Adhyaya 36
Chương này được trình bày như một cuộc đối thoại giáo huấn. Hiền triết Mārkaṇḍeya đáp lời thắc mắc của Yudhiṣṭhira về Darutīrtha, một thánh địa (tīrtha) tối thắng bên sông Narmadā. Phần đầu kể nguồn gốc: Mātali—người đánh xe gắn với Indra—trong một duyên cớ xưa đã nguyền rủa con trai mình, khiến người ấy chịu khổ và tìm đến Indra cầu nương tựa. Indra chỉ dạy phải ở lâu trên bờ Narmadā để tu khổ hạnh, chí thành thờ Maheśvara (Śiva), và báo trước sẽ tái sinh thành vị ẩn tu nổi tiếng Dāruka; đồng thời nuôi lớn lòng sùng kính đối với Đấng Tối Thượng được tán dương bằng danh xưng Vaiṣṇava “đấng mang ốc–luân–chùy (śaṅkha-cakra-gadā-dhara)”, nhờ đó đạt siddhi và cảnh giới tốt đẹp sau khi qua đời. Phần sau nêu nghi thức hành hương và công đức. Người hành hương tắm gội đúng pháp, hành sandhyā, lễ bái Śiva và học tụng Veda sẽ được phước đức lớn, được ví như công đức của lễ Aśvamedha. Việc bố thí, đặc biệt là nuôi dưỡng các bà-la-môn, đem lại quả báo cao; và các hành trì như tắm gội, bố thí, japa, homa, svādhyāya cùng thờ phụng thần linh chỉ trọn vẹn linh nghiệm khi được thực hiện với ý chí thanh tịnh.
Shlokas
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेच्च राजेन्द्र दारुतीर्थमनुत्तमम् । दारुको यत्र संसिद्ध इन्द्रस्य दयितः पुरा
Mārkaṇḍeya nói: “Rồi sau đó, hỡi bậc vua của các vua, hãy đến thánh độ vô song mang tên Dārutīrtha—nơi Dāruka, thuở trước được Indra yêu quý, đã chứng đắc viên mãn siddhi.”
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । दारुकेण कथं तात तपश्चीर्णं पुरानघ । विधानं श्रोतुमिच्छामि त्वत्सकाशाद्द्विजोत्तम
Yudhiṣṭhira thưa: “Bạch bậc đáng tôn kính, hỡi đấng xưa cũ mà vô nhiễm, thuở trước Dāruka đã tu khổ hạnh như thế nào? Bạch vị tối thượng trong hàng dvija, con mong được nghe nghi thức, phép tắc ấy từ ngài.”
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । हन्त ते कथयिष्यामि विचित्रं यत्पुरातनम् । वृत्तं स्वर्गसभामध्ये ऋषीणां भावितात्मनाम्
Thánh hiền Śrī Mārkaṇḍeya nói: “Này, ta sẽ kể cho các ngươi một chuyện xưa kỳ diệu—một sự việc đã xảy ra giữa hội đường cõi trời, nơi các bậc ṛṣi có tâm hồn đã được tu luyện.”
Verse 4
सूतो वज्रधरस्येष्टो मातलिर्नाम नामतः । स पुत्रं शप्तवान्पूर्वं कस्मिंश्चित्कारणान्तरे
Có một người đánh xe được Vajradhara (Indra) yêu quý, tên là Mātali. Vào một dịp nào đó, vì một nguyên do, ông đã từng buông lời nguyền rủa chính con trai mình.
Verse 5
शापाहतो वेपमान इन्द्रस्य चरणौ शुभौ । प्रपीड्य मूर्ध्ना देवेशं विज्ञापयति भारत
Bị lời nguyền giáng xuống, run rẩy, ông cúi đầu áp sát vào đôi chân cát tường của Indra và dâng lời khẩn cầu lên Chúa tể chư thiên, hỡi Bhārata.
Verse 6
तमुवाचाभिशप्तं चाप्यनाथं च सुरेश्वरः । कर्मणा केन शापस्य घोरस्यान्तो भविष्यति
Bấy giờ, Chúa tể chư thiên nói với người bị nguyền rủa và không nơi nương tựa ấy: “Do hành nghiệp nào mà lời nguyền ghê gớm này sẽ được chấm dứt?”
Verse 7
नर्मदातटमाश्रित्य तोषयन्वै महेश्वरम् । तिष्ठ यावद्युगस्यान्तं पुनर्जन्म ह्यवाप्स्यसि
Hãy nương tựa nơi bờ sông Narmadā và thành tâm làm đẹp lòng Maheśvara (Śiva); hãy ở đó cho đến tận cùng của thời đại, rồi ngươi nhất định sẽ được tái sinh.
Verse 8
पुनर्भूत्वा तु पूतस्त्वं दारुको नाम विश्रुतः । संसेव्य परमं देवं शङ्खचक्रगदाधरम्
Rồi khi tái sinh và được thanh tịnh, ngươi sẽ nổi danh với tên Dāruka; và nhờ phụng sự chí thành Đấng Tối Thượng—Đấng mang ốc tù và, đĩa thần và chùy—ngươi sẽ tiến bước trên đường thăng hoa.
Verse 9
मानुषं भावमापन्नस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि । एवमुक्तस्तु देवेन सहस्राक्षेण धीमता
Khi đạt được thân phận làm người, rồi ngươi sẽ chứng đắc siddhi (thành tựu). Đó là lời vị thiên thần trí tuệ Sahasrākṣa (Indra) đã dạy bảo.
Verse 10
प्रणम्य शिरसा भूमिमागतोऽसौ ह्यचेतनः । नर्मदातटमाश्रित्य कर्षयन्निजविग्रहम्
Cúi đầu sát đất mà đảnh lễ, người ấy đến đó như kẻ vô tri; nương tựa bờ sông Narmadā, người lê kéo chính thân mình đi.
Verse 11
व्रतोपवाससंखिन्नो जपहोमरतः सदा । महादेवं महात्मानं वरदं शूलपाणिनम्
Dẫu hao mòn vì giới nguyện và trai giới, người vẫn luôn chuyên tâm japa và homa; người thờ phụng Mahādeva—Đấng đại hồn, ban ân phúc, tay cầm tam xoa.
Verse 12
भक्त्या तु परया राजन्यावदाभूतसम्प्लवम् । अंशावतरणाद्विष्णोः सूतो भूत्वा महामतिः
Tâu Đại vương, với lòng sùng kính tối thượng—cho đến tận cùng thời kỳ pralaya—nhờ sự giáng lâm một phần của Viṣṇu, bậc đại trí ấy đã trở thành một sūta (người đánh xe/thi sĩ tụng ca).
Verse 13
तोषयन् वै जगन्नाथं ततो यातो हि सद्गतिम्
Sau khi thật sự làm hài lòng Jagannātha, người ấy quả nhiên đạt đến cảnh giới thiện lành và phúc lạc.
Verse 14
एष तत्सम्भवस्तात दारुतीर्थस्य सुव्रत । कथितोऽयं मया पूर्वं यथा मे शङ्करोऽब्रवीत्
Này hiền hữu, hỡi người kiên trì trong thiện nguyện, đây chính là nguồn gốc của Dārutīrtha; ta đã thuật lại từ trước, đúng như Śaṅkara từng nói với ta.
Verse 15
ततो युधिष्ठिरः श्रुत्वा विस्मयं परमं गतः । भ्रात्ःन् विलोकयामास हृष्टरोमा मुहुर्मुहुः
Nghe vậy, Yudhiṣṭhira tràn ngập kinh ngạc tột bậc; rợn tóc gáy, ngài cứ nhìn các huynh đệ mình hết lần này đến lần khác.
Verse 16
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा विधिपूर्वं नरेश्वर । उपास्य संध्यां देवेशमर्चयेद्यश्च शङ्करम्
Śrī Mārkaṇḍeya nói: Hỡi bậc chúa của loài người, tại tīrtha ấy, sau khi tắm theo đúng nghi pháp, hãy hành sandhyā-upāsanā rồi cung kính thờ phụng Śaṅkara, Đấng Chúa tể chư thiên.
Verse 17
वेदाभ्यासं तु तत्रैव यः करोति समाहितः । सोऽश्वमेधफलं राजंल्लभते नात्र संशयः
Nhưng ai, với tâm chuyên nhất, học tụng Veda ngay tại đó, hỡi Đại vương, sẽ được công đức như lễ tế Aśvamedha; điều ấy không còn nghi ngờ.
Verse 18
तस्मिंस्तीर्थे तु यो भक्त्या भोजयेद्ब्राह्मणाञ्छुचिः । स तु विप्रसहस्रस्य लभते फलमुत्तमम्
Tại thánh địa ấy, ai giữ thân tâm thanh tịnh mà với lòng bhakti dâng bữa ăn cho các bà-la-môn, người ấy được công đức tối thượng, ngang với việc cúng thực cho một ngàn vị tế sư uyên bác.
Verse 19
स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । यत्कृतं शुद्धभावेन तत्सर्वं सफलं भवेत्
Tắm gội, bố thí, trì japa, cúng homa, học tụng thánh điển và thờ phụng Thần linh—hễ điều gì được làm với tâm ý thanh tịnh thì tất thảy đều trở nên viên mãn, sinh quả chân thật.