Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेच्च राजेन्द्र दारुतीर्थमनुत्तमम् । दारुको यत्र संसिद्ध इन्द्रस्य दयितः पुरा

Transliteration

mārkaṇḍeya uvāca | tato gacchecca rājendra dārutīrthamanuttamam | dāruko yatra saṃsiddha indrasya dayitaḥ purā

Translation

Mārkaṇḍeya nói: “Rồi sau đó, hỡi bậc vua của các vua, hãy đến thánh độ vô song mang tên Dārutīrtha—nơi Dāruka, thuở trước được Indra yêu quý, đã chứng đắc viên mãn siddhi.”

Word by Word

• मार्कण्डेयः: Mārkaṇḍeya
• मार्कण्डेयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• ततः: then/thereafter
• ततः: Sambandha (Temporal/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रभव)
• Form: अव्यय; क्रम/अनन्तरार्थे ‘then/thereafter’

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राज-इन्द्र (प्रातिपदिक; राजन् + इन्द्र)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञां इन्द्रः)

• दारुतीर्थम्: the Dāru-tīrtha (sacred ford)
• दारुतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दारु-तीर्थ (प्रातिपदिक; दारु + तीर्थ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (दारु-सम्बद्धं तीर्थम्)

• अनुत्तमम्: unsurpassed
• अनुत्तमम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (दारुतीर्थम्)

• दारुकः: Dāruka
• दारुकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दारुक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative adverb) ‘where’

• संसिद्धः: fully accomplished/perfected
• संसिद्धः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संसिद्ध (कृदन्त; √सिध् with सम्)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (दारुकः)

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• दयितः: beloved
• दयितः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दयित (कृदन्त/प्रातिपदिक; √दा/दय् ‘to love’ → दयित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (दारुकः)

• पुरा: formerly
• पुरा: Sambandha (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb) ‘formerly/once’

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dārutīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: A royal pilgrim is guided by a sage toward a river ford; the ghat shows sacred trees/wood (dāru) motifs; a subtle celestial Indra figure blesses Dāruka performing austerities near the river.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Dārutīrtha
• Dāruka
• Indra
• Yudhiṣṭhira (implied addressee: rājendra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to a praised tīrtha is presented as a direct means to spiritual accomplishment, validated by exemplary lives.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dārutīrtha, an “unsurpassed” sacred ford associated with Dāruka’s attainment.

What ritualistic prescription is mentioned?

A general injunction to go/undertake pilgrimage (gacchet) to Dārutīrtha; no specific rite is detailed in this verse.