

Verse 5

ऋषय ऊचुः । जलशायी कथं तत्र संप्राप्तः सूतनन्दन । पूज्यते विधिना केन तत्सर्वं विस्तराद्वद

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Hỡi con của Sūta, vì sao Jalaśāyī lại đến an vị tại đó? Ngài được phụng thờ theo nghi lễ nào? Xin hãy thuật lại tất cả thật tường tận.”

Verse 6

सूत उवाच । पुरासीद्बाष्कलिर्नाम दानवेन्द्रो महाबलः । अजेयः सर्वदेवानां गन्धर्वोरगरक्षसाम्

Sūta thưa: “Thuở xưa có một chúa tể Dānava hùng mạnh tên là Bāṣkali; hắn bất khả chiến bại trước chư thiên, cũng như trước Gandharva, Nāga và Rākṣasa.”

Verse 7

अथासौ भूतलं सर्वं वशीकृत्वा महाबलः । ततो दैत्यगणैः सार्द्धं जगाम त्रिदशालयम्

Rồi kẻ hùng mạnh ấy, sau khi khuất phục toàn cõi địa cầu, liền cùng đoàn quân Daitya tiến đến nơi cư ngụ của Ba Mươi vị thiên (Tridaśa).

Verse 8

तत्राभवन्महायुद्धं देवासुरविनाशकम् । देवानां दानवानां च क्रुद्धानामितरेतरम्

Tại đó bùng lên một đại chiến, tàn phá cả chư thiên lẫn asura; các Deva và Dānava nổi giận, giao tranh với nhau, bên này chống bên kia.

Verse 9

वर्षाणामयुतं तावदहन्यहनि दारुणम् । तत्रासृक्कर्दमो जातः पर्वतश्चास्थि संभवः

Suốt mười nghìn năm, ngày qua ngày, cuộc giao tranh khốc liệt vẫn tiếp diễn. Nơi ấy bùn hóa thành máu, và một ngọn núi dựng lên do xương cốt kết thành.

Verse 10

ततो वर्षसहस्रांते दशमे समुपस्थिते । जितस्तेन सहस्राक्षः ससैन्यः सपरिग्रहः

Rồi khi kỳ hạn mười nghìn năm thứ mười đã mãn, Sahasrākṣa (Indra) bị kẻ ấy đánh bại—cùng toàn quân và hết thảy tùy tùng quyến thuộc.

Verse 11

ततः स्वर्गं परित्यज्य सर्वदेवगणैः सह । जगाम शरणं विष्णोः श्वेतद्वीपं प्रतिश्रयम्

Bấy giờ, rời bỏ cõi trời, ngài—cùng toàn thể chư thiên—đi tìm nơi nương tựa nơi Viṣṇu, đến Śvetadvīpa, thánh địa làm chốn quy y.

Verse 12

यत्रास्ते भगवान्विष्णुर्योगनिद्रावशंगतः । शयानः शेषपर्यंके लक्ष्म्या संवाहितांघ्रियुक्

Tại đó, Bhagavān Viṣṇu ngự, bị giấc ngủ du-già bao phủ—nằm trên sàng của Śeṣa, đôi chân được Lakṣmī dịu dàng phụng hầu xoa bóp.

Verse 13

ततो वेदोद्भवैः सूक्तैः स्तुतिं चक्रुः समंततः । तस्य देवस्य सद्भक्ताः सर्वे देवाः सवासवाः

Rồi họ dùng những thánh tụng sinh từ Veda mà dâng lời tán thán khắp bốn phương. Quả thật, hết thảy chư thiên—có cả Vāsava (Indra)—đều là những kẻ sùng tín chân thành của Thần ấy.

Verse 14

अथोत्थाय जगन्नाथः प्रोवाच बलसूदनम् । कच्चित्क्षेमं सहस्राक्ष सांप्रतं भुवनत्रये । यत्त्वं देवगणैः सार्द्धं स्वयमेव इहागतः

Bấy giờ Đấng Chúa Tể của muôn cõi đứng dậy và phán với Balasūdana (Indra): “Hỡi bậc Ngàn Mắt, nay trong ba cõi có được an ổn chăng—mà chính ngươi đã cùng đoàn chư thiên tự thân đến đây?”

Verse 15

शक्र उवाच । बाष्कलिर्नाम देत्येन्द्रो हरलब्धवरो बली । अजेयः संगरे देवैस्तेनाहं विजितो रणे

Śakra (Indra) thưa: “Có một chúa tể Daitya tên là Bāṣkali, hùng mạnh, đã được ân phúc từ Hara (Śiva). Trong chiến trận, ngay cả chư thiên cũng không thể thắng; bởi hắn mà ta đã bại trận.”

Verse 16

संस्थितिश्च कृता स्वर्गे सांप्रतं मधु सूदन । तेनैष शरणं प्राप्तो देवैः सार्द्धं सुरोत्तम

“Nay hắn đã lập quyền thống trị trên cõi trời, hỡi Madhusūdana. Vì thế, ta cùng chư thiên đến nương tựa nơi Ngài, ô bậc tối thượng trong hàng thiên giới.”

Verse 19

श्रीभगवानुवाच । अहं तं निग्रहीष्यामि संप्राप्ते समये स्वयम् । तस्मात्त्वं समयंयावत्कुरु शक्र तपो महत्

Đức Thế Tôn phán: “Đến đúng thời, chính Ta sẽ khuất phục hắn. Vậy cho đến khi ấy, hỡi Śakra, hãy tu khổ hạnh lớn lao.”

Verse 20

येन ते जायते शक्तिस्तपोवीर्येण वासव । वधाय तस्य दैत्यस्य बलयुक्तस्य बाष्कलेः

“Nhờ uy lực phát sinh từ khổ hạnh, hỡi Vāsava, sức mạnh sẽ khởi lên trong ngươi—để diệt trừ Daitya Bāṣkali hùng mãnh ấy.”

Verse 21

शक्र उवाच । कस्मिन्क्षेत्रे जगन्नाथ करोमि सुमहत्तपः । तस्य दैत्यस्य नाशार्थं तद स्माकं प्रकीर्तय

Śakra (Indra) thưa: “Bạch Jagannātha, trong thánh địa nào con nên thực hành khổ hạnh rất lớn lao để diệt trừ Daitya ấy? Xin Ngài tuyên bày cho chúng con.”

Verse 22

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा भगवान्विष्णुः प्रोवाचाथ पुरंदरम् । चिरं मनसि निश्चित्य क्षेत्राण्यायतनानि च

Sūta nói: Nghe vậy, Đức Bhagavān Viṣṇu liền nói với Purandara (Indra), sau khi trầm tư rất lâu trong tâm về các thánh địa và những thánh sở.

Verse 23

चमत्कारपुरं क्षेत्रं शक्र सिद्धिप्रदायकम् । तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा तद्वधार्थं तपः कुरु

Camatkārapura là một thánh địa ban cho Śakra sự thành tựu và thắng lợi. Vì vậy, hãy mau đến đó và thực hành khổ hạnh để giết kẻ thù ấy.

Verse 24

शक्र उवाच । न वयं भवता हीना यास्यामोऽन्यत्र केशव । बाष्कलेर्दानवेन्द्रस्य भयाद्भीताः कथंचन

Śakra (Indra) thưa: “Bạch Keśava, không có Ngài, chúng con sẽ không đi đến nơi nào khác. Vì chúng con mọi bề đều kinh hãi trước Bāṣkali, chúa tể loài Dānava.”

Verse 26

तस्मादागच्छ तत्र त्वं स्वयमेव सुरेश्वर । त्वया संरक्षितो येन करोमि सुमहत्तपः

Vì vậy, bạch Surēśvara, Chúa tể chư thiên, xin Ngài đích thân đến nơi ấy; được Ngài che chở, con sẽ thực hành khổ hạnh rất lớn lao.

Verse 27

अथ देवगणाः सर्वे तत्र गत्वा तदाऽश्रमान् । चक्रुः पृथक्पृथग्घृष्टास्तपोऽर्थं कृतनिश्चयाः

Bấy giờ, toàn thể chư thiên đều đến nơi ấy và lập các đạo tràng (ẩn viện) riêng rẽ; lòng hoan hỷ trong chí nguyện, kiên quyết thực hành khổ hạnh (tapas).

Verse 28

वासुदेवोऽपि संस्मृत्य क्षीरोदं तत्र सागरम् । आनिनायाशु विस्तीर्णं ह्रदे तस्मिन्पुरातने

Vāsudeva cũng vậy, nhớ đến Đại Dương Sữa, liền mau chóng đem biển cả mênh mông ấy đến đó, đổ vào hồ cổ xưa kia.

Verse 29

चकार शयनं तत्र श्वेतद्वीपे यथा पुरा । स्तूयमानः सुरैः सर्वैः समंताद्विनयान्वितैः

Tại đó, Ngài lập chỗ an nghỉ, như thuở xưa ở Śvetadvīpa; trong khi chư thiên bốn phương, lòng khiêm cung, đồng thanh tán thán Ngài.

Verse 30

अथाषाढस्य संप्राप्ते द्वितीयादिवसे शुभे । कृष्णपक्षे सहस्राक्षं स्वयमेव बृहस्पतिः । प्रोवाच वचनं श्लक्ष्णं बाष्पव्याकुल लोचनम्

Rồi khi ngày mồng hai cát tường của tháng Āṣāḍha, vào nửa tháng tối (Krishna-paksha) đến, chính Bṛhaspati đã cất lời dịu dàng với Sahasrākṣa (Indra), đôi mắt xao động vì lệ.

Verse 31

बृहस्पतिरुवाच । अशून्यशयनानाम द्वितीयाद्य पुरंदर । अतीव दयिता विष्णोः प्रसुप्तस्य जलाशये

Bṛhaspati nói: “Hỡi Purandara, hôm nay là ngày mồng hai gọi là Aśūnyaśayanā, vô cùng được Viṣṇu yêu quý, khi Ngài an giấc trên mặt nước.”

Verse 32

अस्यां संपूजितो विष्णुर्यावन्मासचतुष्टयम् । ददाति सकलान्कामान्ध्यातश्चेतसि सर्वदा । शास्त्रोक्तविधिना सम्यग्व्रतस्थो जलशायिनम्

Nếu từ ngày này, người ta thành kính phụng thờ Viṣṇu suốt bốn tháng, luôn quán niệm Ngài trong tâm, rồi giữ giới nguyện đúng theo pháp tắc kinh điển và tôn kính Đấng Nằm Trên Nước (Jalaśāyī), thì sẽ được viên mãn mọi điều mong cầu.

Verse 33

एवं स चतुरो मासान्द्वितीयादिवसे हरिम् । पूजयित्वा सहस्राक्षस्तेजसा सहितोऽभवत्

Vì thế, Sahasrākṣa (Indra), sau khi phụng thờ Hari suốt bốn tháng bắt đầu từ ngày mồng hai âm lịch, liền được đầy đủ oai quang và rực rỡ huy hoàng.

Verse 34

तं दृष्ट्वा तेजसा युक्तं परितुष्टो जनार्दनः । प्रोवाच शक्र गच्छाद्य वधार्थं तस्य बाष्कलेः । सर्वैर्देवगणैः सार्धं विजयस्ते भविष्यति

Thấy Indra được đầy oai quang, Janārdana hoan hỷ và phán: “Hỡi Śakra, hãy đi ngay để diệt Bāṣkali kia. Cùng với toàn thể thiên chúng, chiến thắng chắc chắn sẽ thuộc về ngươi.”

Verse 35

शक्र उवाच । बिभेमि तस्य देवाहं दानवेन्द्रस्य दुर्मतेः । त्वया विना न गच्छामि सार्धं सर्वैः सुरैरपि

Śakra thưa: “Bạch Thần linh, con sợ vị chúa tể Dānavas kia, kẻ tâm địa ác độc. Không có Ngài, con sẽ không đi, dù tất cả chư thiên có cùng đi với con.”

Verse 36

श्रीभगवानुवाच । त्वया सह सहस्राक्ष चक्रमेतत्सुदर्शनम् । गमिष्यति वधार्थाय मदीयं सुरविद्विषाम्

Đức Thế Tôn phán: “Hỡi bậc ngàn mắt, bánh xe Sudarśana của Ta sẽ đi cùng ngươi, để diệt trừ những kẻ thù của chư thiên.”

Verse 37

एवमुक्त्वा हरिश्चक्रं प्रमुमोच सुदर्शनम् । वधार्थं दानवेन्द्राणां शक्रेण सहितं तदा

Nói xong, Hari liền phóng bánh xe Sudarśana, cùng với Śakra, ngay tại đó, để diệt trừ các chúa tể Dānava.

Verse 38

शक्रोऽपि सहितस्तेन गत्वा चक्रेण कृत्स्नशः । सर्वानुत्सादयामास दानवान्रणमूर्धनि

Śakra cũng theo cùng, tiến ra; nhờ uy lực của Cakra, ngài nghiền nát toàn bộ bọn Dānava ngay giữa lúc chiến trận đang lên đến đỉnh điểm.

Verse 39

स चापि बाष्कलिस्तेन च्छिन्नश्चक्रेण कृत्स्नशः । पपात धरणीपृष्ठे वज्राहत इवाचलः

Bāṣkali cũng vậy, bị bánh xe ấy chém đứt hoàn toàn, liền ngã xuống mặt đất như ngọn núi bị lưỡi sét (vajra) đánh trúng.

Verse 40

तथान्ये बहवः शूरा दानवा बलदर्पिताः । हत्वा सुदर्शनं चक्रं भूयः प्राप्तं हरेः करम्

Cũng vậy, nhiều dũng sĩ Dānava khác, ngạo mạn vì sức mạnh, đều bị giết; và bánh xe Sudarśana lại trở về trong tay Hari.

Verse 41

तेऽपि शक्रादयो देवाः प्रहृष्टा गतसंशयाः । भूयो विष्णुं समेत्याथ प्रोचुर्नत्वा ततः परम्

Bấy giờ các vị thần do Śakra dẫn đầu, hoan hỷ và hết mọi nghi ngờ, lại đến gần Viṣṇu; cúi lạy rồi họ mới thưa rằng.

Verse 42

प्रभावात्तव देवेश हताः सर्वेऽमरारयः । प्राप्तं त्रैलोक्यराज्यं च भूयो निहतकंटकम्

Nhờ uy lực của Ngài, ôi Đấng Chúa tể chư thiên, mọi kẻ thù của các bậc bất tử đều đã bị diệt; và vương quyền của ba cõi đã được thu hồi, lại một lần nữa không còn gai chướng (chướng ngại).

Verse 43

तस्मात्कीर्तय यत्कृत्यं तच्च श्रेयस्करं मम । सदा स्यात्पुंडरीकाक्ष तथा शत्रुभयावहम्

Vì vậy, ôi Đấng Mắt Sen, xin hãy chỉ dạy điều cần làm—điều đem lại phúc lợi cho con—để luôn được như thế, và để khiến kẻ thù phải kinh sợ.

Verse 44

श्रीभगवानुवाच । मयात्रैव सदा स्थेयं रूपेणानेन वासव । सर्वलोकहितार्थाय ह्रदे पुण्य जलाश्रये

Đức Thế Tôn phán: “Này Vāsava, ngay tại nơi này Ta sẽ luôn an trụ, trong chính hình tướng này, vì lợi ích của muôn thế giới—tại hồ này, nơi nương tựa của dòng nước thánh thiện.”

Verse 45

त्वया तस्मात्समागम्य चातुर्मास्यं शचीपते । प्रयत्नेन प्रकर्तव्यमशून्यशयनं व्रतम्

Vì thế, hỡi phu quân của Śacī, sau khi đến đây, ngươi phải chuyên cần thực hành pháp Cāturmāsya—tức lời nguyện aśūnya-śayana, ‘không để giường trống’.

Verse 46

न भवंति सहस्राक्ष येन ते परि पंथिनः । तथाभीष्टफलावाप्तिर्मत्प्रसादादसंशयम्

Hỡi bậc Ngàn Mắt, sẽ không có kẻ đối nghịch nào ngăn trở đường đi của ngươi; và việc đạt được quả lành như ý sẽ đến—không nghi ngờ—nhờ ân sủng của Ta.

Verse 47

अन्योऽपि यो नरो भक्त्या पूजयिष्यति मामिह । संप्राप्स्यति स तांल्लोकान्दुर्लभांस्त्रि दशैरपि

Và bất cứ người nào khác, nếu ở nơi đây mà thờ phụng Ta với lòng sùng kính, sẽ đạt đến những cõi ấy—những cảnh giới khó được ngay cả đối với ba mươi vị thiên thần.

Verse 48

तस्माद्गच्छ सहस्राक्ष कुरु राज्यं त्रिविष्टपे । भूयोऽप्यत्रैव देवेश द्रष्टव्योऽस्मि न संशयः । कार्यकाले समायाते श्वेतद्वीपे यथा तथा

Vì vậy, hỡi Sahasrākṣa (ngàn mắt), hãy đi và trị vì ở Triviṣṭapa (cõi trời). Rồi nữa, hỡi Chúa tể chư thiên, chắc chắn ngươi sẽ lại được thấy Ta ngay tại đây—khi thời điểm hành sự đến—cũng như (ngươi thấy Ta) ở Śvetadvīpa.

Verse 49

सूत उवाच । ततः प्रणम्य तं दृष्ट्वा प्रजगाम शतक्रतुः । वासुदेवोऽपि तत्रैव स्थितो लोकहिताय च

Sūta nói: “Bấy giờ Śatakratu (Indra), sau khi đảnh lễ và chiêm ngưỡng Ngài, liền ra đi. Còn Vāsudeva cũng ở lại ngay tại đó, vì lợi ích của thế gian.”

Verse 50

एवं तत्र द्विजश्रेष्ठा जलशायी जनार्दनः । सर्वलोकहितार्थाय संस्थितः परमेश्वरः

Như vậy, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, Janārdana—Đấng Tối Thượng nằm an trên mặt nước—an trụ tại đó vì lợi ích của muôn cõi.

Verse 51

यस्तं पूजयते भक्त्या श्रद्धया परया युतः । चातुर्मास्ये विशेषेण स याति परमां गतिम्

Ai thờ phụng Ngài với lòng sùng kính, đầy đủ niềm tin tối thượng—đặc biệt trong mùa Cāturmāsya—người ấy đạt đến cứu cánh tối cao.

Verse 52

तथा देवगणैः सर्वैर्द्वारका तत्र सा कृता । संपूज्य तु नरा यांति चातुर्मास्ये त्रिविष्टपम्

Cũng vậy, bởi toàn thể chư thiên, nơi ấy được lập thành “Dvārakā”. Sau khi chí thành lễ bái, con người sẽ đến Triviṣṭapa (cõi trời) trong mùa Cāturmāsya.

Verse 53

शेषकालेऽपि चित्तस्थान्कामान्मर्त्यः समाप्नुयात् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूज्या सा द्वारका नरैः । सर्वेष्वपि हि कालेषु चातुमास्ये विशेषतः

Ngay cả vào những thời khác, phàm nhân cũng có thể đạt được những ước nguyện ấp ủ trong tâm. Vì thế, hãy dốc mọi nỗ lực mà lễ bái Dvārakā ấy—thật vậy, mọi thời, nhưng đặc biệt là trong mùa Cāturmāsya.

Verse 54

एतद्वः सर्वमाख्यातं सर्वपातकनाशनम् । आख्यानं देवदेवस्य सुपुण्यं जलशायिनः

Ta đã thuật cho các ông tất cả điều ấy—một thiên truyện diệt trừ mọi tội lỗi: câu chuyện thánh thiện, công đức tối thượng về Đấng Thần của các thần, Chúa Tể nằm an trên mặt nước.