Adhyaya 39

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेच्च राजेन्द्र कपिलातीर्थमुत्तमम् । स्नानमात्रान्नरो भक्त्या मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

Śrī Mārkaṇḍeya nói: “Rồi sau đó, hỡi bậc chúa tể các vua, hãy đến Kapilā Tīrtha tối thượng. Chỉ cần tắm tại đó, người có lòng sùng kính sẽ được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và uế nhiễm.”

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । आश्चर्यभूतं लोकेषु कथितं द्विजसत्तम । नर्मदेश्वरमाहात्म्यं कापिलं कथयस्व मे

Yudhiṣṭhira thưa: “Hỡi bậc tối thượng trong hàng dvija, điều ấy được truyền tụng khắp các cõi như một kỳ diệu. Xin hãy kể cho ta nghe māhātmya của Narmadeśvara liên hệ với Kapila.”

Verse 3

यस्मिन् कालेऽथ सम्बन्धे उत्पन्नं तीर्थमुत्तमम् । सर्वपापहरं पुण्यं तीर्थं जातं कथं प्रभो

Thánh địa tối thượng này đã phát sinh vào thời nào, và do nhân duyên nào? Hỡi bậc tôn kính, tīrtha thanh tịnh đầy công đức này—có năng lực trừ diệt mọi tội lỗi—đã hình thành ra sao?

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । शृणु वक्ष्येऽद्य ते राजन्कपिलातीर्थमुत्तमम् । येन ते विस्मयः सर्वः श्रुत्वा गच्छति भारत

Mārkaṇḍeya nói: “Hãy lắng nghe, hỡi đức vua; hôm nay ta sẽ kể cho ngài về Kapilā Tīrtha tối thượng. Hỡi Bhārata, chỉ cần nghe điều ấy, mọi nỗi kinh ngạc của ngài sẽ được lắng dịu và an định.”

Verse 5

पुरा कृतयुगस्यादौ ब्रह्मा लोकपितामहः । उत्पादयित्वा सकलं भूतग्रामं चतुर्विधम्

“Thuở xưa, vào buổi đầu Kṛta Yuga, Brahmā—bậc Tổ phụ của các thế giới—sau khi tạo sinh toàn thể quần loại hữu tình theo bốn trật tự…”

Verse 6

जपहोमपरो भक्त्या क्षणं ध्यात्वा च तिष्ठति । ज्वलमानात्तु कपिला तावत्कुण्डात्समुत्थिता

“Chìm trong japa và homa với lòng bhakti, ngài dừng lại giây lát và nhập thiền. Bấy giờ Kapilā, rực cháy ánh quang minh, lập tức hiện khởi từ kuṇḍa (hố tế tự).”

Verse 7

अग्निज्वालोज्ज्वलैः शृङ्गैस्त्रिनेत्रा सुपयस्विनी । अग्निपूर्णा ह्यग्निमुखा अग्निघ्राणाग्निलोचना

“Sừng rực sáng như ngọn lửa, tam nhãn và dồi dào sữa; tràn đầy hỏa quang, diện mạo như lửa, mũi như lửa, mắt như lửa…”

Verse 8

अग्निखुरा ह्यग्निपृष्ठा अग्निसर्वाङ्गसंस्थितिः । सर्वलक्षणसम्पूर्णा घण्टाललितनिःस्वना

“Móng là lửa, lưng là lửa—hỏa lực thấm khắp mọi chi thể; đầy đủ mọi tướng lành, và tiếng chuông của nàng ngân nga dịu dàng, ngọt ngào…”

Verse 9

दृष्ट्वा तु तां महाभागां कपिलां कुण्डमध्यगाम् । ब्रह्मा लोकगुरुस्तात प्रणम्येदमुवाच ह

Thấy Kapilā phước đức lớn lao đứng giữa kuṇḍa, Phạm Thiên—bậc thầy của muôn cõi—liền cúi lạy rồi nói những lời này.

Verse 10

नमस्ते कपिले पुण्ये सर्वलोकनमस्कृते । मङ्गल्ये मङ्गले देवि त्रिषु लोकेष्वनुपमे

Kính lễ Ngài, ô Kapilā thanh tịnh, được mọi cõi tôn kính. Ôi Đấng cát tường, chính là hiện thân của cát tường, ô Nữ Thần vô song trong ba cõi.

Verse 11

त्वं लक्ष्मीस्त्वं स्मृतिर्मेधा त्वं धृतिस्त्वं वरानने । उमादेवीति विख्याता त्वं सती नात्र संशयः

Ngài là Lakṣmī; Ngài là ký ức và trí tuệ; Ngài là sự kiên định, ô Đấng dung nhan mỹ lệ. Ngài nổi danh là Nữ Thần Umā; quả thật Ngài chính là Satī—không chút nghi ngờ.

Verse 12

वैष्णवी त्वं महादेवी ब्रह्माणी त्वं वरानने । कुमारी त्वं महाभागे भक्तिः श्रद्धा तथैव च

Ôi Mahādevī, Ngài là Vaiṣṇavī; ôi Đấng dung nhan mỹ lệ, Ngài là Brahmāṇī. Ôi bậc phước lành lớn lao, Ngài là Kumārī; và Ngài cũng chính là bhakti cùng śraddhā.

Verse 13

कालरात्रिस्तु भूतानां कुमारी परमेश्वरी । त्वं लवस्त्वं त्रुटिश्चैव मुहूर्तं लक्षमेव च

Với muôn loài, Ngài là Kālarātri, ô Parameśvarī, Nữ Thần Đồng Trinh vĩnh cửu. Ngài là lava, Ngài là truṭi; Ngài là muhūrta, và chính Ngài là thước đo của thời gian.

Verse 14

संवत्सरस्त्वं मासस्त्वं कालस्त्वं च क्षणस्तथा । नास्ति किंचित्त्वया हीनं त्रैलोक्ये सचराचरे

Ngài là năm, Ngài là tháng; Ngài là Thời gian (Kāla) và cũng là sát-na. Trong ba cõi—hữu tình và vô tình—không có gì là thiếu vắng Ngài.

Verse 15

एवं स्तुता तु मानेन कपिला परमेष्ठिना । तमुवाच महाभागं प्रहृष्य पद्मसम्भवम्

Được Parameṣṭhin (Phạm Thiên) tán dương với lòng tôn kính như thế, Kapilā hoan hỷ trong tâm, liền thưa cùng bậc cao quý, Đấng Liên Hoa Sinh.

Verse 16

प्रसन्ना तव वाक्येन देवदेव जगद्गुरो । किं करोमि प्रियं तेऽद्य ब्रूहि सर्वं पितामह

Con hoan hỷ trước lời Ngài, ôi Thần của các thần, ôi Thầy của muôn loài. Hôm nay con nên làm điều gì khiến Ngài hoan tâm? Xin nói hết cho con, ôi Pitāmaha.

Verse 17

ब्रह्मोवाच । जगद्धिताय जनिता मया त्वं परमेश्वरि । स्वर्गान्मर्त्यं ततो याहि लोकानां हितकाम्यया

Phạm Thiên nói: Vì lợi ích của thế gian, Ta đã sinh ra nàng, ôi Đấng Tối Thượng Nữ Thần. Vậy hãy từ cõi trời đi xuống cõi người, với tâm nguyện mưu cầu an lành cho muôn loài.

Verse 18

सर्वदेवमयी त्वं तु सर्वलोकमयी तथा । विधिना ये प्रदास्यन्ति तेषां वासस्त्रिविष्टपे

Ngài là hiện thân của tất cả chư thiên, và cũng bao hàm mọi thế giới. Ai theo đúng nghi pháp mà dâng cúng lên Ngài, người ấy sẽ được cư ngụ tại Triviṣṭapa (cõi trời).

Verse 19

एवमुक्त्वा ततो देवी ब्रह्माणं परमेश्वरी । वन्द्यमाना सुरैः सिद्धैराजगाम धरातलम्

Nói xong như vậy với Phạm Thiên, Đức Nữ Thần Tối Thượng liền giáng xuống cõi đất—được chư thiên và các bậc Siddha đảnh lễ, tán dương.

Verse 20

युधिष्ठिर उवाच । यदायातेह सा तात ब्राह्मणो वचनाच्छुभा । तदा देवाश्च लोकाश्च कथमङ्गेषु संस्थिताः

Yudhiṣṭhira thưa: “Bạch phụ thân kính yêu, khi Đức Nữ Thần cát tường ấy đến đây theo lời của Phạm Thiên, thì chư thiên và các cõi thế gian đã an lập trong các chi thể của Ngài như thế nào?”

Verse 21

कथं वा संस्थितागत्य कपिला सा द्विजोत्तम । तीर्थे वा ह्यूषरे क्षेत्र एतन्मे कथय द्विज

“Bạch bậc dvija tối thượng, Kapilā đã đến và an trụ nơi đây bằng cách nào—tại thánh địa tīrtha này hay trong vùng kṣetra linh thiêng này? Xin Ngài, bậc brāhmaṇa, hãy nói cho con biết.”

Verse 22

मार्कण्डेय उवाच । सा तदा ब्रह्मणा चोक्ता धात्रा लोकस्य भारत । ब्रह्मलोकाद्गता पुण्यां नर्मदां लोकपावनीम्

Mārkaṇḍeya nói: “Hỡi Bhārata, khi ấy, theo lời chỉ dạy của Phạm Thiên—Đấng an bài các thế giới—Ngài rời Brahmaloka mà đến Narmadā thanh tịnh, dòng sông tẩy sạch muôn cõi.”

Verse 23

तपः कृत्वा सुविपुलं नर्मदातटमाश्रिता । चचार पृथिवीं सर्वां सशैलवनकाननाम्

Sau khi thực hành khổ hạnh vô cùng rộng lớn và nương tựa bờ sông Narmadā, Ngài du hành khắp cõi đất—cùng núi non, rừng thẳm và những lùm hoang dã.

Verse 24

तदाप्रभृति राजेन्द्र कपिलातीर्थमुत्तमम् । सर्वपापहरं ख्यातमृषिसङ्घैर्निषेवितम्

Từ đó về sau, hỡi bậc vương giả, Kapilā-tīrtha trở thành thánh địa tối thượng—nổi danh là nơi tiêu trừ mọi tội lỗi và luôn được các hội chúng hiền thánh (ṛṣi) lui tới phụng sự.

Verse 25

तत्तीर्थे विधिवत्स्नात्वा कपिलायाः प्रयच्छति । पृथ्वी तेन भवेद्दत्ता सशैलवनकानना

Tắm gội tại thánh địa ấy đúng theo nghi pháp, người ta dâng cúng (bố thí) lên Kapilā; nhờ hành trì ấy, như thể đã hiến tặng toàn cõi địa cầu—cùng núi non, rừng thẳm và chốn hoang lâm.

Verse 26

तां तु पश्यति यो भक्त्या दीयमानां द्विजोत्तमे । तस्य वर्षशतं पापं नश्यते नात्र संशयः

Nhưng, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, ai với lòng sùng kính chiêm ngưỡng Ngài khi lễ vật đang được dâng cúng—tội lỗi của trăm năm liền bị tiêu diệt; điều ấy không hề nghi ngờ.

Verse 27

भूर्भुवः स्वर्महश्चैव जनः सत्यं तपस्तथा । ते तत्पृष्ठं समाश्रित्य स्थिता लोका नृपोत्तम

Bhūr, Bhuvaḥ, Svar, Mahas, Jana, Satya và cả Tapas—các cõi ấy nương tựa nơi lưng Ngài mà an trụ, hỡi bậc vương tối thượng.

Verse 28

मुखे ह्यग्निः स्थितो देवो दन्तेषु च भुजङ्गमाः । धाता विधाता ह्योष्ठौ च जिह्वायां तु सरस्वती

Trong miệng Ngài ngự thần Agni; nơi răng là các nāga (rắn thiêng). Trên môi là Dhātā và Vidhātā, còn trên lưỡi là Nữ thần Sarasvatī an tọa.

Verse 29

सहस्रकिरणौ देवौ चन्द्रादित्यौ सुलोचनौ । नासिकामध्यगश्चैव मारुतो नृपसत्तम

Hai vị thần ngàn tia—Nguyệt và Nhật—là đôi mắt đẹp của nàng; và giữa hai lỗ mũi, Māruta (Thần Gió, Vāyu) ngự trị, hỡi bậc vương thượng.

Verse 30

ललाटे तु महादेवो ह्यश्विनौ कर्णसंस्थितौ । नरनारायणौ शृङ्गे शृङ्गमध्ये पितामहः

Trên trán nàng là Mahādeva; đôi Aśvin ngự nơi đôi tai. Trên sừng là Nara và Nārāyaṇa, còn giữa hai sừng là Pitāmaha (Phạm Thiên, Brahmā).

Verse 31

कम्बलोऽधिगतस्तात पाशधृग्वरुणस्तथा । यमश्च भगवान्देव आश्रित्य चोदरं श्रितः

Hỡi người thân yêu, Kambala đã an vị tại đó; và Varuṇa, bậc cầm dây thòng lọng (pāśa), cùng thần Yama cát tường—nương tựa vào đó—ngự trong bụng (nội thể) của nàng.

Verse 32

खुरेषु पन्नगाश्चैवं पुच्छाग्रे सूर्यरश्मयः । एवम्भूतां हि कपिलां सर्वदेवमयीं नृप

Như thế, trên móng chân của nàng có các nāga (rắn thiêng), và nơi chót đuôi là những tia nắng mặt trời. Quả thật, bò Kapilā màu nâu vàng ấy là hiện thân chứa đầy mọi chư thiên, hỡi đức vua.

Verse 33

ये धारयन्ति च गृहे धन्यास्ते नात्र संशयः । प्रातरुत्थाय यस्तस्याः कुरुते तु प्रदक्षिणाम्

Phước thay cho những ai giữ nàng trong nhà mình—điều ấy không chút nghi ngờ. Và ai, khi rạng sáng thức dậy, thực hành pradakṣiṇā (đi nhiễu kính) quanh nàng…

Verse 34

प्रदक्षिणा कृता तेन सशैलवनकानना । कपिलापञ्चगव्येन यः स्नापयति शङ्करम्

Nhờ sự nhiễu quanh (pradakṣiṇā) của người ấy, công đức ngang với việc đi vòng khắp địa cầu cùng núi non, rừng thẳm và vườn tược. Và ai tắm gội Śaṅkara bằng pañcagavya từ bò Kapilā…

Verse 35

उपवासपरो यस्तु तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । स्नात्वा ह्युक्तविधानेन तर्पयेत्पितृदेवताः

Nhưng ai chuyên tâm giữ chay (upavāsa) tại tīrtha ấy, hỡi bậc chúa của loài người—sau khi tắm theo nghi thức đã truyền dạy—hãy dâng tarpaṇa lên các Pitṛ và chư thiên.

Verse 36

तस्य ते वंशजाः सर्वे दश पूर्वे दशापरे । तृप्ता रोहन्ति वै स्वर्गे ध्यायन्तोऽस्य मनोरथान्

Tất cả con cháu của người ấy—mười đời trước và mười đời sau—đều được thỏa mãn, và quả thật thăng lên cõi trời, khi tưởng niệm những thiện nguyện (saṅkalpa) mà người ấy hằng ấp ủ.

Verse 37

एष ते विधिरुद्दिष्टः सम्भवो नृपसत्तम । तीर्थस्य च फलं पुण्यं किमन्यत्परिपृच्छसि

Hỡi bậc vua tối thượng, nghi thức này đã được giảng rõ cho ngài, cùng với nguồn gốc của nó, và cả quả phúc thanh tịnh của tīrtha. Ngài còn muốn hỏi điều gì nữa?

Verse 38

धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

Điều này thật cát tường, ban danh tiếng, tăng thọ mạng, và tối thượng—diệt trừ mọi khổ đau. Chỉ cần nghe, người ta được giải thoát khỏi mọi tội lỗi; không hề nghi ngờ.

Verse 39

अध्याय

“Adhyāya” — dấu thiêng báo phần chương đã khép lại theo truyền thống bản thảo.