Adhyaya 247

Verse 1

पैजवन उवाच । श्रीः कथं तुलसीरूपा बिल्ववृक्षे च पार्वती । एतच्च विस्तरेण त्वं मुने तत्त्वं वद प्रभो

Paijavana thưa: Vì sao Śrī hiện diện trong hình tướng tulasī, và vì sao Pārvatī hiện diện trong cây bilva? Bạch hiền giả, bậc tôn quý, xin hãy nói rõ chân lý này cho tôi một cách tường tận.

Verse 2

गालव उवाच । पुरा दैवासुरे युद्धे दानवा बलदर्पिताः । देवान्निजघ्नुः संग्रामे घोररूपाः सुदारुणाः

Gālava thưa rằng: Thuở xưa, trong cuộc chiến giữa chư thiên và loài A-tu-la, bọn Dānava say men sức mạnh và kiêu mạn đã đánh gục chư thiên nơi chiến địa, hình tướng ghê rợn và hung bạo tột cùng.

Verse 3

देवाश्च भय संविग्ना ब्रह्माणं शरणं ययुः । ते स्तुत्वा पितरं नत्वा वृहस्पतिपुरःसराः

Bấy giờ chư thiên run sợ, liền đến nương tựa nơi Phạm Thiên (Brahmā). Được Bṛhaspati dẫn đầu, họ tán dương Đấng Phụ Thân và cúi đầu đảnh lễ.

Verse 4

तस्थुः प्रांजलयः सर्वे तानुवाच पितामहः । किमर्थं म्लानवदना अस्मद्गेहमुपागताः

Tất cả đều đứng chắp tay. Khi ấy Đấng Tổ Phụ (Brahmā) bảo họ: “Vì cớ gì các ngươi đến nhà ta với gương mặt héo úa, lòng dạ rã rời?”

Verse 6

वयं सर्वे पराक्रांता अतस्त्वां शरणं गताः । त्राह्यस्मान्देवदेवेश शरणं समुपागतान्

“Chúng con đều đã bị áp đảo, nên đến nương tựa nơi Ngài. Ôi Đấng Chúa Tể của chư thiên, xin che chở chúng con là kẻ đã đến cầu nơi ẩn náu!”

Verse 7

तच्छ्रुत्वा भगवान्प्राह ब्रह्मा लोकपितामहः । मया न शक्यते कर्त्तुं पक्षः कस्य जनस्य च

Nghe vậy, Đức Thế Tôn Brahmā, Tổ Phụ của muôn cõi, đáp rằng: “Ta không thể đứng về phe nào để bênh vực bất cứ phía nào.”

Verse 9

कारणं कथ्यतामाशु वह्नीन्द्रवसुभिर्युताः । देवा ऊचुः । दैत्यैः पराजितास्तात संगरेऽद्भुतकारिभिः

“Xin hãy nói rõ nguyên do ngay,” (Phạm Thiên) bảo, khi chư Thiên—cùng Agni, Indra và các Vasu—đứng trước Ngài. Chư Thiên thưa: “Ôi bậc phụ tôn đáng kính, chúng con đã bị các Dānava, những kẻ làm nên kỳ công, đánh bại trong chiến trận.”

Verse 10

ऐक्यं विष्णुगणैः कुर्वन्दध्रे रूपं महाद्भुतम् । तदा हरिहराख्यं च देहार्द्धाभ्यां दधार सः

Hợp nhất cùng đoàn chúng của Viṣṇu, Ngài hiện ra một hình tướng vô cùng kỳ diệu; rồi với hai nửa thân mình, Ngài mang hình thể được xưng tụng là Harihara.

Verse 11

हरश्चैवार्द्धदेहेन विष्णुरर्द्धेन चाभवत् । एकतो विष्णुचिह्नानि हरचिह्नानि चैकतः

Với một nửa thân, Ngài là Hara (Śiva); với nửa kia, Ngài là Viṣṇu. Một bên mang các dấu hiệu của Viṣṇu, còn bên kia mang các dấu hiệu của Hara.

Verse 12

एकतो वैनतेयश्च वृषभश्चान्यतोऽभवत् । वामतो मेघवर्णाभो देहोऽश्मनिचयोपमः

Một bên là Vainateya (Garuḍa), còn bên kia hiện ra Con Bò (Nandin). Bên trái, thân Ngài rực sáng sắc mây, tựa như một khối đá lớn.

Verse 13

कर्पूरगौरः सव्ये तु समजायत वै तदा । द्वयोरैक्यसमं विश्वं विश्वमैक्यमवर्त्तत

Bên phải, Ngài hiện ra trắng như long não. Vũ trụ dường như tương xứng với sự hợp nhất của hai đấng; quả thật, thế gian cũng chuyển động hướng về một mối.

Verse 14

विभेदमतयो नष्टाः श्रुतिस्मृत्यर्थबाधकाः । पाखंडिनो हैतुकाश्च सर्वे विस्मयमागमन्

Những kẻ tâm trí bám chấp vào chia rẽ—ngăn trở ý nghĩa của Śruti và Smṛti—cùng với bọn tà giáo và những kẻ chỉ ưa tranh biện theo lý lẽ suông, tất thảy đều rơi vào kinh ngạc, khi mọi luận thuyết của họ sụp đổ.

Verse 15

स्वंस्वं मार्गं परित्यज्य ययुर्निर्वाणपद्धतिम् । मंदरे पवतश्रेष्ठे सा मूर्तिर्नित्यसंस्तुता

Từ bỏ những lối mòn chật hẹp của riêng mình, họ tiến bước trên con đường Niết-bàn, con đường giải thoát. Trên núi Mandara, bậc tối thắng trong các ngọn núi, thánh tướng ấy được tán dương muôn đời.

Verse 16

प्रमथाद्यैर्गणैश्चैव वर्त्ततेऽद्यापि निश्चला । सृष्टिस्थित्यंतकर्त्री सा विश्वबीजमनंतका

Cho đến hôm nay, Ngài vẫn bất động, được các Pramatha và những đoàn chúng thiên linh khác hầu cận. Ngài là năng lực làm nên sáng tạo, an trụ và hoại diệt—vô tận, và chính là hạt giống của vũ trụ.

Verse 17

महेशविष्णसंयुक्ता सा स्मृता पापनाशिनी । योगिध्येया सदापूज्य सत्त्वाधारगुणातिगा

Hiệp nhất cùng Maheśa và Viṣṇu, Ngài được tưởng niệm là Đấng diệt trừ tội lỗi. Ngài là đối tượng quán niệm của các hành giả yoga, luôn đáng được thờ phụng—nương tựa của mọi hữu thể, và vượt ngoài các guṇa.

Verse 18

मुमुक्षवोऽपि तां ध्यात्वा प्रयांति परमं पदम् । चातुर्मास्ये विशेषेण ध्यात्वा मर्त्यो ह्यमानुषः

Ngay cả những người cầu giải thoát, khi thiền quán về Ngài, cũng đạt đến cảnh giới tối thượng. Lại nữa, đặc biệt trong mùa Cāturmāsya, nhờ thiền quán như vậy, một phàm nhân trở nên vượt khỏi giới hạn thường tình của con người.

Verse 19

तत्र गच्छंति ये तेषां स देवः संविधास्यति । इत्युक्त्वा भगवांस्तेषां तत्रैवांतरधीयत

“Ai đến nơi ấy—chính Đấng Chúa Tể ấy sẽ lo liệu đầy đủ mọi điều cần thiết cho họ.” Nói với họ như vậy, Đức Thế Tôn liền ẩn mất ngay tại chỗ.

Verse 20

तेऽपि वह्निमुखा देवाः प्रजग्मुर्मंदराचलम् । बभ्रमुस्तत्र तत्रैव विचिन्वाना महेश्वरम्

Các vị thần ấy nữa—do Agni dẫn đầu—lên đường đến núi Mandara. Tại đó họ lang thang khắp nơi, hết lần này đến lần khác tìm kiếm Maheśvara.

Verse 21

पार्वतीं बिल्ववृक्षस्थां लक्ष्मीं च तुलसीगताम् । आदौ सर्वं वृक्षमयं पूर्वं विश्वमजायत

Họ thấy Pārvatī ngự trong cây Bilva, và Lakṣmī trú trong cây Tulasī. Thuở ban sơ, vũ trụ cổ xưa đã sinh khởi trước hết như một thế giới hoàn toàn bằng cây cối.

Verse 22

एते वृक्षा महाश्रेष्ठाः सर्वे देवांशसंभवाः । एतेषां स्पर्शनादेव सर्वपापैः प्रमुच्यते

Những cây này là bậc tối thượng trong các loài cây—mỗi cây đều sinh từ một phần của chư thiên. Chỉ cần chạm vào chúng thôi cũng được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Verse 23

चातुर्मास्ये विशेषेण महापापौघहारिणः । यदा तेनैव ददृशुर्देवास्त्रिभुवनेश्वरम्

Đặc biệt trong mùa Cāturmāsya, chúng trở thành bậc tiêu trừ những dòng thác tội lỗi lớn. Rồi ngay nhờ phương tiện ấy, chư thiên đã được thấy Đấng Chúa Tể của ba cõi.

Verse 24

तदाकाशभवा वाणीं प्राह देवान्यथार्थतः । ईश्वरः सर्वभूतानां कृपया वृक्षमाश्रितः

Bấy giờ, một tiếng nói từ hư không cất lên, nói với chư thiên đúng như thật: “Đấng Īśvara vì lòng từ mẫn đối với muôn loài đã nương trú nơi một cây.”

Verse 25

चातुर्मास्येऽथ संप्राप्ते सर्वभूतदयाकरः । अश्वत्थोऽतः सदा सेव्यो मंदवारे विशेषतः

Khi mùa Cāturmāsya đến, Đấng đầy lòng thương xót đối với muôn loài hiện diện tại đó; vì thế cây Aśvattha (bồ-đề/pippala) phải luôn được tôn kính, nhất là vào ngày thứ Hai.

Verse 26

नित्यमश्वत्थसंस्पर्शात्पापं याति सहस्रधा । दुग्धेन तर्पणं ये वै तिलमिश्रेण भक्तितः

Nhờ chạm vào cây Aśvattha (pippala) mỗi ngày, tội lỗi bị tan vỡ đến ngàn lần. Và những ai với lòng sùng kính dâng lễ tarpaṇa bằng sữa hòa với mè sẽ được công đức thanh tịnh.

Verse 27

सेचनं वा करिष्यंति तृप्तिस्तत्पूर्वजेषु च । दर्शनादेव वृक्षस्य पातकं तु विनश्यति

Hoặc nếu họ tưới nước cho cây, thì các bậc tổ tiên của họ cũng được thỏa mãn. Quả thật, chỉ cần nhìn thấy cây ấy thôi, tội lỗi liền tiêu tan.

Verse 28

पिप्पलः पूजितो ध्यातो दृष्टः सेवित एव वा । पापरोगविनाशाय चातुर्मास्ये विशेषतः । अश्वत्थं पूजितं सिक्तं सर्वभूतसुखावहम्

Dù cây pippala được lễ bái, quán niệm, chiêm ngưỡng hay phụng sự—đặc biệt trong mùa Cāturmāsya—đều khiến tội lỗi và bệnh tật tiêu trừ. Cây Aśvattha, khi được thờ phụng và tưới nước, trở thành nguồn ban vui cho muôn loài.

Verse 29

सर्वामयहरं चैव सर्वपापौघहारिणम् । ये नराः कीर्तयिष्यंति नामाप्यश्वत्थवृक्षजम्

Điều ấy trừ diệt mọi bệnh tật và cuốn sạch dòng thác tội lỗi. Những người chỉ cần ca tụng hay tụng đọc ngay cả danh xưng phát sinh từ cây Aśvattha (tức danh của Aśvattha) cũng được công đức thanh tịnh ấy.

Verse 30

न तेषां यमलोकस्य भयं मार्गे प्रजायते । कुंकुमैश्चंदनैश्चैव सुलिप्तं यश्च कारयेत

Đối với họ, trên hành trình sau khi lìa đời không khởi lên nỗi sợ cõi Yama. Và ai khiến (cây thiêng ấy) được xức bôi tốt đẹp bằng kuṅkuma và bột đàn hương—

Verse 31

तस्य तापत्रयाभावो वैकुंठे गणता भवेत् । दुःस्वप्नं दुष्टचिंताञ्च दुष्टज्वरपराभवान्

Đối với người ấy, ba nỗi khổ chấm dứt, và người ấy đạt địa vị làm tùy tùng thần thánh nơi Vaikuṇṭha. Những ác mộng, tà niệm và sự lấn át của cơn sốt dữ cũng được dập tắt.

Verse 32

विलयं नय पापानि पिप्पल त्वं हरिप्रिय । मंत्रेणानेन ये देवाः पूजयिष्यंति पिप्पलम्

“Xin dẫn tội lỗi của con đến chỗ tiêu tan, hỡi Pippala—đấng được Hari yêu quý.” Những người mộ đạo sẽ thờ phụng cây pippala bằng thần chú này—

Verse 34

श्रुतो हरति पापं च जन्मादि मरणावधि । अश्वत्थसेवनं पुण्यं चातुर्मास्ये विशेषतः

Dẫu chỉ nghe nói đến cũng trừ tội—từ lúc sinh ra cho đến khi chết. Phụng sự cây Aśvattha là công đức, đặc biệt hơn cả trong mùa Cāturmāsya.

Verse 35

सुप्ते देवे वृक्षमध्यमास्थाय भगवान्प्रभुः । जलं पृथ्वीगतं सर्वं प्रपिबन्निव सेवते

Khi Thiên Thần (Viṣṇu) an nghỉ trong giấc ngủ vũ trụ, Đấng Chí Tôn phúc lành ngự giữa thân cây, như thể uống cạn mọi dòng nước đã thấm vào lòng đất, và nhờ vậy mà phụng dưỡng, nâng đỡ thế gian.

Verse 36

जलं विष्णुर्जलत्वेन विष्णुरेव रसो महान् । तस्माद्वृक्षगतो विष्णुश्चातुर्मास्येऽघनाशनः

Nước chính là Viṣṇu trong hình tướng của nước; và chính Viṣṇu là tinh túy vĩ đại (rasa). Vì thế, khi Viṣṇu hiện diện trong cây, Ngài trở thành Đấng diệt trừ tội lỗi—đặc biệt trong mùa Cāturmāsya.

Verse 37

सर्वभूतगतो विष्णुराप्याययति वै जगत् । तथाश्वत्थगतं विष्णुं यो नमस्येन्न नारकी

Viṣṇu thấm khắp mọi loài hữu tình, quả thật nuôi dưỡng thế gian. Cũng vậy, ai cúi lạy Viṣṇu hiện diện trong cây Aśvattha (bồ-đề thiêng) thì không trở thành kẻ đáng rơi vào địa ngục.

Verse 38

अश्वत्थं रोपयेद्यस्तु पृथिव्यां प्रयतो नरः । तस्य पापसहस्राणि विलयं यांति तत्क्षणात्

Nhưng người giữ giới, chuyên cần, nếu trồng cây Aśvattha trên mặt đất, thì hàng ngàn tội lỗi của người ấy tiêu tan ngay trong khoảnh khắc ấy.

Verse 39

अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां पवित्रो मंगलान्वितः । मुक्तिदो रोपितो ध्यातश्चातुर्मास्येऽघनाशनः

Trong muôn loài cây, Aśvattha là thanh tịnh và đầy điềm lành. Khi được trồng và được quán niệm—đặc biệt trong mùa Cāturmāsya—nó ban giải thoát và diệt trừ tội lỗi.

Verse 40

अश्वत्थे चरणं दत्त्वा ब्रह्महत्या प्रजायते । निष्कारणं संकुथित्वा नरके पच्यते ध्रुवम्

Ai đặt chân lên cây Aśvattha thì mắc tội nặng như tội brahma-hatyā (sát hại Bà-la-môn). Kẻ vô cớ làm tổn hại cây ấy ắt bị thiêu nấu trong địa ngục.

Verse 41

मूले विष्णुः स्थितो नित्यं स्कंधे केशव एव च । नारायणस्तु शाखासु पत्रेषु भगवान्हरिः

Ở rễ cây, Viṣṇu hằng ngự; nơi thân cây là Keśava. Trong cành nhánh là Nārāyaṇa, và trong lá là Bhagavān Hari.

Verse 42

फलेऽच्युतो न संदेहः सर्वदेवैः समन्वितः । चातुर्मास्ये विशेषेण द्रुमपूजी स मुक्तिभाक्

Trong quả là Acyuta—điều ấy không nghi ngờ—cùng với hết thảy chư thiên. Đặc biệt vào mùa Cāturmāsya, người thờ phụng cây này sẽ đạt giải thoát.

Verse 43

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सदैवाश्वत्थसेवनम् । यः करोति नरो भक्त्या पापं याति दिनोद्भवम्

Vì thế, phải dốc hết mọi nỗ lực để luôn phụng sự cây Aśvattha. Người nào làm vậy với lòng bhakti thì tội lỗi của người ấy rời đi từng ngày.

Verse 44

स एव विष्णुर्द्रुम एव मूर्तो महात्मभिः सेवितपुण्यमूलः । यस्याश्रयः पापसहस्रहंता भवेन्नृणां कामदुघो गुणाढ्यः

Chính cây ấy là Viṣṇu hiện thân—gốc cây là nguồn công đức, được các bậc đại hồn phụng sự. Nương tựa nơi cây ấy, con người diệt trừ hàng ngàn tội lỗi; cây trở thành đấng ban điều ước, giàu đủ mọi đức hạnh.

Verse 133

ततस्तेषां धर्मराजो जायते वाक्यकारकः । अश्वत्थो वचनेनापि प्रोक्तो ज्ञानप्रदो नृणाम्

Bấy giờ, đối với họ, Đức Dharma-rāja hiện khởi như vị tuyên phán lời quyết định. Cây Aśvattha được nói là ban trí tuệ cho loài người—dẫu chỉ bằng việc xưng niệm hay tán dương danh cây ấy.

Verse 247

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्यान अश्वत्थमहिमवर्णनंनाम सप्तचत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Như vậy kết thúc chương thứ 247, mang tên “Mô tả vinh quang của cây Aśvattha”, thuộc Cāturmāsya Māhātmya, trong tích Paijavana, trong cuộc đối thoại Brahmā–Nārada, trong thiên truyện Śeṣaśāyī, trong Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, thuộc Nāgara-khaṇḍa thứ sáu của Śrī Skanda Mahāpurāṇa, trong Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā.