Adhyaya 84

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । कैलासे पृच्छते भक्त्या षण्मुखाय शिवोदितम्

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Ngay tại đây ta sẽ thuật lại một cổ sử linh thiêng—do chính Śiva truyền dạy—khi ở Kailāsa, có người với lòng bhakti thỉnh hỏi Ṣaṇmukha (Skanda).

Verse 2

ईश्वर उवाच । पूर्वं त्रेतायुगे स्कन्द हतो रामेण रावणः । चतुर्दश तदा कोट्यो निहता ब्रह्मरक्षसाम्

Đấng Tối Thượng (Śiva) phán: Thuở trước, trong thời Tretā Yuga, hỡi Skanda, Rāvaṇa bị Rāma diệt; và khi ấy mười bốn koṭi brahma-rākṣasa cũng bị tiêu trừ.

Verse 3

हतेषु तेषु वै तत्र रक्षणाय दिवौकसाम् । महानन्दस्तदा जातस्त्रिषु लोकेषु पुत्रक

Khi họ bị diệt tại đó để bảo hộ các cư dân cõi trời, hỡi con yêu, niềm hoan hỷ lớn lao liền dâng khắp ba cõi.

Verse 4

ततः सीतां समासाद्य समं वानरपुंगवैः । रामोऽप्ययोध्यामायातो भरतेन कृतोत्सवः । तस्मै समर्पयामास स राज्यं लक्ष्मणाग्रजः

Rồi khi đã đón lại Sītā, cùng các bậc anh hùng Vānara, Rāma cũng trở về Ayodhyā, nơi Bharata đã bày lễ hội. Khi ấy, Rāma—anh cả của Lakṣmaṇa—trao vương quyền cho Bharata.

Verse 5

तस्मिन्प्रशासति ततो राज्यं निहतकण्टकम् । कृतकार्योऽथ हनुमान्कैलासमगात्पुरा

Khi Ngài trị vì, vương quốc trở nên “không gai”—thoát khỏi tai ương và kẻ thù; rồi Hanumān, đã viên mãn sứ mệnh, liền lên đường đến Kailāsa.

Verse 6

ततो नन्दी प्रतीहारो रुद्रांशमपि तं कपिम् । न च संगमयामास रुद्रेणाघौघहारिणा

Bấy giờ Nandī, vị hộ vệ cửa, đã không cho con khỉ ấy—dẫu là một phần của Rudra—được yết kiến Rudra, Đấng trừ diệt dòng lũ tội lỗi.

Verse 7

तेन पृष्टस्तदा नन्दी किं मया पातकं कृतम् । येन रुद्रवपुः पुण्यं न पश्याम्यम्बिकान्वितम्

Bị hỏi như vậy, (người ấy thưa): “Ôi Nandī, ta đã phạm tội gì mà chẳng được chiêm bái thánh thân Rudra, đấng ngự cùng Ambikā?”

Verse 8

नन्द्युवाच । त्वयावतरणं चक्रे कपीन्द्रामरहेतुना । तथापि हि कृतं पापमुपभोगेन शाम्यति

Nandī nói: “Hỡi chúa loài khỉ, sự giáng sinh của ngươi quả vì lợi ích chư thiên. Dẫu vậy, tội đã tạo chỉ tiêu tan khi phải tự mình thọ nhận quả báo.”

Verse 9

हनुमानुवाच । किं मयाकारि तत्पापं नन्दिन्देवार्थकारिणा । राक्षसाश्च हता दुष्टा विप्रयज्ञाङ्गघातिनः

Hanumān thưa: “Ôi Nandī, ta đã gây tội gì khi hành động vì mục đích của chư thiên? Ta chỉ diệt những Rākṣasa hung ác—kẻ tàn phá các brāhmaṇa và những phần thể của lễ tế yajña.”

Verse 10

ततस्तदालापकुतूहली हरो निजांशभाजं कपिमुग्रतेजसम् । उवाच द्वारान्तरदत्तदृष्टिः पुरःस्थितं प्रेक्ष्य कपीश्वरं पुनः

Bấy giờ Hara (Śiva), hiếu kỳ về cuộc đối thoại ấy, từ trong khung cửa đưa mắt nhìn; sau khi ngắm vị chúa loài khỉ oai lực, rực sáng dữ dội, kẻ thọ phần thần lực của chính Ngài, đang đứng trước mặt, Ngài lại cất lời.

Verse 11

ईश्वर उवाच । गङ्गा गया कपे रेवा यमुना च सरस्वती । सर्वपापहरा नद्यस्तासु स्नानं समाचर

Īśvara (Śiva) phán: “Này loài khỉ, Gaṅgā, Gayā, Revā, Yamunā và Sarasvatī—những dòng sông ấy trừ diệt mọi tội lỗi. Hãy thực hành tắm gội thiêng liêng nơi đó.”

Verse 12

नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् । सोमनाथसमीपस्थं तत्र त्वं गच्छ वानर

Trên bờ nam sông Narmadā có một thánh địa (tīrtha) rực rỡ bậc nhất, ở gần Somanātha. Hỡi Vānara, hãy đến nơi ấy.

Verse 13

तत्र स्नात्वा महापापं गमिष्यति ममाज्ञया । उत्पत्य वेगाद्धनुमाञ्छ्रीरेवादक्षिणे तटे

“Tắm gội tại đó, theo lệnh của Ta, đại tội sẽ rời bỏ ngươi.” Rồi Hanumān bật nhảy thật nhanh, đến bờ nam cát tường của Śrī Revā.

Verse 14

जगाम सुमहानादस्तपश्चक्रे सुदुष्करम् । तस्य वै तप्यमानस्य रक्षोवधकृतं तमः

Với tiếng gầm vang dội, ngài tiến bước và thực hành khổ hạnh vô cùng khó nhọc. Khi ngài đang tu tập, bóng tối do việc sát phạt các Rākṣasa gây nên bắt đầu được xua tan.

Verse 15

विलीनं पार्थ कालेन कियतेशप्रसादतः । ततो देवैः समं देवस्तत्तीर्थमगमद्धरः

Hỡi Pārtha, sau một thời gian, nhờ ân phúc của Īśa, bóng tối ấy tan biến. Khi ấy, Hara (Śiva), bậc Thiên Thần, cùng chư thiên đi đến thánh địa tīrtha ấy.

Verse 16

कपिमालिङ्गयामास वरं तस्मै प्रदत्तवान् । अद्यप्रभृति ते तीर्थं भविष्यति न संशयः

Ngài ôm lấy con khỉ và ban cho nó một ân huệ: “Từ hôm nay trở đi, tīrtha này sẽ là của ngươi—không chút nghi ngờ.”

Verse 17

कपितीर्थं ततो जातं तस्थौ तत्र स्वयं हरः । हनूमन्तेश्वरो नाम्ना सर्वहत्याहरस्तदा

Từ đó phát sinh thánh độ mang tên Kapitīrtha. Tại nơi ấy, chính Hara (Śiva) ngự lại, nổi danh với danh hiệu Hanūmanteśvara, và khi ấy Ngài trở thành Đấng trừ diệt cả những trọng tội nặng nề nhất.

Verse 18

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा भक्त्या लिङ्गं प्रपूजयेत् । सर्वपापानि नश्यन्ति हरस्य वचनं यथा

Ai tắm gội tại thánh địa ấy và với lòng sùng kính thờ phụng Śiva-liṅga, thì mọi tội lỗi đều tiêu tan—đúng như lời của Hara (Śiva) đã phán.

Verse 19

तत्रास्थीनि विलीयन्ते पिण्डदानेऽक्षया गतिः । यत्किंचिद्दीयते तत्र तद्धि कोटिगुणं भवेत्

Tại đó, người ta nói rằng ngay cả xương cốt cũng tan rã; và nhờ dâng piṇḍa-dāna thì đạt phúc lợi bất hoại cho tổ tiên. Bất cứ vật thí nào cúng dường nơi ấy đều tăng công đức đến muôn triệu lần.

Verse 20

हनुमानप्ययोध्यायां रामं द्रष्टुमथागमत् । चकार कुशलप्रश्नं स्वस्वरूपं न्यवेदयत्

Hanumān cũng đến Ayodhyā để yết kiến Śrī Rāma. Ngài thăm hỏi an lành, rồi bày tỏ thân phận và bản tánh chân thật của mình.

Verse 21

श्रीराम उवाच । कुर्वतो देवकार्यं ते मम कार्यं च कुर्वतः । ततोऽहमपि पापीयांस्तपस्तप्स्याम्यसंशयम्

Śrī Rāma phán: “Khi ngươi hoàn thành việc của chư thiên và cũng chu toàn sứ mệnh của ta, thì ta lại như mang thêm gánh tội; vì vậy, không nghi ngờ gì, ta sẽ thực hành khổ hạnh.”

Verse 22

तत्रैव दक्षिणे कूले रेवायाः पापहारिणि । चतुर्विंशतिवर्षाणि तपस्तेपेऽथ राघवः

Ngay tại đó, trên bờ nam của sông Revā—dòng sông diệt trừ tội lỗi—Rāghava (Rāma) đã tu khổ hạnh suốt hai mươi bốn năm.

Verse 23

ज्योतिष्मतीपुरीसंस्थः श्रीरेवास्नानमाचरन् । तस्य शुश्रूषणं चक्रे लक्ष्मणोऽपि तदाज्ञया

Ngự tại thành Jyotiṣmatī, Ngài thường xuyên cử hành nghi lễ tắm gội cát tường nơi sông Revā. Theo thánh lệnh ấy, Lakṣmaṇa cũng tận tâm hầu cận phụng sự.

Verse 24

स्थापयामासतुर्लिङ्गे तौ तदा रामलक्ष्मणौ । प्रभावात्सत्यतपसो रेवातीरे महामती । निष्पापतां तदा वीरौ जग्मतू रामलक्ष्मणौ

Bấy giờ Rāma và Lakṣmaṇa đã an vị các Śiva-liṅga tại đó. Ôi bậc đại trí, nhờ uy lực của khổ hạnh chân thật nơi bờ Revā, hai anh em dũng sĩ ấy đã đạt đến sự thanh tịnh, lìa mọi tội lỗi.

Verse 25

ततस्तदा देवपुरोगमो हरो गतो हि वै पुण्यमुनीश्वरैः सह । आगत्य तीर्थं च वरं ददौ तदा निजां कलां तत्र विमुच्य तीर्थे

Bấy giờ Hara (Śiva), đi đầu bởi chư thiên và cùng các bậc thánh hiền đầy công đức, đã đến nơi ấy. Khi đến, Ngài ban ân phúc và tôn lập chốn ấy thành một tīrtha tối thắng, đồng thời phóng thả một phần thần lực của chính mình vào bến nước linh thiêng ấy.

Verse 26

मुनिभिः सर्वतीर्थानां क्षिप्तं कुम्भोदकं भुवि । एकस्थं लिङ्गनामाथ कलाकुम्भस्तथाभवत्

Các bậc hiền triết đã đổ xuống đất nước trong các vò—thứ nước được thỉnh từ mọi tīrtha. Ngay tại một chỗ ấy hiện khởi một liṅga mang danh “Kalākumbha”.

Verse 27

कुम्भेश्वर इति ख्यातस्तदा देवगणार्चितः । रामोऽपि पूजयामास तल्लिङ्गं देवसेविवतम्

Từ đó, liṅga ấy được tôn xưng là “Kumbheśvara”, được chư thiên đồng lòng thờ phụng. Rāma cũng đảnh lễ cúng dường liṅga ấy, vốn hằng được các Deva túc trực phụng sự.

Verse 28

ततो वरं ददौ देवो रामकीर्त्यभिवृद्धये । चतुर्विंशतिमे वर्षे रामो निष्पापतां गतः

Rồi Đức Chúa ban ân phúc để danh tiếng của Rāma thêm rạng rỡ. Và vào năm thứ hai mươi bốn, Rāma đạt đến trạng thái vô tội, không còn vết nhơ nghiệp lỗi.

Verse 29

यदा कन्यागतः पङ्गुर्गुरुणा सहितो भवेत् । तदेव देवयात्रेयमिति देवा जगुर्मुदा

“Khi ‘đấng khập khiễng’ (Bṛhaspati/Jupiter) vào cung Xử Nữ và đi cùng với bậc Đạo sư (Guru), chính lúc ấy là mùa hành hương thiêng liêng”—chư thiên hân hoan cất tiếng ca.

Verse 30

यथा गोदावरीतीर्थे सर्वतीर्थफलं भवेत् । तथात्र रेवास्नानेन लिङ्गानां दर्शनैर्न्ःणाम्

Như tại thánh địa Godāvarī người ta được quả phúc của mọi thánh địa, thì nơi đây cũng vậy: nhờ tắm gội trong sông Revā (Narmadā) và chiêm bái các Liṅga, mọi người đạt cùng công đức ấy.

Verse 31

करिष्यन्त्यत्र ये श्राद्धं पित्ःणां नर्मदातटे । कुम्भेश्वरसमीपस्थास्तत्फलं शृणु षण्मुख

Những ai tại đây, trên bờ Narmadā, ở gần Kumbheśvara mà cử hành lễ śrāddha cho các Pitṛ—hãy nghe, hỡi Ṣaṇmukha, quả phúc họ nhận được.

Verse 32

यावन्तो रोमकूपाः स्युः शरीरे सर्वदेहिनाम् । तावद्वर्षप्रमाणेन पित्ःणामक्षया गतिः

Bao nhiêu lỗ chân lông trên thân thể của mọi loài hữu tình, bấy nhiêu năm—tính theo lượng ấy—các Pitṛ đạt được sự tiến ích bất hoại, phúc lợi không suy giảm.

Verse 33

पृथिव्यां देवताः सर्वाः सर्वतीर्थानि यानि तु । लभन्ते तत्फलं मर्त्या लिङ्गत्रयविलोकनात्

Mọi chư thiên trên cõi đất và hết thảy các thánh địa—người phàm chỉ cần chiêm bái ba Liṅga là thọ nhận trọn vẹn quả phúc của tất cả.

Verse 34

अपुत्रो लभते पुत्रं निर्धनो धनमाप्नुयात् । सरोगो मुच्यते रोगान्नात्र कार्या विचारणा

Người hiếm muộn được con, kẻ nghèo được của, người bệnh được thoát bệnh—ở đây không cần nghi ngờ hay đắn đo chi nữa.

Verse 35

सिंहराशिं गते जीवे यत्स्याद्गोदावरीफलम् । तद्द्वादशगुणं स्कन्द कुम्भेश्वरसमीपतः

Khi sao Mộc (Bṛhaspati) vào cung Sư Tử, công đức đạt được tại sông Godāvarī—hỡi Skanda—ở gần Kumbheśvara thì công đức ấy tăng gấp mười hai lần.

Verse 36

ये जानन्ति न पश्यन्ति कुम्भशम्भुमुमापतिम् । नर्मदादक्षिणे कूले तेषां जन्म निरर्थकम्

Những ai biết Kumbhaśambhu, Đấng là phu quân của Umā, mà vẫn không chiêm bái Ngài nơi bờ nam sông Narmadā—thì sự sinh ra của họ là vô ích.

Verse 37

यथा गोदावरीयात्रा कर्तव्या मुनिशासनात् । चतुर्विंशतिमे वर्षे तथेयं देवभाषितम्

Như cuộc hành hương đến Godāvarī phải thực hiện theo lời chỉ dạy của các hiền triết, thì nghi lễ này cũng vậy—do chư thiên tuyên thuyết—nên được cử hành vào năm thứ hai mươi bốn.

Verse 38

यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च यावद्वै दिवि तारकः । तावत्तदक्षयं दानं रेवाकुम्भेश्वरान्तिके

Chừng nào trăng và mặt trời còn tồn tại, chừng nào sao trời còn ở trên không, thì bấy lâu bố thí dâng gần Revā–Kumbheśvara trở thành akṣaya—không hư hoại.

Verse 39

महादानानि देयानि तत्र लौकैर्विचक्षणैः । गोदानमत्र शंसन्ति सौवर्णं राजतं तथा

Tại đó, những người sáng suốt nên dâng các đại thí. Ở nơi ấy, đặc biệt tán dương go-dāna—bố thí bò—và cũng tán dương bố thí vàng cùng bạc.

Verse 40

यस्याः स्मरणमात्रेण नश्यते पापसञ्चयः । स्नानेन किं पुनः स्कन्द ब्रह्महत्यां व्यपोहति

Dòng Revā linh thiêng ấy, chỉ cần tưởng niệm thôi cũng diệt tan mọi tích tụ tội lỗi. Huống chi, hỡi Skanda, tắm trong dòng ấy lại càng gột rửa cả tội sát hại Bà-la-môn (brahmahatyā).

Verse 41

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा श्राद्धं कुर्याद्युधिष्ठिर । एकोत्तरं कुलशतमुद्धरेच्छिवशासनात्

Ai tắm tại thánh địa ấy rồi cử hành lễ śrāddha, hỡi Yudhiṣṭhira, theo thánh lệnh của Śiva sẽ cứu độ một trăm lẻ một đời trong dòng tộc mình.

Verse 42

यानि कानि च तीर्थानि चासमुद्रसरांसि च । शिवलिङ्गार्चनस्येह कलां नार्हन्ति षोडशीम्

Dù có bao nhiêu thánh địa, bao nhiêu hồ ao và nguồn nước cho đến tận biển cả, cũng không sánh nổi dù chỉ một phần mười sáu công đức của việc thờ phụng Śiva-liṅga tại nơi này.

Verse 43

एवं देवा वरं दत्त्वा हरीश्वरपुरोगमाः । स्वस्थानमगमन् पूर्वं मुक्त्वा तन्नाम चोत्तमम्

Như vậy, chư thiên—do Harīśvara dẫn đầu—sau khi ban ân phúc, trước hết xưng dương danh hiệu tối thắng của thánh địa ấy, rồi trở về cõi của mình.

Verse 44

तीर्थस्यास्य वरं दत्त्वा स रामो लक्ष्मणाग्रजः । अयोध्यां प्रविवेशासौ निष्पापो नर्मदाजलात्

Sau khi ban ân phúc cho thánh địa này, Rāma—anh cả của Lakṣmaṇa—đã vào Ayodhyā, nhờ nước Narmadā mà trở nên thanh tịnh, không còn tội lỗi.

Verse 45

सौवर्णीं च ततः कृत्वा सीतां यज्ञं चकार सः । अनुमन्त्र्य मुनींल्लोकान्देवताश्च निजं कुलम्

Bấy giờ, sau khi tạo dựng một Sītā bằng vàng, ngài cử hành lễ tế yajña, và theo nghi thức trang nghiêm đã thỉnh mời các bậc hiền thánh, dân chúng, chư thiên cùng thân tộc của mình.

Verse 46

पुरा त्रेतायुगे जातं तत्तीर्थं स्कन्दनामकम् । नियमेन ततो लोकैः कर्तव्यं लिङ्गदर्शनम्

Thuở xưa, vào thời Tretā Yuga, thánh địa ấy phát sinh và mang danh ‘Skanda’. Vì vậy, mọi người nên giữ giới hạnh đúng pháp mà đến chiêm bái (darśana) liṅga tại đó.

Verse 47

तावत्पापानि देहेषु महापातकजान्यपि । यावन्न प्रेक्षते जन्तुस्तत्तीर्थं देवसेवितम्

Chừng nào hữu tình còn chưa được chiêm ngưỡng thánh địa ấy—nơi được chư thiên phụng sự và tôn kính—chừng ấy các tội lỗi, dẫu phát sinh từ đại trọng tội (mahāpātaka), vẫn còn bám trụ trong thân.

Verse 48

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । ज्योतिष्मतीपुरीसंस्थं ये द्रक्ष्यन्ति हरं परम्

Phước thay họ, những bậc đại tâm ấy; đời sinh ra của họ thật đáng sống—những ai sẽ được chiêm bái Đấng Hara Tối Thượng đang ngự tại thành Jyotiṣmatī.

Verse 49

तस्मान्मोहं परित्यज्य जनैर्गन्तव्यमादरात् । तीर्थाशेषफलावाप्त्यै तीर्थं कुम्भेश्वराह्वयम्

Vì thế, hãy dứt bỏ mê lầm; mọi người nên thành kính đến thánh địa mang danh Kumbheśvara, để thọ nhận trọn vẹn quả phúc của hết thảy các tīrtha.

Verse 50

मार्कण्डेय उवाच । श्रुत्वेति शम्भुवचसा स षडाननोऽथ नत्वा पितुः पदयुगाम्बुजमादरेण । सम्प्राप्य दक्षिणतटं गिरिशस्रवन्त्याः कीशाग्र्यरामकलशाख्यशिवान् ददर्श

Mārkaṇḍeya nói: Nghe lời của Śambhu như vậy, Đấng Sáu Mặt (Skanda) liền cúi lạy với lòng tôn kính nơi đôi chân của phụ thân, tựa như đôi sen. Rồi đến bờ nam của dòng sông mang tên Giriśasravantī, Ngài được chiêm bái các tướng Śiva được gọi là Kīśāgrya, Rāma và Kalaśa.

Verse 84

। अध्याय

Adhyāya—dấu chỉ chương.