Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । जलशायी कथं तत्र संप्राप्तः सूतनन्दन । पूज्यते विधिना केन तत्सर्वं विस्तराद्वद

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | jalaśāyī kathaṃ tatra saṃprāptaḥ sūtanandana | pūjyate vidhinā kena tatsarvaṃ vistarādvada

Translation

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Hỡi con của Sūta, vì sao Jalaśāyī lại đến an vị tại đó? Ngài được phụng thờ theo nghi lễ nào? Xin hãy thuật lại tất cả thật tường tận.”

Word by Word

• ऋषयः: the sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन

• जलशायी: the one who lies in water (Jalaśāyī)
• जलशायी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जल + शायिन् (प्रातिपदिक; √शी/शय् धातु-निष्पन्न)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘जले शायी’ इति सप्तमी-तत्पुरुष

• कथम्: how
• कथम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• संप्राप्तः: arrived, reached
• संप्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + प्र + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सूतनन्दन: O son of Sūta
• सूतनन्दन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सूत + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; ‘सूतस्य नन्दनः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष

• पूज्यते: is worshipped
• पूज्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट् (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

• विधिना: by what rite/method
• विधिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• केन: by which (means)
• केन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘सर्वम्’ इत्यस्य विशेषण

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• विस्तरात्: in detail
• विस्तरात्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘विस्तरेण’ इत्यर्थे प्रयोगः

• वद: tell (speak)
• वद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन

Speaker

Ṛṣis (sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jalaśāyī (as referenced)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta-nandana (addressed)

Visual Art Cues

Scene: A forest hermitage assembly of ṛṣis respectfully questioning Sūta’s son about the origin and worship-procedure of Jalaśāyī; palm-leaf manuscripts, sacrificial fires, calm yet intent faces.

Characters & Entities

• Ṛṣis
• Sūtanandana (Sūta)
• Jalaśāyī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred tradition values inquiry: understanding a tīrtha’s origin and its proper worship is part of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Jalaśāyī-Hari sacred place previously introduced; the sages ask for its origin story.

What ritualistic prescription is mentioned?

A request for the precise worship-vidhi; the prescription itself follows in subsequent verses.