Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 77

Devanagari script

योऽयं रुद्रो महातेजा यज्ञरूपः सदाशिवः । यज्ञबाह्यः कृतो मूढ तच्च दुर्म्मत्रितं तव

Transliteration

yo'yaṃ rudro mahātejā yajñarūpaḥ sadāśivaḥ | yajñabāhyaḥ kṛto mūḍha tacca durmmatritaṃ tava

Translation

Rudra rực rỡ đại quang minh này chính là Sadāśiva, Đấng mà hình thể chính là tế lễ. Thế mà ngươi, kẻ mê muội, lại đặt Ngài ra “ngoài” yajña—đó là mưu kế xấu ác và lời bày đặt lầm lạc của ngươi.

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun: who)

• अयम्: this
• अयम्: Apposition (Co-referent/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देश (this)

• रुद्रः: Rudra
• रुद्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महातेजाः: of great splendor
• महातेजाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महातेजस् (प्रातिपदिक: महा + तेजस्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महत्तेजाः)

• यज्ञरूपः: having the form of the sacrifice
• यज्ञरूपः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यज्ञरूप (प्रातिपदिक: यज्ञ + रूप)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (यज्ञस्य रूपम् यस्य/यज्ञरूपः)

• सदाशिवः: Sadāśiva
• सदाशिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सदाशिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः

• यज्ञबाह्यः: excluded from the sacrifice; outside the sacrifice
• यज्ञबाह्यः: Karma-pradhana predicate (Predicate qualifier/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यज्ञबाह्य (प्रातिपदिक: यज्ञ + बाह्य)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (यज्ञात् बाह्यः / यज्ञस्य बाह्यः)

• कृतः: made
• कृतः: Kriya (Resultant state/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-भावः (made)

• मूढ: O fool; O deluded one
• मूढ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मूढ (प्रातिपदिक; क्त from मुह्)
• Form: सम्बोधन, एकवचन, पुंलिङ्ग; (O deluded one)

• तत्: that
• तत्: Karma/Topic (Object/topic/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'that' (referring to the act)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (समुच्चय-अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक (and)

• दुर्म्मत्रितम्: ill-advised; badly planned
• दुर्म्मत्रितम्: Pratijna/Predicate (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: दुर् + मन्त्रित (प्रातिपदिक; क्त from मन्त्र्)
• Form: क्त-कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'ill-advised/ill-counselled'

• तव: of you; your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

Speaker

Madhusūdana (Viṣṇu)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (contextual frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Madhusūdana delivers a forceful rebuke: a radiant, awe-inspiring Rudra is envisioned superimposed upon the yajña-fire itself—Rudra as the living sacrifice—while Dakṣa is shown turning him away, symbolically placing a barrier at the altar’s edge.

Characters & Entities

• Rudra
• Sadāśiva
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva (Rudra/Sadāśiva) is integral to sacred rite; excluding him from worship corrupts the ritual’s dharmic foundation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it teaches a principle within the Kedārakhaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

A prohibition by implication: do not exclude Rudra/Sadāśiva from yajña; recognize him as yajñarūpa.