Adhyaya 3

Verse 1

लोमश उवाच । दाक्षायणी गता तत्र यत्र यज्ञो महानभूत् । तत्पितुः सदनं गत्वा ना नाश्चर्यसमन्वितम्

Lomaśa nói: Dakṣāyaṇī đã đến nơi đại tế lễ đang được cử hành. Bước vào dinh thất của phụ thân, nàng thấy nơi ấy tràn đầy bao điều kỳ diệu.

Verse 2

द्वारि स्थिता तदा देवा अवतीर्य निजासनात् । नंदिनो हि महाभागा देवलोकं निरीक्ष्य च

Bấy giờ các chư thiên đứng nơi cửa, đã rời khỏi chỗ ngồi của mình. Nandin, bậc đại phúc, sau khi quan sát cõi trời, cũng đưa mắt nhìn (cảnh ấy).

Verse 3

मातरं पितरं दृष्ट्वा सुहृत्संबंधि वांधवान् । अभिवाद्यैव पिरतं मातरं च मुदान्विता

Thấy mẹ cha cùng bạn hữu, thân quyến và bà con, nàng hoan hỷ cúi đầu đảnh lễ, kính bái cha mẹ.

Verse 4

बभाषे वचनं देवी प्रस्तापसदृशं तदा । अनाहूतस्त्वया कस्माच्छंभुः परमशोभनः

Bấy giờ Nữ Thần cất lời hợp thời: “Vì sao ngài lại không thỉnh mời Śambhu, Đấng rực rỡ tối thượng?”

Verse 5

येन पूतमिदं सर्वं समग्रं सचराचरम् । यज्ञो यज्ञविदां श्रेष्ठो यज्ञांगो यज्ञदक्षिणः

Nhờ Ngài mà toàn thể vũ trụ—cả động lẫn tĩnh—được thanh tịnh viên mãn. Ngài chính là Hy tế; là bậc tối thượng trong những người thông hiểu Hy tế; là chi phần của Hy tế và cũng là lễ vật cúng dường (dakṣiṇā) của Hy tế.

Verse 6

द्रव्यं मंत्रादिकं सर्वं हव्यं कव्यं च यन्मयम् । विना तेन कृतं सर्वमपवित्रं भविष्यति

Mọi vật phẩm nghi lễ và các thần chú v.v.—cả havya (cúng chư thiên) lẫn kavya (cúng tổ tiên)—đều mang bản tính của Ngài. Không có Ngài, mọi việc được làm sẽ trở nên bất tịnh.

Verse 7

शंभुना हि विना तात कथं यज्ञः प्रवर्तते । एते कथं समायाता ब्रह्मणा सहिताः पितः

“Thưa phụ thân, không có Śambhu thì làm sao Hy tế có thể khởi hành? Và thưa cha, các vị thần này đã đến đây thế nào, lại còn cùng với Brahmā?”

Verse 8

हे भृगो त्वं न जानासि हे कश्यप महामते । अत्रे विशिष्ठ एकस्त्वं शक्र किं कृतमद्यते

Hỡi Bhṛgu, chẳng lẽ ngươi không biết sao? Hỡi Kaśyapa đại trí! Hỡi Atri! Hỡi Vasiṣṭha—chỉ riêng ngài là bậc tối thắng nơi đây. Hỡi Śakra, hôm nay đã làm điều gì?

Verse 9

हे विष्णो त्वं महादेवं जानासि परमेश्वरम् । ब्रह्मन्किं त्वं न जानासि महादेवस्य विक्रमम्

Hỡi Viṣṇu, ngài biết Mahādeva, Đấng Tối Thượng. Hỡi Brahmā, lẽ nào ngài không biết uy lực và oai dũng của Mahādeva?

Verse 10

पुरा पंचमुखो भूत्वा गर्वितोसि सदाशिवम् । कृतश्चतुर्मुखस्तेन विस्मृतोऽसि तदद्भुतम्

Thuở xưa, ngươi từng hóa thành năm mặt và kiêu mạn đối với Sadāśiva. Chính Ngài đã khiến ngươi trở lại bốn mặt—lẽ nào ngươi quên sự kiện kỳ diệu ấy?

Verse 11

भिक्षाटनं कृतं येन पुरा दारुवने विभुः । शप्तोयं भिक्षुको रुद्रो भवद्भिः सखिभिस्तदा

Đấng Chí Tôn xưa kia đã từng du hành khất thực trong rừng Dāru; khi ấy, Rudra hiện thân làm vị khất sĩ đã bị các ngươi cùng bằng hữu nguyền rủa.

Verse 12

शप्तेनापि च रुद्रेण भवद्भिर्विस्मृतं कथम् । यस्यावयवमात्रेण पूरितं सचराचरम्

Dẫu Rudra đã được nhắc đến và tôn xưng, sao các ngươi lại quên chân lý ấy? Chỉ bằng một phần rất nhỏ của Thánh Thể Ngài, toàn thể vũ trụ—hữu tình và vô tình—đều được thấm nhuần, tràn đầy và bao phủ.

Verse 13

लिंगभूतं जगत्सर्वं जातं तत्क्षणमेव हि । लयानाल्लिंगमित्याहुः सर्वे देवाः सवासवाः

Quả thật, toàn thể vũ trụ trong khoảnh khắc liền trở thành bản tính của Liṅga. Vì Liṅga là dấu hiệu nhờ đó sự tiêu dung (tan rã) được nhận biết, nên hết thảy chư thiên—cùng với Indra—đều gọi đó là “Liṅga”.

Verse 14

सर्वे देवाश्च संभूता यतो देवस्य शूलिनः । सोऽसौ वेदांतगो देवस्त्वया ज्ञातुं न पार्यते

Từ chính Thần ấy—Śūlin, Đấng mang cây đinh ba—mọi chư thiên đều phát sinh. Vị Thần ấy, an trụ trong yếu chỉ của Vedānta, không thể bị ngươi thấu triệt trọn vẹn (chỉ bằng ngã mạn hay tầm nhìn hạn hẹp).

Verse 15

तस्या वचनमाकर्ण्य दक्षः क्रुद्धोऽब्रवीद्वचः । किं त्वया बहुनोक्तेन कार्यं नास्तीह सांप्रतम्

Nghe lời nàng, Dakṣa nổi giận mà nói: “Ngươi nói dài làm gì? Ngay lúc này, ở đây, chẳng có việc gì cần đến.”

Verse 16

गच्छ वा तिष्ठवा भद्रे कस्मात्त्वं हि समागता । अमंगलो हि भर्ता ते अशिवोसौ सुमध्यमे

“Đi thì đi, ở thì ở, hỡi người hiền dịu—cớ sao ngươi lại đến đây? Vì phu quân của ngươi là điều bất tường; kẻ ấy là ‘aśiva’ (không cát tường), hỡi người thắt lưng thon.”

Verse 17

अकुलीनो वेदबाह्यो भूतप्रेतपिशाचराट् । तस्मान्नाकारितो भद्रे यज्ञार्थं चारुभाषिणि

“Hắn chẳng thuộc dòng dõi cao quý, ở ngoài Veda, lại là chúa tể giữa bọn bhūta, preta và piśāca. Vì thế, hỡi người đáng yêu, lời nói ngọt ngào, hắn không được mời đến vì lễ tế này.”

Verse 18

मया दत्तासि सुश्रोणि पापिना मंदबुद्धिना । रुद्रायाविदितार्थाय उद्धताय दुरात्मने

Ôi người đẹp hông thon, ta—kẻ tội lỗi và ngu muội—đã gả nàng cho Rudra, kẻ chẳng biết lễ nghi, kiêu mạn và tâm địa ác.

Verse 19

तस्मात्कायं परित्यज्य स्वस्था भव शुचिस्मिते । दक्षेणोक्ता तदा पुत्री सा सती लोकपूजिता

Vì thế, hãy lìa bỏ thân này và an trú trong bình an, hỡi người nở nụ cười thanh khiết. Dakṣa đã nói như vậy với con gái mình—nàng Satī, được muôn đời tôn kính.

Verse 20

निंदायुक्तं स्वपितरं विलोक्य रुषिता भृशम् । चिंतयंती तदा देवी कथं यास्यामि मंदिरे

Thấy chính phụ thân mình đầy lời phỉ báng, Nữ Thần nổi giận dữ dội. Rồi nàng tự nhủ: “Ta sẽ trở về nhà thế nào để đối diện Śiva?”

Verse 21

शंकरं द्रष्टुकामांह किं वक्ष्ये तेन पृच्छिता । यो निंदति महादेवं निंद्यमानं श्रृणोति यः । तावुभौ नरके यातो यावच्चन्द्रदिवाकरौ

“Ta khao khát được gặp Śaṅkara, nhưng khi Ngài hỏi, ta sẽ nói gì? Kẻ nào phỉ báng Mahādeva, và kẻ nào lắng nghe khi Ngài bị phỉ báng—cả hai đều rơi vào địa ngục lâu dài như Mặt Trăng và Mặt Trời còn tồn tại.”

Verse 22

तस्मात्तयक्ष्याम्यहं देहं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम्

“Vì thế, ta sẽ lìa bỏ thân này; ta sẽ bước vào ngọn lửa tế tự.”

Verse 23

एवं मीमांसमाना सा शिवरुद्रेतिभाषिणी । अपमानाभिभूता सा प्रविवेश हुताशनम्

Suy nghĩ như vậy, miệng niệm "Shiva, Rudra!", nàng bị sự tủi nhục lấn át và bước vào ngọn lửa tế lễ.

Verse 24

हाहाकारेण महता व्याप्तमासीद्दिगंतरम् । सर्वे ते मंचमारूढाः शस्त्रैर्व्याप्ता निरंतराः

Với tiếng kêu than "Than ôi!" vang dội, khắp các phương hướng đều tràn ngập bi thương. Tất cả những người trên đài đều cầm vũ khí và bị bao vây liên tục.

Verse 25

शस्त्रैः स्वैर्जध्नुरात्मानं स्वानि देहानि चिच्छिदुः । केचित्करतले गृह्य शिरांसि स्वानि चोत्सुकाः

Họ tự đánh mình bằng vũ khí của chính mình và cắt xẻ thân thể. Một số người hăng hái cầm lấy cái đầu đã bị chặt của mình trong lòng bàn tay.

Verse 26

नीराजयंतस्त्वरिता भस्मीभूताश्च जज्ञिरे । एवमूचुस्तदा सर्वे जगर्ज्जुरतिभीषणम्

Vội vã chạy quanh, thực hiện những động tác xoay tròn điên cuồng, họ hóa thành tro bụi. Sau đó, tất cả bọn họ nói như vậy và gầm lên một cách khủng khiếp.

Verse 27

शस्त्रप्राहारैः स्वांगानि चिच्छिदुश्चातिभीषणाः । ते तथा विलयं प्राप्ता दाक्षायण्या समं तदा

Với những nhát chém của vũ khí, họ tự cắt đứt tay chân mình—thật kinh hoàng khi nhìn thấy. Như vậy, họ đã cùng Dākṣāyaṇī đi vào cõi diệt vong.

Verse 28

गणास्तत्रायूते द्वे च तदद्भुतमिवाभवत् । ते सर्व ऋषयो देवा इंद्राद्याः समरुद्गणाः

Tại đó, hai vạn gaṇa hiện ra—thật kỳ diệu khôn cùng. Tất cả các bậc ṛṣi và chư thiên đều có mặt—Indra cùng các thần khác, lại thêm đoàn Marut hùng hậu.

Verse 29

विश्वेऽश्वनौ लोकपालास्तूष्णींबूतास्तदाभवन् । विष्णुं वरेण्यं केचिच्च प्रार्थयंतः समंततः

Bấy giờ, các Viśvedevas, đôi Aśvin và các vị Hộ Thế đều lặng thinh. Có kẻ từ mọi phía bắt đầu khẩn cầu Viṣṇu, Đấng tối thượng đáng tôn kính.

Verse 30

एवं भूतस्तदा यज्ञो जातस्तस्य दुरात्मनः । दक्षस्य ब्रह्मबंधोश्च ऋषयो भयमागताः

Thế là tế lễ trở nên như vậy—đó là kết cục dành cho Dakṣa tâm địa ác, kẻ chỉ mang danh “bà-la-môn” (brahma-bandhu). Các bậc ṛṣi đều bị nỗi sợ hãi bao trùm.

Verse 31

एतस्मिन्नंतरे विप्रा नारदेन महात्मना । कथितं सर्वमेवैतद्दक्षस्य च विचेष्टितम्

Trong lúc ấy, hỡi các bà-la-môn, bậc đại hồn Nārada đã thuật lại trọn vẹn mọi điều, kể cả hành vi và những việc sai trái của Dakṣa.

Verse 32

तदाकर्ण्येश्वरो वाक्यं नारदस्य मुखोद्गतम् । चुकोप परमं क्रुद्ध आसनादुत्पतन्निव

Nghe những lời phát ra từ miệng Nārada, Đấng Īśvara bừng bừng phẫn nộ tột cùng—giận dữ đến nỗi tưởng như Ngài sẽ bật dậy khỏi tòa ngồi.

Verse 33

उद्धृत्य च जटां रुद्रो लोकसंहारकारकः । आस्फोटयामास रुषा पर्वतस्य शिरोपरि

Bấy giờ Rudra, đấng tác thành sự tiêu hoại của vũ trụ, nâng búi tóc bện (jaṭā) của Ngài lên và trong cơn thịnh nộ quất mạnh xuống đỉnh núi.

Verse 34

ताडनाच्च समुद्भूतो वीरभद्रो महायशाः । तथा काली समुत्पन्ना भूतकोटिभिरावृता

Từ cú đánh ấy, Vīrabhadra lẫy lừng danh tiếng liền hiện khởi; đồng thời Kālī cũng bừng sinh, được vô số crores bhūta (quỷ chúng) vây quanh.

Verse 35

कोपान्निःश्वसितेनैव रुद्रस्य च महात्मनः । जातं ज्वराणां च शतं सन्निपातास्त्रयोदश

Chỉ từ hơi thở phẫn nộ của Rudra đại hồn, đã sinh ra một trăm thứ sốt nóng, cùng mười ba chứng sánnipāta hiểm độc.

Verse 36

विज्ञप्तो वीरभद्रेण रुद्रो रौद्रपराक्रमः । किं कार्यं भवतः कार्यं शीघ्रमेव वद प्रभो

Bấy giờ Vīrabhadra bạch Rudra, đấng có uy lực dữ dội: “Con phải làm việc gì cho Ngài? Xin phán dạy ngay, lạy Chúa tể.”

Verse 37

इत्युक्तो भगवान्रुद्रः प्रेषयामास सत्वरम् । गच्छ वीर महा बाहो दक्षयज्ञं विनाशय

Được thưa như vậy, Đức Rudra liền sai đi ngay: “Hãy đi, hỡi dũng sĩ, bậc tay mạnh—hãy phá hủy tế lễ của Dakṣa.”

Verse 38

शासनं शिरसा धृत्वा देवदेवस्य शूलिनः । कालिकाऽलिहितो वीरः सर्वभूतैः समावृतः । वीरभद्रो महातेजा ययौ दक्षमखं प्रति

Đặt mệnh lệnh của Đấng Thần của chư thiên, Thượng Đế cầm Tam Xoa, lên đỉnh đầu mà kính thọ, vị dũng sĩ được Kālī ấn chứng và được đoàn bhūta vây quanh—Vīrabhadra rực rỡ đại quang—liền lên đường hướng về lễ tế của Dakṣa.

Verse 39

तदानीमेव सहसा दुर्निमित्तानि चाभवन् । रूक्षो ववौ तदा वायुः शर्कराभिः समावृतः

Ngay lúc ấy, bỗng chốc các điềm dữ đồng loạt hiện ra. Một luồng gió thô bạo nổi lên, cuốn theo sỏi đá và bụi cát mịt mù.

Verse 40

असृग्वर्षति देवश्च तिमिरेणाऽवृता दिवशः । उल्कापाताश्च बहवः पेतुरुर्व्यां सहस्रशः

Từ trời cao, máu đổ xuống như mưa; ánh ban ngày bị màn tối che phủ. Lại có vô số sao băng rơi xuống mặt đất, hàng ngàn hàng vạn.

Verse 41

एवंविधान्यरिष्टानि ददृशुर्विबुधादयः । दक्षोऽपि भयमापन्नो विष्णुं शरणमाययौ

Thấy những tai ương và điềm dữ như thế, chư thiên cùng các bậc khác đều kinh hãi. Dakṣa cũng bị nỗi sợ chi phối, liền đến nương tựa nơi Viṣṇu.

Verse 42

रक्षरक्ष महाविष्णो त्वं हि नः परमो गुरुः । यज्ञोऽसि त्वं सुरश्रेष्ठ भयान्मां परिमोचय

“Xin che chở, xin che chở, ô Mahāviṣṇu! Ngài thật là bậc Đạo sư tối thượng của chúng con. Ngài chính là lễ tế, ô bậc tối thắng trong chư thiên—xin giải thoát con khỏi nỗi sợ này.”

Verse 43

दक्षेण प्रार्थ्य मानो हि जगाद मधुसूदनः । मया रक्षा विदातव्या भवतो नात्र संशयः

Khi Dakṣa khẩn cầu như vậy, Madhusūdana (Viṣṇu) đáp: “Ta nhất định sẽ ban sự hộ trì cho ngươi—điều ấy không hề nghi ngờ.”

Verse 44

अपूज्या यत्र पूज्यंते पूजनीयो न पूज्यते । त्रीणी तत्र प्रवर्तंते दुर्भिक्षं त्वया धर्ममजानताः । ईश्वरावज्ञया सर्वं विफलं च भविष्यति

“Nơi nào kẻ không xứng đáng được tôn kính, còn bậc đáng tôn kính lại không được tôn kính—thì ba điều ác khởi lên: nạn đói, và sự suy vong do các ngươi không biết dharma. Vì khinh mạn Đấng Tối Thượng, mọi việc đều sẽ thành vô ích.”

Verse 45

अपूज्या यत्र पूज्यं ते पूजनीयो न पूज्यते । त्रीणी तत्र प्रवर्तंते दुर्भिक्षं मरणं भयम्

“Nơi nào kẻ không xứng đáng được tôn kính, còn bậc đáng tôn kính lại không được tôn kính—thì ba tai ương khởi lên: nạn đói, cái chết và nỗi sợ hãi.”

Verse 46

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन माननीयो वृषध्वजः । अमानितान्महेशात्त्वां महद्भयमुपस्थितम्

“Vì thế, hãy dốc mọi nỗ lực mà tôn kính Vṛṣadhvaja (Śiva, Đấng có cờ mang hình bò). Do Maheśa bị bất kính, một nỗi kinh hãi lớn nay đã giáng đến ngươi.”

Verse 47

अधुनैव वयं सर्वे प्रभवो न भवामहे । भवतो दुर्न्नयेनेव नात्र कार्या विचारणा

“Ngay từ giây phút này, tất cả chúng ta sẽ không còn giữ được quyền năng hay uy thế nữa—chỉ vì lối hành xử lầm lạc của ngươi. Không cần bàn luận thêm.”

Verse 48

विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा दक्षश्चिंतापरोऽभवत् । विविर्णवदनो भूत्वा तूष्णीमासीद्भुवि स्थितः

Nghe lời của thần Viṣṇu, Dakṣa liền ngập tràn lo âu. Sắc mặt sa sầm; đứng trên mặt đất, ông lặng thinh.

Verse 49

वीरभद्रो महाबाहू रुद्रेणैव प्रचोदितः । काली कात्यायनीशाना चामुंडा मुंडमर्द्दिनी

Vīrabhadra, bậc dũng sĩ tay mạnh, do chính Rudra thúc giục mà hiện đến; cùng với Kālī, Kātyāyanī, Īśānā và Cāmuṇḍā—kẻ diệt Muṇḍa.

Verse 50

भद्रकाली तथा भद्रा त्वरिता वैष्णवी तथा । नवदुर्गादिसहितो भूतानां च गणो महान्

Lại có Bhadrakālī, Bhadrā, Tvaritā và Vaiṣṇavī; cùng một đại chúng sinh hùng mạnh, có các Navadurgā và những vị khác đi theo.

Verse 51

शाकिनी डाकिनी चैव भूतप्रमथगुह्यकाः । तथैव योगिनीचक्रं चतुः षष्ट्या समन्वितम्

Và còn có các Śākinī, Ḍākinī; các Bhūta, Pramatha và Guhyaka; cùng vòng hội Yoginī, đủ trọn sáu mươi bốn vị.

Verse 52

निजन्मुः सहसा तत्र यज्ञवाटं महाप्रभम् । वीरभद्रसमेता सर्वे हरपराक्रमाः । दशबाहवस्त्रिनेत्रा जटिला रुद्रभूषणाः

Bỗng chốc họ xông vào nơi ấy—khu đàn tế rực rỡ, uy nghi. Tất cả, cùng với Vīrabhadra, đều mang dũng lực của Hara (Śiva): mười tay, ba mắt, tóc bện, trang sức bằng phù hiệu của Rudra.

Verse 53

पार्षदाः शंकरस्यैते सर्वे रुद्रस्वरूपिणः । पंचवक्त्रा नीलकंठाः सर्वे ते शस्त्रपाणयः

Đó là các tùy tùng của Śaṅkara; ai nấy đều mang chính hình tướng của Rudra: năm mặt, cổ xanh, và tất cả đều cầm vũ khí trong tay.

Verse 54

छत्रचामरसंवीताः सर्वे हरपराक्रमाः । दशबाहवस्त्रिनेत्रा जटिला रुद्रभूषणाः

Được vây quanh bởi lọng và quạt đuôi yak, tất cả đều phô bày dũng lực của Hara—mười tay, ba mắt, tóc bện jata, và trang sức bằng những dấu hiệu của Rudra.

Verse 55

अर्धचंद्रधराः सर्वे सर्वे चैव महौजसः । सर्वे ते वृषभारूढाः सर्वे ते वेषभूषणाः

Tất cả đều mang vầng trăng lưỡi liềm; tất cả quả thật rực sáng và đầy uy lực. Tất cả đều cưỡi trên bò, và tất cả đều trang nghiêm trong y phục cùng trang sức riêng biệt của mình.

Verse 56

सहस्रबाहुर्भुजगाधिपैर्वृतस्त्रिलोचनो भीमबलो भयावहः । एभिः समेतश्च तदा महात्मा स वीरभद्रोऽभिजगाम यज्ञम्

Vīrabhadra, bậc đại hồn, nghìn tay, được các chúa rắn vây quanh; ba mắt, sức mạnh ghê gớm, oai nghiêm đáng sợ—cùng họ, khi ấy Ngài tiến thẳng đến lễ tế yajña.

Verse 57

युग्यानां च सहस्रेण द्विप्रमाणेन स्यंदनम् । सिंहानां प्रयुतेनैव वाह्यमानं च तस्य तत्

Chiến xa của Ngài, rộng lớn như vóc đo của một con voi, được kéo bởi một nghìn tuấn mã đã thắng ách; lại còn được hộ tống và đưa đi bởi muôn sư tử (prayuta).

Verse 58

तथैव दंशिताः सिंहा बहवः पार्श्वरक्षकाः । शार्दूला मकरा मत्स्या गजाश्चैव सहस्रशः । छत्राणि विविधान्येव चामराणि तथैव च

Cũng vậy, nhiều sư tử mang vũ khí đứng làm hộ vệ hai bên. Hổ, makara, cá và voi hàng nghìn cũng hiện diện—cùng vô số lọng nhiều kiểu và quạt đuôi yak (chāmara).

Verse 59

मूर्द्धनिध्रियमाणानि सर्वतोग्राणि सर्वशः । ततो भेरीमहानादाः शंखाश्च विविधस्वनाः । पटहा गोमुखाश्चैव श्रृंगाणि विविधानि च

Được nâng cao trên đầu, mũi nhọn hướng về mọi phía. Bấy giờ vang lên tiếng trống lớn (bherī), tiếng tù và vỏ ốc (śaṅkha) muôn điệu; lại có trống paṭaha, kèn gomukha và nhiều loại kèn sừng khác.

Verse 60

ततोऽवाद्यंत तान्येव घनानि सुषिराणि च । कलगानपराः सर्वे सर्वे मृदंगवादिनः

Rồi chính những nhạc khí ấy được tấu lên—cả loại gõ vang (ghan) lẫn loại hơi rỗng (suṣira). Tất cả đều chuyên chú vào tiếng ca đúng nhịp; tất cả đều là người đánh trống mṛdaṅga.

Verse 61

अनेकलास्यसंयुक्ता वीरभद्राग्रतोभवन् । रणवादित्रनिर्घोषैर्जगर्जुरमितौजसः

Trình diễn muôn lối vũ điệu, họ tiến bước trước mặt Vīrabhadra. Giữa tiếng gầm của nhạc khí chiến trận, những bậc uy lực vô lượng ấy rống vang.

Verse 62

तेन नादेन महता नादितं भुवनत्रयम् । एवं सर्वे समायाता गणा रुद्रप्रणोदिताः

Bởi tiếng gầm vang dậy ấy, cả ba cõi đều rung động ngân vang. Thế rồi, hết thảy các Gaṇa—được Rudra thúc giục—đều tụ hội về một mối.

Verse 63

यज्ञवाटं च दक्षस्य विनाशार्थं प्रहारिणः । रजसा चाऽवृतं व्योम तमसा च वृता दिशः

Những kẻ hủy diệt, giáng đòn để làm tan nát đàn tràng tế tự của Dakṣa, liền tiến tới; bầu trời bị bụi mù che phủ, và các phương đều bị bóng tối bao trùm.

Verse 64

सप्तद्वीपवती पृथ्वी चचाल साद्रिकानना । ते दृष्ट्वा महदाश्चर्य्यं लोकक्षयकरं तदा

Trái đất—vốn mang bảy châu—rung chuyển cùng núi non và rừng thẳm. Thấy kỳ dị lớn lao ấy, dường như có thể gây diệt vong cho các thế giới, họ bàng hoàng kinh sợ ngay lúc bấy giờ.

Verse 65

उत्तस्थुर्युगपत्सर्वे देवदैत्यनिशाचराः । ते वै ददृशुरायांतीं रुद्रसेना भयावहाम्

Tất cả—chư thiên, daitya và những loài lang thang trong đêm—đều đồng loạt đứng dậy. Họ thấy đạo quân của Rudra đang tiến đến, đáng sợ khi trông thấy.

Verse 66

पृथ्वीं केचित्समायाता गगने केचिदागताः । दिशश्च प्रदिशश्चैव समावृत्य तथापरे

Kẻ thì giáng xuống mặt đất, kẻ thì hiện đến giữa hư không. Những kẻ khác lại tỏa ra, che phủ các phương chính và cả các phương phụ.

Verse 67

अनंता ह्यक्षयाः सर्वे शूरा रुद्रसमा युधि । एवंभूतं च तत्सैन्यं रुद्रैश्च परिवारितम् । दृष्ट्वो चुर्विस्मिताः सर्वे यामोऽद्य शस्त्रपाणयः

Vô tận và không hề cạn kiệt là những dũng sĩ ấy, ngang hàng Rudra trong chiến trận. Đạo quân như thế, lại được các Rudra vây quanh hộ vệ. Thấy vậy, tất cả đều sững sờ, nghĩ: “Hôm nay ta phải tiến lên, tay cầm binh khí.”

Verse 68

इंद्रो हि गजमारूढो मृगारूढः सदागतिः । यमो महिषमारूढो यमदंडसमन्वितः

Indra cưỡi voi; Vāyu, đấng luôn chuyển động, cưỡi nai; Yama cưỡi trâu, tay cầm trượng trừng phạt—tất cả đều đứng sẵn.

Verse 69

कुबेरः पुष्पकारूढः पाशी मकरमेव च । अग्निर्बस्तमारूढो निरृतिः प्रेतमेव च

Kubera cưỡi cỗ xe trời Puṣpaka; Varuṇa tay cầm thòng lọng, cưỡi makara. Agni cưỡi dê, còn Nirṛti cưỡi một preta.

Verse 70

तथान्ये सुरसंघाश्च यक्षचारणगुह्यकाः । आरुह्य वाहनान्येव स्वानिस्वानि प्रतिपिनः

Các đoàn chư thiên khác cũng vậy—Yakṣa, Cāraṇa và Guhyaka—đều lên những cỗ xe của riêng mình, mỗi toán theo hàng ngũ của mình.

Verse 71

स्वेषामुद्योगमालोक्य दक्षश्चाश्रुमुखस्ततः । दंडवत्पतितो भूमौ सर्वानेवाभ्यभाषत

Thấy họ quyết tâm xuất quân, Dakṣa bỗng lệ tràn mi; ông ngã xuống đất như cây gậy (đảnh lễ phủ phục), rồi thưa với tất cả.

Verse 72

युष्मद्बलेनैव मया यज्ञः प्रारंभितो महान् । सत्कर्मसिद्धये यूयं प्रमाणं सुमहाप्रभाः

“Chỉ nhờ sức mạnh của chư vị mà ta mới khởi sự đại tế lễ này. Để thiện nghiệp được viên thành, chính chư vị—hỡi các bậc rực sáng—là thẩm quyền và chứng minh.”

Verse 73

विष्णो त्वं कर्मणः साक्षाद्यज्ञानां परिपालकः । धर्मस्य वेदगर्भस्य ब्रह्मण्यस्त्वं च माधव

Ôi Viṣṇu, Ngài chính là năng lực hiển lộ trực tiếp đứng sau mọi hành vi nghi lễ, là Đấng hộ trì các tế lễ. Ngài là bậc nâng đỡ Dharma, mà thai tạng là Veda; và Ngài, hỡi Mādhava, là Đấng tận hiến cho Brahman và cho sự nghiệp thiêng liêng.

Verse 74

तस्माद्रक्षा विधातव्या यज्ञस्याऽस्य महाप्रभो । दक्षस्य वचनं श्रुत्वा उवाच मधुसूदनः

Vì vậy, hỡi Đại Chúa, cần phải sắp đặt sự bảo hộ cho tế lễ này. Nghe lời của Dakṣa, Madhusūdana liền đáp lời.

Verse 75

मया रक्षा विधातव्या धर्मस्य परिपालने । तत्सत्यं तु त्वयोक्तं हि किं तु तस्य व्यतिक्रमः

Quả thật, chính Ta phải ban sự bảo hộ để gìn giữ Dharma. Điều ngươi nói là đúng—nhưng làm sao lại có thể có sự vi phạm đối với chính Dharma ấy?

Verse 76

यातस्त्वद्यैव यज्ञस्य यत्त्वयोक्तं सदाशिवम् । नैमिषेऽनिमिषक्षेत्रे तदा किं न स्मृतं त्वया

Hôm nay ngươi đã đến tế lễ này—thế sao ngươi lại không nhớ Sadāśiva, như chính ngươi từng nói về Ngài tại Naimiṣa, cõi đất của những bậc “không chớp mắt” (các hiền thánh)?

Verse 77

योऽयं रुद्रो महातेजा यज्ञरूपः सदाशिवः । यज्ञबाह्यः कृतो मूढ तच्च दुर्म्मत्रितं तव

Rudra rực rỡ đại quang minh này chính là Sadāśiva, Đấng mà hình thể chính là tế lễ. Thế mà ngươi, kẻ mê muội, lại đặt Ngài ra “ngoài” yajña—đó là mưu kế xấu ác và lời bày đặt lầm lạc của ngươi.

Verse 78

रुद्रकोपाच्च को ह्यत्र समर्थो रक्षणे तव । न पश्यामि च तं विप्र त्वां वै रक्षति दुर्म्मतिम्

Trước cơn thịnh nộ của Rudra—ở đây ai có thể bảo hộ cho ông? Hỡi bà-la-môn, ta chẳng thấy ai thật sự có thể che chở cho ông, kẻ tâm trí lầm lạc.

Verse 79

किं कर्म्म किमकर्म्मेति तन्न पश्यसि दुर्म्मते । समर्थं केवलं कर्मन भविष्यति सर्वदा

Hỡi kẻ lầm lạc, ngươi chẳng phân biệt được đâu là hành động đúng và đâu là vô hành. Chỉ riêng hành động, tự nó, chẳng bao giờ đủ năng lực để thành tựu mục đích.

Verse 80

सेश्वरं कर्म विद्ध्योतत्समर्थत्वेन जायते । न ह्यन्यः कर्म्मणो दाता ईश्वरेण विना भवेत्

Hãy biết rằng hành động chỉ trở nên hữu hiệu khi được kết hợp với Đấng Chúa Tể (Īśvara). Vì không có Īśvara thì chẳng có ai khác có thể ban năng lực và quả báo của nghiệp.

Verse 81

ईश्वरस्य च ये भक्ताः शांतास्तद्गतमानसाः । कर्म्मणो हि फलं तेषां प्रयच्छति सदाशिवः

Còn những người sùng kính Īśvara, tâm an tịnh, lòng chuyên chú nơi Ngài—chính Sadāśiva ban cho họ quả lành của mọi hành động.

Verse 82

केवलं कर्म चाश्रित्य निरीश्वरपरा जनाः । निरयं ते च गच्छंति कोटियज्ञशतैरपि

Những kẻ chỉ nương vào nghi lễ và chấp giữ quan kiến vô thần vẫn rơi vào địa ngục—dẫu có cử hành hàng trăm triệu tế lễ đi nữa.

Verse 83

पुनः कर्ममयैः पाशैर्बद्धा जन्मनिजन्मनि । निरयेषु प्रपच्यंते केवलं कर्म्मरूपिणः

Bị trói buộc hết lần này đến lần khác, đời này qua đời khác, bởi những thòng lọng do nghiệp tạo; kẻ chỉ lấy nghiệp làm chính bản ngã mình thì bị nung nấu trong các địa ngục.